II SA/Wr 862/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2023-05-11
NSAbudowlaneŚredniawsa
nadzór budowlanypostępowanie egzekucyjnewykonanie zastępczezaliczkanieprawidłowości budowlaneobowiązek usunięcia wadsąd administracyjnyWSA Wrocław

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę na postanowienie o zastosowaniu wykonania zastępczego i wezwaniu do zapłaty zaliczki na poczet kosztów, uznając prawidłowość działań organów egzekucyjnych.

Skarżący M. B. zaskarżył postanowienie o zastosowaniu wykonania zastępczego w celu usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym budynku oraz wezwanie do zapłaty zaliczki na poczet kosztów. Skarżący zarzucał organom naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w szczególności dotyczące sposobu ustalenia wysokości zaliczki, domagając się dopuszczenia dowodu z kosztorysu. Sąd uznał, że organy prawidłowo zastosowały wykonanie zastępcze i wezwały do wpłaty zaliczki, która ma charakter przybliżony i nie wymaga precyzyjnego kosztorysu, a skarżący uchylał się od wykonania nałożonych obowiązków.

Sprawa dotyczyła skargi M. B. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (DWINB) utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) o zastosowaniu wykonania zastępczego w celu usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym budynku oraz o wezwanie do zapłaty zaliczki na poczet kosztów. Skarżący kwestionował wysokość zaliczki, zarzucając organom naruszenie przepisów postępowania (m.in. art. 7, 77, 80 k.p.a.) poprzez brak dopuszczenia dowodu z kosztorysu, co uniemożliwiło dokładne ustalenie stanu faktycznego i wysokości zaliczki. Zarzucał również naruszenie prawa materialnego (art. 129 w zw. z art. 128 § 2 upea) poprzez nieprawidłowe zastosowanie przepisu dotyczącego zaliczki. Sąd administracyjny, analizując sprawę, przypomniał o celu postępowania egzekucyjnego i obowiązku wierzyciela do podjęcia czynności egzekucyjnych w przypadku niewykonania przez zobowiązanego nałożonych obowiązków. Sąd stwierdził, że skarżący nie wykonał w pełni nałożonych obowiązków, co uzasadniało zastosowanie wykonania zastępczego. Odnosząc się do kwestii zaliczki, sąd uznał, że art. 128 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (upea) pozwala na wezwanie do wpłaty zaliczki o przybliżonej kwocie, a nie wymaga precyzyjnego kosztorysu. Sąd podkreślił, że zaliczka ma charakter częściowy i służy pokryciu kosztów wykonania zastępczego, a jej wysokość powinna być dostosowana do realiów sprawy. Sąd uznał, że organy prawidłowo oszacowały kwotę zaliczki, biorąc pod uwagę zakres prac i ceny usług budowlanych, a zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przepisów i błędnego ustalenia stanu faktycznego uznał za chybione. W związku z tym, sąd oddalił skargę w całości.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, sąd uznał, że organy prawidłowo zastosowały wykonanie zastępcze, ponieważ skarżący uchylał się od wykonania nałożonych obowiązków przez ponad dwa lata.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że skarżący nie wykonał nałożonych obowiązków, co uzasadniało zastosowanie wykonania zastępczego zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

upea art. 127

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

upea art. 128 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

upea art. 128 § § 1a

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

upea art. 128 § § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

upea art. 6 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 5

Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

upea art. 2 § § 1 pkt 10

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy prawidłowo zastosowały wykonanie zastępcze, ponieważ skarżący uchylał się od wykonania nałożonych obowiązków. Wezwanie do wpłaty zaliczki na poczet kosztów wykonania zastępczego jest zgodne z prawem, a jej wysokość została ustalona prawidłowo, jako przybliżona kwota.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów postępowania poprzez brak dopuszczenia dowodu z kosztorysu, co uniemożliwiło dokładne ustalenie stanu faktycznego i wysokości zaliczki. Naruszenie prawa materialnego poprzez nieprawidłowe zastosowanie przepisów dotyczących zaliczki. Zaliczka została wyliczona w nadmiernej wysokości i jest nieadekwatna.

