II SA/Wr 966/01

II SA/Wr 966/01 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2004-03-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2001-04-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Barbara Adamiak /sprawozdawca/
Bogumiła Kalinowska
Henryka Łysikowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
620  Ochrona zdrowia, w tym sprawy dotyczące chorób zawodowych, zakładów opieki zdrowotnej, uzdrowisk, zawodu lekarza, pielęg
Hasła tematyczne
Ochrona zdrowia
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 7,  art. 8,  art. 77 par. 1,  art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Sygn. akt 3 II SA/Wr 966/2001 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 marca 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Henryka Łysikowska, Sędzia NSA - Barbara Adamiak (sprawozdawca), Asesor WSA - Bogumiła Kalinowska, Protokolant - Krzysztof Caliński, po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi R. P. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej U c h y l a zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję organu I instancji.
Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. decyzją z [...], wydaną na podstawie art. 1 pkt 2, art. 4 pkt 5 ustawy z 14 marca 1985r. o Powiatowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. 1998, nr 90, poz. 575 ze zm.), rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm.), orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u R. P. choroby zawodowej – ubytku słuchu spowodowanego działaniem hałasu (poz. 15 wykazu chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych). W uzasadnieniu wywodził, że R. P. ubiegający się o uznanie zawodowego uszkodzenia słuchu pracował (na podstawie dostarczonych dokumentów) w następujących przedsiębiorstwach:
| - |Państwowym Gospodarstwie Rolnym w W. |
| |od dnia [...] do dnia [...] jako pracownik suszarni pracownik fizyczny do prac polowych (zeznania świadków), |
| |Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. |
|- |od dnia [...]do dnia [...] jako pracownik fizyczny, |
| |Przedsiębiorstwie [...] w B. |
|- |od dnia [...] do dnia [...] jako robotnik magazynowy, |
| |Państwowym Ośrodku Maszynowym w G. |
|- |od dnia [...] do dnia [...] jako traktorzysta |
| |Stacji Zabiegów Ochrony Roślin w G. |
|- |od dnia [...] do dnia [...]jako traktorzysta, |
| |Komunalnym Przedsiębiorstwie Remontowo-Budowlanym w N. S. |
|- |od dnia [...] do dnia [...] jako kierowca, |
| |L. Przedsiębiorstwie B Oddział w G. |
|- |od dnia [...] do dnia [...] jako kierowca, |
| |Wojewódzkim Przedsiębiorstwie C w L. |
|- |od dnia [...] do dnia [...] jako kierowca, Przedsiębiorstwie D |
| |od dnia [...] do dnia [...] jako kierowca, |
| |E SA oddział Huta Miedzi E |
|- |od dnia [...]. do dnia [...] do chwili przejścia na emeryturę. |
| | |
Przy stwierdzeniu ekspozycji zawodowej na hałas podstawowym problemem jest udokumentowanie wielkości narażenia na hałas w całym okresie pracy zawodowej. R.P. oświadczył, że w Komunalnym Przedsiębiorstwie Remontowo-Budowlanym w N. S. prowadził samochód ciężarowy marki Star 28 i 25 a w Przedsiębiorstwie Budownictwa D Jelcz 317 D. Na podstawie posiadanych przez PIS wyników pomiarów dotyczących tych typów samochodów ciężarowych oraz traktorów obsługiwanych w latach sześćdziesiątych, nie można wykluczyć 22 letniego okresu ekspozycji R. P. na natężenie hałasu okresowo przekraczającego dopuszczalne normy. W Hucie E zatrudniony był w Wydziale Elektrorafinacji P-27 kolejno jako ślusarz-smarownik, ślusarz, ślusarz dyżurny W., ślusarz remontowy, ślusarz dyżurny W. Po reorganizacji schematu organizacyjnego Huty zatrudniony był w Wydziale Utrzymania Ruchu p-28 również na stanowisku ślusarz dyżurny W., a następnie na stanowisku ślusarza. Pomimo zmiany nazwy stanowiska i wydziału zakres prac i czynności wykonywanych przez niego pozostał taki sam. Wyniki pomiarów natężenia hałasu wykonywanego przez Dział BHP Huty, kształtowały się w granicach od 84,4 dB/A do 85 dB/A/ (poziom ekspozycji na hałas w odniesieniu do 8-godzinnego dobowego wymiaru czasu pracy) i dotyczyły ostatnich dwóch lat. Najwyższe dopuszczalne natężenie hałasu-poziom ekspozycji na hałas w odniesieniu do 8- godzinnego dobowego wymiaru czasu pracy nie powinien przekraczać wartości 85 dB zgodnie z rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 17 czerwca 1998r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, Dz. U. Nr 79 poz. 523. Zgodnie z powyższym należy uznać 13 letni okres pracy w Hucie jako ekspozycję na natężenie hałasu przekraczającego dopuszczalne normy, "ponieważ w latach 1986-1996 nie były wykonywane pomiary natężenia hałasu na stanowiskach pracy R.P. a warunki pracy były cięższe.
