II SA/Wr 933/24

II SA/Wr 933/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-09-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Olga Białek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 725
art. 5 ust. 1 pkt 9, art. 12 ust. 1i 2, art. 50 ust. 1 pkt 2 i 4, art.51 ust. 1 pkt 2, art. 81c ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 11, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2022 poz 1225
par. 28, par. 29
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Władysław Kulon Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek (spr.) Asesor WSA Malwina Jaworska-Wołyniak Protokolant: sekretarz sądowy Aneta Januszkiewicz po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 września 2025 r. sprawy ze skargi L.B., A. B. i D. B. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 października 2024 r. nr 1085/2024 w przedmiocie odstąpienia od nałożenia obowiązków I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz strony skarżącej kwotę 1014 (słownie: tysiąc czternaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowalnego w T. (dalej jako PINB), w związku z informacją o zalewaniu działki nr [...], AM-[...], obręb T. na skutek robót wykonywanych na nieruchomości sąsiedniej (działce nr [...]) przeprowadził w dniu 27 września 2022 r. kontrolę z udziałem inwestora oraz właścicieli działki zalewanej którzy oświadczyli, że domagają się prowadzenie robót tak, aby wody opadowe, roztopowe i technologiczne powstające w związku z budową, były gromadzone na terenie budowy a nie spływały z materiałem sypkim na całej długości granicy z ich działką oddziałując na nią negatywnie. Ustalono także, że roboty budowlane na działce nr [...] prowadzone są na podstawie wydanej przez Starostę T. w dniu 10 maja 2021 r. decyzji o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego i garażu wraz z infrastrukturą techniczną i zagospodarowaniem terenu.
Postanowieniem z dnia 6 grudnia 2022 r. PINB, działając na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, zobowiązał inwestora do przedłożenia oceny technicznej realizowanych robót związanych z zagospodarowaniem działki w zakresie odprowadzania wód opadowych z połaci dachu realizowanego budynku i terenów wokół budynku, wskazując, że ocena powinna zawierać:
- badania geologiczne określające warunki gruntowo-wodne na działce, w szczególności określenie możliwości chłonnej warstw gruntowych w kontekście odprowadzania wód opadowych i roztopowych;
- przekroje podłużne i poprzeczne działki z określonymi rzędnymi terenów utwardzonych, nieutwardzonych i innych charakterystycznych punktów zagospodarowania terenów w kontekście odprowadzania wód opadowych i roztopowych (należy określić stan obecny i stan docelowy wraz z odniesieniem się do ewentualnie wprowadzonych zmian stanowiących istotne odstępstwo;
- obliczenie wskazujące ilość wód opadowych i roztopowych wraz ze wskazaniem sposobu (opis i rysunki) ich gromadzenia na terenie działki nr [...] z zachowaniem warunków wynikających z § 28 i § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (dalej jako rozporządzenie);
- informację, czy obecne zagospodarowanie terenu działki, jak i projektowane jej zagospodarowanie wpływa na stosunki wodno-gruntowe i oddziałuje na działki sąsiednie, a jeżeli tak, to jakie należy podjąć czynności lub roboty budowlane aby obszar oddziaływania zamykał się w granicach działki zainwestowania.
W dniu 1 lutego 2023 r. inwestor przedłożył pismo A. D. – projektanta instalacji sanitarnych – informujące, że projektuje się dodatkowo wykonania instalacji kanalizacji deszczowej do szczelnego zbiornika o pow. 10m3. Instalacja ta obejmować ma wody deszczowe z dachu realizowanego budynku oraz drenaż opaskowy wokół budynku. Do pisma załączono opracowanie określające maksymalną ilość ścieków z wód deszczowych z dachu projektowanego budynku i garażu i obliczenia objętości zbiornika retencyjnego.
Organ ocenił, że powyższe opracowanie nie spełnia wymagań określonych w postanowieniu z dnia 6 grudnia 2022 r. i wezwał inwestora do uzupełnienia dokumentów celem wykonania ww. postanowienia.
W dniu 27 kwietnia 2023 r. PINB zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie robót budowlanych polegających na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego i budynku garażowego wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną oraz zagospodarowaniem działki w zakresie odprowadzania wód opadowych i roztopowych z połaci dachu realizowanego budynku i terenów wokół tego budynku.
Wobec nie wykonania w pełnym zakresie postanowienia z dnia 6 grudnia 2022r. PINB ponownie wezwał inwestora do jego wykonania, w terminie 14 dni, z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego.
Przy piśmie z dnia 28 czerwca 2023 r. inwestor przedłożył ocenę techniczną sporządzoną przez K. P. W opracowaniu podano, że aby poprawić sytuację związaną z zalewaniem działki sąsiedniej inwestor wykonał ogrodzenie na betonowej podmurówce od strony granicy z działką nr [...], co uniemożliwi spływ wód opadowych przy deszczach nawalnych. Aby skutecznie chronić działki sąsiednie przed zalewaniem, biorąc pod uwagę słabą przepuszczalność gruntu, zaprojektowano dwa zbiorniki na deszczówkę gromadzące część wód opadowych, zgodnie z zawartym w przedmiotowej ocenie opisem i obliczeniami.
Postanowieniem z 18 lipca 2023 r. PINB, działając na podstawie art. 50 Prawa budowlanego, wstrzymał prowadzenie robót budowlanych nakazując zabezpieczyć budowę przed dostępem osób postronnych.
Następnie decyzją z dnia 21 sierpnia 2023 r. wydaną na podstawie art. 51 ust.1 pkt 2 Prawa budowlanego, organ I instancji, w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, zobowiązał inwestora do wykonania w terminie do dnia 31 października 2023 r., sytemu odwodnienia połaci dachu budynku mieszkalnego i budynku garażowego poprzez wykonanie dwóch zbiorników na deszczówkę o pojemności 4 m3 każdy i połączenia ich z systemem rynnowym doprowadzającym do nich rurami spustowymi wody opadowe zbierane z dachów budynków realizowanych na działce – zgodnie z oceną techniczną sporządzoną przez osobę uprawnioną K. P. – pod nadzorem i z uwzględnieniem konieczności uzyskania odpowiednich zgód organów.
Po przeprowadzeniu w dniu 21 listopada 2023r., na wniosek inwestora kontroli PINB, działając na podstawie art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego wydał decyzję z dnia 19 grudnia 2023 r. stwierdzającą wykonanie obowiązku nałożonego decyzją z 21 sierpnia 2023 r.