Godne uwagi sformułowania

Zaliczka na koszty wykonania zastępczego jest instrumentem prawnym, który może towarzyszyć skorzystaniu przez organ z środka egzekucyjnego [...] przy wykonaniu zastępczym. Zaliczka powinna stanowić kwotę na poczet kosztów wykonania zastępczego, przy czym ustawodawca nie wskazuje jej wymiaru. Organy wiarygodnie przedstawiły wysokość zaliczki wykazując, że zaliczka nie jest wygórowana, biorąc pod uwagę zakres niezbędnych robót i ceny usług budowlanych.

Skład orzekający

Adam Habuda

sprawozdawca

Gabriel Węgrzyn

przewodniczący

Marta Pawłowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości zaliczki na poczet kosztów wykonania zastępczego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz stosowanie wykonania zastępczego w sprawach budowlanych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji niewykonania obowiązków budowlanych i zastosowania wykonania zastępczego. Interpretacja przepisów dotyczących zaliczki może być stosowana w podobnych sprawach egzekucyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy praktycznego zastosowania przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym kwestii wykonania zastępczego i zaliczki na poczet kosztów. Jest to istotne dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i budowlanym.

Wykonanie zastępcze i zaliczka: jak organy egzekucyjne ustalają koszty?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wr 862/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-05-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Adam Habuda /sprawozdawca/
Gabriel Węgrzyn /przewodniczący/
Marta Pawłowska
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 127, art. 128
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn Sędziowie: Sędzia WSA Adam Habuda (spr.) Asesor WSA Marta Pawłowska po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 maja 2023 r. sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia [...] 2022 r., nr [...] w przedmiocie zastosowania wykonania zastępczego w celu wykonania obowiązku polegającego na usunięciu nieprawidłowości w stanie technicznym obiektu i wezwania do zapłacenia zaliczki na poczet kosztów oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem nr 1020/2022 z dnia 12 października 2022 r. Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej DWINB, organ II instancji) utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta Wrocławia (dalej PINB, organ I instancji) nr 1556/2022 z dnia 29 lipca 2022 r. o zastosowaniu wykonania zastępczego w celu wykonania obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego nr [...] i [...] z dnia 19 sierpnia 2021 r. i wzywające do wpłacenia zaliczki na poczet kosztów jego wykonania.
Organ II instancji przywołał przebieg dotychczasowego postępowania administracyjnego akcentując decyzję PINB z dnia 8 maja 2020 r., którą nakazano M. B. (dalej jako skarżący), współwłaścicielowi budynku mieszkalnego przy ul. [...] we W. usunięcie występujących nieprawidłowości w stanie technicznym obiektu mogących stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi i mienia, i utrzymanie tej decyzji w mocy przez DWINB w dniu 5 sierpnia 2020 r. (decyzja nr 710/2020).
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2021 r. (sygn. akt II SA/Wr 483/20) oddalił skargę na powyższą decyzję.
Dnia 17 marca 2021 r. pracownicy PINB dokonali kontroli, podczas której ustalono, że nakazanych robót nie wykonano w całości. W konsekwencji PINB w dniu 21 kwietnia 2021 r. (nr 67/2021) a następnie w dniu 10 czerwca 2021 r. (nr 94/2021) wydał upomnienie, wzywając skarżącego do całkowitego wykonania obowiązku.
Po kontroli przeprowadzonej w dniu 28 lipca 2021 r. PINB w dniu 19 sierpnia 2021 r. wystawił tytuł wykonawcy nr [...] celem wyegzekwowania obowiązków wynikających z decyzji DWINB z dnia 5 sierpnia 2020 r.