Rozpoznanie kliniczne chorób zawodowych przeprowadza upoważniona jednostka służby zdrowia. R. P. poddał się badaniom w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w L., po których stwierdzono u niego ubytek słuchu o charakterze mieszanym, przewodzeniowo-odbiorczym , który nie spełnia kryteriów diagnostycznych choroby zawodowej. W audiogramach wykonanych podczas badań okresowych w roku 1994 i w latach następnych występował niewielki ubytek słuchu o charakterze mieszanym. Diagnoza powyższa została potwierdzona po badaniu w trybie odwoławczym w Instytucie Medycyny Pracy w Ł., gdzie stwierdzono, że przeprowadzone badania audiologiczne (audiometria tonalna, audiometria impedancyjna) korespondują z podobnymi wykonanymi przez WOMP w L. a występujący ubytek słuchu typu mieszanego jest następstwem przewlekłego nieżytu trąbek słuchowych.
Warunkiem niezbędnym do stwierdzenia choroby zawodowej przez Państwową Inspekcję Sanitarną (zg. z § 7 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych Dz. U. nr 65 poz. 294, z późn. zmianami) jest jej uprzednie rozpoznanie przez właściwą placówkę służby zdrowia. Potwierdzone narażenie zawodowe nie musi skutkować schorzeniem uznanym za zawodowe. W wyniku badań i konsultacji lekarskich w WOMP w L. oraz w IMP w Ł. nie rozpoznano u w/w choroby zawodowej.
R. P. wniósł na decyzję odwołanie, w którym wskazał, że po stwierdzeniu niedosłuchu został skierowany na badania do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny pracy w L. gdzie stwierdzono ubytek słuchu o charakterze mieszanym. W wyniku badań ustalono, że ubytek słuchu jest spowodowany zapaleniem uszu w przeszłości. Takiego rozpoznania dokonano też w Instytucie. Nie może się z tymi ustaleniami zgodzić, bowiem na uszy nigdy nie chorował. Pracował w warunkach przekraczających dopuszczalne normy hałasu.
Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. decyzją z [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że z analizy zgromadzonej dokumentacji w sprawie podejrzenia choroby zawodowej u R.P. wynika, że od 1963 roku pracował na różnych stanowiskach pracy i narażony był na hałas w natężeniu mogącym skutkować uszkodzeniem narządu słuchu. Dokładny przebieg pracy zawodowej przedstawiony jest w decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego i wynika z niej, że narażenie na hałas miało miejsce w pracy na stanowisku traktorzysty oraz podczas pracy zawodowej na stanowiskach pracy w B u G. Praca w zawodzie kierowcy samochodów ciężarowych również stwarzała zagrożenie narażeniem na hałas. Narażenie na hałas przekraczający 80 decybeli stwarza ryzyko uszkodzenia nerwu słuchowego i może skutkować chorobą zawodową tego narządu u niektórych pracowników.
W związku z podejrzeniem choroby zawodowej chory został skierowany na badania do Poradni Chorób Zawodowych WOMP w L. W badaniach przeprowadzonych w P.Ch.Z. WOMP w L. stwierdzany u pracownika ubytek słuchu zdaniem lekarza orzekającego nie spełniał warunków choroby zawodowej w związku z mieszanym typem uszkodzenia słuchu. Taki typ uszkodzenia słuchu wykazanego w badaniu audiometrycznym świadczy o uszkodzeniu spowodowanym stanami chorobowymi ucha środkowego (najczęściej zmiany zapalne). Ten rodzaj uszkodzeń słuchu nie ma związku z narażeniem na hałas. Ponieważ badany nie zgodził się z opinią P.Ch.Z. w L. został skierowany w lipcu 2000 roku na badania do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. Wydane w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. orzeczenie lekarskie z [...] potwierdza u badanego charakter mieszany stwierdzanego uszkodzenia słuchu i wyklucza możliwość rozpoznania choroby zawodowej tego narządu.
Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych dla stwierdzenia choroby zawodowej przez Inspekcję Sanitarną konieczne jest jej wcześniejsze rozpoznanie lekarskie przez Poradnię Chorób Zawodowych lub Instytut Medycyny Pracy. W rozpatrywanej sprawie choroby zawodowej nie rozpoznano. Orzeczenie lekarskie z Instytutu podkreśla brak podstaw dla rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu u badanego ponieważ zgodnie z wiedzą lekarską charakter uszkodzenia słuchu u badanego jest inny niż ten, który jest następstwem oddziaływania hałasu. Trudno w tej sytuacji polemizować z orzeczeniami lekarskimi, jeśli wydane one zostały przez właściwe w świetle obowiązujących przepisów placówki służby zdrowia.
R. P. wniósł na decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zarzucił wadliwe ustalenie stanu faktycznego przez przyjęcie, że ubytek słuchu spowodowany jest na skutek stanów chorobowych, a nie warunków pracy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, bowiem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Z medycznego punktu widzenia zawodowe uszkodzenie słuchu jest schorzeniem ucha wewnętrznego bez zmian chorobowych w obrębie ucha środkowego typu odbiorczego. Zmiany typu mieszanego (przewodzeniowo-odbiorcze) z uszkodzeniem ucha środkowego nie upoważniają do uznania choroby zawodowej. Jak podano w orzeczeniu lekarskim Poradni Chorób Zawodowych w L. z konsultacji laryngologicznej wynika, iż w wykonanych audiogramach (w trakcie badań okresowych) w ostatnich latach pracy R. P. brak stopniowego pogarszania się słyszenia. Znaczne pogorszenie słuchu nastąpiło w 1998r. Stwierdzono niedosłuch o charakterze przewodzeniowo-odbiorczym, który nie spełnia kryterium diagnostycznego choroby zawodowej. W badaniach konsultacyjnych w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. rozpoznano przewlekły obustronny nieżyt ucha środkowego z ubytkiem typu mieszanego.
W uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego z dnia [...] Instytut wyjaśnił, iż stwierdzone zmiany nie wykazują związku przyczynowego z narażeniem na hałas w okresie zatrudnienia. Występujący u badanego ubytki słuchu typu mieszanego należy wiązać z przewlekłym nieżytem trąbek słuchowych.
Przeprowadzone badania audiologiczne (audiometria tonalna i impedancyjna) korespondują z podobnymi wykonanymi w WOMP Lubin. Zdaniem Instytutu brak klinicznych podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.
Wojewódzki Inspektor Sanitarny nie ma podstaw do kwestionowania merytorycznych ustaleń Instytutu dotyczących chorób zawodowych. Zgodnie z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz.294) za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Ponieważ obie orzekające w sprawie jednostki służby zdrowia uznały, iż rodzaj uszkodzenia słuchu stwierdzony u skarżącego nie jest wynikiem narażenia na hałas i tym samym nie rozpoznały zawodowego uszkodzenia słuchu, nie ma podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 powołanej ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Określone w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) podstawy prawne uwzględnienia skargi ograniczone zostały do naruszenia prawa, a zatem kontrolując decyzję administracyjną sąd bada zgodność z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego.
Według § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm.) "Za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy". Stwierdzenie zatem choroby zawodowej jest uzależnione od łącznego wystąpienia dwóch przesłanek: - po pierwsze, musi być to rodzaj choroby, który mieści się w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do powołanego rozporządzenia, - po drugie, choroba zawodowa została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy.
Zgodnie z punktem 15 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do powołanego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, chorobą zawodową jest: uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu. Stwierdzenie tego rodzaju choroby zawodowej, wymaga ustalenia czy uszkodzenie słuchu wywołane jest działaniem hałasu, przy czym przy ustaleniu czy uszkodzenie słuchu zostało spowodowane działaniem hałasu, należy uwzględnić rodzaj, stopień i czas narażenia zawodowego, sposób wykonywania pracy.
Ustalając stan faktyczny w sprawie organy związane są zasadami ogólnymi przyjętymi w kodeksie postępowania administracyjnego, a zwłaszcza zasadą ogólna prawy obiektywnej ustanowioną w art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego, która nakłada na organy obowiązek ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. W tym celu organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego). Z tą zasadą związana jest zasada ogólna pogłębiania zaufania do organów państwa, ustanowiona w art. 8 kodeksu postępowania administracyjnego. Zasada ogólna pogłębiania zaufania do organów państwa, nakłada na organy administracji publicznej obowiązek podjęcia wszelkich czynności, które służą ustaleniu prawidłowego stanu faktycznego dla ochrony interesu strony.
W sprawie będącej przedmiotem rozstrzygnięcia zakończoną decyzją organy I i II instancji naruszyły przepisy prawa procesowego. W postępowaniu w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej organ ustala wystąpienie pierwszej przesłanki: - choroby, która mieści się w wykazie chorób zawodowych, zgodnie z trybem określonym w § 7 ust. 1 powołanego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, który stanowi "Jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznania chorób zawodowych są poradnie chorób zawodowych, kliniki chorób zawodowych, oddziały chorób zawodowych wchodzące w skład odpowiednich zakładów służby zdrowia, akademii medycznych lub instytutów naukowo-badawczych, (...)". Taki tryb rozpoznawania chorób zawodowych nie zwalnia organu orzekającego z obowiązku realizacji zasady ogólnej prawdy obiektywnej i dokonywania oceny mocy dowodowej orzeczenia jednostki służby zdrowia. Organ orzekający nie jest zatem bezwzględnie związany orzeczeniem jednostki służby zdrowia. Orzeczenie jednostki właściwej do rozpoznania choroby zawodowej jest poddane pełnej ocenie organu orzekającego, który musi wskazać w uzasadnieniu dlaczego uznał ten dowód za wiarygodny. Dokonanie takiej wszechstronnej oceny jest szczególnie istotne gdy nie ulega wątpliwości, że osoba ubiegająca się o stwierdzenie choroby zawodowej pracowała w warunkach szkodliwych dla zdrowia.
W sprawie między stronami jest bezsporne, że strona skarżąca pracowała w warunkach narażenia na hałas. Powodowało to obowiązek szczególnie starannego ustalenia przyczyny uszkodzenia słuchu. Strona skarżąca kwestionuje ustalenie, że uszkodzenie słuchu zostało spowodowane stanem zapalnym uszu, następstwem przewlekłego nieżytu trąbek słuchowych. Uznanie za prawidłowe ustalenia, że ubytek słuchu, pomimo narażenia na hałas w warunkach wykonywania pracy, był spowodowany innymi przyczynami wymagała wykazania tych innych przyczyn. Organy orzekające mogły zwrócić się do właściwych jednostek powołanych do rozpoznania chorób zawodowych o uzupełnienie orzeczeń w oparciu o dokumentację medyczną z okresu przebiegu zatrudnienia i leczenia strony skarżącej. Strona skarżąca twierdzi, że takiego rodzaju chorób uszu nie miała, które mogły spowodować ubytek słuchu. Organ II instancji pomimo, że był to zasadniczy zarzut w odwołaniu, kwestii tej nie ustalił. W orzeczeniu WOMP w L. wskazuje się, że ten typ uszkodzenia słuchu najczęściej powodują zmiany zapalne.
Należy też wskazać, że w orzeczeniach jak i w decyzji nie określono ubytku słuchu u strony skarżącej, co powoduje, że trudno dokonać kontroli prawidłowości ustalenia stanu faktycznego sprawy.
W tym stanie rzeczy, skoro w sprawie zostały naruszone przepisy prawa procesowego, a to art. 7, art. 77 § 1, art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego, a naruszenia te mogły mieć wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd orzekł jak w sentencji.