II SA/WR 892/24

II SA/Wr 892/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-07-10
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-12-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Dominik Dymitruk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1094
art. 82
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udział społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  oceny oddziaływania na środowisko (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Olga Białek Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński Asesor WSA Dominik Dymitruk (spr.) Protokolant: referent Emilia Witkowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 17 września 2024 r. nr SKO.OŚ/41/13/24 w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na eksploatacji i przeróbce kopaliny kruszywa naturalnego oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 17 września 2024 r. (nr SKO.OŚ/41/13/24) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze (dalej: organ odwoławczy, Kolegium), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 62a ust. 1 i 2, art. 72 ust. 1 pkt 4, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 80 ust. 3, art. 84 ust. 1, 1a i 2, art. 85 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2023 r., poz. 1094, dalej: u.i.o.ś.) i § 3 ust. 1 pkt 39 i 40a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2019 r., poz. 1839 ze zm., dalej: rozporządzenie), po rozpatrzeniu odwołań J. S. (dalej: skarżący), J. K. i A. U., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy P. (dalej: organ pierwszej instancji) z dnia 8 lutego 2024 r. (nr ŚGK.LK.6220.5.12.2023/2024) o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pn. "Eksploatacja i przeróbka kopaliny (kruszywa naturalnego) z udokumentowanego złoża L., miejscowość Ż., gmina P., powiat [...], województwo [...]".
Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z dnia 8 lutego 2024 r. organ pierwszej instancji, działając na wniosek inwestora - B. A. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: B., ul. [...], [...] O. (dalej jako: inwestor), stwierdził:
I. Brak potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia pn. "Eksploatacja i przeróbka kopaliny (kruszywa naturalnego) z udokumentowanego złoża L., miejscowość Ż., gmina P., powiat [...], województwo [...]" w oparciu o przedłożoną dokumentację.
II. Istotne warunki korzystania ze środowiska w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich tj.:
1) W ramach prowadzonej eksploatacji wydobywać nie więcej niż 600 000 Mg kopaliny rocznie i nie więcej niż 3 000 Mg kopaliny w ciągu doby.
2) Od strony siedliska przyrodniczego [...] kwaśne dąbrowy (Quercetea robori petraeae) zlokalizowanego na działkach nr [...] i [...], obręb Ż. wyznaczyć pas ochronny o szerokości co najmniej 6 m. W ww. pasie nie prowadzić eksploatacji kruszywa, nie organizować parkingów oraz nie składować odpadów stałych lub płynnych (np. oleje, paliwa). W pasie tym dopuszcza się składowanie nakładu w postaci wału ziemnego w odległości co najmniej 3 m od ww. siedliska przyrodniczego.
3) Prace przygotowawcze i udostępniające złoże w okresie od 1 marca do 15 października prowadzić pod nadzorem specjalisty ornitologa, który przed wykonaniem powyższych prac dokona oględzin pod kątem obecności gniazd ptaków, a w przypadku potwierdzenia ich występowania - wskaże dopuszczalny termin prowadzenia ww. prac. W pozostałym okresie (od 16 października do końca lutego) ww. nadzór nie jest wymagany.
4) W przypadku stwierdzenia w miejscach eksploatacji kopaliny występowania osobników małych ssaków, płazów i gadów, należy je niezwłocznie odławiać i wypuszczać we właściwe siedliskowo miejsce, poza obszarem górniczym.
5) W sytuacji stwierdzenia gniazdowania ptaków (np. żołny Merops apiaster, brzegówki Riparia riparia) w skarpach powstałych na skutek prowadzenia wydobycia, wyłączyć z eksploatacji część złoża ze zlokalizowanymi gniazdami wraz z obszarem znajdującym się w odległości do 30 m od tych gniazd, w okresie od 15 kwietnia do 15 sierpnia.
6) Przed przystąpieniem do prac rekultywacyjnych, przy udziale specjalistów herpetologa i ornitologa dokonać oględzin terenów pokopalnianych pod kątem występowania gatunków płazów, gadów i ptaków. W przypadku zasiedlenia wyrobisk pokopalnianych przez zwierzęta, prace rekultywacyjne zaplanować przy udziale ww. specjalistów.
7) Zaplecze zakładu zorganizować zgodnie z wymogami ochrony środowiska, wyposażyć w dodatkowe zabezpieczenia uniemożliwiające przedostawanie się zanieczyszczeń do środowiska gruntowo-wodnego. Miejsca postoju maszyn technologicznych utwardzić i uszczelnić oraz wyposażyć w maty sorbujące.
8) Skład paliw, a także wszelkie naprawy i konserwacje sprzętu wykonywać poza wyrobiskiem, w miejscu specjalnie przygotowanym i uszczelnionym.
9) Do realizacji przedsięwzięcia wykorzystywać wyłącznie sprzęt sprawny technicznie.
10) Eksploatację złoża prowadzić odkrywkowo bez konieczności prowadzenia prac odwodnieniowych, bez zmiany stosunków gruntowo- wodnych na gruntach przyległych.
11) Eksploatację złoża prowadzić bez korzystania ze środowiska w zakresie poboru i odprowadzania wody.
12) Na każdym etapie inwestycji odpady gromadzić selektywnie w wydzielonych i przystosowanych do tego miejscach, w warunkach zabezpieczających przed przedostawaniem się do środowiska substancji szkodliwych oraz zapewnić ich regularny odbiór przez uprawnione firmy.
13) Odpady niebezpieczne magazynować oddzielnie w odpowiednich pojemnikach we właściwych miejscach z uwzględnieniem szczególnych właściwości fizyko-chemicznych tych odpadów.
14) Ścieki bytowo gospodarcze należy gromadzić w szczelnych zbiornikach bezodpływowych.
III. Wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w dokumentacji wymaganej do wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 u.i.o.ś.:
1) Zachować nieograniczony dostęp do drogi gminnej położonej na działkach o nr ew. [...] i [...] obręb Ż., rozdzielającej złoże i planowaną inwestycję na dwa Obszary Górnicze - "L. [...]" i "L. [...](1)".
2) Zobowiązuje się inwestora do utworzenia w ciągu drogi gminnej położonej na działce nr [...] obręb Ż. - wykonania w oparciu o sporządzony projekt budowlany (zgodnie z obowiązującymi przepisami techniczno- budowlanymi dotyczącymi dróg publicznych) dwóch mijanek dla samochodów ciężarowych przed rozpoczęciem eksploatacji kopaliny.
3) W przypadku stwierdzenia konieczności usunięcia drzew, krzewów wystąpić o oddzielne zezwolenie na ich usunięcie na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2023 r. poz. 1336 ze zm.).
IV. Charakterystyka planowanego przedsięwzięcia stanowi załącznik do niniejszej decyzji.
V. Nadać rygor natychmiastowej wykonalności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pn. "Eksploatacja i przeróbka kopaliny (kruszywa naturalnego) z udokumentowanego złoża L., miejscowość Ż., gmina P., powiat [...], województwo [...]".
W uzasadnieniu organ odwoławczy uznał w pierwszej kolejności, mając na uwadze w szczególności jednolite stanowisko organów opiniujących, że biorąc pod uwagę kryteria wynikające z art. 63 ust. 1 u.i.o.ś., zasadne jest stanowisko organu pierwszej instancji oraz organów współdziałających o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko. W świetle przedstawionej KIP, uwzględniając rodzaj, skalę, lokalizację oraz charakter planowanego przedsięwzięcia, które realizowane będzie przy zastosowaniu rozwiązań minimalizujących wpływ dla środowiska oraz zgodnie obowiązującymi przepisami prawa, przy założeniu stosowania warunków określonych w sentencji zaskarżonej decyzji, przedsięwzięcie nie spowoduje naruszenia obowiązujących norm ochrony środowiska oraz nie pogorszy istniejącego stanu środowiska naturalnego. Lokalizacja, rodzaj i parametry planowanego przedsięwzięcia eliminują możliwość transgranicznego oddziaływania na środowisko, zaś ograniczony zasięg oddziaływania przedmiotowej inwestycji na środowisko pozwala wykluczyć możliwość wystąpienia kumulacji oddziaływań inwestycji z przedsięwzięciem realizowanym w jej sąsiedztwie, tj. kopalnią kruszywa naturalnego L.(1). Kolegium powołało się w tym względzie m.in. na opinię Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu, który wskazał, że w sąsiedztwie planowanego przedsięwzięcia zlokalizowana jest istniejąca kopalnia L.(1), jednak ze względu na ograniczony zasięg oddziaływania kopalni, nie przewiduje się wystąpienia znaczącego negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia w ujęciu skumulowanym (art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. b i pkt 3 lit. f u.i.o.ś.).
Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że w niniejszej sprawie odwołujące się strony w toku postępowania przed organem pierwszej instancji, podnosząc zarzuty wobec treści przedstawionej przez inwestora KIP, powoływały się i powołują na dokument złożony przez nie w innym postępowaniu administracyjnym zainicjowanym wnioskiem inwestora o wydanie decyzji środowiskowej dla przedsięwzięcia pn. "Eksploatacja i przeróbka kopaliny (kruszywa naturalnego) z udokumentowanego złoża L., miejscowość Ż., gmina P., powiat [...], województwo [...]", zakończonym ostatecznie decyzją z dnia 8 września 2023 r. o umorzeniu postępowania w sprawie. Chodzi mianowicie o dokument pn. "Analiza stateczności skarp w rejonie projektowanej eksploatacji złoża L. w gminie P." autorstwa dr. inż. T. M., O.(1) - luty – 2023. W przywołanym dokumencie jego autor niezasadnie powołuje się na przepisy prawa budowlanego, które nie mają w niniejszej sprawie zastosowania (nie odnoszą się do planowanego przez inwestora przedsięwzięcia), a ponadto odnosi się do przyszłego potencjalnego stanu faktycznego (odnosząc aktualne wartości pasów ochronnych wyrobiska nie do aktualnego stanu zagospodarowania terenu przedsięwzięcia oraz nieruchomości sąsiednich, ale do mogących powstać w przyszłości zbiorników wodnych o nieznanych aktualnie parametrach, w tym odległości od granic nieruchomości). W szczególności, zdaniem Kolegium, stanowisko co do tego, że powoływane przez autora analizy na rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 24 czerwca 2022 r. w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg publicznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1518), wydane na podstawie art. 7 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r., poz. 725) z mocy art. 1 i art. 2 ust. 1 tej ostatniej ustawy nie znajduje zastosowania wobec zamierzenia inwestora, jakim jest eksploatacja i przeróbka kopaliny naturalnej (oraz wyrobiska górniczego), czyli działalności górniczej w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2024 r., poz. 1290) i podlegającej uregulowaniom tej ostatniej ustawy. Także zakres zastosowania powoływanego w analizie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 24 czerwca 2022 r. w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg publicznych, określony w § 2 ust. 1, wskazuje, że stosuje się je do projektowania, budowy, przebudowy lub użytkowania dróg publicznych oraz projektowania, budowy lub przebudowy urządzeń obcych sytuowanych w pasach drogowych tych dróg, co nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Również powoływana przez autora analizy norma PN-EN 1997-1 Projektowanie Geotechniczne, którą stosuje się jako ogólną podstawę dotyczącą zagadnień geotechnicznych projektowania budynków i budowli inżynierskich, nie ma zastosowania w prowadzonym postępowaniu w odniesieniu do przedsięwzięcia polegającego na eksploatacji i przeróbce kopaliny naturalnej. Kolegium nie zgadza się z argumentacją odwołania skarżącego (s. 6), jakoby skarpa formatowana w zakładzie górniczym stanowiła budynek lub budowlę inżynierską w rozumieniu prawa budowlanego (art. 3 pkt 2 i 3 tej ustawy).
Kolejno Kolegium wskazało, że zgadza się co do tego, iż w odniesieniu do planowanego przez inwestora przedsięwzięcia zastosowanie znajduje norma PN-G 02100:2013-12 Górnictwo odkrywkowe - szerokość pasów ochronnych wyrobisk odkrywkowych. Wskazana Polska Norma ma charakter obowiązujący i wiążący, z uwagi na jej powołanie w § 26 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 8 kwietnia 2013 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących prowadzenia ruchu odkrywkowego zakładu górniczego (Dz.U. z 2013 r., poz. 1008 ze zm.). Przepis ten stanowi, że roboty, o których mowa w ust. 1 (tj. roboty udostępniające, eksploatacyjne oraz zwałowanie nadkładu) wykonuje się z zachowaniem odpowiednich parametrów wyrobiska górniczego, w tym wymagań określonych w Polskiej Normie dotyczącej szerokości pasów ochronnych wyrobisk odkrywkowych, w celu zapewnienia bezpieczeństwa powszechnego i geotechnicznego oraz bezpieczeństwa pracowników i ciągłości ruchu zakładu górniczego.
W tym jednak zakresie Kolegium zgodziło się jednak z inwestorem, że biorąc pod uwagę ich cel, wyznaczanie i zachowywanie pasów ochronnych wyrobiska następuje każdorazowo z uwzględnieniem aktualnego stanu faktycznego. Ten zaś w niniejszej sprawie prezentuje się tak, jak wskazuje inwestor, nie zaś autor analizy, powołujący się na mogące powstać w przyszłości w wyrobiskach zbiorniki wodne. Powoływana przez autora analizy norma pasa ochronnego 50 m stanowi wytyczne dla wyznaczania szerokości pasów ochronnych dla kopalń lokalizowanych w sąsiedztwie istniejących cieków lub zbiorników wodnych, zaś w analizowanym przypadku - co niesporne w sprawie - nie zachodzi taka sytuacja. Zgodnie z wyjaśnieniami inwestora przedstawionymi m.in. w piśmie z dnia 5 grudnia 2023 r., eksploatacja złoża będzie odbywać się wyłącznie w granicach udokumentowanego złoża i projektowanego obszaru górniczego z wyłączeniem pasów ochronnych wyznaczonych zgodnie z wymaganiami powoływanej normy górniczej PN-G-02100:2013-12 Górnictwo odkrywkowe - szerokość pasów ochronnych wyrobisk odkrywkowych. Aktualnie inwestor przyjął pasy ochronne o wartości 10 m od dróg publicznych oraz 6 m od granic sąsiednich działek, przy uwzględnieniu, że na żadnej z sąsiednich działek nie ma obecnie zbiornika wodnego. Przestrzeganie granic eksploatacji i pasów ochronnych wyznaczonych zgodnie z ww. normą zapobiegnie negatywnemu wpływowi eksploatacji na sąsiednie tereny (zgodnie z założeniami normy).
W odniesieniu do kwestii stateczności skarp, jak trafnie ocenił organ pierwszej instancji, powoływany dokument analizy nie zawiera z kolei żadnych konkretnych wyliczeń dla stateczności skarp dla planowanego przedsięwzięcia, a jedynie przedstawia sposób wyliczenia na sprawdzenie stateczności skarp, stąd też nie można uznać, że jego konkluzje w sposób jednoznaczny podważają stanowisko i założenia inwestora, przyjęte w KIP.
Przede wszystkim jednak - i jest to kluczowe dla oceny rozważanych zarzutów odwołujących - Kolegium wskazało, że w oparciu o powoływany dokument strony odwołujące kwestionują przede wszystkim przyjęte przez inwestora wartości pasów ochronnych wyrobiska od granic ich nieruchomości (działek nr [...] oraz nr [...]) oraz granic dróg publicznych i wskazują, że pasy te powinny zostać przewidziane o szerokości min. 50 m. Tymczasem, jak wskazał WSA w Kielcach w wyroku z 30 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Ke 757/14, a następnie NSA w wyroku z 31 stycznia 2017 r., sygn. akt II OSK1235/15, na etapie postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia oraz w decyzji środowiskowej nie określa się pasów ochronnych zgodnie z ww. Polską Normą. Kwestie te uregulowane są bowiem w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 8 kwietnia 2013 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących prowadzenia ruchu odkrywkowego zakładu górniczego (Dz.U. poz. 1008) i będą rozstrzygane na etapie ubiegania się przez Inwestora o koncesję określającą szczegółowe warunki wydobywania kopaliny. Podzielając powyższe stanowisko, Kolegium za niezasadne uznało powoływanie się przez skarżącego na przykłady rozstrzygnięć podjętych przez inne organy administracyjne w innych sprawach, w których w decyzjach środowiskowych określono szerokości pasów ochronnych dróg publicznych (powoływany w odwołaniu przykład decyzji dotyczącej kopalni M. w S.).
W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy stwierdził, że prace eksploatacyjne nie będą prowadzone na całej powierzchni jednocześnie, a etapowo na pow. max 2 hektarów tj. w pierwszych dwóch latach ilość zebranego nadkładu nie przekroczy 24 000 m3. Część nadkładu zostanie ulokowana na zwałowiskach tymczasowych w formie wałów wzdłuż granic planowanego przedsięwzięcia o obwodzie około 2,2 km. Co istotne, Inwestor przyjmuje, że część mas nadkładowych, jeszcze w trakcie eksploatacji lub po jej zakończeniu, zostanie wykorzystana do rekultywacji, natomiast część zostanie przekazana do sprzedaży.
Ponadto, za wyjaśnieniami poczynionymi przez organ pierwszej instancji, Kolegium uznało, że szczegółowe warunki, jakie należy spełnić planując eksploatację złoża, nakładane są przez właściwy organ koncesyjny w koncesji. Powołane przepisy rozporządzenia w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących prowadzenia ruchu odkrywkowego zakładu górniczego, jak również rozporządzenia Ministra Środowiska z 29 stycznia 2013 r. w sprawie zagrożeń naturalnych w zakładach górniczych, mające na celu w szczególności zabezpieczenie przed sygnalizowanym przez strony zagrożeniem osuwiskowym, egzekwowane są w postępowaniu koncesyjnym oraz na etapie opracowywania i zatwierdzania planu ruchu zakładu górniczego (w oparciu o projekt zagospodarowania złoża), a następnie na etapie funkcjonowania zakładu górniczego i trwającej eksploatacji przez organy administracji górniczej, nadzoru górniczego i państwowej służby geologicznej, zgodnie z przepisami Prawa geologicznego i górniczego.
Podkreślono także, że zgodnie z postulatami stron, organ pierwszej instancji w zaskarżonej decyzji nałożył na inwestora obowiązek utworzenia, przed rozpoczęciem eksploatacji, w ciągu drogi na działce nr [...], dwóch mijanek dla samochodów ciężarowych. Organ sprecyzował przy tym, że mają one zostać wykonane w oparciu o sporządzony projekt budowlany, a więc zgodnie z obowiązującymi przepisami techniczno-budowlanymi dotyczącymi dróg publicznych. W ten sposób, zdaniem Kolegium, nastąpiło oczekiwane przez strony doprecyzowanie parametrów mijanek - wynikają one z przepisów techniczno - budowlanych dla dróg publicznych. Z dodatkowej dokumentacji przedłożonej przez inwestora na etapie postępowania odwoławczego wynika, że Inwestor taką dokumentację przygotował, uzyskał co do niej pozytywną opinię zarządcy drogi i dokonał zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno - budowlanej, który otrzymaną dokumentację fachowo oceni pod kątem zgodności z przepisami i wymaganiami technicznymi dla dróg publicznych. W ten sposób zminimalizowane zostanie oddziaływanie inwestycji na przedmiotową drogę. Dodatkowo, w decyzji organ pierwszej instancji nałożył na Inwestora warunek zachowania nieograniczonego dostępu do drogi gminnej położonej na działkach o nr ew. [...] i [...] obręb Ż., rozdzielającej złoże i planowaną inwestycję na dwa Obszary Górnicze - "L. [...]" i "L. [...](1)". Kolegium zgadza się przy tym z organem I instancji o braku podstaw prawnych do nałożenia na Inwestora obowiązku utrzymywania publicznej drogi gminnej w dobrym stanie technicznym. Obowiązek taki nie znajdowałby podstawy w przepisach ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2024 r., poz. 320), jak również przepisach żadnej innej ustawy. Wbrew twierdzeniom odwołania, nie jest takim przepisem art. art 103 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (Dz.U. z 2023 r. poz. 2119 ze zm.). Obowiązek dokonywania świadczeń mających na celu utrzymanie drogi w należytym stanie eksploatacyjnym, o którym mowa w tymże przepisie, może być w aktualnym stanie prawnym nałożony jedynie w związku ze stanami nadzwyczajnymi - na podstawie art 22 ustawy z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej (Dz.U. z 2017 r., poz. 1897 ze zm.), który nie ma zastosowania w sprawie.