Równocześnie, dnia 19 sierpnia 2021 r. PINB wydał postanowienie nr 1992/2021, którym nałożył na skarżącego grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 10 000 zł dla wykonania obowiązków wskazanych ze wskazanego wyżej tytułu wykonawczego. Postanowienie zostało utrzymane w mocy przez organ II instancji (postanowienie z dnia 4 listopada 2021 r.), a jego zaskarżenie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu poskutkowało oddaleniem skargi prawomocnym wyrokiem z dnia 10 marca 2022 r. (sygn. akt II SA/Wr 627/21).
Kontrola nieruchomości dokonana przez organ I instancji dnia 16 marca 2022 r. ustaliła zakres dotychczas zrealizowanych prac.
Dnia 29 lipca 2022 r. PINB wydał postanowienie nr 1556/2022, którym orzeczono o zastosowaniu wykonania zastępczego obowiązku usunięcia występujących nieprawidłowości w stanie technicznym przedmiotowego budynku poprzez wykonanie robot budowlanych wskazanych w tytule wykonawczym z dnia 19 sierpnia 2021 r. i wezwano skarżącego do wpłacenia zaliczki na poczet kosztów jego wykonania w wysokości 49 535,22 zł.
PINB uzasadnił, że nie ma podstaw aby nie realizować orzeczenia kolejnego środka egzekucyjnego. Skarżący poprzestaje na kwestionowaniu decyzji nakazowej. PINB wskazał, że precyzyjne oszacowanie należności wymagałoby opracowania kosztorysów, na co nie dysponuje środkami, i co potęgowane jest zabytkowym charakterem otoczenia budynku. Znaczenie ma także wzrost cen materiałów i usług budowlanych oraz długość przewidywanych dalszych stadiów postępowania. Organ przywołał nadto koszty związane z dotychczasowymi pracami, i jedynie orientacyjny charakter kosztów wykonania zastępczego.
Wniesione zażalenie nie zostało uwzględnione i DWINB postanowieniem z dnia 12 października 2022 r. utrzymał akt PINB w mocy.
W uzasadnieniu organ II instancji przywołał adekwatne regulacje prawne dotyczące postępowania egzekucyjnego w administracji podkreślając spełnienie warunków dopuszczających wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Organ II instancji podkreślił długotrwałość postępowania w sprawie stanu technicznego budynku (od 2015 r.) i wskazał, że pomimo upływu terminów oraz pomimo zastosowania grzywny w celu przymuszenia orzeczone obowiązki nie zostały wykonane. Z tego powodu właściwie zastosowano wykonanie zastępcze i legalnie zobowiązano do wpłacenia zaliczki na poczet wykonania zastępczego. DWINB ocenił, że w okolicznościach sprawy zaliczka nie jest wygórowana, nie odbiega od kosztów realizacji podobnych obowiązków, i została należycie uzasadniona, a przybliżony koszt wykonania zastępczego ma wyłącznie charakter informacyjny.
Odnosząc się do zarzutów skarżącego organ uznał, że przedłożone dokumenty (umowa na roboty budowlane) podkreślają słuszność i wysokość zaliczki.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2022 r. zwrócono się o uchylenie zaskarżonego postanowienia DWINB z dnia 12 października 2022 r., uchylenie poprzedzającego postanowienia PINB z dnia 29 lipca 2022 r. w części w pkt 1, to znaczy wezwania M. B. do wpłacenia zaliczki oraz umorzenie w tym zakresie postępowania administracyjnego wobec M. B. oraz o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego.
Postanowieniu DWINB zarzucono:
1) naruszenie przepisów postępowania, a to:
- art. 7 k.p.a. w związku z art. 77§1 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności poprzez brak dopuszczenia z dowodu z kosztorysu koniecznych do wykonania prac, który to dowód miałby kluczowe znaczenie ponieważ pozwoliłby jednoznacznie określić wysokość zaliczki
- art. 80 w związku z art. 107 §3 k.p.a. w związku z art. 18 upea poprzez dokonanie oceny zasadności wydania zaskarżonego orzeczenia na podstawie częściowego materiału dowodowego, a tym samym uzasadnienie faktycznego orzeczenia na niepełnym i nieaktualnym stanie faktycznym podczas gdy postanowienie powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej
- art. 145 §1 pkt 5 k.p.a. poprzez wydanie i utrzymanie w mocy postanowienia o zastosowaniu wykonania zastępczego obowiązku usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym budynku przy ul. [...] w sytuacji, gdy na jaw wyszły nowe okoliczności mogące zmieniać zakres prac objętych tytułami wykonawczymi,