Organ stwierdził, że w wykonaniu obowiązków nałożonych ww. decyzją, inwestor zgłosił w dniu 27 września 2023r. Staroście T., zamiar wykonania robót nie wymagających pozwolenia na budowę i po milczącej zgodzie tego organu przystąpił do ich wykonania. Przedmiotem zgłoszenia była budowa dwóch zbiorników na deszczówkę o pojemności 4 m3 każdy, wraz ze studniami pośrednimi wyprowadzonymi w miejscu połączenia z jeszcze nie wykonanymi rynnami jak i samymi dachami budynków. Zdaniem organu powyższy zakres robót wynikający ze zgłoszenia, wypełnia obowiązek wynikający z decyzji z 21 sierpnia 2023 r. PINB stwierdził także, że ze względu na fakt, że budynek mieszkalny nie posiada jeszcze dachów oraz systemu orynnowania i nie wykonano jeszcze budynku garażowego oraz podziemnej instalacji elektrycznej i dojazdów oraz dojść, na tym etapie inwestycji nie ma możliwości wykonania połączenia odwodnienia dachów budynków do zbiorników. Organ ocenił, że przedstawiony zakres robót, po wykonaniu połaci dachów, pozwoli na szybkie połączenie zrealizowanej kanalizacji deszczowej z orynnowaniem. Odnotował także, że w dniu kontroli widoczne były opady deszczu jednak nie stwierdzono aby wody opadowe z terenu budowy przedostawały się na działkę sąsiednią. Taki stan rzeczy spowodował fakt wykonania ogrodzenia z podwaliną betonową, rodzaj gruntu, jego chłonność jak i ukształtowanie terenu. Zastoiny wody widoczne były jedynie na działce inwestora. Opisany stan obrazować ma materiał zdjęciowy terenu budowy oraz działki przyległej. Natomiast zakres wykonanych robót wynikających z decyzji PINB potwierdzony został wpisami w dzienniku budowy przez kierownika budowy.
Od powyższej decyzji odwołanie wniosła strona skarżąca, w wyniku czego Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako DWINB) decyzją z dnia 6 marca 2024 r. uchylił ww. decyzję w całości przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Zdaniem organu odwoławczego inwestor nie wykonał w pełnym zakresie obowiązku wynikającego z decyzji z 21 sierpnia 2023 r. Budynek mieszkalny nie ma bowiem pokrycia dachowego a co za tym idzie orynnowania, a budynek gospodarczy nie został jeszcze wykonany. W zaskarżonej decyzji PINB sam stwierdził, że nie ma możliwości na tym etapie wykonania połączenia odwodnienia dachów budynków do zbiorników. Tym samym, dopiero po wykonaniu dachów, możliwe będzie połączenie wykonanego zakresu robót ze zbiornikami na deszczówkę. Powyższe oznacza, że obowiązek nie został wykonany w pełnym zakresie i brak było możliwości wydania decyzji stwierdzającej jego wykonanie.
Następnie decyzją z dnia 16 kwietnia 2024 r. DWINB stwierdził nieważność decyzji PINB z dnia 21 sierpnia 2023 r. nakładającej na inwestora opisane wcześniej obowiązki. Organ orzekający w sprawie stwierdzenia nieważności uznał, że decyzja z 21 sierpnia 2023 r. była niewykonalna w dniu jej wydania i niewykonalność ta trwa nadal. Uzasadniając powyższe stanowisko organ podał, że decyzją z 21 sierpnia 2023r. nakazano wykonanie sytemu odwodnienia połaci dachowych budynku mieszkalnego i gospodarczego, podczas, gdy w dacie wydania tejże decyzji nie istniało pokrycie dachowe budynku mieszkalnego i nie wybudowano jeszcze budynku garażowego. Obowiązek dotyczył zatem robót które nie zostały jeszcze wykonane. Decyzja w dniu jej wydania była niewykonalna a ponieważ PINB wstrzymał prowadzenie robót budowlanych, niewykonalność ta ma charakter trwały.
W toku dalszego postępowania toczącego się przed organem I instancji współwłaściciele działki nr [...] zgłosili uwagę, że nie mieli możliwości uczestniczenia w kontroli przeprowadzonej w dniu 21 listopada 2023 r. oraz, że udostępniono im niekompletne akta i nie udzielano odpowiedzi na pytania co do wstrzymania budowy. Natomiast inwestor, pismem z czerwca 2024 r., poinformował, że na działce sąsiedniej (nr [...]) prowadzone są czynności powodujące obniżenie ziemi przylegającej do podmurówki ogrodzenia, co może spowodować jego przewrócenie. Z kolei L. B. przedłożyła zdjęcia obrazujące bieżące zalewanie jednego z odcinków działki nr [...] żądając informacji, czy roboty budowlane na działce nr [...] nadal są wstrzymane.
PINB poinformował strony, że roboty budowlane wykonane po dniu 20 lipca 2023 r. w ramach realizacji nałożonego tą decyzją obowiązku, nie stanowią samowoli budowlanej, gdyż postanowienie z dnia 18 lipca 2023 r. (o wstrzymaniu robót budowlanych) po upływnie 2 miesięcy straciło swoją ważność wobec braku decyzji wydanej na podstawie art. 51 Prawa budowlanego.
Przy piśmie z dnia 19 czerwca 2024 r. inwestor przedstawił dodatkowe dowody na potwierdzenie faktu obniżania terenu po stronie działki nr [...] oraz poinformował, że obecnie wznowił roboty budowalne i jest na etapie wykonywania pokrycia dachu a wody opadowe są już wprowadzane do zbiornika na deszczówkę, co jego zdaniem znacznie poprawiło odbiór wód z terenu budowy. Wyjaśnił także, że ogrodzenie zostało wykonane w taki sposób, że podwaliny betonowe opierają się o grunt po obu stronach granicy, zaś po jego stronie wykonany został odbojnik z betonu, którego funkcją jest zatrzymanie powierzchniowego spływu wody przy ogrodzeniu celem wchłaniana w grunt. Ponieważ właściciele działki sąsiedniej obniżyli grunt na swojej działce przy ogrodzeniu, wybierając część ziemi, powoduje to przesiąkanie nadmiaru wód (w zależności od siły deszczu) na ich działkę. W wyniku podkopania powstała w linii ogrodzenia różnica 8 -12 cm.
W oparciu o tak zgromadzony materiał dowodowy, decyzją z dnia 21 sierpnia 2024 r. PINB, działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego orzekł o odstąpieniu od nałożenia obowiązków wymienionych w art. 51 ust.1 pkt 2 ww. ustawy.
W uzasadnieniu organ podał, że choć roboty budowalne polegające na budowie budynku mieszkalnego i garażu wraz zagospodarowaniem terenu prowadzone były na podstawie pozwolenia na budowę udzielonego przez Starostę T. decyzją z 10 maja 2021 r., to doprowadziły do niezgodności z warunkami technicznymi w zakresie § 28 przywołanego wcześniej rozporządzenia powodując zalewanie wodami opadowymi i roztopowymi działki sąsiedniej. Zaznaczono, że decyzja o pozwoleniu na budowę i projekt budowlany zawierał tylko bardzo ogólną informację, że wody opadowe i roztopowe należy odprowadzać na nieutwardzoną powierzchnię działki nr [...] bez wskazania szczegółowych informacji takich jak opis, obliczenia, rysunki, badania geologiczne, uzasadniających taką możliwość. Zdaniem organu, już samo naturalne ukształtowanie terenu w postaci znacznego nachylenia w kierunku działki sąsiedniej utrudniało gromadzenie wód opadowych na terenie działki inwestora. Tym samym powinno być ono w należyty sposób zaprojektowane.
PINB uznał, że przedstawione okoliczności uzasadniały przeprowadzenie postępowania w trybie art. 50 i 51 Prawa budowlanego. Decyzja nakładająca obowiązki na inwestora wydana na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy została jednak unieważniona jako niewykonalna. W konsekwencji, postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych straciło swoją ważność po upływie 2 miesięcy od dnia jego doręczenia.
Mając na względzie wytyczne organu II instancji wynikające z decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji z dnia 21 lipca 2023 r. oraz z decyzji kasacyjnej, PINB dokonał ponownie pełnej analizy materiału dowodowego nie stwierdzając nieprawidłowości w zakresie robót budowlanych objętych niniejszym postępowaniem. W czasie kontroli przeprowadzonej w listopadzie 2023 r. nie zaobserwowano, podczas opadu deszczu, aby wody opadowe z terenu budowy przedostawały się na działkę niżej położoną. Taki stan rzeczy spowodowany był przede wszystkim wykonanym wówczas ogrodzeniem. Zastoiska wody widoczne były jedynie na działce inwestora. Powyższe utrwalone zostało na dokumentacji zdjęciowej.
Mając na uwadze, że podczas kontroli budynek mieszkalny nie posiadał jeszcze dachu wraz z orynnowaniem, jak też nie wykonano jeszcze budynku garażowego oraz utwardzonych dojść i dojazdów, organ uznał, że na tym etapie inwestycji, brak podstaw aby wymagać od inwestora wykonania systemu odwodnienia dachów obu budynków zgodnie z oceną techniczną. Niemniej inwestor wykonał podziemny system odwodnienia z zaprojektowanych połaci dachowych, co zostało potwierdzone podczas kontroli przeprowadzonej 21 listopada 2023 r. System był gotowy do połączenia z niezrealizowanymi jeszcze dachami wraz z ich orynnowaniem, co miało umożliwić przechwycenie wód opadowych i zagospodarowanie ich na terenie działki inwestora. Takie rozwiązanie przewidziane zostało w opinii technicznej sporządzonej przez osobę z uprawnieniami.
Organ zauważył także, że według wyjaśnień inwestora, jest on obecnie na etapie wykończenia połaci dachowej budynku mieszkalnego wraz z orynnowaniem i wody opadowe kierowane są do zbiorników, co znacznie poprawia odprowadzenia wód opadowych na terenie jego działki.
Dalej podniósł, że według opinii o geotechnicznych warunkach podłoża przedłożonej wraz z opinią techniczną, powierzchnia działki zainwestowania charakteryzuje się nachyleniem terenu w kierunku południo-wschodnim a rzędne powierzchni w rejonie lokalizacji budynku oscylują w granicach 226 - 227,2 m n.p.m. Takie naturalne ukształtowanie terenu w rejonie W., zdaniem organu, ma duże znaczenie w kontekście kształtowania stosunków wodnych, powodując ryzyko pogorszenia tych stosunków (zastoiska wody, zawilgocenie terenu) zwłaszcza przy granicy z działką nr [...] (w części południowo-wschodniej). Ryzyko pogorszenia tych stosunków powoduje także realizowane zagospodarowanie działki nr [...] polegające na jej zabudowie. Wcześniej teren ten był w całości biologicznie czynny.
PINB zaznaczył, że dla poprawy sytuacji związanej z zalewaniem działki sąsiedniej inwestor wykonał ogrodzenie na betonowej podmurówce od strony działki [...] aby uniemożliwić bezpośredni spływ wód opadowych na jej teren przy deszczach nawalnych. Dodatkowo wzdłuż granicy zastosowano kontrspadek w terenie. Uwzględniając słabą przepuszczalność gruntu (pod warstwą gleby znajdują się gliny pylaste oraz iły) dla zabezpieczania działki sąsiedniej, wykonano zbiorniki na deszczówkę gromadzące część wód opadowych, co zgodnie z opinią techniczną powinno zniwelować oddziaływanie budowy na sąsiednią działkę w kontekście gromadzenia wód opadowych i roztopowych. Obecnie, wskutek połączenia systemu orynnowania zrealizowanego już pokrycia dachowego budynku mieszkalnego, wody opadowe kierowane są do zbiornika, co według inwestora poprawiło znacznie sytuację.
Biorąc pod uwagę wszystkie działania inwestora zmierzające do poprawienia sytuacji w zakresie odprowadzania wód opadowych, organ I instancji stwierdził, że szkody występujące na działce [...] w postaci obserwowanych po opadach zawodnieniach części działki, mają charakter naturalny, wynikający z naturalnej słabej przepuszczalności gruntu na tej działce. Organ stwierdził także, że sygnalizowany przez inwestora fakt wybierania części ziemi przy ogrodzeniu od strony działki nr [...], w najbliższej przyszłości zwiększy przesiąkanie wód opadowych na teren tej działki doprowadzając również do zmniejszenia stabilności betonowej podmurówki ogrodzenia. Zaznaczono także, że kwestie stosunków wodnych są przedmiotem odrębnego postępowania przed organem gminy.
Mając na uwadze opisaną sytuację faktyczną i prawną PINB stwierdził, że zobligowany był do podjęcia działań w trybie art. 50-51 Pb. W wyniku postępowania stwierdził, że najbardziej adekwatnym rozwiązaniem jest wydanie decyzji na podstawie art. 51 ust.1 pkt 2 odstępującej od nałożenia na inwestora obowiązków. W istniejącym obecnie stanie faktycznym – wobec wykonania przez inwestora robót budowlanych wynikających z wydanych przez organ nakazów – brak jest obecnie podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy poprzez wydanie decyzji nakładającej obowiązki. Budowa doprowadzona bowiem została do stanu zgodnego z prawem i nie jest wymagane wykonanie żadnych robót
Od powyższej decyzji odwołanie wniosły L. B., D. B. i A. B. zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego. Zdaniem odwołujących się, organ oparł kluczowe ustalenia faktyczne na gołosłownych twierdzeniach inwestora i jego subiektywnym przekonaniu o słuszności rzekomych działań zmierzających do poprawy sytuacji w zakresie odprowadzania wód opadowych i roztopowych. PINB orzekał także na podstawie nieaktualnych danych pomiarowych dotyczących powierzchni gruntu i w konsekwencji pominął, że budynek mieszkalny inwestora znajduje się na sztucznej podbudowie powyżej naturalnego poziomu gruntu, co ma bezpośredni wpływ na zalewanie działki, a budynek garażowy dopiero powstaje. Zdaniem odwołujących się organ bezzasadnie oparł się także na informacji inwestora o wybieraniu przez nich ziemi przy ogrodzeniu, podczas, gdy jest to twierdzenie zupełnie dowolne i brak jest dowodów świadczących o takich działaniach. W efekcie doprowadziło do błędnego przekonania organu, że dotychczas wykonane roboty są wystarczające i doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem nie wymaga już żadnych robót.
W zakresie naruszenia prawa materialnego tj art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego wskazano na niezasadne odstąpienie od nałożenia obowiązków pomimo, że roboty budowlane realizowane są z naruszeniem § 28 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych powodując zalewanie działki odwołujących wodami opadowymi i roztopowymi, co powoduje zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia lub zagrożenie środowiska. Zauważono, że wobec znacznego nachylenia terenu działki zainwestowania na skutek jej sztucznego podniesienia, nie zostały zaprojektowane i wykonane żadne rozwiązania zapobiegające szkodom. Zdaniem stron, stan zgodny z prawem można osiągnąć jedynie poprzez wykonanie określonych przez organ nadzoru robót budowlanych np. nakazania inwestorowi obniżenia poziomu gruntu lub wykonania zbiornika retencyjnego.
Zarzucając powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia PINB.
DWINB nie uwzględnił odwołania i zaskarżoną obecnie decyzją utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy podkreślił, że obowiązki o których mowa w art. 51 ust.1 pkt 2 Prawa budowlanego można nałożyć tylko, gdy roboty budowalne zostały wykonane w sposób o którym stanowi art. 50 ust. 1 ustawy, tj. gdy zostały wykonane bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, w sposób mogący powodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1 albo w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach. Aby doprowadzić do stanu zgodnego z prawem organ powinien stosować środek najmniej restrykcyjny dla strony.
W rozpoznawanej sprawie PINB stwierdził, że istnieje konieczność prowadzenia postępowania ze względu na wykonywanie robót budowlanych z naruszeniem § 28 i § 29 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Powołując się na orzecznictwo sądowo administracyjne, DWINB stwierdził, że aby spełnić wymóg wynikający § 28 ust. 2 rozporządzenia wystarczające jest odprowadzanie wody na własny nieutwardzony teren. Nie ma wymogu tworzenia dołów chłonnych lub zbiorników retencyjnych. Od 2018 r. ułatwiono realizację inwestycji polegających na budowie budynków niskich w zakresie ich przyłączenia do kanalizacji deszczowej. Dopuszczono bowiem odprowadzenie wód opadowych na własny teren nieutwardzony, do dołów chłonnych lub do zbiorników retencyjnych, bez względu na to, czy budynki niskie mają możliwość przyłączenia do sieci kanalizacyjnej. Natomiast dla stwierdzenia naruszenia § 29 rozporządzenia konieczne jest ustalenie, celowego zamiaru sprawcy przy dokonywaniu zmiany naturalnego spływu wód opadowych. W tym względzie organ zauważył, że na działce wykonano podziemny system odwodnienia połaci dachowych zaprojektowanych i realizowanych budynków (co zostało potwierdzone podczas kontroli w dniu 23 listopada 2023 r.) jako gotowy do złączenia go z jeszcze nie zrealizowanymi połaciami dachów i budynków i systemem orynnowania (co ma umożliwić przechwycenie wód opadowych i roztopowych z połaci dachów budynków i w znacznym stopniu ograniczyć naturalny spływ wody z powierzchni terenu działki), a pozostała ilość wody ma być wchłonięta przez grunt działki – co jednoznacznie zostało wykazane w opracowaniach technicznych dołączonych do akt sprawy. Nadto inwestor wykonał ogrodzenie na betonowej podmurówce od strony granicy działki [...], aby uniemożliwić bezpośredni spływ wód opadowych na jej teren przy nawalnych deszczach. Dodatkowo wzdłuż granicy tylnej działki zastosowano kontspadek.
Zdaniem organu II instancji powyższe okoliczności wskazują na brak podstaw do przyjęcia, że doszło do celowej zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren działki sąsiedniej. Inwestor wykonał zbiornik na deszczówkę gromadząc część wód opadowych i roztopowych, a pozostałe odprowadzane są zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym na nieutwardzoną powierzchnię działki.
W konsekwencji, według organu odwoławczego, brak także podstaw do nałożenia obowiązków wykonania czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem, z tego względu należało utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ II instancji stwierdził, że PINB przeprowadził kontrole wykonanych robót, a w materiale dowodowym znajduje się ocena techniczna sporządzona przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia. I właśnie to ten materiał dowodowy stanowił podstawę do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia a nie subiektywne twierdzenia inwestora które jedynie zostały przytoczone przez organ. Nadto inwestycja nie została jeszcze zakończona (jest w trakcie realizacji) wobec czego, system odwodnienia nie spełni jeszcze w 100% swojej funkcji, jednak na tym etapie bark konieczności nałożenia obowiązków na podstawie ww. przepisu.
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosły L. B., D. B. i A. B. zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego oraz prawa materialnego.
W zakresie naruszenie prawa procesowego wskazano na:
1/ art. 7 i 77§ 1 k.p.a przez dokonanie ustaleń fatycznych w oparciu o opinie i ekspertyzy zawierających nieaktualne dane tj. opinię geotechniczną o warunkach podłoża gruntowego dla projektu budowlanego sporządzoną w listopadzie 2020 r. oraz o ocenę techniczną realizowanych robót związanych z zagospodarowaniem terenu działki w zakresie odprowadzania wód opadowych i roztopowych z czerwca 2023 r. a także w oparciu, o nieaktualne dane pomiarowe powierzchni gruntu i w konsekwencji pominięcie faktu, że budynek mieszkalny posadowiony został na podbudowie powyżej naturalnej powierzchni gruntu, co ma bezpośredni wpływ na dalsze zalewnie działki skarżących;
2/ art. 7 i 77 § 1 k.p.a. przez wybiórczą ocenę materiału dowodowego oraz prowadzenia postępowania w sposób stronniczy, przez oparcie ustaleń stanu faktycznego w oparciu o gołosłowne twierdzenia inwestora i jego subiektywne przekonanie o słuszności realizowanych działań, zmierzających do poprawy sytuacji w zakresie odprowadzania wód opadowych i roztopowych z terenu inwestycji, podczas, gdy działania te nie zapobiegają zalewaniu działki skarżących;
3/ art. 80 k.p.a. w związku z art. 51 ust.1 pkt 2 Prawa budowlanego poprzez arbitralne i sprzeczne wewnętrznie ustalenia organu, że w sytuacji w której "inwestycja nie została jeszcze zakończona (..) wobec czego system odwodnienia nie spełnia jeszcze swojej funkcji w 100%" brak jest konieczności nakładania na inwestora obowiązków podczas, gdy właśnie ze względu na brak wykonania przez inwestora w toku inwestycji robót i urządzeń w zakresie poprawnego odprowadzania wód opadowych i roztopowych dochodzi do zalewnia nieruchomości skarżących;
4/ art. 107 § 3 w związku z art. 15 k.p.a. przez brak odniesienia się przez organ odwoławczy do wszystkich argumentów odwołania, w szczególności:
- wyjaśnienia przesłanek podwyższenia działki inwestora i ukształtowania w ten sposób sztucznych spadków w kierunki działki skarżących;
- dokonania przez organ I instancji ustaleń faktycznych w oparciu o opinie i ekspertyzy zawierające nieaktualne dane;
- faktu, że posadowienie dwóch zbiorników na wodę deszczową nie zabezpiecza skutecznie nieruchomości skarżących albowiem przedmiotowe zbiorniki są rozwiązaniem doraźnym, niespełniającym swojej roli w przypadku deszczu trwającego dłużej niż 15 min, a co więcej, nie są one opróżniane i przelewają się dokonując jeszcze większych szkód na nieruchomość skarżących
5/ art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji pomimo jej wadliwości.
W zakresie zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego wskazano natomiast na
1/ art. 51 ust.1 pkt 2 Prawa budowlanego przez jego niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w odstąpieniu od nałożenia na inwestora obowiązków pomimo, że:
- inwestycja nadal realizowana jest niezgodnie z warunkami techniczno-budowlanymi wynikającymi z § 28 rozporządzenia;
- zalewnie, w wyniku prowadzonych przez inwestora robót budowalnych, wodami opadowymi i roztopowymi gruntów sąsiednich należących do skarżących, powoduje zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia lub zagrożenia środowiska;
- w związku ze znacznym nachyleniem terenu w kierunku działki skarżących na skutek sztucznego podniesienia działki zainwestowania nie zostały zaprojektowane i wykonane żadne faktyczne rozwiązania zapobiegające szkodom;
- w przedmiotowym stanie faktycznym sprawy stan zgodny z prawem w zakresie prowadzonej inwestycji można osiągnąć wyłącznie poprzez wykonanie określonych przez organ robót budowlanych np. zmierzających do nakazania inwestorowi obniżenia terenu albo wykonania zbiornika retencyjnego.
Zarzucając powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi rozwinięto argumentację uzasadniającą przedstawione wyżej zarzuty.
W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia 25 sierpnia 2025 r. pełnomocnik skarżących wniósł o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z ekspertyzy budowlanej sporządzonej w maju 2025 r. przez rzeczoznawcę budowlanego na okoliczność istnienia podstaw do nałożenia na inwestora obowiązku wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem oraz faktu, że obiekt budowalny może zagrażać bezpieczeństwu mienia skarżących z uwagi na brak wypompowywania i opróżniania zbiorników przeciwdeszczowych. Postanowieniem ogłoszonym na rozprawie Sąd nie uwzględnił ww. wniosku dowodowego uznając, że dowód tego rodzaju nie wyczerpuje przesłanek z art. 106§ 3 p.p.s.a i jego przeprowadzenie wiązałby się z nadmiernym przedłużeniem postepowania sądowo-administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.), oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. – dalej jako p.p.s.a ), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a, który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że wydana ona została z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu uzasadniającym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego.
Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja wydana przez DWINB utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o odstąpieniu od nałożenia obowiązków wymienionych w art. 51 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r – Prawo budowlane.
Wszczęcie postępowania w niniejszej sprawie nastąpiło w związku z ustaleniem przez organ I instancji, że podczas wykonywania robót budowlanych związanych z budową budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz garażu wykonywanych w oparciu o ostateczną decyzję udzielającą w tym względzie pozwolenia na budowę, dochodzi do zalewania nieruchomości skarżących (bezpośrednio sąsiadującej) wodami spływającymi w terenu inwestycji.
W związku z powyższym organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie robót budowlanych polegających na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego i budynku garażu na działce nr [...] ograniczając jednak zakres tego postępowania tylko do kwestii odprowadzania wód opadowych i roztopowych z połaci dachów budynków oraz z terenów wokół budynków.
Materialnoprawną podstawą podejmowanych przez organ czynności był art. 50 Prawa budowalnego. Z przepisu tego wynika bowiem, że organy nadzoru budowlanego mogą podejmować odpowiednie czynności w odniesieniu do obiektów realizowanych na podstawie pozwolenia na budowę, między innymi, w sytuacji, gdy roboty mogą spowodować zagrożenie dla życia zdrowia i mienia (art. 50 ust. 1 pkt 2) oraz gdy wykonywane są w sposób istotnie odbiegający od warunków pozwolenia na budowę lub projektu budowlanego a także, gdy prowadzone są w sposób istotnie odbiegający od warunków określonych w przepisach, w tym w szczególności techniczno-budowlanych (art. 50 ust.1 pkt 4). Do takich przepisów zalicza się między innymi § 28 i § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ( Dz.U z 2022 r. poz. 1225 ze zm). Zgodnie z § 28 ww. aktu działka na której sytuowane są budynki powinna być wyposażona w kanalizację umożliwiająca odprowadzanie wód opadowych do kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej, a w przypadku budynków niskich lub budynków dla których nie ma możliwości przyłączenia do sieci dopuszcza się odprowadzanie wód opadowych na własny teren nieutwardzony, do dołów chłonnych lub do zbiorników retencyjnych. Przepis § 29 stanowi natomiast, że dokonywanie zmiany naturalnego spływu wód opadowych, w celu kierowania ich na teren sąsiedni, jest zabronione.
W związku z powyższym zauważyć należy, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowym, w kwestii prawidłowości odprowadzania wód opadowych organy nadzoru budowlanego mogą prowadzić postępowanie w ograniczonym zakresie wyznaczonym normami prawnymi wynikającymi z art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego w związku z § 28 i § 29 przywołanego rozporządzenia (patrz wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2024 r. II OSK 2447/24, CBOSA). Chodzi bowiem o zbadanie, czy inwestor wywiązał się z obowiązku zapewnienia systemu kanalizacji deszczowej na działce oraz czy przestrzegał zakazu zmiany naturalnego spływu wód. W tym zakresie nie jest więc wystarczające ustalenie, że dana inwestycja zrealizowana została (lub realizowana jest) w oparciu o udzielone pozwolenie na budowę. Niezależnie od tego wymagane jest także ustalenie, czy konkretnie zastosowane już rozwiązania techniczne zostały prawidłowo zrealizowane (jak system kanalizacji deszczowej) oraz, czy istniejący poziom gruntu nie spowodował zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich sąsiedniej nieruchomości.
Celem ustalenia tych okoliczności organy powinny przeprowadzić postępowanie wyjaśniające celem ustalenia wszystkich okoliczności faktyczne, na podstawie których będą podejmować decyzję. W tym względzie organy zobowiązane są kierować się zasadami procesowymi wynikającymi z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80. Zgodnie bowiem z art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Rozwinięcie tej zasady nastąpiło w art. 77 § 1 k.p.a. według którego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, stosownie zaś do art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Z przedstawionych przepisów wnika zatem, że warunkiem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy jest zarówno zebranie wszystkich istotnych dla sprawy dowodów, jak i również ich prawidłowa ocena.
Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie, organy nie sprostały wymogom wynikającym z powyższych przepisów, gdyż swoje rozstrzygnięcia oparły na niekompletnym materiale dowodowym. To zaś powoduje, że nie można także uznać, że stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy.
Jednym z kluczowych dowodów w niniejszej sprawie była "Ocena techniczna realizowanych robót budowalnych związanych z zagospodarowaniem terenu działki w zakresie odprowadzania wód opadowych i roztopowych z połaci dachów realizowanych budynków i terenu wokół budynków" sporządzona w dniu 20 czerwca 2023 r. przez K. P. na zlecenie inwestora w wykonaniu obowiązku nałożonego na niego postanowieniem PINB z dnia 6 grudnia 2022 r. wydanym na podstawie art. 81 c ust.2 Prawa budowlanego. Na podstawie tej oceny inwestor wykonał podziemny system odwodnienia połaci dachowych zaprojekowanych i realizowanych budynków do czego został zobowiązany decyzją PINB z 2021 r. której następnie stwierdzono nieważność. Jak wynika z decyzji organu odwoławczego to właśnie ocena techniczna sporządzona przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia, obok protokołu z kontroli przeprowadzonej przez PINB w listopadzie 2023r. stanowiła podstawę dla wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia.
W związku z powyższym zauważyć trzeba, że w przedstawionych Sądowi aktach administracyjnych sprawy brak stosownych dokumentów potwierdzających kompetencje i uprawnienia autora tej oceny. Tymczasem PINB wydając postanowienie z dnia 6 grudnia 2022 r. wyraźnie zaznaczył, że osoba sporządzająca ocenę techniczną wina posiadać uprawnienia budowlane w specjalności instalacji sanitarnych bez ograniczeń przynależącej do Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa. Sąd dostrzega, że na samym opracowaniu obejmującym ocenę techniczną widnieje pieczątka według której osoba sporządzając posiada uprawnienia do projektowania bez ograniczeń w specjalności instalacje w zakresie sieci, instalacji i urządzeń cieplnych, wentylacyjnych, gazowych, wodociągowych i kanalizacyjnych, jednak do oceny nie dołączono odpowiednich dokumentów potwierdzającego posiadanie uprawnień. Bezspornie także, wraz z przedmiotową oceną nie przedłożono organowi – wbrew wyraźnemu obowiązkowi – zaświadczenia, że autor opinii jest członkiem właściwej izby samorządu zawodowego.
Zdaniem Sądu nie budzi wątpliwości, że osoba która sporządza ocenę techniczna lub ekspertyzę musi posiadać specjalistyczna wiedzę i umiejętności, które powinny być potwierdzone odpowiednimi dokumentami. Stanowisko, że tego rodzaju oceny techniczne i ekspertyzy muszą być sporządzone przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia budowlane należy wyprowadzić z przepisów art. 12 ust.1 i ust. 2 Prawa budowlanego, stanowiących, że samodzielne funkcje techniczne w budownictwie czyli działalność związana z koniecznością fachowej oceny zjawisk technicznych lub samodzielnego rozwiązania zagadnień architektonicznych i technicznych oraz techniczno-organizacyjnych mogą być wykonywane przez osoby posiadające uprawnienia budowlane.
Skoro nałożenie na inwestora obowiązku przedłożenia oceny technicznej było elementem postępowania dowodowego zmierzającego do wyjaśnienia wątpliwości organu co do jakości wykonanych robót budowlanych i możliwości doprowadzania wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem, to organ zobowiązany był do dokonania oceny przydatności przedłożonej oceny pod względem dowodowym. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że dokumenty o których mowa w art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego (ocena techniczna, ekspertyza) podlegają ocenie organu na takich samych zasadach jak opinia biegłego o której mowa w art. 84 k.p.a. z zastosowaniem zasady swobodnej oceny. Przepis art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego ma charakter dowodowy i jest to regulacja szczególna wobec art. 84 k.p.a. Nie zmienia to jednak faktu, że obie instytucje zakładają konieczność odwołania się do wiedzy osób posiadających umiejętność fachowej oceny zjawisk, w szczególności zjawisk technicznych dotyczących obiektów budowlanych (por. NSA w wyroku z dnia 23 października 2018 r, II OSK 1925/17 oraz w wyroku z dnia 30 sierpnia 2023 r. II OSK 2930/20, CBSA). Nie oznacza to także, że autor takiej opinii (oceny, ekspertyzy) nie ma obowiązku wykazania posiadanej specjalistycznej wiedzy, doświadczenia i umiejętności wykraczających poza wiedzę pracowników organu. Posiadanie takiej wiedzy powinno być potwierdzone stosownymi dokumentami, gdyż jest to jeden z podstawowych warunków wiarygodności takiej opinii (tak WSA w Lublinie wyroku z dnia 5 listopada 2024 r. II SA/Lu 480/24, CBOSA). W niniejszej sprawie warunek ten bezspornie nie został spełniony a pomimo tego, organy nie wezwały do uzupełnienia złożonej oceny.
W efekcie uznać należy, że organy nie zweryfikowały, czy osoba sporządzająca ocenę techniczną legitymowała się odpowiednimi uprawnieniami w zakresie poszczególnych poruszanych w opinii zagadnień oraz, czy legitymowała się przynależnością do odpowiedniej organizacji zawodowej. Tym samym, przedłożona opinia jako niekompletna - bez uprzedniego wezwania do jej uzupełnienia we wskazanym zakresie - nie mogła stanowić podstawy do podejmowania wiążących rozstrzygnięć.
Kolejnym istotnym dowodem na którym organy oparły swoje rozstrzygnięcia były ustalenia poczynione podczas kontroli przeprowadzonej przez PINB w listopadzie 2023 r. Wówczas organ I instancji stwierdził, że inwestor wykonał system podziemny odwodnienia połaci zaprojektowanych budynków który obejmował dwa zbiorniki na deszczówkę. W dacie kontroli system ten nie był jednak połączony z połaciami dachów i systemem orynnowania, gdyż budynek mieszkalny nie był jeszcze zadaszony a do budowy budynku garażowego nie przystąpiono. Tym samym w dacie kontroli wskazany system odwodnienia (wykonany według zaleceń wynikających z oceny technicznych) jeszcze nie działał i w istocie nie ustalono, czy skutecznie spełnia przypisywaną mu funkcję. Podczas kontroli stwierdzono także, że pomimo widocznych opadów deszczu nie zaobserwowano aby wody opadowe z terenu budowy przedostawały się na działkę skarżących, zastoiska wody widoczne były tylko na działce inwestora. Organ uznał wówczas, że taki stan rzeczy związany był z wykonaniem ogrodzenia na podwalinie betonowej, jak również z rodzajem gruntu i jego chłonnością oraz z ukształtowaniem terenu.
Wskazać jednak należy, że w toku dalszego postępowania – już po wydaniu przez DWINB decyzji z dnia 6 marca 2024 r. uchylającej decyzję stwierdzającą wykonanie obowiązków oraz po decyzji DWINB z dnia 16 kwietnia 2024r.stwierdzającej nieważność decyzji PINB z 2021 r. nakładającej obowiązek wykonania robót budowlanych – stan faktyczny sprawy mógł uległ zmianie. I tak, przy piśmie z dnia 12 czerwca 2024r. L. B. przedłożyła dokumentację fotograficzną na potwierdzenie, że nadal dochodzi do zalewania jej działki, natomiast inwestor pismami z czerwca 2024 r. informował, że przy ogrodzeniu po stronie działki skarżących, wykonywanie są prace powodujące obniżenie terenu w stosunku do działki zainwestowania (co potwierdzać miał przedłożony film na płycie DVD). Informował także, że wznowił prace budowlane i jest na etapie wykonywania pokrycia dachu. Nadto przedstawił nagranie z drona w celu pokazania stanu podmurówki po drugiej stronie ogrodzenia oraz stanu wykonanego dachu budynku z odwodnieniem.
W tej sytuacji wobec zgłoszonych zdarzeń powodujących zmianę stanu faktycznego jeszcze przed wydaniem decyzji kończącej postępowanie - wskazujących na fakt dalszego zalewania działek oraz na wykonywanie kolejnych robót budowlanych przez inwestora oraz zgłaszany przez niego fakt zmiany poziomu gruntu po stronie skarżących co miałoby się przyczyniać do przesiąkania wody - organ powinien podjąć w tym zakresie czynności wyjaśniające celem ustalenia aktualnego stanu faktycznego zweryfikowania, czy zgłaszane przez strony postępowania okoliczności występujące już po przeprowadzonej w listopadzie 2023 kontroli, mogą mieć wpływ na wynik sprawy. Kluczowym dowodem w takim przypadku są oględziny. Tymczasem organ I instancji nie przeprowadził oględzin celem poczynienia, przy udziale stron, własnych ustaleń w kwestii aktualnego stanu faktycznego, lecz poprzestał na informacjach i dowodach przedstawionych przez inwestora, które to dowody kwestionowane były przez skarżących. Właściciele działki sąsiedniej stanowczo zaprzeczali bowiem aby doszło po ich stronie do obniżenia poziomu gruntu przy ogrodzeniu. Organ I instancji, w oparciu o stwierdzenia inwestora przyjął także, że w wyniku połączenia orynnowania z systemem podziemnym odprowadzania wody ilość wód kierowanych w stronę działki skarżących uległa zmniejszeniu. Oświadczenie to również było kwestionowane przez skarżących. Z uzasadnienia decyzji nie wynika jednak dlaczego organ poprzestał na oświadczeniach i dowodach inwestora a nie dał wiary oświadczeniom skarżących. Powyższe pozostaje w sprzeczności z zasadą przekonywania wynikającą z art. 11 k.p.a. oraz z wymogami należytego uzasadnienia decyzji określonymi w art. 107 § 3 k.p.a.
Mając na uwadze sprzeczne oświadczenia stron co do wskazanych wyżej kwestii należy uznać, że organ powinien przede wszystkim poczynić własne ustalenia w tym względzie a przede wszystkim, zweryfikować, czy połączony i działający system odprowadzania wody opadowej oraz kanalizacji deszczowej spełnia wymagania technologiczne i funkcjonale w zakresie zabezpieczenia nieruchomości sąsiedniej.
W tej sytuacji – wobec braku ustaleń w tym zakresie - za przedwczesne, zdaniem Sądu, uznać należy przyjęcie przez organy, że stan zgodności z prawem został osiągnięty a zastoiska wodne na działce skarżących mają charakter naturalny wynikający ze słabej przepuszczalności gruntu na działce nr [...]. W konsekwencji nie może ono także uzasadniać oceny, że spełnione zostały wymagania § 28 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych w zakresie obowiązku zapewniania odpowiedniego odprowadzania wód opadowych na własny teren nieutwardzony, do dołów chłonnych lub zbiorników retencyjnych. W okolicznościach niniejszej sprawy, nie wystarczy bowiem samo stwierdzenie inwestora, że wykonał on rozwiązania techniczne przewidziane w ocenie technicznej które powinny zatrzymać na jego terenie wody opadowe. Konieczne jest dokonanie przez organ sprawdzenia i przeprowadzenia oceny poprawności wykonania tego rodzaju urządzeń. Nie budzi natomiast wątpliwości, że w pełni poprawnej oceny w powyższym zakresie podczas kontroli w listopadzie 2023 r. organ nie przeprowadził a nawet nie mógł przeprowadzić, ponieważ system odprowadzania wód opadowych z budynku mieszkalnego nie był wówczas połączony z orynnowaniem z powodu braku dachu i braku budynku garażowego.
Nadto wobec zgłaszanych przypadków przenikania wody na działkę sąsiednią pomimo istnienia ogrodzenia z podwaliną betonową, organ powinien także wyjaśnić, czy roboty w tym zakresie wykonane zostały prawidłowo i czy zgodnie z założeniem skutecznie zatrzymują spływ wody która ze względu na naturalne ukształtowanie obu działek (działka nr [...] charakteryzuje się nachyleniem terenu w kierunku południowo-wschodnim a rzędne lokalizacji budynku oscylują w granicach 226 - 227,2 m n.p.m). spływa w kierunku działki skarżących. Z akt – w szczególności z protokołu omawianej kontroli przeprowadzonej w listopadzie 2023 r. jak też z uzasadnienia decyzji, - nie wynika aby w tym względzie PINB podejmował czynności wyjaśniające i ocenne.
Jeżeli natomiast chodzi o § 29 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych to zauważyć należy, że okoliczność "dokonywania zmiany naturalnego spływu wód opadowych" zawarta w treści tego przepisu obejmuje swoim zakresem nie tylko wpływanie na ogólny kierunek spływu wody, ale również dotyczy ingerencji w inne parametry nurtu wody zaburzające dotychczasowy stan hydrologiczny badanego obszaru (tak NSA w wyroku z dnia 11 stycznia 2024 r. II OSK 2283/22, CBOSA). W związku z powyższym za niewystarczające należy uznać stwierdzenie organu odwoławczego, że przepis ten nie został naruszony skoro wykonane przez skarżącego roboty zabezpieczające (system odwadniający i ogrodzenie) wskazują na brak bezpośredniego zamiaru inwestora kierowania wód opadowych na działkę sąsiednią. Niewystarczające jest także twierdzenie organów, że kierunek spływu wód opadowych zgodny jest z ukształtowaniem terenu obu działek. Takie stwierdzenie nie wyczerpuje konieczności dokonania oceny czy jest zachowany naturalny kierunek spływu wód w podany wyżej znaczeniu.
Z akt wynika, że przedmiotem oceny organów w kontekście spływu wód opadowych nie była także podnoszona przez skarżących kwestia podwyższenia terenu działki sąsiedniej przy budowie budynku. Tymczasem jeżeli do takiego podwyższenia doszło – co powinno być przez organ ustalone – to dla oceny naruszenia lub § 29 rozporządzenia wymagana będzie także wypowiedź organu oparta na rzędnych terenu sprzed zabudowy działki nr [...] a nie tylko po zabudowie.
Uwzględniając powyższe uwagi Sąd uznał, że zaskarżona decyzja, jak też poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. Organ nie zgromadził bowiem wszystkich koniecznych dla rozstrzygnięcia sprawy dowodów i tym samym nie wyjaśnił w sposób wszechstronny stanu faktycznego sprawy. Organ nie wyjaśnił także dlaczego uwzględnia oświadczenia i dowody inwestora a pomija oświadczenia składane przez skarżących. W związku z powyższym Sąd zwraca uwagę, że sporządzone zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie decyzji administracyjnej jest odzwierciedleniem toku postępowania, ustaleń poczynionych przez organ i dowodów, które doprowadziły do takich, a nie innych wniosków. Wedle tego przepisu, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających znaczenie w sprawie oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza także zasady ogólne postępowania administracyjnego.
Biorąc pod uwagę opisane naruszenia przepisów prawa procesowego nie można też uznać, że organ prawidłowo odmówił zastosowania normy prawa materialnego. Dopiero bowiem kompletność materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych pozwala organowi na prawidłową ocenę czy dana norma prawa materialnego znajduje zastosowanie czy też nie. Skoro w niniejszej sprawie organ nie ustalił prawidłowo stanu faktycznego to nie można przyjąć, że rozstrzygnięcie jest zgodne z prawem. Z tych też względów Sąd uznał za konieczne uchylenie nie tylko zaskarżonej decyzji ale także decyzji organu I instancji.
W ponownym postępowaniu organ wyeliminuje wskazane przez Sąd naruszenia przepisów postępowania celem zebrania kompletnego materiału dowodowego i prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Dopiero usunięcie tych uchybień pozwoli bowiem organowi na ocenę, które norma prawa materialnego ma (lub nie ma) zastosowania w sprawie.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny działając zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit.c oraz art. 134 i art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach zawarte w pkt II wydane zostało przy uwzględnieniu art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.