W skardze na powyższe rozstrzygnięcie wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów postępowania, tj.:
1) art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zupełnie dowolną ocenę zgromadzone, materiału dowodowego, skutkującą błędnym przyjęciem, że:
a) uwagi zgłoszone na etapie postępowania przez skarżącego były bezzasadne, a wyjaśnienia inwestora w tym zakresie wystarczające dla wydania decyzji o takiej treści;
b) uwagi zgłoszone na etapie postępowania przez A. U. oraz J. K. prowadzących działalność gospodarczą pn. P. s.c. z siedzibą Ż., [...] P. były bezzasadne, a wyjaśnienia inwestora w tym zakresie wystarczające dla wydania decyzji o takiej treści;
c) wymagane szerokości pasów ochronnych dla dróg zostały zachowane, a inwestor zachował szerokość pasów ochronnych wyrobisk odkrywkowych zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami;
d) utworzenie na drogach dojazdowych do inwestycji mijanek dla samochodów ciężarowych o bliżej nieokreślonych parametrach, przed rozpoczęciem eksploatacji kopalin wpłynie na mniejsze obciążenie drogi dojazdowej i uchroni ją przed zniszczeniem oraz że rozwiązanie takie stanowi wystarczającą odpowiedź na uwagi zgłoszone przez skarżącego oraz inne strony postępowania;
e) przedłożony przez inwestora Raport o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko jest rzetelnym dokumentem i uwzględnia wymogi wynikające z przepisów Prawa ochrony środowiska;
2) art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zupełnie dowolną ocenę dokumentu "Analiza stateczności skarp w rejonie projektowanej eksploatacji złoża L. w Gmin P." autorstwa dr inż. T. M. oraz błędne stwierdzenie, że dokument ten nie stanowi wartości dowodowej w prowadzonym postępowaniu, a zarzuty w nim podniesione uznać należy za bezzasadne;
3) art. 8 i art. 11 k.p.a. i naruszenie wyrażonych w tych przepisach zasad postępowań administracyjnego poprzez bezkrytyczne i niepoparte żadnym rzetelnym uzasadnieniem danie wiary wyłącznie wyjaśnieniom inwestora wobec przedstawienia przez inwestora oraz innych uczestników postępowania odmiennych poglądów co do oddziaływania inwestycji na środowisko.
W skardze zawarto także wniosek o wstrzymanie wykonania skarżonej decyzji z uwagi na fakt, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
W uzasadnieniu skargi zwrócono uwagę, że już w toku postępowania administracyjnego skarżący zgłaszał uwago do Karty informacyjnej przedsięwzięcia, które dotyczył: szerokości pasów ochronnych wokół wyrobisk, pasa ochronnego przy drogach gminnych na działkach [...], [...] i [...], sposobu zagospodarowania nadkładu oraz działań niezbędnych do utrzymania odpowiedniego stanu dróg na działkach nr [...], [...] i [...]. Brak ich uwzględnienia przez orzekające w sprawie organy powoduje, że wydane decyzje są wadliwe.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie w całości, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie. W uzasadnieniu zaś podkreśliło, że zaskarżona decyzja Kolegium wydana została w warunkach natychmiastowej wykonalności decyzji organu pierwszej instancji wynikającej z opatrzenia przez ten wydanej decyzji rygorem natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 k.p.a. W dacie przekazania Kolegium wszystkich odwołań (ostatnie odwołanie wpłynęło do Kolegium w dniu 11 marca 2024 r.), inwestor w oparciu o wskazaną decyzję uzyskał już ostateczną i prawomocną decyzję o udzieleniu koncesji na wydobycie kruszywa naturalnego (piasków i żwirów), udzieloną w dniu 6 marca 2024 r. przez Marszałka Województwa Dolnośląskiego (nr [...] sygn. [...]). W toku postępowania odwoławczego przed Kolegium inwestor uzyskał ponadto decyzję administracyjną zatwierdzającą "Plan Ruchu Zakładu Górniczego L.", wydaną przez Okręgowy Urząd Górniczy we Wrocławiu w dniu 15 kwietnia 2024 r. (sygn. [...]). Decyzje te zostały przedłożone Kolegium przez inwestora przy piśmie z dnia 12 czerwca 2024 r., stanowiącym jego odpowiedź na wniesione odwołania. Powyższe prawomocne decyzje stanowiły – w ocenie Kolegium – potwierdzenie tego, że zamierzenie inwestora zostało pozytywnie zweryfikowane przez wyspecjalizowane organy administracji górniczej oraz nadzoru górniczego pod kątem przepisów ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. z 2024 r. poz. 1290) oraz przepisów wykonawczych do tej ustawy, w szczególności przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 8 kwietnia 2013 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących prowadzenia ruchu odkrywkowego zakładu górniczego (Dz.U. z 2013 r., poz. 1008 ze zm.). Powyższe jest o tyle istotne, że większość zarzutów podnoszonych przez skarżącego i pozostałe odwołujące się strony w postępowaniu administracyjnym przed Kolegium, dotyczyło kwestii uregulowanych właśnie w przepisach ustawy Prawo geologiczne i górnicze i jej przepisach wykonawczych, a których egzekwowanie stanowi kompetencję przede wszystkim organów administracji górniczej oraz nadzoru górniczego (co zresztą podkreśla Skarżący w swojej skardze] i, zdaniem Kolegium, następuje zasadniczo na etapie udzielenia koncesji oraz zatwierdzenia planu ruchu zakładu górniczego (a wcześniej opiniowania projektu zagospodarowania złoża). Dotyczy to przede wszystkim zarzutów:
- wyznaczenia przez inwestora zbyt małych pasów ochronnych dróg publicznych oraz od granic nieruchomości sąsiednich, niezgodnych zdaniem Skarżącego z przepisami rozporządzenia w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących prowadzenia ruchu odkrywkowego zakładu górniczego oraz z Polską Normą (PN-G 02100:2013-12 Górnictwo odkrywkowe - szerokość pasów ochronnych wyrobisk odkrywkowych),
- sposobu zagospodarowania nadkładu,
- nieuwzględnienia przebiegu linii energetycznej nad złożem (kwestia podniesiona w odwołaniu J. K. i A. U.).
Kolegium zwróciło uwagę, że wprawdzie z przepisów u.i.o.ś. nie wynika związanie organów wydających decyzję środowiskową decyzją o udzieleniu koncesji górniczej oraz innymi decyzjami niezbędnymi do prowadzenia działalności górniczej (przepisy przewidują związanie odwrotne), niemniej jednak, decyzje takie - jeżeli zostały wydane i są ostateczne - stanowią element obowiązującego stanu prawnego. Podejmując decyzję w niniejszej sprawie Kolegium było więc zobowiązane w sensie formalnym uwzględnić decyzje uzyskane przez inwestora. Zdaniem Kolegium, fakt uzyskania przez inwestora ww. decyzji nie pozostawał także bez wpływu na dokonywaną przez tutejszy organ ocenę okoliczności rozpoznawanej sprawy i tworzył, jeśli nie domniemanie prawidłowości stanowiska i ocen tych organów sformułowanych w zakresie ich kompetencji, to co najmniej argument za takim, a nie innym stanowiskiem wobec sygnalizowanych powyżej zagadnień podnoszonych przez odwołujące się strony postępowania w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia (zgodnym z przyjętym przez te organy stanowiskiem]. Innymi słowy, zdaniem Kolegium, w sytuacji, gdy wyspecjalizowane organy administracji i nadzoru górniczego nie zakwestionowały rozwiązań proponowanych przez inwestora z punktu widzenia ich zgodności z Prawem geologicznym i górniczym oraz przepisami wykonawczymi do tej ustawy, a w toku postępowania przed organem pierwszej instancji w sprawie wydania decyzji środowiskowej uzyskano także pozytywne opinie wyspecjalizowanych organów współdziałających z zakresu ochrony środowiska (RDOŚ, RZGW Wody Polskie), pozwalało to organowi odwoławczemu uznać zarzuty odwołujących się stron za nieuzasadnione. Co więcej, wydaje się, że dokonanie w tym zakresie odmiennej oceny przez Kolegium - zwłaszcza w odniesieniu do kwestii pasów ochronnych wyrobiska czy zagospodarowania nadkładu - mogłoby zostać uznane nawet za swego rodzaju ingerencję w kompetencje oraz podważanie ocen dokonanych przez organy administracji i nadzoru górniczego w ich prawomocnych decyzjach.
Z kolei w odniesieniu do zarzutów skarżącego związanych z zabezpieczeniem ruchu na drodze gminnej prowadzącej do zakładu górniczego skarżącego (L.(1)), Kolegium podtrzymało stanowisko o braku podstawy prawnej do zobowiązania inwestora w decyzji środowiskowej do utrzymywania drogi gminnej w należytym stanie. Ponadto, kwestia utrzymania dróg publicznych i ewentualnych świadczeń z tym związanych wykracza zdecydowanie poza materię środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia, które powinny być regulowane w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Należy dodać, że w toku postępowania uwzględniono postulaty skarżącego dotyczące zabezpieczenia samego ruchu na drodze gminnej w związku z dodatkowym ruchem pojazdów generowanym w ramach przedsięwzięcia (poprzez zobowiązanie Inwestora do utworzenia, w oparciu o projekt budowlany, dwóch mijanek dla samochodów ciężarowych na drodze położonej na działce nr [...] obręb Ż.), choć wydaje się, że również ta kwestia mogła zostać oceniona jako wykraczająca poza ramy środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia. Niemniej jednak, w tym zakresie wątpliwości rozstrzygnięto na korzyść skarżącego. Wskazanie, że mijanki na drodze mają zostać zrealizowane w oparciu o projekt budowlany i zgodnie z przepisami techniczno - budowlanymi dla dróg publicznych, stanowiło w ocenie Kolegium dostateczną odpowiedź na postulaty skarżącego, tym bardziej, że nie przedstawił on w odwołaniu konkretnych oczekiwań w tym zakresie (konkretnych parametrów mijanek).
W piśmie z dnia 5 lutego 2025 r. pełnomocnika inwestora wniósł o oddalenie skargi w całości oraz odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że kluczową w warunkach sprawy okolicznością jest brak zastrzeżeń ze strony Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu, Dyrektora Zarządu Zlewni w Zgorzelcu Państwowego Gospodarstwa co do szerokości pasów ochronnych (które skarżący wiąże z ochrona drogi gminnej) wskazanych w przedłożonej przez inwestora Karcie informacyjnej przedsięwzięcia. Nie można w związku z tym uznać, że zaskarżona decyzja Kolegium, a wcześniej organu pierwszej instancji jest odosobniona i arbitralna w swych wnioskach, jak zarzuca skarżący.
Odnosząc się wprost do uzasadnienia skargi, inwestora wyjaśnił, że skarżący po raz koleiny błędnie opiera się na założeniu, iż po zakończeniu eksploatacji powstanie zbiornik wodny o głębokości około 30 m, który będzie otoczony wałem o wysokości około 20 m. Jednocześnie sam skarżący zaznacza, że przyjmowane wartości są teoretyczne (wysokość oraz kąt usypu). Wyjaśniono w tym względzie, że złoże nie będzie eksploatowane na całym jego obszarze w jednym czasie. Efektem sukcesywnego prowadzenia eksploatacji na dalszym etapie będzie jednoczesne zasypywanie wyrobiska powstałego na wcześniejszym etapie. Tym samym w sprawie nie dojdzie do zarzucanego przez skarżącego składowania nadkładu o objętości około 125 tyś. m3 w formie wałów. Jednocześnie nie dojdzie do powstania "jeziora" o głębokości ok. 30 m. Powyższe zostało wskazane także w postępowaniu prowadzonym przed Kolegium oraz w poprzedzającym je postępowaniu prowadzonym przed organem pierwszej instancji.
Na rozprawie w dniu 13 marca 2025 r. skarżący złożył – jako załącznik do protokołu – pismo procesowe z dnia 11 marca 2025 r., w którym rozwinął zarzuty podniesione w skardze, wskazując, że stanowi ono także uzasadnienie zastosowania ochrony tymczasowej. W treści tego pisma skarżący argumentował także, że usytuowania wałów nadkładu i ich wpływu na stateczność dróg pozostaje w sprzeczności z przepisami zawartymi w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 8 kwietnia 2013 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących prowadzenia ruchu odkrywkowego zakładu górniczego (Dz. U. z 2013 r., poz. 1008). Wyjaśnił także, że dotychczasowe działania inwestora w zakresie eksploatacji złoża, oparte na błędnych warunkach decyzji organu pierwszej instancji, potwierdzają słuszność zgłoszonych zastrzeżeń. Jeśli działania inwestora będą kontynuowane w dotychczasowy sposób, zniszczenie drogi gminnej jest tylko kwestią czasu. Zmiana warunków decyzji organu pierwszej instancji powinna doprowadzić do przywrócenia stanu zgodnego z przepisami prawa i uniknięcia zniszczenia drogi i wystąpienia innych zagrożeń. Decyzja środowiskowa powinna dokładnie określać: szerokość pasów ochronnych z uwzględnieniem specyficznych warunków eksploatacji złoża udokumentowanych specjalistyczną analizą lokalnych warunków eksploatacyjnych i poeksploatacyjnych; właściwe położenie wałów ochronnych udokumentowane specjalistyczną analizą lokalnych warunków eksploatacyjnych i poeksploatacyjnych; położenie mijanek zgodnie z przedstawioną propozycją pomiędzy drogą na działce nr [...] i drogą wojewódzką nr [...].
Postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 13 marca 2025 r. Sąd dopuścił zawnioskowany przez pełnomocnika uczestnika postępowania B. A. dowód z dokumentu, tj. pisma Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego we Wrocławiu z dnia 24 lutego 2025 r. na okoliczność przymiotu ostateczności decyzji tego organu z dnia 15 kwietnia 2024 r. w przedmiocie zatwierdzenia planu ruchu zakładu górniczego. Z kolei postanowieniem z tego samego dnia Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
W kolejnym piśmie procesowym z dnia 23 czerwca 2025 r. pełnomocnik organu podtrzymało dotychczasową argumentację, wnosząc o oddalenie skargi.
Na rozprawie w dniu 26 czerwca 2025 r. Sąd dopuścił dowody z dokumentów zawnioskowane w piśmie procesowym pełnomocnika inwestora z dnia 4 czerwca 2025 r., tj. pismo Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu Delegatura w Jeleniej Górze z dnia 27 listopada 2024 r. wraz z protokołem kontroli, protokołu kontroli Okręgowego Urzędu Górniczego we Wrocławiu z dnia 4 października 2024 r. wraz z załącznikami, pisma Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Zgorzelcu z dnia 25 września 2024 r. oraz protokołu z kontroli z dnia 13 czerwca 2024 r. przeprowadzonej przez Marszałka Województwa Dolnośląskiego.
W toku tej rozprawy skarżący przedłożył pismo procesowe datowane na dzień 24 czerwca 2025 r., będące stanowiskiem do przedłożonego pisma procesowego inwestora. W jego treści podtrzymano stanowisko dotychczas wyrażone w sprawie, zaś w dalszych jego motywach powołano się na opinię dra inż. T. M. w zakresie wpływu zmian warunków wodnych oraz aktualnego nachylenia skarp w wyrobisku złoża L. w miejscowości Ż., gmina P., powiat [...], województwo [...], datowaną na czerwiec 2025 r., w której autor wskazał m.in. na konieczność zweryfikowania założeń Planu ruchu zakładu górniczego w aspekcie stwarzanego zagrożenia dla terenów przyległych, osób, pojazdów i dróg przebywających lub występujących w sąsiedztwie. Zaakcentował także, że wskazane jest skorygowanie nachylenia skarp do wartości bezpiecznych (o akceptowanym prawdopodobieństwie zagrożenia powstania osuwiska).
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga, jako nieuzasadniona, podlegała oddaleniu.
Stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem zarówno materialnym, jak i procesowym. Zaznaczyć trzeba, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Uchylenie decyzji lub postanowienia, względnie stwierdzenie ich nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania lub prawa materialnego, odpowiednio mogących mieć lub mających wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 u.p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Mając na uwadze zakreśloną wyżej kognicję sądów administracyjnych i określone w art. 145 § 1 i § 2 p.p.s.a. przyczyny wzruszenia orzeczenia administracyjnego, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja, jak również decyzją ją poprzedzająca, nie naruszają prawa, w szczególności w zakresie wynikającym z treści zarzutów oraz skargi.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 71 ust. 1 u.i.o.ś. decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia. Stosownie zaś do art. 71 ust. 2 tej ustawy, uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.
Z art. 59 ust. 1 pkt 2 u.i.o.ś. wynika zaś, że przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko wymaga realizacja planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1. W przypadku, gdy nie została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach właściwy organ stwierdza brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (art. 84 ust. 1 u.i.o.ś.).
Planowane przedsięwzięcie należy do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, o których mowa w cytowanym na wstępie rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Zgodnie bowiem z § 3 ust. 1 pkt 39 i 40 lit. a rozporządzenia do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się: instalacje do przerobu kopalin inne niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 26 (pkt 39) oraz wydobywanie kopalin ze złoża metodą odkrywkową inne niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 27 lit. a bez względu na powierzchnię obszaru górniczego, jeżeli w odległości nie większej niż 0,5 km od miejsca planowanego wydobywania kopalin metodą odkrywkową znajduje się inny obszar górniczy ustanowiony dla wydobywania kopalin metodą odkrywkową (pkt 40 lit. a).
W ocenie Sądu, w realiach badanej sprawy, organy, uwzględniając stanowiska wyspecjalizowanych organów opiniujących, tj. Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska oraz Zarządu Zlewni w Zgorzelcu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, prawidłowo uznały, że można odstąpić od obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla niniejszej inwestycji stanowiącej przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu § 3 ust. 1 pkt 39 i pkt 40 lit. a rozporządzenia. Stwierdzenie braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko nastąpiło z uwzględnieniem informacji zawartych we wniosku, KIP, wspomnianych opiniach organów współdziałających i ustaleń wynikających z przeprowadzonego postępowania. Nadto, w punkcie II decyzji organu pierwszej instancji, określono istotne warunki korzystania ze środowiska w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich, natomiast w punkcie III - wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w dokumentacji wymaganej do wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 u.i.o.ś.
Podstawą dokonania oceny, czy dla przedsięwzięcia zachodzi potrzeba przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, była KIP. Jest to dokument szczególny, sformalizowany, którego treść i zakres regulowane są przepisami ustawy. Orzekające w sprawie organy uznały, że dane w niej zawarte są rzetelne i wiarygodne, a dokument ten spełnia wymogi ustawowe. Organy te nie wskazały na nieprawidłowości sporządzonego dokumentu i w oparciu o jej treść wydały swoje rozstrzygnięcia. Podkreślenia wymaga, że KIP przysługuje szczególna wartość dowodowa, która wynika z kompleksowego charakteru analizy planowanego do realizacji przedsięwzięcia. Podważenie ustaleń z niej wynikających mogłoby nastąpić jedynie, co do zasady, poprzez przedstawienie nowej analizy uwarunkowań środowiskowych, sporządzonej przez specjalistów dysponujących równie fachową wiedzą, jak autorzy KIP, z której wynikałyby wnioski pozostające w sprzeczności do tych, zawartych w KIP. Weryfikacja wiarygodności i mocy dowodowej powyższego dokumentu wymaga zatem przeprowadzenia co najmniej porównywalnych pod względem fachowości i specjalistycznej analizy dowodów, np. dowodu z ekspertyzy specjalistycznej, która w sposób udokumentowany wykazywałaby m.in. wady lub błędne założenia lub ustalenia KIP (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 2020 r., sygn. akt II OSK 875/20 – wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeżeli więc strony postępowania - niezależnie od weryfikacji i ocen organów orzekających w sprawie - zmierzają do podważenia wiarygodności lub mocy dowodowej KIP w zakresie podstawowych informacji o planowanym przedsięwzięciu, to ich obowiązkiem jest zaoferowanie odpowiednich dowodów, które zmierzają do podważenia konkretnych i istotnych elementów tej karty (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 1944/11). Taka zaś sytuacja w sprawie nie miała miejsca, do czego Sąd szczegółowo odniesie się w dalszej części uzasadnienia.
Jak wynika z ustaleń organów oraz akt administracyjnych sprawy, planowane przedsięwzięcie polegać będzie na eksploatacji odkrywkowej i przeróbce kruszywa naturalnego z udokumentowanego złoża L. Inwestycja będzie realizowana na działkach nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], obręb Ż. o łącznej powierzchni ok. [...] ha. Powierzchnia udokumentowanego złoża wynosi ok. [...] ha. Powierzchnia obszaru górniczego wyniesie ok. [...] ha. Wyznaczone zostaną dwa, z racji uwarunkowań terenowych (rozdzielająca złoże droga gminna), obszary górnicze OG "L. - [...](1)" o powierzchni ok. [...] ha oraz "L. - [...]" o powierzchni ok. [...] ha. Teren górniczy obejmie oba obszary górnicze i będzie pokrywał się z ich granicami. Złoże stanowi piasek ze żwirem. Przewidywana głębokość eksploatacji wynosi ok. 30 m. Zasoby bilansowe złoża wynoszą ok. 5 517 690 pospółki piaskowo-żwirowej. Wielkość wydobycia w skali roku wynosić będzie do ok. 600 000 Mg (ok. 3 000 Mg/dobę). Teren złoża położony jest na gruntach rolnych. Od strony północnej graniczy z istniejącym wyrobiskiem kopalni kruszywa naturalnego L.(1). Wzdłuż wschodniej granicy złoża przebiega linia kolejowa pomiędzy miejscowościami P. – J. Przez teren złoża, z północnego - zachodu w kierunku południowo-wschodnim, przebiega napowietrzna linia energetyczna. Przez centralną część złoża i przy jego południowej stronie przebiega gminna droga asfaltowa (działki nr [...], [...] i [...]) łącząca planowane przedsięwzięcie z drogą wojewódzką nr [...]. Udostępnienie złoża do eksploatacji będzie wymagać przeprowadzenia prac przygotowawczych polegających na zdjęciu ze stropu złoża warstwy gleby i nadkładu. Część nadkładu zostanie ulokowana na zwałowiskach tymczasowych w formie pryzmy na działce nr [...] o powierzchni [...] ha oraz na granicach działek: [...], [...], [...], [...], [...], oraz [...] o łącznej długości około 1100 m - formie obwałowania. Ogółem na wskazanych lokalizacjach można tymczasowo zdeponować około 100 000 m3 nadkładu. Po zakończeniu eksploatacji lub jeszcze w jej trakcie wykorzystany on zostanie do prac rekultywacyjnych. Przyjmuje się również, że część mas nadkładowych zostanie przekazana do sprzedaży. Nie zakłada się tworzenia obwałowania na obszarach graniczących z drogą gminną (działka nr [...]) to jest wzdłuż granic działek nr [...], [...], [...] i [...]. Obwałowanie będzie powstawać sukcesywnie w miarę postępu robót związanych ze zdejmowaniem nadkładu. Ponadto, wał ten w trakcie eksploatacji będzie pełnić również rolę ekranu dla rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń lotnych oraz emisji hałasu oraz stanowić swego rodzaju barierę utrudniającą dostęp do terenów eksploatacyjnych.
Nie budzi wątpliwości, że organy obu instancji, w ślad za opinią Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu, dokonały kompleksowej analizy opisanego przedsięwzięcia z punktu widzenia kryteriów wymienionych w art. 63 ust. 1 u.i.o.ś., przyjmując, że etap realizacji przedsięwzięcia polegać będzie na prowadzeniu robót udostępniających i przygotowawczych. Podczas tych prac będzie dochodzić do emisji hałasu i zanieczyszczeń gazowych i pyłowych do powietrza. Źródłami emisji będą maszyny i pojazdy wykorzystywane na etapie realizacji - koparki, ładowarki, spycharki. Oddziaływania występujące na tym etapie będą krótkotrwałe i odwracalne. Analizę poszczególnych oddziaływań przedsięwzięcia RDOŚ przeprowadził dla wskazanych w warunku pkt. II.1: maksymalnego rocznego i dobowego wydobycia kopaliny. Są to ilości wskazane przez wnioskodawcę jako maksymalne i utrzymanie ich jako nieprzekraczalnych zapewni, że nie zwiększy się skala przedsięwzięcia, więc występujące w ramach działalności oddziaływania na środowisko będą na tym samym, możliwym do przewidzenia, przeanalizowanym w ramach tego postępowania poziomie. Eksploatacja przedsięwzięcia będzie wiązać się z emisją zanieczyszczeń do powietrza atmosferycznego. Ich źródłem będą silniki maszyn wykorzystywanych do eksploatacji oraz pojazdów transportujących kopalinę. Proces wydobywania kruszywa, przemieszczania mas ziemnych, a także przerabianie kopaliny w mobilnych zakładach przeróbczych będą źródłem emisji pyłu. Z przedstawionej w KIP analizy stężeń maksymalnych i średniorocznych poszczególnych rodzajów zanieczyszczeń wynika, że w czasie funkcjonowania przedsięwzięcia wartości odniesienia i poziomy dopuszczalne określone w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. z 2010 r. nr 16, poz. 87) oraz rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 24 sierpnia 2012r. w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. z 2021 r., poz. 845) powinny być dotrzymane. Także emisja hałasu na etapie eksploatacji będzie związana z pracą maszyn i ruchem pojazdów. Kopalnia będzie pracować wyłącznie w porze dziennej, co pozwoli na ograniczenie potencjalnego negatywnego oddziaływania akustycznego na tereny chronione akustycznie. Dodatkowo przewiduje się, że planowane wały z mas nadkładowych o wysokości ok. 5 m, zlokalizowane m.in. od strony najbliższej zabudowy położonej na wschód od terenu inwestycji, pozwolą na ograniczenie rozprzestrzeniania hałasu i ewentualnych negatywnych oddziaływań wynikających z jego emisji.
Jak wynika z treści KIP, dopuszczalne poziomy hałasu określone rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz. U. z 2014 r., poz. 112) nie powinny zostać przekroczone. W wyniku działalności zakładu powstawać będą ścieki bytowe, które będą gromadzone w regularnie opróżnianych przez uprawniony podmiot zbiornikach bezodpływowych. Miejsca tankowania pojazdów i maszyn będą wyznaczone na uszczelnionym placu, co pozwoli na zminimalizowanie ryzyka zanieczyszczenia środowiska gruntowo-wodnego. Ponieważ nie planuje się odwadniania złoża, nie przewiduje się powstania leja depresji. Na etapie eksploatacji będą powstawać odpady związane przede wszystkim z utrzymaniem i naprawą maszyn, także jak: baterie, opony, oleje silnikowe. Powstałe odpady będą gromadzone selektywnie w odpowiednio przygotowanym i zabezpieczonym miejscu poza złożem, a następnie przekazywanie firmie posiadającej właściwe uprawnienia do ich odbioru.
Organy przyjęły także, że w sąsiedztwie planowanego przedsięwzięcia zlokalizowana jest istniejąca kopalnia L.(1), jednak ze względu na ograniczony zasięg oddziaływania kopalni, nie przewiduje się wystąpienia znaczącego negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia w ujęciu skumulowanym (art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. b i pkt 3 lit. f u.i.o.ś.). Przedsięwzięcie, zgodnie z KIP, jest zlokalizowane w odległości ok. 0,5 km od granicy polsko - niemieckiej, jednak z uwagi na jego rodzaj i parametry nie przewiduje się, aby mogło ono powodować wystąpienie transgranicznego oddziaływania środowisko (art. 63 ust. 1 pkt 3 lit. b u.i.o.ś.).
Analizując z kolei możliwości oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia w zakresie aspektów przyrodniczych, stwierdzono, że w zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia nie występują obszary górskie, obszary przylegające do jezior, obszary wodno- błotne i inne obszary o płytkim zaleganiu wód podziemnych (w tym siedliska łęgowe i ujścia rzek), a także obszary wymagające specjalnej ochrony ze względu na występowanie gatunków roślin, grzybów i zwierząt lub ich siedlisk lub siedlisk przyrodniczych objętych ochroną, w tym obszary Natura 2000 oraz pozostałe formy ochrony przyrody - w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2023 r., poz. 1336 ze zm.). Najbliżej położony obszar Natura 2000: specjalny obszar ochrony siedlisk P. ([...]) znajduje się w odległości ok. 100 m. W bezpośrednim sąsiedztwie przedsięwzięcia zlokalizowane jest siedlisko leśne - [...] kwaśne dąbrowy wymienione w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 13 kwietnia 2010r. w sprawie siedlisk przyrodniczych oraz gatunków będących przedmiotem zainteresowania Wspólnoty, a także kryteriów wyboru obszarów kwalifikujących si do uznania lub wyznaczenia jako obszary Natura 2000 (Dz. U. 2014 r., poz. 1713). Planowane przedsięwzięcie położone jest poza granicami korytarzy ekologicznych. Biorąc pod uwagę zapisy KIP oraz fakt, że wydobycie kruszywa będzie prowadzone bez odwadniania wyrobiska eksploatacyjnego, w ślad za stanowiskiem RDOŚ przyjęto, że przy zastosowaniu warunków określonych w pkt. II jego postanowienia, przedsięwzięcie nie powinno wywierać znaczącego negatywnego wpływu na środowisko przyrodnicze, w tym na cele ochrony ww. obszaru Natura 2000, siedlisko przyrodnicze [...] i różnorodność biologiczną. Dla zminimalizowania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko organ ten w pkt. II postanowienia wskazał i uzasadnił warunki prowadzenia prac, które zostały prawidłowo przeniesione do treści sentencji zaskarżonej odwołaniem decyzji (pkt II ppkt 1-6).
Mając z kolei na względzie stanowisko wyrażone przez Zarządu Zlewni w Zgorzelcu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, organy przyjęły, że eksploatacja przedsięwzięcia nie będzie powodowała dopływu zanieczyszczeń do wód podziemnych, przez co nie wpłynie na pogorszenie stanu chemicznego części wód podziemnych. Planowana inwestycja nie będzie miała również negatywnego wpływu na cele środowiskowe dotyczące stanu ilościowego wód podziemnych. Lokalizacja oraz skala przedsięwzięcia wyklucza możliwość wystąpienia oddziaływań charakterze transgranicznym. Po przeanalizowaniu KIP, uwzględniając rodzaj, skalę, lokalizację oraz charakter planowanej inwestycji, która realizowana będzie przy zastosowaniu rozwiązań minimalizujących wpływ dla środowiska oraz zgodnie obowiązującymi przepisami prawa, organ opiniujący stwierdził, że nie przewiduje się negatywnego wpływu przedmiotowej inwestycji na stan jednolitych części wód podziemnych (JCWPd) i powierzchniowych (JCWP) oraz możliwości osiągnięcia celów środowiskowych. W opinii organ wskazał jednocześnie na konieczność określenia w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wymagań ujętych w punkach 1-8, które zostały przez organ pierwszej instancji prawidłowo przeniesione do treści sentencji zaskarżonej odwołaniem decyzji (pkt II ppkt 7-14).
Mając powyższe na uwadze, Sąd w pełni zaaprobował stanowisko organów o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko. W świetle przedstawionej KIP, uwzględniając rodzaj, skalę, lokalizację oraz charakter planowanego przedsięwzięcia, które realizowane będzie przy zastosowaniu rozwiązań minimalizujących wpływ dla środowiska oraz zgodnie obowiązującymi przepisami prawa, przy założeniu stosowania warunków określonych w sentencji decyzji organu pierwszej instancji, przedsięwzięcie nie spowoduje naruszenia obowiązujących norm ochrony środowiska oraz nie pogorszy istniejącego stanu środowiska naturalnego. Lokalizacja, rodzaj i parametry planowanego przedsięwzięcia eliminują możliwość transgranicznego oddziaływania na środowisko, zaś ograniczony zasięg oddziaływania przedmiotowej inwestycji na środowisko pozwala wykluczyć możliwość wystąpienia kumulacji oddziaływań inwestycji z przedsięwzięciem realizowanym w jej sąsiedztwie, tj. kopalnią kruszywa naturalnego L.(1).
W tych też okolicznościach Sąd uznał, że w toku postępowania zebrano materiał dowodowy, który w świetle przepisów u.i.o.ś. był wystarczający do wydania zaskarżonej decyzji. Niniejsze twierdzenie znajduje swoje uzasadnienie zarówno w treści przedstawionej KIP, jak również w stanowiskach organów współdziałających, wyspecjalizowanych w danej dziedzinie z racji posiadanej odpowiedniej wiedzy fachowej oraz doświadczenia.
Podkreślić także należy, że zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 4 u.i.o.ś. wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach następuje przed uzyskaniem koncesji na poszukiwanie lub rozpoznawanie kompleksu podziemnego składowania dwutlenku węgla, koncesji na wydobywanie kopalin ze złóż, koncesji na podziemne bezzbiornikowe magazynowanie substancji, koncesji na podziemne składowanie odpadów oraz koncesji na podziemne składowanie dwutlenku węgla - udzielanych na podstawie ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2024 r. poz. 1290 z późn. zm., dalej: p.g.g.). Jak argumentował Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 1 lutego 2010 r., sygn. akt II OZ 35/10, decyzja określająca środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia, będąc etapem procesu inwestycyjnego, daje inwestorowi prawo do wystąpienia o udzielenie koncesji i pozwolenia na budowę. Nie stanowi ona jednak aktu, który dawałby podstawę do rozpoczęcia robót i realizacji inwestycji.
Przechodzą w tym kontekście do oceny zarzutów skargi, w pierwszej kolejności Sąd podkreśla, w dacie złożenia skargi, a częściowo już w dacie orzekania przez Kolegium, inwestor przystąpił do realizacji przedsięwzięcia objętego zaskarżoną decyzją środowiskową, której organ pierwszej instancji nadał rygor natychmiastowej wykonalności. Z tej przyczyny część zarzutów skargi oraz późniejsze stanowisko skarżącego prezentowane w toku postępowania sądowego, dotyczyły różnych aspektów prowadzonej już, a nie jedynie planowanej działalności górniczej. Argumentacja skarżącego zmierzała zatem do objęcia kontrolą sądową nie tylko zaskarżonej decyzji środowiskowej, lecz przede wszystkim różnych aspektów prowadzonej przez uczestnika postępowania działalności górniczej, co nie mogło przynieść oczekiwanego rezultatu.
Celem decyzji środowiskowej, wymaganej przed uzyskaniem koncesji na wydobywanie kopalin ze złóż dla przedsięwzięć, które potencjalnie mogłoby – ze względu na swoje rozmiary bądź charakter – powodować nadmierną niedopuszczalną ingerencję w środowisko, jest określenie warunków, na jakich mimo to inwestycja może być realizowana tak, by tę ingerencję ograniczyć. Przedmiotem postępowania w sprawie o ustalenie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia jest zatem ocena i analiza dopuszczalności konkretnego planowanego dopiero przedsięwzięcia, jego oddziaływania na środowisko, ludzi, czy krajobraz.
Mając na względzie m.in. regulację wynikającą z art. 72 ust. 1 pkt 4 u.i.o.ś., czy art. 21 ust. 1 pkt 2 oraz art. 31 ust. 1 i 2 p.g.g., zasadne jest stwierdzenie, że do możliwości wydobycia kopalin prowadzi ciąg czynności i aktów proceduralnych, natomiast poszczególne przepisy, które stanowią podstawę ich wydania, nie mogą być rozpatrywane w oderwaniu od innych. To nie decyzja środowiskowa dopuszcza eksploatację złóż i ruch zakładu górniczego, ale decyzja koncesyjna, która winna uwzględniać wymagania nie tylko decyzji środowiskowej, ale i szereg innych dokumentów, w tym projekt zagospodarowania złoża, w oparciu o który organ ustali sposób wykonywania takiej działalności, również w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa ludzi i mienia. Tym samym szczegóły wydobycia ustalane są na etapie późniejszym, tj. etapie koncesyjnym i to organ koncesyjny ma obowiązek ustalenia takich warunków wydobycia, by zminimalizować jego negatywne skutki.
Choć w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażono pogląd, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach ma charakter sui generis "rozstrzygnięcia wstępnego" względem ewentualnego przyszłego zezwolenia na realizację konkretnego przedsięwzięcia i nadal pełni ona względem niego w istocie funkcję prejudycjalną, zaś skutki prawne decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla dalszego procesu inwestycyjnego określone są w art. 86 u.i.o.ś., zgodnie z którym decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wiąże organ wydający decyzje, o których mowa w art. 72 ust. 1 u.i.o.ś., to jednak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 marca 2017 r., sygn. akt II OSK 1725/15, zaakcentował, że zasadnicze warunki realizacji konkretnego przedsięwzięcia określone są w postępowaniu koncesyjnym, a nie na etapie wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
Rozważając szczegółowe zarzuty skargi odnoszące się do braku zapewnienia właściwej szerokości pasów ochronnych wokół wyrobisk, pasa ochronnego przy drogach gminnych na działkach [...], [...] i [...], a także sposobu zagospodarowania nadkładu oraz działań niezbędnych do utrzymania odpowiedniego stanu dróg na działkach nr [...], [...] i [...], Sąd wskazuje, że wszystkie te kwestie dotyczą ruchu zakładu górniczego i z tego powodu nie są objęte przedmiotem postępowania zmierzającego do wydania decyzji środowiskowej.
Wymagania w zakresie racjonalnej gospodarki złożem kopaliny, w szczególności przez kompleksowe i racjonalne wykorzystanie kopaliny głównej i kopalin towarzyszących, oraz technologii eksploatacji zapewniającej ograniczenie ujemnych wpływów na środowisko, określa projekt zagospodarowania złoża dołączany do wniosku o udzielenie koncesji na wydobywanie kopalin (art. 26 ust. 3 p.g.g.). Z treści rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących projektów zagospodarowania złóż (Dz. U. poz. 511) wynika, że część opisowa zawiera m.in. przedstawienie sposobu i miejsca składowania nadkładu, określenie zagrożeń mogących wpłynąć na bezpieczeństwo eksploatacji i ochronę zasobów oraz sposobów przeciwdziałania tym zagrożeniom (§ 2 ust. 2 pkt 3 i 5), natomiast część graficzna - mapę lub mapy sytuacyjno-wysokościowe sporządzone w skali umożliwiającej szczegółowe przedstawienie proponowanego miejsca lub miejsc składowania nadkładu (§ 2 ust. 3 pkt 1).
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 8 grudnia 2017 r. w sprawie planów ruchu zakładów górniczych (Dz. U. poz. 2293 z późn. zm.) określa z kolei w załączniku nr 2 szczegółowe wymagania dotyczące treści planu ruchu odkrywkowego zakładu górniczego. Plan ten winien zawierać m.in. charakterystykę elementów przyrodniczych środowiska oraz rozpoznanych zabytków archeologicznych i innych zabytków w granicach zakładu górniczego, a także sposoby ich zabezpieczenia. Występowanie obszarów chronionych, w tym obszarów ochrony oraz stref ochronnych (pkt 3); systemy eksploatacji złoża, zwałowania i składowania, podstawowe parametry wyrobisk górniczych, zwałowisk nadkładu i składowisk urobku, w szczególności szerokość poziomów i półek, wysokości pięter oraz kąty nachylenia skarp i zboczy. Pasy ochronne wyrobisk górniczych (pkt 9); czy wreszcie opisywać zagrożenia naturalne (pkt 11) i elementy ochrony środowiska - zamierzenia w zakresie ograniczania i usuwania ujemnych wpływów działalności górniczej, w szczególności obejmujące: 1) profilaktykę górniczą i budowlaną oraz usuwanie szkód wyrządzonych ruchem zakładu górniczego; 2) przewidywane kierunki, sposób oraz terminy rozpoczęcia i zakończenia rekultywacji gruntów przekształconych w wyniku prowadzenia ruchu zakładu górniczego; 3) sposób przeciwdziałania zmianom stosunków wodnych; 4) gospodarkę odpadami oraz masami ziemnymi lub skalnymi powstałymi w związku z prowadzeniem eksploatacji kopalin; 5) gospodarkę wodno-ściekową, środki techniczne, ochronę oraz oczyszczanie i wykorzystanie wód; 6) ochronę powietrza przed zanieczyszczeniem (urządzenia i środki ochrony powietrza, zamierzenia w zakresie ograniczenia emisji substancji wprowadzanych do powietrza w sposób zorganizowany i niezorganizowany); 7) ochronę przed hałasem i wibracjami (urządzenia ochronne, zamierzenia w zakresie ograniczenia hałasu i wibracji przenikających do środowiska) (pkt 20).
Sąd podkreśla, że stosownie do art. 105 ust. 1 p.g.g. ruch zakładu górniczego prowadzi się w sposób zgodny z przepisami prawa, w szczególności na podstawie planu ruchu zakładu górniczego, a także zgodnie z zasadami techniki górniczej. Szczegółowe wymagania dotyczące prowadzenia ruchu poszczególnych rodzajów zakładów górniczych określone zostały z kolei w przepisach wykonawczych. W warunkach sprawy szczególnego znaczenia nabiera rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 8 kwietnia 2013 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących prowadzenia ruchu odkrywkowego zakładu górniczego (Dz. U. poz. 1008 z późn. zm.), które reguluje zarówno wykonywanie robót udostępniających, eksploatacyjnych oraz zwałowanie nadkładu, jak też konieczność zachowania odpowiednich parametrów wyrobiska górniczego, w tym wymagań określonych w Polskiej Normie dotyczącej szerokości pasów ochronnych wyrobisk odkrywkowych, w celu zapewnienia bezpieczeństwa powszechnego i geotechnicznego oraz bezpieczeństwa pracowników i ciągłości ruchu zakładu górniczego (§ 26).
Określanie sposobu i miejsca składowania nadkładu jest zatem ściśle związane z fazą eksploatacyjną, gdyż może to zostać wyznaczone dopiero po sporządzeniu projektu zagospodarowania złoża i stanowi element części opisowej oraz graficznej projektu zagospodarowania złóż, co wynika z przywołanych już § 2 ust. 2 pkt 3 i 5 oraz ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących projektów zagospodarowania złóż. Podane normy prawne potwierdzają zatem pogląd, że sposobów zagospodarowania terenów górniczych w powyższym zakresie jest skutkiem dalszych etapów prac związanych z eksploatacją złoża. Może mieć to miejsce dopiero na etapie wystąpienia o udzielenie koncesji na wydobywanie kopalin ze złóż, o czym mowa w art. 22-26 p.g.g.
Kolegium słusznie również stwierdziło, że organ pierwszej instancji nie miał obowiązku wyznaczenia pasów ochronnych zgodnie z Polską Normą. Jest to bowiem uregulowane w cytowanym rozporządzeniu Ministra Gospodarki z 8 kwietnia 2013 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących prowadzenia ruchu odkrywkowego zakładu górniczego i także te kwestie będą rozstrzygane dopiero na etapie ubiegania się przez inwestora o koncesję określającą szczegółowe warunki wydobywania przedmiotowej kopaliny. Stanowisko to zyskało potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2017 r., sygn. akt II OSK 1235/15).
Wynika z powyższego, że sposób zagospodarowania nadkładu oraz miejsce jego składowania, problematyka stref ochronnych, a także wszelkie kwestie dotyczące wykonywania robót udostępniających, eksploatacyjnych oraz zwałowanie nadkładu stanowią okoliczności konkretyzowane częściowo w planie zagospodarowania złoża na etapie uzyskiwania koncesji na wydobywanie kopalin ze złóż, a następnie wszystkie one są związane z ruchem zakładu górniczego regulowanym szczegółowo w planie ruchu zakładu górniczego, o którym mowa w art. 105 ust. 1 p.g.g. Oznacza to, że egzekwowanie obowiązków związanych z planowanym zagospodarowaniem złoża, a następnie ruchem zakładu górniczego należy do właściwości organu koncesyjnego oraz organu nadzoru górniczego, nie natomiast organu właściwego do wydawania decyzji środowiskowej.
Łączna więc analiza przepisów regulujących podejmowanie działalności w zakresie wydobywania kopalin ze złóż prowadzi do wniosku, że sygnalizowane w skardze kwestie dotyczące wyznaczania stref ochronnych, a także sposobu zagospodarowania i miejsc składowania nadkładu, należy uznać za wychodzące poza zakres kompetencji organu wydającego decyzję środowiskową. Kwestie te stanowią warunki zagospodarowania terenu, na którym ma być podjęte planowane przedsięwzięcie, jednakże kompetencję do ich określenia ma wyłącznie organ koncesyjny. Organ koncesyjny w ramach swych uprawnień określonych w przepisach p.g.g. wskaże, jak należy wykonywać eksploatację złoża, by była zgodna z zagospodarowaniem terenu, a nadto by zapewnić ochronę środowiska, życia i bezpieczeństwa ludzi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 stycznia 2017 r., sygn. akt II OSK 2542/16).
Skoro więc obowiązuje zasada racjonalnego wykorzystania kopalin i skoro wydana została koncesja, zatem po stronie właściwych organów pozostaje takie zadbanie o zabezpieczenie terenów górniczych, w tym nadrzecznych oraz innych sąsiadujących z zakładem górniczym, by eksploatacja górnicza nie stanowiła zagrożenia.
Wydając decyzje o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko organ opierać powinien się o dane i założenia przyjęte w KIP. Dane te w istocie konkretyzują przedsięwzięcie, którego dotyczy wniosek o wydanie decyzji i wyznaczają przedmiot postępowania zainicjowanego tym wnioskiem. Organ prowadząc postępowanie, ani też strony postępowania nie mogą więc z góry zakładać, że inwestor zamierza zrealizować przedsięwzięcie o innych parametrach niż opisane w KIP i z tego względu doszukiwać się potencjalnego oddziaływania tego przedsięwzięcia w zakresie wykraczającym poza oddziaływania wskazane w karcie informacyjnej. Czym innym jest bowiem określenie warunków środowiskowych dla realizacji planowanego przedsięwzięcia, a czym innym jest przestrzeganie przez inwestora ustaleń decyzji. Jeżeli wynikające z tej decyzji ustalenia i warunki nie będą przez inwestora przestrzegane, to wówczas zaistnieje podstawa do wszczęcia odrębnego postępowania, którego celem będzie ustalenie, czy inwestor przestrzega decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 1 lutego 2018 r., sygn. akt IV SA/Po 371/17). Do kontroli przestrzegania przepisów ochrony środowiska oraz zwalczania ich ewentualnych naruszeń w bieżącej działalności podmiotów korzystających ze środowiska powołane są organy Inspekcji Ochrony Środowiska, działające na podstawie ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2013 r. poz. 686 z późn. zm.), a nie organy prowadzące postępowanie w sprawie wydania decyzji środowiskowej, która to decyzja, ze swej istoty, dotyczy zasadniczo przedsięwzięcia przyszłego - dopiero planowanego.
Mając zatem na względzie, że część zarzutów skargi dotyczy nieprawidłowego względem parametrów wynikających z KIP zagospodarowania terenu realizowanego już przedsięwzięcia (tj. miejsca składowania nadkładu), okoliczność ta – z wyżej zaakcentowanych względów – pozostawała poza przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie.
Potwierdzeniem tego stanu rzeczy są także dowody zaprezentowane przez uczestnika postępowania, z których wynika niezbicie, że poruszane w skardze zagadnienia dotyczące zachowania stateczności skarp wobec planowanego usytuowania wałów nadkładu stanowią przedmiot zainteresowania organu nadzoru górniczego, który w podejmowanych kontrolach okoliczności te obejmuje szczegółowy badaniem.
Mając także i to na uwadze, Sąd nie podzielił stanowiska skarżącego o naruszeniu przez organy przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zupełnie dowolną ocenę dokumentu "Analiza stateczności skarp w rejonie projektowanej eksploatacji złoża L. w Gmin P." autorstwa dr inż. T. M. oraz błędne stwierdzenie, że dokument ten nie stanowi wartości dowodowej w prowadzonym postępowaniu. Kluczowe dla oceny tego dowodu pozostaje, że dotyczy on kwestii leżących poza przedmiotem postępowania w sprawie wydania decyzji środowiskowej, co Sąd rozważał powyżej, a nadto analiza ta odnosi się do przyszłego potencjalnego stanu faktycznego, odnosząc aktualne wartości pasów ochronnych wyrobiska nie do aktualnego stanu zagospodarowania terenu przedsięwzięcia oraz nieruchomości sąsiednich, ale do mogących powstać w przyszłości zbiorników wodnych o nieznanych aktualnie parametrach, w tym odległości od granic nieruchomości. W odniesieniu natomiast do kwestii stateczności skarp, jak trafnie oceniły organy, powoływany dokument nie zawiera z kolei żadnych konkretnych wyliczeń dla stateczności skarp dla planowanego przedsięwzięcia, a jedynie przedstawia sposób wyliczenia na sprawdzenie stateczności skarp, stąd też nie można uznać, że jego konkluzje w sposób jednoznaczny podważają stanowisko i założenia inwestora, przyjęte w KIP.
Raz jeszcze należy podkreślić, że weryfikacja wiarygodności i mocy dowodowej KIP wymaga zatem przeprowadzenia co najmniej porównywalnych pod względem fachowości i specjalistycznej analizy dowodów, np. dowodu z ekspertyzy specjalistycznej, która w sposób udokumentowany wykazywałaby m.in. wady lub błędne założenia lub ustalenia KIP (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 2020 r., sygn. akt II OSK 875/20). Jeżeli więc strony postępowania - niezależnie od weryfikacji i ocen organów orzekających w sprawie - zmierzają do podważenia wiarygodności lub mocy dowodowej KIP w zakresie podstawowych informacji o planowanym przedsięwzięciu, to ich obowiązkiem jest zaoferowanie odpowiednich dowodów, które zmierzają do podważenia konkretnych i istotnych elementów tej karty (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 1944/11). Taka zaś sytuacja w sprawie nie miała miejsca.
Skarżący ani w toku postępowania odwoławczego, ani na etapie skargi, nie przedstawił konkretnych dowodów wskazujących, że wielkość przedsięwzięcia, jego usytuowanie, rodzaj immisji w kumulacji z otoczeniem mogą wpływać na środowisko, życie lub zdrowie. Nie można więc uznać za skuteczne sformułowane w tym zakresie zarzuty wobec ustaleń organów dokonanych na podstawie KIP i w sytuacji, gdy skarżący nie przedstawił żadnych konkretnych dowodów wskazujących na wadliwość tych ustaleń i treść karty (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 czerwca 2023 r., sygn. akt III OSK 2352/21).
Także stanowisko skarżącego zaprezentowane w złożonym na rozprawie w dniu 26 czerwca 2025 r. piśmie procesowym oraz jego załącznikach nie mogło zostać uznane za podważające dotychczasowe ustalenia w sprawie. W jego treści skarżący powołał się na kolejną opinię dra inż. T. M. w zakresie wpływu zmian warunków wodnych oraz aktualnego nachylenia skarp w wyrobisku złoża L. w miejscowości Ż., gmina P., powiat [...], województwo [...], datowaną na czerwiec 2025 r., w której autor wskazał m.in. na konieczność zweryfikowania założeń Planu ruchu zakładu górniczego w aspekcie stwarzanego zagrożenia dla terenów przyległych, osób, pojazdów i dróg przebywających lub występujących w sąsiedztwie. Zaakcentował także, że wskazane jest skorygowanie nachylenia skarp do wartości bezpiecznych (o akceptowanym prawdopodobieństwie zagrożenia powstania osuwiska). Co wymaga podkreślenia – dokument ten nie odnosi się do treści decyzji środowiskowej, czy też KIP, lecz wskazuje na konieczność zweryfikowania Planu ruchu zakładu górniczego, a więc odnosi się do kolejnego etapu planowanego przedsięwzięcia.
Sąd wskazuje, że celem przepisów dotyczących ruchu zakładu górniczego jest organizacja zakładu górniczego zapewniająca bezpieczny ruch zakładu i minimalizacja możliwych zagrożeń (zezwolenie na eksploatację maszyn, plan ratownictwa górniczego, analiza zagrożeń naturalnych) (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2018 r., sygn. akt II GSK 785/16). Rozpoznawanie zagrożeń związanych z ruchem zakładu górniczego i podejmowanie środków zmierzających do zapobiegania i usuwania tych zagrożeń – jak wynika z art. 117 pkt 1 p.g.g. – stanowi obowiązek przedsiębiorcy. Z kolei oceny zagrożeń występujących w ruchu zakładu górniczego dokonuje kierownik ruchu zakładu górniczego (§ 48 ust. 1 rozporządzenia z dnia 8 kwietnia 2013 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących prowadzenia ruchu odkrywkowego zakładu górniczego), mając na względzie przepisy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie zagrożeń naturalnych w zakładach górniczych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1617). Sąd nie ma zatem wątpliwości, że kwestie zapewnienia bezpiecznego ruch zakładu górniczego, a także terenów sąsiadujących, zostały prawidłowo zabezpieczone przez prawodawcę w odnośnych przepisach, a skoro odnoszą się do konkretnych zakładów oraz konkretnego rodzaju podejmowanych czynności, stanowią element ruchu zakładu górniczego. Kwestie te – jako wynikające z konkretnych okoliczności podejmowanej działalności górniczej – zostały zatem przeniesione na etap eksploatacji, a nie jedynie planowania przedsięwzięcia.
I wreszcie, Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania oceny organów w zakresie rozwiązań służących utrzymaniu odpowiedniego stanu dróg publicznych. Wynikający z decyzji organu pierwszej instancji obowiązek zachowania nieograniczonego dostępu do drogi gminnej położonej na działkach o nr [...] i [...] , obręb Ż., rozdzielającej złoże i planowaną inwestycję na dwa Obszary Górnicze - "L. [...]" i "L. [...](1)", stanowi konsekwencję treść art. 1 i art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (aktualnie: Dz. U. z 2025 r. poz. 889). Wynik z nich, że drogą publiczną jest droga zaliczona na podstawie niniejszej ustawy do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych. Jedną z kategorii dróg publicznych jest właśnie droga gminna. Skoro więc transport urobku z planowanego zakładu górniczego ma odbywać się drogami publicznymi, obowiązek zapewnienia ciągłej drożność (przejezdność) tych dróg, jako wynikający z przepisów cytowanej ustawy o drogach publicznych, nie budzi wątpliwości. Podobnie jak konieczność zapewnienia ich właściwego stanu porządkowego. Co należy jednak podkreślić, obowiązki te nie są egzekwowane w toku postępowania środowiskowego. Obowiązek właściwego utrzymania dróg publicznych wykracza więc poza materię środowiskowych uwarunkowań.
Określony z kolei w decyzji środowiskowej obowiązek inwestora utworzenia w ciągu drogi gminnej położonej na działce nr [...], obręb Ż., w oparciu o sporządzony projekt budowlany, dwóch mijanek dla samochodów ciężarowych przed rozpoczęciem eksploatacji kopaliny, nie kwestionowany zresztą przez samego inwestora, w odpowiednim stopniu zabezpiecza interesy skarżącego, jednakże nie tego przecież dotyczy decyzja środowiskowa. I choć można mieć wątpliwości, czy tego rodzaju zobowiązanie określone w ramach wymagań dotyczących ochrony środowiska koniecznych do uwzględnienia w dokumentacji wymaganej do wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1, w szczególności w projekcie zagospodarowania działki lub terenu lub projekcie architektoniczno-budowlanym (art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. c u.i.o.ś.) ma właściwe umocowanie w przepisach prawa powszechnie obowiązującego, to jednak prace budowlane w tym zakresie zostały już wykonane według parametrów wynikających z przepisów techniczno-budowlanych oraz zatwierdzonych przez właściwe organy, czego dowodzą dokumenty przedstawione przez uczestnika postępowania, dopuszczone jako dowód w sprawie (pismo Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Zgorzelcu z dnia 25 września 2024 r.). Tego rodzaju postanowienia decyzji można by rozważać jednak w kontekście istotnych warunków korzystania ze środowiska w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich (art. 83 ust. 1 pkt 1 lit. b u.i.o.ś.), mając na względzie spodziewane natężenie ruchu na wskazanej drodze gminnej, w konsekwencji negatywne oddziaływanie na jej stan czy bezpieczeństwo ruchu drogowego. Analiza skargi oraz dalszych pism procesowych skarżącego dowodzi, że nie kwestionuje on samego obowiązku, lecz jego wykonania przez uczestnika postępowania. Także i w tym względzie Sąd wskazuje, że sądowa kontrola zaskarżonej decyzji nie może dotyczyć jej aspektu wykonawczego, lecz dotyczy wyłącznie tego, czy jej postanowienia odpowiadają prawu.
W konkluzji Sąd stwierdza, że wszystkie sformułowane w skardze zarzuty, szczegółowo rozwinięte także w dalszych pismach procesowych skarżącego, nie okazały się uzasadnione.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił w całości.