2) naruszenie przepisów prawa materialnego, to znaczy art. 129 w związku z art. 128§2 upea poprzez jego nieprawidłowe zastosowane, to znaczy wezwanie skarżącego do wpłacenia w określonym terminie kwoty tytułem zaliczki na koszty wykonania zastępczego bez szczególnie starannego wykazania zasadności wysokości tej zaliczki, podczas gdy organ powinien ustalić kwotę zaliczki dokładając staranności za pośrednictwem dowodu z kosztorysu.
W rozwinięciu skarżący zwrócił uwagę na przekroczenie granic uznania administracyjnego w kwestii określenia zaliczki, która znacznie przekracza całościowe koszty remontu. Skarżący wskazuje, że sukcesywnie prowadzi prace, a tym samym wykonuje obowiązki wskazane przez organ, i dla tego celu zawarł umowę o roboty budowlane w przedmiocie wymiany pokryć dachu. Wskazuje skarżący, że dnia 7 listopada 2022 r. zawarł umowę o roboty budowlane (wymiana pokrycia dachowego) obejmującą 19 000 zł netto robocizny, 30 000 zł netto materiałów budowlanych, a ponadto 5 000 zł netto za montaż i demontaż rusztowania, zsypu na gruz, kontenerów na odpady. Z tego skarżący wnosi, że kwota wskazana przez organ jest zawyżona i nieadekwatna.
Dodatkowo skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów (umowa o roboty budowlane z dnia 7 listopada 2022 r. na wymianę pokrycia dachowego, ocena stanu technicznego stropu z dnia 27 kwietnia 2022 r.).
Skarżący zwrócił się o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę DWINB zwrócił się o jej oddalenie podtrzymując wcześniejszą argumentację.
Postanowieniem z dnia 19 grudnia 2022 r. DWINB wstrzymał wykonanie swojego postanowienia.
W piśmie z dnia 9 lutego 2023 r. uczestnik postępowania przychyliła się do skargi w zakresie zaliczki na wykonanie zastępcze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Podstawy prawne i zakres kognicji sądu administracyjnego wyznacza Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., która w art. 175 sytuuje sądy administracyjne w systemie wymiaru sprawiedliwości, a poprzez art. 184 nakazuje sądom administracyjnym, w zakresie określonym w ustawie, sprawować kontrolę działalności administracji publicznej.
Ustawą, o której mowa w Konstytucji jest przede wszystkim ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), oraz ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej także jako p.p.s.a.).
Jak stanowi art. 1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta polega na orzekaniu w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie.
Na zasadzie art. 145 §1 pkt 1 p.p.s.a. sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W przypadku braku zajścia wskazanych wyżej przesłanek sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddala skargę.
Przedmiotem kontroli sądowej jest postanowienie DWINB z dnia 12 października 2022 r. utrzymujące w mocy opisane wcześniej rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów administracji w kontrolowanym postępowaniu stanowi ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479, dalej upea).
W postępowaniu mamy do czynienia z egzekucją przez organy administracji obowiązków o charakterze niepieniężnym, o których mowa w art. 2 §1 pkt 10 upea.
Organ posłużył się, na zasadzie art. 127 w związku z art. 128 §1 i §2 upea, kompetencją do wydania postanowienia o zastosowaniu wykonania zastępczego w celu wykonania obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego i wzywającego do wpłacenia zaliczki na poczet kosztów jego wykonania.
Skarżący neguje wysokość wyliczonej kwoty zaliczki i zarzuca organowi, że nie dysponował odpowiednimi materiałami (zwłaszcza kosztorysem) dla prawidłowego jej wyliczenia.
Problem prawny sprawy zasadza się na kwestii zaliczki, której obowiązek wpłacenia w określonej wysokości nałożył na skarżącego organ.
Sąd, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, na zasadzie art. 134§1 p.p.s.a. orzekł w granicach sprawy, które wyznaczone są zaskarżonym postanowieniem oraz prowadzącym do niego postępowaniem administracyjnym.
Oznacza to w szczególności zbadanie zgodności z prawem nałożenia obowiązku wykonania zastępczego, i wskazanej zaliczki na poczet kosztów wykonania.
Na wstępie trzeba przypomnieć, że istotą i celem postępowania egzekucyjnego w administracji jest doprowadzenie do realizacji przez zobowiązanego obowiązków określonych w tytule wykonawczym, to znaczy spowodowanie, aby zobowiązany zachował się w sposób zgodny z treścią nałożonego na niego obowiązku (zob. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz. LEX/el.2023, uwagi do art. 1).
Relewantne dla sprawy obowiązki wynikają z obecnej w obrocie prawnym decyzji PINB utrzymanej w mocy decyzją DWINB z dnia 5 sierpnia 2020 r. nakazującej skarżącemu usunięcie nieprawidłowości w stanie technicznym budynku,. Trzeba podkreślić, że decyzja została bezskutecznie oprotestowana przez skarżącego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu.
Jest okolicznością niekwestionowaną, że skarżący nie wykonał w pełni obowiązków wskazanych powyższą decyzją. Wskazane przez skarżącego umowy o roboty budowlane nie świadczą o wykonaniu obowiązku.
W przypadku niewykonania nałożonych obowiązków, idąc za brzmieniem art. 6 § 1 upea, wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Obowiązki wynikające z ostatecznej decyzji administracyjnej muszą być przez zobowiązanego wykonane, w przeciwnym razie wierzyciel ma prawny obowiązek podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych. W doktrynie i w orzecznictwie wywodzi się, że zasada uregulowana w przytoczonym przepisie polega na tym, że jeżeli zobowiązany nie wykona obowiązku dobrowolnie, wierzyciel musi podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Wierzyciel nie może kierować się własnym uznaniem co do wszczęcia egzekucji, ale ciąży na nim taki obowiązek (W. Piątek, A. Skoczylas (w:) R. Hauser, A. Skoczylas, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2012, s. 58).
Obowiązki wskazane w decyzji nie zostały kompletnie wykonane, co doprowadziło do wystawienia przez PINB tytułu wykonawczego w celu egzekucji obowiązków na mocy postanowienia z dnia 19 sierpnia 2021 r. oraz postanowienia z dnia 19 sierpnia 2021 r. o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązków wynikających z tytułu wykonawczego. Skarga sądowa kwestionująca legalność postanowienia nakładającego grzywnę została oddalona (prawomocny wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 3 marca 2022 r. sygn. II SA/Wr 627/21).
Dalej stwierdzane przez organ niepełne wykonanie nałożonych obowiązków doprowadziło do postanowienia PINB z dnia 29 lipca 2022 r. orzekającego o zastosowaniu wykonania zastępczego poprzez wykonanie określonych robót budowlanych i wzywającego do wpłacenia zaliczki na poczet kosztów jego wykonania, które to postanowienie zostało utrzymane w mocy wskazanym na wstępie, zaskarżonym do Sądu postanowieniem DWINB.
Jak stanowi art. 127 upea wykonanie zastępcze stosuje się, gdy egzekucja dotyczy obowiązku wykonania czynności, którą można zlecić innej osobie do wykonania za zobowiązanego i na jego koszt.
W celu zastosowania wykonania zastępczego, co wynika z art. 128 § 1 upea, organ egzekucyjny doręcza zobowiązanemu: 1) odpis tytułu wykonawczego; 2) postanowienie, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym zostanie w trybie postępowania egzekucyjnego wykonany zastępczo przez inną osobę za zobowiązanego, na jego koszt i niebezpieczeństwo. Postanowienie, o którym mowa w § 1 pkt 2, zawiera również wskazanie przybliżonej kwoty kosztów wykonania zastępczego (art. 128 §1a upea).
Orzekając o wykonaniu zastępczym, oprócz przepisów normujących postępowanie egzekucyjne w administracji, organ jest związany zasadami postępowania administracyjnego nakazującymi podjąć wszelkie czynności do wyjaśnienia stanu sprawy (art. 7 k.p.a.), w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77§1 k.p.a.), ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.).
