II SA/Wr 914/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2025-04-01
NSAnieruchomościWysokawsa
ochrona gruntów rolnychwyłączenie z produkcji rolnejnależnośćopłata rocznasamorządowe kolegium odwoławczestarostanieruchomościprawo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę spółki P. S.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymującą w mocy decyzję Starosty o zezwoleniu na trwałe wyłączenie gruntów rolnych z produkcji i nałożeniu należności powiększonej o 10% z tytułu zajęcia gruntów niezgodnie z przepisami.

Sprawa dotyczyła skargi spółki P. S.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Starosty Ząbkowickiego zezwalającą na trwałe wyłączenie gruntów rolnych z produkcji i nakładającą należność powiększoną o 10% z tytułu zajęcia gruntów niezgodnie z przepisami. Spółka zarzucała naruszenie przepisów poprzez brak pomniejszenia należności o wartość rynkową gruntu. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że przepis art. 12 ust. 6 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, dotyczący pomniejszenia należności o wartość gruntu, nie ma zastosowania w przypadku ustalania należności na podstawie art. 28 tej ustawy, który dotyczy wyłączenia gruntów bez wymaganej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał sprawę ze skargi spółki P. S.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu, która utrzymała w mocy decyzję Starosty Ząbkowickiego. Starosta zezwolił na trwałe wyłączenie z produkcji rolnej gruntów o łącznej powierzchni [...] ha, które nie zostały wcześniej wyłączone decyzją, i ustalił dla spółki należność powiększoną o 10% z tytułu zajęcia gruntów na cele nierolnicze niezgodnie z przepisami, w kwocie 133.280,96 zł, a także zobowiązał do uiszczenia opłaty rocznej przez 10 lat. Spółka odwołała się od tej decyzji, zarzucając naruszenie art. 28 ust. 2 w zw. z art. 12 ust. 6 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych poprzez brak pomniejszenia należności o wartość gruntu ustaloną według cen rynkowych z dnia faktycznego wyłączenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję organu pierwszej instancji w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę spółki, stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy, w przypadku wyłączenia gruntów przeznaczonych w planie zagospodarowania przestrzennego na cele nierolnicze lub nieleśne bez wymaganej decyzji, organ wydaje decyzję z urzędu, podwyższając należność o 10%. Sąd podzielił stanowisko organów obu instancji, że przepis art. 12 ust. 6 ustawy, dotyczący pomniejszenia należności o wartość gruntu, nie ma zastosowania w przypadku należności ustalanej na podstawie art. 28 ustawy, gdyż dotyczy on legalnych wyłączeń gruntów z produkcji. Należności na podstawie art. 28 mają charakter sankcyjny i stanowią kary za naruszenie przepisów.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, przepis art. 12 ust. 6 ustawy nie ma zastosowania w przypadku należności ustalanej na podstawie art. 28 ustawy.

Uzasadnienie

Sąd podzielił utrwalone w orzecznictwie stanowisko, że pomniejszenie należności o wartość gruntu jest rozwiązaniem przyjętym przez ustawodawcę dla sytuacji legalnych wyłączeń gruntów z produkcji (art. 12 ustawy), a nie dla sytuacji naruszenia przepisów, gdzie należność ustalana jest na podstawie art. 28 ustawy i ma charakter sankcyjny.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

uogril art. 28 § ust. 1

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

W razie stwierdzenia, że grunty zostały wyłączone z produkcji niezgodnie z przepisami ustawy, sprawcy wyłączenia ustala się opłatę w wysokości dwukrotnej należności.

uogril art. 28 § ust. 2

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

W razie stwierdzenia, że grunty przeznaczone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele nierolnicze lub nieleśne zostały wyłączone z produkcji bez decyzji zezwalającej, decyzję taką wydaje się z urzędu, podwyższając jednocześnie wysokość należności o 10%.

Pomocnicze

uogril art. 4 § pkt 13

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Definicja 'opłaty rocznej' jako opłaty rocznej z tytułu użytkowania na cele nierolnicze lub nieleśne gruntów wyłączonych z produkcji, w wysokości 10% należności.

uogril art. 12 § ust. 1

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Obowiązek uiszczenia należności i opłat rocznych przez osobę, która uzyskała zezwolenie na wyłączenie gruntów z produkcji, od dnia faktycznego wyłączenia.

uogril art. 12 § ust. 6

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Należność pomniejsza się o wartość gruntu, ustaloną według cen rynkowych stosowanych w danej miejscowości w obrocie gruntami, w dniu faktycznego wyłączenia tego gruntu z produkcji. Sąd uznał, że przepis ten nie ma zastosowania w przypadku art. 28.

k.p.a. art. 138

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 151

Kodeks postępowania administracyjnego

uogril art. 11 § ust. 1

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

uogril art. 11 § ust. 2

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przepis art. 12 ust. 6 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, dotyczący pomniejszenia należności o wartość gruntu, nie ma zastosowania w przypadku należności ustalanej na podstawie art. 28 tej ustawy, który dotyczy wyłączenia gruntów bez wymaganej decyzji. Należności ustalane na podstawie art. 28 ustawy mają charakter sankcyjny i stanowią kary za naruszenie przepisów, a nie opłaty podlegające pomniejszeniu o wartość gruntu.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 28 ust. 2 w zw. z art. 12 ust. 6 ustawy poprzez brak dokonania pomniejszenia należności o wartość gruntu ustaloną według cen rynkowych z dnia faktycznego wyłączenia gruntu z produkcji.

Godne uwagi sformułowania

Należności określone w art. 28 u.o.g.r.l. zostały przez ustawodawcę nazwane opłatami, to jednak ponoszenie tych opłat jest następstwem naruszenia przepisów ustawy, zatem są w istocie karami. Pomniejszenie należności o wartość gruntu jest rozwiązaniem przyjętym przez ustawodawcę dla sytuacji uregulowanych w art. 12 ustawy z 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (a więc legalnych wyłączeń gruntów z produkcji) i stanowi ekstraordynaryjny 'dodatek' do samej należności, tak jak takim szczególnym 'dodatkiem' jest podwojenie należności, o którym mowa w art. 28 ust. 1 ustawy.

Skład orzekający

Halina Filipowicz-Kremis

sprawozdawca

Malwina Jaworska-Wołyniak

członek

Wojciech Śnieżyński

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących sankcji za nielegalne wyłączenie gruntów rolnych z produkcji, w szczególności stosowania art. 12 ust. 6 w kontekście art. 28 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wyłączenia gruntów rolnych z produkcji bez wymaganej decyzji, gdy grunty te były przeznaczone w planie zagospodarowania przestrzennego na cele nierolnicze lub nieleśne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii interpretacji przepisów dotyczących kar za nielegalne wyłączenie gruntów rolnych, co ma znaczenie praktyczne dla właścicieli nieruchomości i deweloperów.

Nielegalne wyłączenie gruntów rolnych: czy można uniknąć kary przez pomniejszenie należności o wartość gruntu?

Dane finansowe

WPS: 133 280,96 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wr 914/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-04-01
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-12-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Halina Filipowicz-Kremis /sprawozdawca/
Malwina Jaworska-Wołyniak
Wojciech Śnieżyński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych
Hasła tematyczne
Gospodarka gruntami
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2409
art. 4 pkt 13, art 12 ust. 1, ust. 6, art. 28
Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis (spr.) Asesor WSA Malwina Jaworska-Wołyniak Protokolant: sekretarz sądowy Aneta Januszkiewicz po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi P. S.A. z/s w G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 8 października 2024 r., nr SKO 4131/46/2024 w przedmiocie zezwolenia na trwałe wyłączenie użytków z produkcji rolnej oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 31 lipca 2024 r. Starosta Ząbkowicki po przeprowadzeniu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wyłączenia gruntów rolnych bez wymaganej decyzji, oznaczonych jako użytki Rllla, RII z działek [...],[...] (aktualnie [...], [...]), [...], AM[...] o łącznej pow. [...] ha, położonych w obrębie O. miasta Z.: 1 zezwolił na trwałe wyłączenie z produkcji rolnej powierzchni [...] ha łącznie z użytków Rllla i RII z działek [...],[...] (aktualnie [...],[...]), [...], AM[...] o całkowitej pow. [...] ha położonych w obrębie O. miasta Z., nie wyłączonych decyzją z produkcji rolnej; 2. ustalił dla P. SA na podstawie art. 12 oraz art. 28 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych z dnia 3 lutego 1995 r. należność powiększoną o 10 % z tytułu zajęcia gruntów na cele nierolnicze niezgodnie z przepisami w kwocie 133.280,96 zł; 3 zobowiązał P. SA do uiszczenia należności opisanej w pkt. 2 w terminie do 60 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna na konto wskazane w pkt. 4 decyzji; 4 zobowiązał P. SA do uiszczenia opłaty rocznej przez okres 10 lat, tj. od roku 2025 do 2034 r. włącznie w wysokości 13.328,10 zł na konto Dolnośląskiego Biura Geodezji i Terenów Rolnych we Wrocławiu nr [...] w terminie do 30 czerwca każdego roku obowiązywania decyzji. Organ po analizie dokumentów będących w zasobie geodezyjnym organu ustalił, że decyzjami Starosty Ząbkowickiego: ZGN. 61124..1.57/2020. MGS z dnia 21 lipca 2020 r.,ZGN.6124.1.123.2021.MGS z dnia 30 grudnia 2021 r. i ZGN.6124.1.21,2023. MGS z dnia 14.04.2023 r. - obszar wyłączony z produkcji rolnej to [...] ha (w tym Rllla [...] ha i RII [...] ha). Powierzchnia [...] ha z tych działek nie została wyłączona decyzją z SKO 4131/46/2024. P. SA z/s w G. w dniu 27 czerwca 2024 r. złożyła pismo ze swoim stanowiskiem z wyjaśnieniami i dotyczącymi wyłączenia tych gruntów z produkcji rolnej i załącznikiem mapowym, a także (24 lipca) wniosek wraz z załącznikiem mapowym. Zgodnie z wnioskiem strony do naliczeń na podstawie art. 28 ust. 2 oraz art. 12 ustawy przyjęto powierzchnię [...]m2 (w rozbiciu na poszczególne kontury klasyfikacyjne wykazane w bazie EGIB jako użytek Bi) przyjmując, iż pozostała powierzchnia po wyłączeniu zostaje biologicznie czynna, w związku z czym brak jest podstaw do naliczenia należności.
Odwołanie od wydanej decyzji złożyła spółka, zaskarżając ją w zakresie pkt. 2, tj. w zakresie ustalenia dla spółki należności powiększonej o 10 % z tytułu zajęcia gruntów na cele nierolnicze, niezgodnie z przepisami w kwocie 133.280,96 zł. Odwołująca spółka zarzuciła naruszenie art. 28 ust. 2 w zw. z art. 12 ust. 6 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych poprzez brak dokonania pomniejszenia należności o wartość gruntu ustaloną według cen rynkowych z dnia faktycznego wyłączenia gruntu z produkcji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu, zaskarżoną decyzją utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją/postanowieniem organu I instancji z zastrzeżeniem rozwiązania przyjętego w przepisie art. 138 § 2 k.p.a. Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji, a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. W wyroku z dnia 22 marca 1996 r., sygn. SA/Wr 1996/95 (ONSA 1997, Nr 1, poz. 35) NSA podkreślił: "Istota administracyjnego toku postępowania polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji (...)". Wynika to z art. 138 k.p.a,, który przyznaje organowi kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, czego następstwem jest utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji/postanowienia (a nie oddalenie odwołania/zażalenia), bądź uchylenie i zmiana zaskarżonej decyzji/ postanowienia.
Odnosząc się do podstawy materialno - prawnej mającej zastosowanie w niniejszej sprawie wskazać należy, iż zgodnie z art. 12 ust. 3 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych z dnia 3 lutego 1995 r. (Dz. u z 2024 poz. 82 ze zm.) na właścicielu działki w przypadku jej sprzedaży spoczywa obowiązek poinformowania nabywcy o ciążących opłatach i warunkach z tytułu wysączenia gruntu z produkcji rolnej Ilia, Illb, oraz użytków rolnych klas IV, IVa, IVb, V i VI wytworzonych z gleb pochodzenia organicznego, a także gruntów, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt. 2-10 oraz gruntów leśnych, przeznaczonych na cele nierolnicze i nieleśne – co może nastąpić po wydaniu decyzji zezwalających na takie wyłączenie. Sankcje za naruszenie przepisów ustawy zostały uregulowane, min. w przepisie art. 28 powoływanej ustawy. Zgodnie z przepisem art. 28 ust. 1 w razie stwierdzenia, że grunty zostały wyłączone z produkcji niezgodnie z przepisami ustawy, sprawcy wyłączenia ustala się opłatę w wysokości dwukrotnej należności, a w ust. 2 jest mowa, iż w razie stwierdzenia, że grunty przeznaczone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele nierolnicze lub nieleśne zostały wyłączone z produkcji bez decyzji, o której mowa w art. 11 ust. 1 i 2, decyzję taką wydaje się z urzędu podwyższając jednocześnie wysokość należności o 10%. W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, iż obszar wyłączony z produkcji rolnej to [...] ha (w tym Rllla [...] ha i RII [...] ha), co wynika z decyzji Starosty Ząbkowickiego: ZGN.6124.1.57.2020MGS z dnia 21.07.2020 r., ZGN.6124.1.123.2021.MGS z dnia 30.12.2021 r., ZGN.6124,1.21.2023.MGS z dnia 14.04.2023 r. Powierzchnia [...] ha z tych działek nie została wyłączona decyzją z produkcji rolnej, a jednocześnie ujawniona jest w ewidencji gruntów i budynków jako użytek Bi, co jest sprzeczne z przepisami ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Wobec powyższego uzasadnionym było wydanie przez organ pierwszej instancji decyzji sankcyjnej jak w pkt. 2 zaskarżonej decyzji na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Kolegium podkreśla, iż z ugruntowanego orzecznictwa wynika, że przepis art. 28 ust. 1 ustawy wprowadza generalną zasadę wymierzania opłaty w formie sankcji dla sprawcy delikatu administracyjnego, jakim jest wyłączenie z produkcji rolnej niezgodnie z przepisami ustawy, tj. przede wszystkim bez decyzji zezwalającej na to wyłączenie. Przepis ten nie tylko wprowadza generalną zasadę ustalania sankcji, ale też w sposób jednoznaczny wskazuje na jej adresata, tj. faktycznego sprawcę wyłączenia. W takiej sytuacji ustawodawca, nie zmieniając adresata wobec którego kieruje sankcję, a którym jest sprawca wyłączenia, nakazuje wydać decyzję zezwalającą na wyłączenie gruntu z produkcji rolnej oraz nakłada obowiązek uiszczenia opłaty rocznej podwyższonej o 10 %. Wobec powyższego art. 28 ust. 1 ustawy będzie miał zawsze zastosowanie w razie stwierdzenia, że grunty zostały wyłączone z produkcji niezgodnie z przepisami ustawy, a art. 28 ust. 2 dodatkowo, jeżeli grunty przeznaczone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele nierolnicze lub nieleśne zostały wyłączone z produkcji bez decyzji (wyrok WSA w Krakowie z dnia 2.02.2012 r. sygn. II SA/Kr 1558/11). Mając na uwadze powyższe, wbrew stanowisku odwołującej spółki, trafnie organ pierwszej instancji w niniejszej sprawie przyjął, iż przy określeniu należności w przypadku nielegalnego wyłączenia gruntów z produkcji nie znajduje zastosowania przepis art. 12 ust. 6 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych stanowiący o pomniejszeniu należności o wartość rynkową gruntu, bowiem ustawodawca nie przewidział takiego pomniejszenia w ustawie. Wobec powyższego brak jest podstaw do uwzględniania zarzutu odwołującej spółki, która domaga się pomniejszenia należności o wartość gruntu na podstawie art. 12 ust. 6 powoływanej ustawy.
Skargę na decyzję SKO w Wałbrzychu, działając w imieniu skarżącego, złożył pełnomocnik profesjonalny zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 28 ust. 2 w zw. z art. 12 ust. 6 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (dalej jako "ustawa") poprzez brak dokonania pomniejszenia należności o wartość gruntu ustaloną według cen rynkowych z dnia faktycznego wyłączenia gruntu z produkcji. W związku z przytoczonymi zarzutami strona skarżąca wnosi 1) na podstawie art. 145 §1 pkt 1 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej jej decyzji Starosty Ząbkowickiego z dnia 31 lipca 2024 r. w części jaka została zaskarżona odwołaniem skarżącego; 2) zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego wg norm przepisanych.
Na uzasadnienie pełnomocnik wskazał, ze skarżący nie zgadza się z zaskarżonym rozstrzygnięciem i uważa, że zostało ono wydane z naruszeniem wskazanych na wstępie przepisów prawa, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Zaskarżoną decyzją SKO w Wałbrzychu utrzymało w mocy decyzję Starosty Ząbkowickiego z dnia 31 lipca 2024 r. Decyzja organu I instancji została zaskarżona przez stronę częściowo tj. w zakresie pkt 2 tej decyzji na mocy, w którym wobec skarżącego została wymierzona należność powiększona o 10 % z tytułu wyłączenia gruntów na cele nierolnicze niezgodnie z przepisami w kwocie 133.280,96 zł. Przy obliczaniu wysokości należności organ I instancji pominął treść art. 12 ust. 6 Ustawy, który stanowi, że "należność pomniejsza się o wartość gruntu, ustaloną według cen rynkowych stosowanych w danej miejscowości w obrocie gruntami, w dniu faktycznego wyłączenia tego gruntu z produkcji. " Zdaniem Strony art. 28 ust. 2 ustawy stanowiąc o "należności" odnosi się do "należności" zdefiniowanej w art. 4 pkt 12 Ustawy, której zasady wymierzania określa art. 12 Ustawy. Jednocześnie art. 28 ust. 2 ustawy nie zawiera w swej treści zastrzeżenia wskazującego aby przy jego stosowaniu pomijać pozostałe przepisy ustawy odnoszące się do należności. Artykuł 28 ust. 2 ustawy przewiduje jedyną sankcję dla sprawcy wyłączenia, którą stanowi podwyższenie należności o 10 % i nie przewiduje innych sankcji. Z uwagi na sankcyjny charakter tego przepisu wykluczona jest w tej sytuacji wykładnia rozszerzająca. Taką wykładnię stanowiłoby stanowisko, zgodnie z którym strona na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy byłaby pozbawiona prawa do pomniejszenia należności z art. 12 ust. 6 ustawy oraz jednocześnie obarczona podwyższeniem należności o 10 %. Tymczasem ustawodawca wyraźnie zastrzega jedną sankcję w postaci powiększenia należności. Skoro w danym stanie faktycznym w ogóle nie wystąpi należność, ze względu na fakt, że po odjęciu wartości gruntu będzie miała wartość ujemną to nie ma podstaw do jej naliczenia i powiększenia o 10%. Skarżący zauważa, że art. 28 ust. 2 ustawy w odróżnieniu od art. 28 ust. 1ustawy dotyczy sytuacji naruszenia zasad ustawy o zdecydowanie lżejszym ciężarze gatunkowym. W stanie faktycznym art. 28 ust. 2 ustawy chodzi o sytuację gdy przeznaczeniu gruntu przed jego faktycznym wyłączeniem z produkcji i tak utraciło już rolny charakter na skutek postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Z tego względu zdaniem strony ustawodawca świadomie w tej sytuacji nie wyłączył przy ustalaniu należności art. 12 ust. 6 ustawy. W tej sytuacji ustawodawca wprost obliguje organ do zalegalizowania faktycznie dokonanego wyłączenia z produkcji, a jedyną sankcją jest powiększenie należności o 10%, w sytuacji gdy przy jej obliczaniu będzie ona mieć w ogóle wartość dodatnią. W niniejszej sprawie wartość należności przed obniżeniem o wartość gruntu wyniosła 121.164,51 zł. Tymczasem wartość gruntu, o którą winno pomniejszyć się należność wynosi 230.643,00 zł (3661 m-x 63 zł = 230.643 zł). Stawka 63 zł za m2 była stosowana przy decyzjach wydawanych wcześniej przez organ odnośnie do sąsiadujących gruntów strony. Wynik odejmowania powyżej podanych kwot daje wartość ujemną, co oznacza, że należność nie jest wymagana. Zaprezentowane powyżej stanowisko strony, które zostało zawarte już w odwołaniu od decyzji organu I instancji nie jest odosobnione, ponieważ ono było wielokrotnie wyrażane w judykaturze, a jako przykład można powołać następujące tezy z wyroków sądów administracyjnych: "Art. 28 ust. 2 nie wyłącza stosowania do sytuacji w nim opisanej postanowień przepisów rozdziału 3 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (tj. z 2004 r. Dz. U. Nr 121, poz. 1266, ze zm.). Przepis art. 28 ust. 2 wprost nakazuje wydanie decyzji, o której mowa w art. 11 ust. 1 i 2, przy wydawaniu której stosuje się m.in. zapisy art. 12, 12a, 13, 14. W takim razie wydając decyzję zezwalającą na wyłączenie w trybie art. 28 ust, 2, stosuje się wszystkie przepisy, jakie znajdują zastosowanie przy wydawaniu decyzji na podstawie art. 11 ust. 1 i 2.(...). (Wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 września 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 1226/10); "Art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych nie wyłącza w żadnym zakresie stosowania postanowień art. 12, w tym ust. 6, zgodnie z którym należność pomniejsza się o wartość gruntu, ustaloną według cen rynkowych stosowanych w danej miejscowości w obrocie gruntami, w dniu faktycznego wyłączenia tego gruntu z produkcji. Bez postanowień art, 12 (ust. 7 i nast.) nie byłoby możliwe obliczenie wysokości należności, a następnie obliczenie opłaty, o której mowa w ust. 1 art. 28 ustawy. Sankcje bowiem za wyłączenie gruntów z produkcji, o których mowa w art. 28 ustawy, nawiązują do pojęcia należności zdefiniowanej w art. 4 pkt 12 i obliczonej zgodnie z art. 12 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. " (wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 marca 200 9r., sygn. akt VIII SA/Wa 475/08); "Artykuł 28 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych nie wyłącza w żadnym zakresie stosowania postanowień art. 12 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, (w tym ust. 6), bez zastosowania których (ust. 7 i nast.) nie byłoby możliwe obliczenie wysokości należności, a następnie obliczenie opłaty, o której mowa w ust. 1 art. 28 ustawy, czy też podwyższenie wysokości należności o 10% . A skoro przepis art. 28 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych nie wyłącza wyraźnie stosowania, do sytuacji w nim opisanych, postanowienia art. 12 ust. 6 nie można przyjmować, iż dodatkową sankcją za wyłączenie gruntów z produkcji bez wymaganej decyzji, jest również wyłączenie stosowania przepisu, zgodnie z którym należność pomniejsza się o wartość gruntu, ustaloną według cen rynkowych stosowanych w danej miejscowości w obrocie gruntami, w dniu faktycznego wyłączenia tego gruntu z produkcji. " (wyrok WSA w Krakowie z dnia 25 stycznia 2008r., sygn. akt II SA/Kr 1029/07). Mając na względzie powyższe stanowisko Skarżącego pozostaje w pełni uzasadnione. Jednocześnie nie sposób zgodzić się z argumentacją organów administracji publicznej, które wskazały, że w przypadku z art. 28 ust. 2 ustawy ustawodawca "nie przewidział takiego pomniejszenia w ustawie". Jak zostało wskazane powyżej regulacja art. 28 ust. 2 nie zawiera szczegółowego odesłania odnośnie przepisów, które należy stosować przy obliczaniu należności, z tego względu należy stosować przepisy ogólne ustawy, które dotyczą należności (art. 12 ustawy). Zdaniem skarżącego zastosowanie mają wszystkie przepisy, które dotyczą należności. Nie można powiększać rozmiaru sankcji wobec strony (poprzez pozbawienie jej przy obliczaniu należności prawa do pomniejszenia) bez wyraźnej podstawy prawnej, sankcja i jej rozmiar winny wyraźnie wynikać z ustawy. Tymczasem w sytuacji z art. 28 ust. 2 ustawy ustawodawca przewiduje obliczenie należności według zasad ogólnych, bo zasad szczegółowych nie ustanowił, i w przypadku gdy obliczenia dają wartość dodatnią to należność powiększa się o 10%, a w przypadku wartości ujemnej należność nie jest wymierzana.
W doręczonej sądowi odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:
Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa, a zatem nie podlega eliminacji z obrotu prawnego.
Zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych, (t j Dz. U. z 2022 r. poz. 2409, dalej w skrócie jako "uogril"), w razie stwierdzenia, że grunty przeznaczone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele nierolnicze lub nieleśne zostały wyłączone z produkcji bez decyzji zezwalającej na takie wyłączenie, decyzję taką wydaje się z urzędu, podwyższając jednocześnie wysokość należności o 10%.
Jak wskazują akta sprawy Starosta Ząbkowicki w następstwie przeprowadzonego z urzędu postępowania administracyjnego stwierdził wyłączenie z produkcji rolnej gruntów rolnych oznaczonych jako użytki Rllla, RII z działek [...],[...] (aktualna numeracja [...], [...]), [...], AM[...] o pow. [...] ha łącznie z użytków Rllla i RII ha, położonych w obrębie O. miasta Z. Dalej trzeba powiedzieć, ze spółka zakwestionowała odwołaniem p 2. orzeczenia, ustalający dla P. SA na podstawie art. 12 oraz art. 28 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych z dnia 3 lutego 1995 r. należność powiększoną o 10 % z tytułu zajęcia gruntów na cele nierolnicze niezgodnie z przepisami w kwocie 133.280,96 zł. Skoro niesporna między stronami pozostaje okoliczność, że grunty, wskazane w pierwszoinstancyjnej decyzji zostały wyłączone z produkcji rolnej bez uprzedniej decyzji zezwalającej na takie wyłączenie, to prawidłowo organy uznały, że wystąpiły podstawy do zastosowania art. 28 ust. 2 uogril, a więc wydania z urzędu decyzji o trwałym wyłączeniu tych gruntów z produkcji oraz ustalającej należność podwyższoną o 10%. Zaznaczyć także należy, że w przypadku trwałego wyłączenia gruntu z produkcji rolnej właściciel zobligowany jest do uiszczania przez okres 10 lat opłaty rocznej, która wynosi 10% należności. Jak bowiem wynika z art. 12 ust. 1 uogril, osoba, która uzyskała zezwolenie na wyłączenie gruntów z produkcji, jest obowiązana uiścić należność i opłaty roczne, a w odniesieniu do gruntów leśnych - także jednorazowe odszkodowanie w razie dokonania przedwczesnego wyrębu drzewostanu. Obowiązek taki powstaje od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji. Zgodnie zaś z art. 4 pkt 13 uogril, pod pojęciem "opłaty rocznej" należy rozumieć opłatę roczną z tytułu użytkowania na cele nierolnicze lub nieleśne gruntów wyłączonych z produkcji, w wysokości 10% należności, uiszczaną: w razie trwałego wyłączenia - przez lat 10, a w przypadku nietrwałego wyłączenia - przez okres tego wyłączenia, nie dłużej jednak niż przez 20 lat od chwili wyłączenia tych gruntów z produkcji. Można także dodać, że okoliczność wyłączenia gruntu ponad powierzchnię co do której uzyskano zezwolenie, została przez starostę ustalona z urzędu, na podstawie wprowadzonej aktualizacji w ewidencji i porównania jej z aktualnymi danymi wynikającymi z ewidencji gruntów z rejestrem decyzji zezwalających na wyłączenie gruntów z produkcji rolnej.
Zgodzić się również należy ze stanowiskiem organów obu instancji wskazującym na brak możliwości zastosowania w sprawie art. 12 ust. 6 uogril, zgodnie z którym należność pomniejsza się o wartość gruntu, ustaloną według cen rynkowych stosowanych w danej miejscowości w obrocie gruntami, w dniu faktycznego wyłączenia tego gruntu z produkcji. Sąd podziela utrwalone w orzecznictwie stanowisko, że powołany przepis nie znajduje zastosowania w przypadku należności ustalanej na podstawie art. 28 uogril (zob. np. wyroki NSA z dnia 15 IX 2015 r., II OSK 121/14 oraz z 13 I 2017 r., II OSK 985/15 - publ. CBOSA). Podkreśla się przy tym, że zestawienie przepisów uogril świadczy o tym, że pomniejszenie należności o wartość gruntu jest rozwiązaniem przyjętym przez ustawodawcę dla sytuacji uregulowanych w art. 12, a więc wyłączenia gruntów z produkcji rolnej lub leśnej w sposób legalny. Nie może zatem z tej opcji korzystać osoba, która naruszyła przepisy uogril, w związku z czym należność ustalana jest wobec niej na podstawie art. 28 uogril. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 stycznia 2017 r.(II OSK 985/15) pomniejszenie należności o wartość gruntu jest rozwiązaniem przyjętym przez ustawodawcę dla sytuacji uregulowanych w art. 12 ustawy z 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (a więc legalnych wyłączeń gruntów z produkcji) i stanowi ekstraordynaryjny "dodatek" do samej należności, tak jak takim szczególnym "dodatkiem" jest podwojenie należności, o którym mowa w art. 28 ust. 1 ustawy. Do ustalania opłaty na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy z 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych nie znajduje więc zastosowania art. 12 ust. 6 i ust. 11 ustawy". Trzeba bowiem pamiętać, że wprawdzie należności określone w art. 28 u.o.g.r.l. zostały przez ustawodawcę nazwane opłatami, to jednak ponoszenie tych opłat jest następstwem naruszenia przepisów ustawy, zatem są w istocie karami.
Sąd nie dopatrzył się również jakichkolwiek naruszeń prawa procesowego, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na względzie Sąd oddalił skargę na zasadzie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI