II SA/Wr 905/24

II SA/Wr 905/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-09-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Adam Habuda
Marta Pawłowska /sprawozdawca/
Wojciech Śnieżyński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Nadzór budowlany
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 50
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński Sędziowie: Sędzia WSA Adam Habuda Asesor WSA Marta Pawłowska (spr.) Protokolant: referent Angelika Mielcarek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 września 2025 r. sprawy ze skargi K. S. i M. W. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 16 października 2024 r. nr 1089/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 16 października 2024 r. nr 1089/2024 Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu (dalej w skrócie jako "DWINB"), po rozpoznaniu odwołania A. i M. D., K. i B. M., K. K. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego w Powiecie Wrocławskim (dalej jako "PINB) z dnia 31 sierpnia 2023 r., którą organ ten odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego dwóch budynków mieszkalnych wielorodzinnych na działce nr [...], obręb Ś., gmina S., w związku z brakiem wykonania w wyznaczonym terminie obowiązku usunięcia nieprawidłowości w przedłożonym projekcie budowlanym zamiennym, uchylił zaskarżoną decyzję i morzył postępowanie organu pierwszej instancji w całości.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że dnia 24 lipca 2017 r. do PINB wpłynął wniosek Pani K. S. oraz Pana M. W. (dalej jako "skarżący") o wszczęcie postępowania w zawiązku z samowolą budowlaną popełnioną przez inwestora K. K. w budynkach przy ul. [...] oraz [...] w Ś. Do wniosku została dołączona kopia opinii biegłego sądowego z dnia 30 lipca 2017 r., sporządzona przez inż. B. M.(1) biegłego sądowego z zakresu budownictwa lądowo- ogólnego przy Sądzie Okręgowym we W.
W związku z powyższym dnia 16 sierpnia 2017 r. PINB zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie legalizacji istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej z czterema mieszkaniami w każdym budynku, na działce nr [...] w Ś., gmina S.
Dnia 30 listopada 2017 r. przeprowadzono oględziny, z których sporządzony został protokół oraz dokumentacja fotograficzna, przedstawiająca stan faktyczny. Stwierdzono, że na przedmiotowej działce zlokalizowane są dwa budynki mieszkalne w zabudowie bliźniaczej z sześcioma lokalami mieszkalnymi w każdym budynku. Dostęp do lokali w każdym z budynków odbywa się z ogólnodostępnej klatki schodowej. W chwili obecnej budynki posiadają III kondygnacje nadziemne oraz poddasze nieużytkowe. Na każdej kondygnacji znajdują się dwa lokale mieszkalne. Lokale na ostatniej kondygnacji posiadają ściankę kolankową o wysokości 1,20m. Wysokość budynków do okapu dachu wynosi 6,8m, a do kalenicy ok. 10,8m. Dla każdego z budynków wydzielono cztery miejsca postojowe, do których wykonano osobne wjazdy z drogi gminnej. Miejsca postojowe dla budynku ul. [...] zlokalizowane są niezgodnie z warunkami technicznymi, tj. w odległości 1,2m od ogrodzenia z działką nr [...] oraz w odległości ok. 5m od ściany z otworami okiennymi budynku na działce nr [...]. Ponadto we frontowej części działki stwierdzono wykonanie dwóch studzienek rewizyjnych kanalizacji deszczowej - wody opadowe z części połaci dachowych odprowadzane w kierunku działki drogowej - ul. [...], dz. [...].
Dnia 12 kwietnia 2018 r. po zawiadomieniu wszystkich stron postępowania, ponownie przeprowadzono dowód z oględzin, z którego sporządzony został protokół oraz dokumentacja fotograficzna, przedstawiająca stan faktyczny. Ustalono, że na przedmiotowej działce zlokalizowane są dwa budynki mieszkalne w zabudowie bliźniaczej z sześcioma lokalami mieszkalnymi w każdym budynku. Dostęp do lokali w każdym z budynków odbywa się z ogólnodostępnej klatki schodowej. W chwili obecnej budynki posiadają III kondygnacje nadziemne oraz poddasze nieużytkowe. Na każdej kondygnacji znajdują się po dwa lokale mieszkalne. Lokale na ostatniej kondygnacji posiadają ściankę kolankową o wysokości 1,20m. Wysokość budynków do okapu dachu wynosi 6,9m, a do kalenicy ok. 10,8m. Kąt nachylenia dachu wynosi 60% (pomiar dokonany w lokalu ul. [...] m. [...] - szkic nr [...]). W poszczególnych lokalach zmieniono układ ścian działowych. W lokalu nr [...] m. [...] nie wykonano schodów prowadzących na poddasze, w lokalu nr [...] m. [...] nie wykonano schodów prowadzących na poddasze - w pomieszczeniu przedpokoju widoczny podciąg. Zmieniono układ schodów w poszczególnych klatkach schodowych, tj. zmieniono schody na zabiegowe, wykonano strop klatki schodowej na tej samej wysokości co strop lokali rezygnując z trzech stopni. Zmieniono charakterystyczne rzędne terenu w części frontowej i ogrodowej budynków. Na III kondygnacji w miejscu poddasza wydzielono w każdym z budynków po dwa lokale mieszkalne z niezależnymi wejściami z ogólnodostępnych klatek schodowych. Wysokość w świetle tych lokali wynosi ok. 2,42m. W lokalach tych wykonano dodatkowe okna połaciowe doświetlające oraz okna w ścianie szczytowej (lok. [...] m.[...]). Dla każdego z budynków wydzielono cztery miejsca postojowe, do których wykonano osobno zjazdy z drogi gminnej. Miejsca postojowe dla budynku przy ul. [...] zlokalizowane są niezgodnie z warunkami technicznymi, tj. w odległości 1,2m od ogrodzenia z działką nr [...] oraz odległości 5m od ściany z otworami okiennymi budynku na działce nr [...]. Ponadto we frontowej części działki stwierdzono wykonanie dwóch studzienek rewizyjnych kanalizacji deszczowej. Wody opadowe z części połaci dachowych odprowadzane w kierunku działki drogowej - ulica [...], dz. nr [...]. We frontowej, centralnej części działki zlokalizowano zespół osłon śmietnikowych na odpady stałe. W południowej linii ogrodzenia zamontowano bramę wjazdową. Opisany w protokole stan dotyczy zmian w stosunku do zatwierdzonego przez Wójta Gminy Ś. projektu budowlanego budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej z czterema lokalami mieszkalnymi w każdym budynku. Poprzez dokonane zmiany, tj. wydzielenie dodatkowych lokali mieszkalnych na III kondygnacji, budynki zmieniły charakter z jednorodzinnych na wielorodzinne. Ponadto szerokość klatki schodowej przy lokalach [...] m. [...], [...] m. [...], [...] m. [...], [...] m. [...] została zmniejszona do 1,28m. Obecna podczas oględzin Pani E. W. poinformowała, że w lokalu nr [...] m. [...], w pomieszczeniach przedpokoju i łazienki dochodzi do zapadania się podłogi, spękań kafli oraz spękań sufitu.
W świetle powyższej regulacji, mając na uwadze opinię biegłego sądowego z zakresu budownictwa lądowo-ogólnego - Pana inż. B. M.(1) - wykonane w stosunku do zatwierdzonego projektu budowlanego odstępstwa stwierdzone podczas oględzin z dnia 12 kwietnia 2018 r., tj. wydzielenie dodatkowych lokali mieszkalnych, zmiana wysokości budynków, zmiana zagospodarowania terenu należało uznać za istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego. W związku z tym PINB decyzją nr 157/2018 z dnia 24 maja 2018 r., nałożył obowiązek sporządzenia i przedstawienia czterech egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych, budynków mieszkalnych w zabudowie bliźniaczej wraz z infrastrukturą techniczną na działce nr [...] w Ś., gmina S., w terminie do dnia 28 września 2018 r. Na ww. decyzję Pani K. S. oraz Pan M. W. dnia 28 czerwca 2018 r. wnieśli odwołanie. DWINB postanowieniem nr 1030/2018 16 sierpnia 2018 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji.
Organ stwierdził wystąpienie istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowalnego, tj. wydzielenie dodatkowych lokali mieszkalnych, zmiana wysokości budynków, zmiana zagospodarowania terenu należało uznać za istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego. W związku z tym PINB decyzją nr 157/2018 z dnia 24 maja 2018 r., nałożył obowiązek sporządzenia i przedstawienia czterech egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych, budynków mieszkalnych w zabudowie bliźniaczej wraz z infrastrukturą techniczną na działce nr [...] w Ś., gmina S., w terminie do dnia 28 września 2018 r. Na ww. decyzję skarżący wnieśli odwołanie. DWINB postanowieniem nr 1030/2018 16 sierpnia 2018 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji.
Dnia 21 września 2018 r. PINB postanowieniem nr 111/2018 wydłużył termin sporządzenia i przedstawienia czterech egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych, do dnia 28 marca 2019 r.
Dnia 18 marca 2019 r. pełnomocnik Wspólnoty Mieszkaniowej ul. [...], zwrócił się z prośbą o przedłużenie terminu wykonania obowiązku, nałożonego decyzją PINB nr 157/2018 z dnia 24 maja 2018 r., do dnia 30 czerwca 2019 r. Prośbę umotywował koniecznością opracowania ekspertyzy technicznej przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych oraz uzgodnieniem jej z właściwym komendantem Państwowej Straży Pożarnej.
PINB postanowieniem nr 111/2018 wydłużył termin sporządzenia i przedstawienia czterech egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych, budynków mieszkalnych w zabudowie bliźniaczej wraz z infrastrukturą techniczną na działce nr [...] w Ś., gmina S. - do dnia 30 czerwca 2019 r.
Dnia 19 czerwca 2019 r. Pan J. M., w związku z decyzją nr 157/2018 z dnia 24 maja 2018 r., wystąpił o zawieszenie prowadzonego postępowania do momentu uzyskania odpowiednich odstępstw od przepisów, tj. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 2 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w zakresie § 19 ust. 1 pkt 1a, ust. 2 pkt 2a, § 51, § 57 ust. 2, § 62 ust. 1, § 63, § 64, § 68 ust. 1 oraz § 23 ust. 1 pkt. 1, a w dniu 24 lipca 2019 r. przedłożył wyjaśnienia dot. udzielonych mu pełnomocnictw oraz przedłożył pełnomocnictwo udzielone przez Pana K. K.
Postanowieniem z dnia 21 listopada 2019 r. PINB odmówił zawieszenia postępowania w sprawie i wezwał współwłaścicieli nieruchomości do przedłożenia 4 egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego. Projekty te zostały przedłożone w siedzibie organu w dniu 15 stycznia 2020 r., a następnie decyzją nr 141/2020 z dnia 20 sierpnia 2020 r., nakazał Panu M. D., Pani A. J., Panu K. D., Pani S. M., Panu A. G., Pani H. G., Pani A. K., Panu M. K., Pani K. K.(1), Panu D. M., Pani A. G.(1), Panu B. M., Pani P. S., Pani K. N., Panu D. P., Pani E. P., Pani K. S., Panu M. W., Pani R. M., Pani J. J., Pani J. M.(1) rozbiórkę części obiektu, tj.: 1. likwidację dwóch lokali mieszkalnych, nr [...] i nr [...], zlokalizowanych na ostatniej kondygnacji w budynku mieszkalnym przy ul. [...], w celu przywrócenia funkcji strychu nieużytkowego; 2. likwidację dwóch lokali mieszkalnych, nr [...] i nr [...], zlokalizowanych na ostatniej kondygnacji w budynku mieszkalnym przy ul. [...] [...], w celu przywrócenia funkcji strychu nieużytkowego; na działce nr [...], obręb Ś., gmina S., w związku z niewykonaniem w wyznaczonym terminie obowiązku, o którym mowa w art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane.
Decyzja powyższa została oprotestowana przez Panią A. K., Pana D. P., Pana K. K., reprezentowanych przez Pana J. M., Panią J. J., reprezentowaną przez adw. P. P., Panią A. J., Pana M. D., Panią K. M., Pana B. M., Panią P. S., Panią E. P., Panią J. M.(1), Panią R. M.
DWINB, po rozpoznaniu odwołań, decyzją z dnia 2 października 2020 r. uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Sprzeciw na ww. decyzję DWINB, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w dniu 22 grudnia 2020 r. wyrokiem o sygn. akt II SA/Wr 502/20, oddalił w całości.
W ponownie prowadzonym postępowaniu PINB, zaktualizował krąg stron postępowania, o czym poinformował w dniu 20 grudnia 2021 r., a następnie, 30 grudnia 2021 r. PINB wydał postanowienie nr 245/2021, którym nałożył na inwestora obowiązek usunięcia nieprawidłowości w przedłożonym projekcie budowlanym zamiennym.
Dnia 20 września 2022 r. PINB otrzymał decyzję Starosty Powiatu Wrocławskiego z dnia 15 lipca 2022 r. o nr 2027/2022, która na podstawie art. 36a ust. 2 uchylono z urzędu decyzję Wójta Gminy Ś. nr 235/2022 z dnia 12 grudnia 2012 r.
W tak kształtującym się stanie faktycznym i prawnym w dniu 22 września 2022 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Wrocławskim wydał decyzję nr 93/2022, którą nakazał współwłaścicielom obiektu budowlanego:
1. rozbiórkę części obiektu tj. likwidację dwóch lokali mieszkalnych, nr [...] i nr [...], zlokalizowanych na ostatniej kondygnacji w budynku mieszkalnym przy ul. [...], w celu przywrócenia funkcji strychu nieużytkowego;
2. likwidację dwóch lokali mieszkalnych, nr [...] i nr [...], zlokalizowanych na ostatniej kondygnacji w budynku mieszkalnym przy ul. [...] [...], w celu przywrócenia funkcji strychu nieużytkowego.
na działce nr [...], obręb Ś., gmina S., w związku z niewykonaniem w wyznaczonym terminie obowiązku, o którym mowa w art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane.
Od ww. decyzji odwołanie wnieśli: Pani A. D.(1), Pan D. P., Pan K. K. - reprezentowani przez Pana J. M., Pani J. J., Państwo A. i M. D., Państwo K. i B. M., a po jego rozpoznaniu, decyzją z dnia 15 listopada 2022 r., nr 1118/2022, DWINB uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie. Sprzeciw od kasacyjnej decyzji DWINB został oddalony przez WSA we Wrocławiu wyrokiem z dnia 30 stycznia 2023 r., wydanym w sprawie o sygnaturze akt Ii SA/Wr 855/22.
W dniu 31 sierpnia 2023 r. PINB wydał decyzję nr 145/2023, którą odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego dwóch budynków mieszkalnych wielorodzinnych, w związku z brakiem wykonania w wyznaczonym terminie obowiązku uzupełnienia jego braków. Od ww. decyzji odwołanie wnieśli: Pani A. D.(1), Pan D. P., Pan K. K., Pani J. J., Państwo A. i M. D., Państwo K. i B. M.
Dnia 18 stycznia 2024 r. wpłynęło pismo pełnomocnika odwołujących się, w którym wskazano na ostateczne rozstrzygnięcia postępowań prowadzonych prawdopodobnie w tożsamej sprawie w latach poprzednich.
W dniu 12 lutego 2024 r. do DWINB wpłynęła informacja od Burmistrza S. w zakresie planowanej zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dot. terenu oznaczonego symbolem [...]MNI, na którym znajduje się przedmiotowa działka.
W związku ze zgłoszonymi uwagami DWINB dokonał kwerendy w archiwum własnym oraz postanowieniem nr 248/2024 z dnia 22 lutego 2024 r. nałożył na organ I instancji obowiązek dostarczenia akt sprawy, w której wydano: decyzję PINB nr 330/2009 z dnia 14 października 2009 r., w sprawie o znaku: PNB/7355-90/6583-14/875/2006, decyzję PINB nr 223/2011 z dnia 17 czerwca 2011 r., postanowienie PINB nr 46/2006 z dnia 27 marca 2006 r. Organ pierwszej instancji dostarczył wnioskowane akta, które zostały włączone do akt niniejszego postępowania.
W dniu 27 maja 2024 r. DWINB wydał decyzję nr 587/2024 stwierdzającą nieważność decyzji PINB z dnia 24 maja 2018 r., nakładającej obowiązek złożenia projektu budowalnego zamiennego i pozostałych dokumentów legalizacyjnych.
Uzasadniając uchylenie zaskarżonej decyzji PINB i umorzenie postępowania pierwszoinstancyjnego DWINB wyjaśnił, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia.
Jak wskazano w wyroku z dnia 22 grudnia 2020 o sygn. akt II SA/Wr 502/20, którym organy były związane oraz decyzji DWINB nr 893/2020 z dnia 2 października 2020 r., przypadek spóźnionego wykonania obowiązku przez adresata decyzji, wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, rodzi po stronie organu nadzoru budowlanego konieczność zastosowania trybu wynikającego z art. 51 ust. 4 tej ustawy, czyli wydania decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego albo odmawiającej takiego zatwierdzenia. Jednakże związanie oceną prawną przez wyrok Sądu, co do dalszego kierunku postępowania dezaktualizuje się w momencie, gdy zmieni się stan faktyczny sprawy, a przez to ocena prawna jest inna niż pierwotnie i zastosowanie mogą mieć inne przepisy prawa. Tak też w niniejszej sprawie dotychczas prowadzonej na gruncie przepisów art. 50-51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, w przedmiocie legalizacji istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej z czterema mieszkaniami w każdym budynku, na działce nr [...] w Ś., gmina S., w związku z ujawnionymi okolicznościami dotyczącymi prowadzenia spraw w latach 2005-2011 w organach nadzoru budowlanego (zarówno w organie I i II instancji) w zakresie wykonanych lokali mieszkalnych w ww. budynku w kontekście istotnych odstępstw od wydanej decyzji o pozwoleniu na budowę i zatwierdzonego nią projektu budowlanego (decyzja Wójta Gminy Ś. nr 235/2002 z dnia 12 grudnia 2002 r.- budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego, w zabudowie bliźniaczej z 4 mieszkaniami w każdym budynku na działce nr [...] w miejscowości Ś.) stwierdzić należy, że niewłaściwym było wydanie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 51 ust. 4 Pb w zakresie odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego, gdyż wystąpiła bezprzedmiotowość prowadzonego postępowania, powodująca konieczność jego umorzenia, z uwagi na to, że zachodzi tożsamość sprawy z wcześniej już prowadzonymi, w których zostały wydane decyzje administracyjne, a ponowne rozstrzygnięcie tej samej sprawy przeczyłoby zasadzie trwałości decyzji określonej w art. 16 ustawy z dnia 14 czerwca 19630 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
DWINB wyjaśnił, że w równolegle prowadzonym postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Wrocławskim nr 157/2018 z dnia 24 maja 2018 r. nakładającej obowiązek sporządzenia i przedstawienia 4 egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych budynków mieszkalnych w zabudowie bliźniaczej wraz z infrastrukturą techniczną na działce nr [...] w Ś., gmina S., DWINB decyzją nr 587/2024 z dnia 27 maja 2024 r. o znaku: WOA.7718.7.2024.JB stwierdził nieważność ww. decyzji. Po rozpoznaniu odwołania od ww. decyzji Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 21 sierpnia 2024 r. o znaku: DON.7100.203.2024.KAL utrzymał rozstrzygnięcie tut. organu w mocy. W związku z powyższym rozstrzygnięcie w ww. zakresie stało się ostateczne, natomiast rozpatrywane w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie jest zależne od ww. decyzji PINB nr 157/2018 z dnia 24 maja 2018 r., której stwierdzono nieważność, a co za tym idzie nie może pozostać z obrocie prawnym z uwagi na to, że wyeliminowano z obrotu prawnego decyzję, od której badana decyzja nr 145/2023 z dnia 31 sierpnia 2023 r. była zależna, w tym zakresie nie obowiązywałaby ciągłość wydawanych rozstrzygnięć określonych w art. 50-51 Pb.
W ocenie DWINB, w takiej sytuacji faktycznej i w związku z ww. przepisami prawa nie istniała materialna podstawa do prowadzenia postępowania na gruncie art. 50-51 Pb, co zostało ujawnione dopiero po uzyskanych informacjach od stron postępowania i kwerendzie archiwów tut. organu oraz wydawanych rozstrzygnięć przez PINB na przestrzeni lat. Jednocześnie z uwagi na ostateczne rozstrzygnięcie w sprawy zależnej, w której stwierdzono nieważność decyzji poprzedzającej aktualnie badaną decyzję tj. rozstrzygnięcie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Wrocławskim nr 157/2018 z dnia 24 maja 2018 r. nakładające obowiązek sporządzenia i przedstawienia 4 egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych budynków mieszkalnych w zabudowie bliźniaczej wraz z infrastrukturą techniczną na działce nr [...] w Ś., gmina S.
W związku z powyższym zgodnie z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.
Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza brak przedmiotu postępowania, którym zazwyczaj jest konkretna sprawa, w której organ administracji jest władny i zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Przy bezprzedmiotowości postępowania nie można zatem wydać decyzji co do jej istoty. Przesłanka bezprzedmiotowości może zaistnieć zarówno w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego, jak i może powstać na skutek zdarzeń prawnych. Podkreślić w tym miejscu należy, że użycie przez ustawodawcę w art. 105 Kpa słowa "wydaje", a nie "może wydać" oznacza, że wydanie decyzji o umorzeniu postępowania jest obligatoryjne, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe z jakiejkolwiek przyczyny. Zatem stwierdzić należy, że wystąpienie przesłanek określonych wart. 105 Kpa, jest podstawą do umorzenia postępowania. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia (patrz Wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 1167/09).
Wobec powyższego z uwagi na ww. kwestie, w szczególności dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji zależnej od wydanej decyzji PINB nr 157/2018 z dnia 24 maja 2018 r. nakładające obowiązek sporządzenia i przedstawienia 4 egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych budynków mieszkalnych w zabudowie bliźniaczej wraz z infrastrukturą techniczną na działce nr [...] w Ś., gmina S., od której istnienia w obrocie prawnym zależna była decyzja PINB nr 145/2023 z dnia 31 sierpnia 2023 r., którą odmówiono zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego dwóch budynków mieszkalnych wielorodzinnych na działce nr [...], obręb Ś., gmina S., w związku z brakiem wykonania w wyznaczonym terminie obowiązku usunięcia nieprawidłowości w przedłożonym projekcie budowlanym zamiennym oraz okoliczności wynikające z uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2012 r. o sygn. akt I OPS 2/12, DWINB postanowił na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa uchylić w całości zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie organu I instancji w całości, z uwagi na brak możliwości wydania orzeczenia oraz prowadzenia postępowania na gruncie art. 51 ust. 4 Pb.
W skardze na tę decyzję K. S. i M. W. zarzucili wadliwość decyzji stwierdzającej nieważność rozstrzygnięcia PINB o nałożeniu obowiązku złożenia projektu budowalnego zamiennego i podnieśli, że postępowanie o stwierdzenie nieważności tej decyzji było zupełnie innym, odrębnym postępowaniem, dotyczącym innej kwestii i nie powinno stanowić podstawy do rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Pełnomocnik uczestników również wniosła o oddalenie skargi w całości, podnosząc, że wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji nakładającej obowiązek przedłożenia projektu budowalnego zamiennego, musiało skutkować umorzeniem postępowania z przedmiocie zatwierdzenia tego projektu zamiennego, skoro odpadła przyczyna orzekania w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do przepisu art. 1 § 2 w związku z § 1 tego artykułu ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem dokonywanej kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa. Sąd czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; zwana dalej "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Uchylenie decyzji administracyjnej następuje tylko w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ust. 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 ust. 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ust. 1 lit. c p.p.s.a.). Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie doszło do naruszenia prawa, o jakim mowa w przywołanych wyżej przepisach p.p.s.a.
W niniejszej sprawie przedmiotem oceny Sądu była decyzja podjęta na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania, o której mowa powyżej, oznacza brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, wobec którego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to zatem brak podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy, to brak przedmiotu postępowania, którym jest konkretna sprawa, a w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Bezprzedmiotowość postępowania może mieć charakter podmiotowy jak i przedmiotowy. O braku przesłanki przedmiotowej do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy można mówić, na przykład gdy w znaczeniu prawnym brakuje przedmiotu postępowania czy też sprawa ma cywilny charakter. Klasyczna postać bezprzedmiotowości postępowania ujawni się wtedy, gdy przedmiot rozstrzygnięcia w sprawie prawnie nie istnieje. W sytuacji braku strony postępowania mającej interes prawny w uzyskaniu rozstrzygnięcia (np. z powodu śmierć osoby fizycznej, ustania bytu osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej) mamy do czynienia z nieistnieniem przesłanek podmiotowych do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy.
W rozpatrywanej sprawie prawidłowo organ odwoławczy uznał, że zaistniała przesłanka bezprzedmiotowości postępowania, wobec czego należało uchylić wydaną w pierwszej instancji decyzji odmawiającą zatwierdzenia projektu zamiennego i umorzył w całości postępowanie administracyjne w sprawie.
Przede wszystkim wyjaśnić należy, że postępowanie prowadzone w niniejszej sprawie dotyczyło legalizacji istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej z czterema mieszkaniami w każdym budynku, na działce nr [...] w Ś., gmina S., w związku z ujawnionymi okolicznościami dotyczącymi prowadzenia spraw w latach 2005-2011 w organach nadzoru budowlanego (zarówno w organie I i II instancji) w zakresie wykonanych lokali mieszkalnych w ww. budynku w kontekście istotnych odstępstw od wydanej decyzji o pozwoleniu na budowę i zatwierdzonego nią projektu budowlanego (decyzja Wójta Gminy Ś. nr 235/2002 z dnia 12 grudnia 2002 r.- budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego, w zabudowie bliźniaczej z 4 mieszkaniami w każdym budynku na działce nr [...] w miejscowości Ś.).
Na etapie postępowania odwoławczego, po złożeniu rzez strony odwołania od decyzji odmawiającej zatwierdzenia przedłożonego organowi pierwszej instancji projektu zamiennego, doszło do stwierdzenia nieważności decyzji organu pierwszej instancji z dnia 22 maja 2018 r., nakładającej obowiązek złożenia projektu zamiennego. Do stwierdzenia nieważności tej decyzji doszło na uwagi na ustalenie, że przedmiotowe odstępstwa była już przedmiotem ostatecznego rozstrzygnięcia przed organami administracyjnymi.
W takiej sytuacji jedynym dopuszczalnym rozstrzygnięciem organu odwoławczego było uchylenie decyzji PINB odmawiającej zatwierdzenia projektu budowalnego zamiennego oraz umorzenie postępowania w sprawie, albowiem niedopuszczalne byłoby merytoryczne orzekanie w sprawie w sprawie, z uwagi na to, że zachodzi tożsamość sprawy z wcześniej już prowadzonymi, w których zostały wydane decyzje administracyjne, a ponowne rozstrzygnięcie tej samej sprawy przeczyłoby zasadzie trwałości decyzji określonej w art. 16 ustawy z dnia 14 czerwca 19630 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe (por. M. Romańska, [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, (red.) H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2019). Ewentualne procedowanie przez organ w takiej sprawie i wydanie decyzji administracyjnej merytorycznie kończącej postępowanie stanowiłoby naruszenie tej zasady. Wydanie decyzji, w sprawie w której wydano już decyzje ostateczną, oznaczałoby wydanie orzeczenia dotkniętego kwalifikowaną wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. naruszającego zasadę res iudicata (wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 25 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 100/20; wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1503/20).
Zarówno doktryna jak i orzecznictwo wypracowały jednolite stanowisko uznając, że jeżeli w obrocie prawnym istnieje już ostateczna decyzja administracyjna dotycząca podmiotowo i przedmiotowo tego samego zdarzenia prawnego, kolejne postępowanie w tej samej sprawie należy uznać za bezprzedmiotowe i w konsekwencji należy je umorzyć na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2025 r., sygn. akt I OSK 550/24).
Przy czym w rozpoznawanej sprawie istotne jest to, że w sposób ostateczny została również wyeliminowała z obrotu prawnego decyzja nakładająca obowiązek przedłożenia projektu zamiennego, wobec czego, brak było jakichkolwiek podstaw o orzekaniu o jego zatwierdzeniu bądź o odmowie zatwierdzenia, skoro odpadł obowiązek jego złożenia. Jedynym słusznym rozstrzygnięciem w tym przypadku, było uchylenie decyzji odmawiającej zatwierdzenia projektu i umorzenie postępowania.
Uwzględniając powyższe, należało za zasadne uznać wydanie zaskarżonej decyzji uchylającej w całości decyzję Nr 145/2023 i umarzającej postępowanie organu pierwszej instancji w całości.
Z braku zatem uzasadnionych podstaw do uwzględnienia skargi, należało ją w całości oddalić. Stąd orzeczono na podstawie art. 151 P.p.s.a. jak w sentencji wyroku