Zdaniem Sądu organy sprostały tym wymogom. PINB dopytywał skarżącego (pismami z dnia 7 kwietnia 2022 r., 23 maja 2022 r.) o postępy w zakresie wykonania nakazu. Nakreślając tok postępowania organ przekonywująco argumentuje, że skarżący uchyla się od wykonania obowiązków. Argumenty organu odnajdują potwierdzenie w aktach sprawy, i dlatego nie sposób przyjąć, aby doszło do naruszenia art. 7 §2 upea nakazującego stosować środki egzekucyjne prowadzące bezpośrednio do wykonania obowiązku, i dobierać takie, które są najmniej uciążliwe dla zobowiązanego.
Trzeba przy tym wskazać na pismo skarżącego z dnia 17 czerwca 2022 r., w którym informuje on o wstrzymaniu realizacji robót budowlanych. W reakcji na to pismo, a nadto zauważając, że nakaz nie został wykonany i nie jest realizowany, organ I instancji zdecydował o kontynuowaniu postępowania egzekucyjnego. W tym świetle trzeba podzielić ustalenia organu, że skarżący uchyla się od wykonania obowiązków, i nie można przyjąć, że środki egzekucyjne zastosowane przez organ są przedwczesne, nadmiernie uciążliwe, i nie korespondują z postawą dłużnika.
W ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zobligowany był do podjęcia czynności zmierzających do zastosowania wskazanego środka egzekucyjnego. Stosownie bowiem do art. 6 § 1 upea, w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Stosując środek egzekucyjny w postaci wykonania zastępczego organy uwzględniły charakter obowiązku (obowiązek niepieniężny z zakresu prawa budowlanego, polegający na nakazie wykonania określonych prac budowlanych) i okoliczności sprawy (w tym ponad 2-letni okres uchylania się przez zobowiązanego od wykonania obowiązku). Z akt sprawy wynika, że organ sprostał tym obowiązkom, i postąpił zgodnie z zasadami wyznaczonymi art. 128§1 upea. W konsekwencji zasadne, w ocenie Sądu, było orzeczenie o zastosowaniu wykonania zastępczego.
Przechodząc do nałożonego przez organ, związanego z wykonaniem zastępczym, wezwania do wpłacenia zaliczki, należy przywołać relewantny dla istoty sporu w przedmiotowej sprawie przepis art. 128 § 2 upea: w postanowieniu o zastosowaniu wykonania zastępczego organ egzekucyjny może wezwać zobowiązanego do wpłacenia w oznaczonym terminie określonej kwoty tytułem zaliczki na koszty wykonania zastępczego, z pouczeniem, że w przypadku niewpłacenia kwoty w tym terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych.
Przybliżony koszt wykonania zastępczego dla obowiązków nałożonych na skarżącego wyliczono na 100 000 zł, przy czym zaliczkę w części przypadającej na skarżącego organ wyznaczył w kwocie 49 535,22 zł.
Zaliczka na koszty wykonania zastępczego jest instrumentem prawnym, który może towarzyszyć skorzystaniu przez organ z środka egzekucyjnego wymienionego w art. 1a pkt 12 lit. b tiret drugie upea, to znaczy przy wykonaniu zastępczym.
W języku polskim zaliczka to część należności wpłacana lub wypłacana z góry na poczet tej należności (Słownik języka polskiego PWN). Analogiczne rozumienie zaliczki funkcjonuje w języku prawniczym - jest to świadczenie pieniężne na poczet należności wynikającej z określonego stosunku prawnego (Encyklopedia prawa pod red. U. Kaliny-Prasznic, Warszawa 2007, s. 1013).
Adaptując językowe rozumienie zaliczki do sytuacji określonej w hipotezie normy z art. 128 § 1a i §2 upea, organ egzekucyjny wskazując przybliżoną kwotę kosztów wykonania zastępczego, dysponuje kompetencją do żądania od zobowiązanego określonej kwoty na poczet kosztów wykonania zastępczego. Ewentualne niewpłacenie zaliczki w oznaczonym terminie skutkować będzie jej ściągnięciem w trybie egzekucji administracyjnej.
Przywołany art. 128 §2 upea nie wyznacza wysokości zaliczki, ani nie zawiera wskazówek pozwalających oznaczyć jej rozmiar. Związanie litery przepisu z językowym rozumieniem zaliczki prowadzi do wniosku, że zaliczka powinna stanowić kwotę na poczet kosztów wykonania zastępczego, przy czym ustawodawca nie wskazuje jej wymiaru. Pozwala to organowi dostosować wysokość zaliczki do realiów konkretnej sprawy, obejmujących przybliżoną kwotę kosztów wykonania zastępczego.
Tak samo jak przy ustalaniu zasadności zastosowania wykonania zastępczego, organ jest przy ustalaniu zaliczki związany zasadami postępowania administracyjnego nakazującymi podjąć wszelkie czynności do wyjaśnienia stanu sprawy (art. 7 k.p.a.), w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77§1 k.p.a), ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.).
Tym samym określenie przybliżonej kwoty kosztów wykonania zastępczego, jak i zaliczki na te koszty, wymaga odniesienia się do zakresu wymaganych robót budowlanych.
W postanowieniu o zastosowaniu wykonania zastępczego i wzywającym do wpłaty zaliczki organ I instancji wskazał na nakazane roboty budowlane w zakresie usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym budynku, precyzując ich zakres i stan wykonania w wyznaczonych terminach, ponadto opisując zakres wykonania obowiązków (robót budowlanych) w chwili wszczęcia postępowania egzekucyjnego, i wskazując jakie roboty budowlane wykonano na zlecenie skarżącego już po nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. W ocenie Sądu taki tok czynności organu jest prawidłowy i spójny z zarówno z przepisami procedury administracyjnej, jak i zasadami postępowania egzekucyjnego w administracji, i daje podstawy do racjonalnego szacowania kwot niezbędnych do realizacji robót.
Organy wiarygodnie przedstawiły wysokość zaliczki wykazując, że zaliczka nie jest wygórowana, biorąc pod uwagę zakres niezbędnych robót i ceny usług budowlanych. Oprócz tego przepisy nie wymagają, aby zaliczka określona była ściśle, precyzyjnie, skoro same koszty wykonania zastępczego, w myśl art. 128§1a upea, mają być wskazane w sposób przybliżony. W konsekwencji nie ma oparcia w przepisach argument skarżącego, jakoby organ winien dysponować dokładnym kosztorysem potrzebnych robót budowlanych.
Sąd dostrzegł również, że wskazane przez skarżącego kwoty wynikające z zawartej w dniu 7 listopada 2022 r. umowy o roboty budowlane przekraczają wartość ustalonej przez organ zaliczki. Stąd zarzut skarżącego, że zaliczka jest wyliczona w nadmiernej wysokości, dowolnie, nie znajduje uznania Sądu.
Konkludując, zarzut skarżącego jakoby organ naruszył przepisy postępowania nie opierając się na zleconym precyzyjnym kosztorysie, jest chybiony, ponieważ zgodnie z zakreśloną wyżej istotą zaliczki, ma ona stanowić przybliżone świadczenie na poczet, a ponadto prawa obciążonego zaliczką są chronione poprzez końcowe rozliczenie prac potrzebnych do wykonania zastępczego.
Nie są też uzasadnione pozostałe zarzuty skargi względem naruszenia przepisów postępowania, bowiem zdaniem Sądu organ wyczerpująco ustalił i wskazał okoliczności stanowiące podstawę rozstrzygnięcia, a nowe - w ocenie skarżącego - okoliczności - nie wskazują na błędną ocenę organu w zakresie ustalonej okoliczności zaliczki.
Podniesiony w skardze zarzut naruszenia prawa materialnego również nie jest celny, ponieważ wskazane przez skarżącego przepisy stanowią o zaliczce, nie nakazują oparcia jej na szczegółowym kosztorysie, czego mylnie, zdaniem Sądu, domaga się skarżący. Nie ma też wystarczających argumentów dla przekroczenia granic uznania administracyjnego, bowiem argumenty organu zarówno co do wykonania zastępczego, jak i wysokości zaliczki są logiczne, oparte na zgromadzonym materiale dowodowym, przekonująco wykazują uchylanie się zobowiązanego od realizacji obowiązków, co zmusza organ do określonych działań egzekucyjnych.
Wskazana przez skarżącego nowa dokumentacja została przez Sąd rozważona. Jednakże powołane przez skarżącego kwoty wynikające z umowy z dnia 7 listopada 2022 r. nie obalają, patrząc na ich wymiar, wysokości zaliczki ustalonej przez organ administracji, zaś ocena stanu technicznego stropu z dnia 27 kwietnia 2022 r. nie ma istotnego wpływu na realizację całokształtu nałożonych na skarżącego obowiązków, i nie świadczy o ich realizacji w pełnym zakresie. W świetle stanu sprawy wniosek skarżącego o umorzenie wobec niego postępowania administracyjnego jest nieusprawiedliwiony.
Z przedstawionych wyżej powodów, opierając się na art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę w całości.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI