II SA/WR 853/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2005-07-06
NSAAdministracyjneŚredniawsa
pomoc społecznazasiłek okresowywywiad środowiskowywspółpraca z pracownikiem socjalnymprawo administracyjnepostępowanie administracyjnedecyzja odmownaskarżącyorgan administracji

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiającą przyznania zasiłku okresowego, uznając brak współpracy strony z pracownikiem socjalnym uniemożliwiający przeprowadzenie wywiadu środowiskowego.

Skarżący M. D. domagał się przyznania zasiłku okresowego, jednak Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie odmówił, wskazując na brak możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego z powodu niewpuszczenia pracownika socjalnego do mieszkania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że brak współpracy skarżącego uniemożliwił przeprowadzenie niezbędnego wywiadu, co stanowiło podstawę do odmowy przyznania świadczenia.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania zasiłku okresowego M. D. przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie, a następnie utrzymania tej decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Główną przyczyną odmowy było uniemożliwienie przez skarżącego przeprowadzenia wywiadu środowiskowego przez pracownika socjalnego, co jest wymogiem ustawowym do przyznania świadczeń z pomocy społecznej. Mimo prób kontaktu i wezwań, skarżący nie współpracował z pracownikiem socjalnym, nie wpuszczając go do mieszkania i nie dostarczając wymaganych dokumentów. Skarżący podnosił liczne zarzuty proceduralne, w tym dotyczące wyłączenia pracownika, braku czynnego udziału strony i niewłaściwego organu odwoławczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo zastosowały przepisy ustawy o pomocy społecznej i kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd podkreślił kluczową rolę wywiadu środowiskowego i uznał, że brak współpracy skarżącego był główną przeszkodą w rozpatrzeniu wniosku, a nie wadliwość postępowania administracyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, brak współpracy wnioskodawcy z pracownikiem socjalnym, który uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, jest uzasadnioną podstawą do odmowy przyznania zasiłku okresowego.

Uzasadnienie

Przeprowadzenie wywiadu środowiskowego jest kluczowym elementem postępowania w sprawach o świadczenia z pomocy społecznej. Brak współpracy wnioskodawcy, który uniemożliwił przeprowadzenie tego wywiadu, stanowi przeszkodę w ustaleniu sytuacji życiowej i majątkowej, co jest niezbędne do wydania decyzji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.p.s. art. 6 § ust. 1a

Ustawa o pomocy społecznej

Brak współpracy osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej.

u.p.s. art. 31

Ustawa o pomocy społecznej

Warunki przyznania zasiłku okresowego, w tym kryterium dochodowe.

u.p.s. art. 43 § ust. 3 i ust. 3a

Ustawa o pomocy społecznej

Konieczność przeprowadzenia wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji przed wydaniem decyzji o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

p.p.s.a. art. 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi, gdy brak podstaw do jej uwzględnienia.

Pomocnicze

k.p.a. art. 24 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Przesłanki wyłączenia pracownika od udziału w postępowaniu.

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt.3

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji z powodu wydania jej przez osobę podlegającą wyłączeniu.

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej art. 3 § § 3

Określa sposób przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej art. 7

Określa sposób ustalania sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej na podstawie dokumentów.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego z powodu niewpuszczenia pracownika socjalnego do mieszkania wnioskodawcy. Brak współpracy wnioskodawcy z pracownikiem socjalnym.

Odrzucone argumenty

Decyzja wydana bez przeprowadzenia wymaganego wywiadu środowiskowego. Decyzję wydał Kierownik Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie mimo żądania jego wyłączenia. Rozpatrzenie odwołania przez Kolegium Odwoławcze zamiast przez Wojewodę. Naruszenie zasady równej mocy środków dowodowych. Brak czynnego udziału strony w postępowaniu. Nieterminowe rozpatrzenie żądania. Zmiana podstawy materialno-prawnej rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy. Nieprzekazanie wniosku przez Kolegium w zakresie przeprowadzenia kompleksowej kontroli w MOPR i wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. Naruszenie prawa dające podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji oraz wznowienia postępowania.

Godne uwagi sformułowania

Za bezsporne w sprawie jest bowiem to, że M. D. nie umożliwił przeprowadzenia wywiadu środowiskowego pracownikowi socjalnemu. Zaś bez przeprowadzenia wywiadu środowiskowego nie można udzielić osobie ubiegającej się o pomoc świadczeń z pomocy społecznej. Pomoc społeczna nie została tym samym oparta na nasadzie powszechności. Sposób zbierania informacji, rozmową z osobą starającą się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej (i jej rodziną) swoistym trybem postępowania dowodowego, kwestionariusz zaś szczególną formą protokołu w rozumieniu przepisów k.p.a., mającą na celu uwzględnienie specyficznego charakteru postępowania w sprawach z zakresu pomocy społecznej.

Skład orzekający

Tadeusz Kuczyński

przewodniczący-sprawozdawca

Bogumiła Skrzypczak

członek

Maria Tkacz-Rutkowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyznania świadczeń z pomocy społecznej z powodu braku współpracy wnioskodawcy i uniemożliwienia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku współpracy wnioskodawcy z organem pomocy społecznej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje kluczowe znaczenie współpracy z organami administracji publicznej w procesie ubiegania się o świadczenia socjalne. Pokazuje, jak proceduralne zaniedbania po stronie wnioskodawcy mogą prowadzić do negatywnego rozstrzygnięcia.

Nie wpuścił pracownika socjalnego? Stracił szansę na zasiłek.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wr 853/02 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2005-07-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-04-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Bogumiła Skrzypczak
Maria Tkacz-Rutkowska
Tadeusz Kuczyński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
632  Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński /sprawozdawca/, Sędzia NSA Bogumiła Skrzypczak, Asesor WSA Maria Tkacz-Rutkowska, Protokolant Magdalena Domańska-Byskosz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2005r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. D. od decyzji Kierownika Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. z dnia [...]r. Nr [...] o odmowie przyznania zasiłku okresowego, działając na podstawie art. 6 ust. 1a, art. 31, art. 43 ust. 3 i ust. 3a ustawy z dnia 29.11.1990r. o pomocy społecznej /tj. Dz.U. Nr 64, poz. 414 z 1998r. ze zm./, art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.
W motywach uzasadnienia stwierdzono, że zaskarżoną decyzją Kierownik Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. orzekł o odmowie przyznania zasiłku okresowego M. D. w uzasadnieniu wskazując, że pracownik socjalny nie został dopuszczony do przeprowadzenia wywiadu przez M. D. w jego miejscu zamieszkania.
Od decyzji M. D. złożył odwołanie, z żądaniem stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, w którym zaprzeczył, że w dniu [...]r. pracownik socjalny był w miejscu jego zamieszkania w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustaliło, że w dniu [...]r. M. D. złożył wniosek o przyznanie między innymi zasiłku okresowego, dołączając do niego kserokopię zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy w W. z dnia [...]r. Jednocześnie wniósł o wyłączenie z rozpatrzenia sprawy Kierownika Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie G. G. z powodu stronniczości wymienionego pracownika. Pismem z dnia [...]r., które odebrał M. D. w dniu [...]r. (bezsporne) pracownik socjalny zwrócił się o ustalenie kontaktu w celu umożliwienia wywiadu środowiskowego i jednocześnie wezwał na dzień [...]r. do Poradni Paliatywnej w W. przy ul K. [...] ( miejsce siedziby pracownika socjalnego ) do złożenia wymaganych dokumentów. Z notatki służbowej sporządzonej w dniu [...]r. przez pracownika socjalnego wynika, że M. D. w wyznaczonym dniu nie zgłosił się z wymaganymi przez niego dokumentami. W związku z powyższym pracownik ten udał się w celu przeprowadzenia wywiadu do miejsca zamieszkania, gdzie nie został wpuszczony do domu. Postanowieniem z dnia [...]r. Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. odmówił wyłączenia Pani G. G. Kierownika Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. od udziału w rozpatrzeniu wniosku o udzielenie pomocy społecznej z dnia [...]r. i [...]r. z powodu nie zaistnienia przesłanek wymienionych w przepisie art.24 § 1 kpa i § 3 kpa dotyczących wyłączenia pracownika.
Rozpatrując sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że nietrafny jest zarzut, że decyzję wydała osoba, która podlegała wyłączeniu z rozpatrzenia sprawy, albowiem wyżej wymienionym postanowieniem wniosek strony o wyłączenie został załatwiony odmownie, zaś Kolegium nie znalazło podstaw do jego zakwestionowania.
Ponadto zgodnie z przepisem art. 43 ust. 3 ustawy z dnia 29.11.1990 r. o pomocy społecznej decyzja o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia może być wydana po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji dokonywanej nie rzadziej niż co 6 miesięcy. Wywiad środowiskowy przeprowadza się w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej i majątkowej osób i rodzin oczekujących pomocy społecznej. Sposób przeprowadzenia wywiadu środowiskowego określa rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18.09.2001 r. w sprawie wywiadu środowiskowego (rodzinnego) oraz rodzajów dokumentów wymaganych do przyznania renty socjalnej ( Dz. U. Nr 114, poz. 1220 ). Z § 3 rozporządzenia wynika, że wywiad przeprowadza się w ciągu 14 dni od złożenia wniosku o pomoc w miejscu zamieszkania osoby lub rodziny albo w miejscu pobytu ( § 2 ust. 2 w.w.rozp.) Z § 7 tego rozporządzenia wynika, że pracownik socjalny sytuacje osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową ustala na podstawie dokumentów, które osoba lub rodzina winny przedłożyć pracownikowi socjalnemu.
Zdaniem Kolegium odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarzuty w nim zawarte nie znajdują uzasadnienia w zgromadzonym materiale sprawy jak i w przepisach prawa. Bezsporne w sprawie jest bowiem to, że M. D. nie umożliwił przeprowadzenia wywiadu środowiskowego pracownikowi socjalnemu. Wynika to ze znajdującej się w aktach sprawy notatki służbowej z dnia [...]r. sporządzonej przez pracownika socjalnego, jak też z innych notatek sporządzonych na okoliczność przeprowadzenia czy też niemożliwość przeprowadzenia wywiadu środowiskowego przez pracownika socjalnego. Dlatego też Kolegium dało wiarę oświadczeniu tam zawartemu, zaś nie dał wiary twierdzeniom zawartym w odwołaniu, że w dniu [...]r. pracownik socjalny nie był w mieszkaniu M. D. w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Zaś bez przeprowadzenia wywiadu środowiskowego nie można udzielić osobie ubiegającej się o pomoc świadczeń z pomocy społecznej. Opisane zachowanie M. D. można zakwalifikować również jako brak współpracy osoby i rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej stanowiące dyspozycję przepisu art. 6 ust. 1 a ustawy o pomocy społecznej, choć samo korzystanie lub zamiar korzystania z pomocy nie jest rozwiązaniem tej sytuacji życiowej, a jedynie jest środkiem służącym rozwiązaniu.
W skardze na powyższą decyzję do sądu administracyjnego M. D. zakwestionował odmowę przyznania mu zasiłku okresowego mimo spełnienia wymogów. Zarzucił, iż decyzję wydano bez przeprowadzenia wymaganego wywiadu środowiskowego. Zarzucił, że decyzję wydał Kierownik Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W., mimo żądania jego wyłączenia, rozpatrzenie odwołania przez Kolegium Odwoławcze, zamiast przez Wojewodę, do którego, zdaniem skarżącego, należy kompetencja, do rozpatrywania odwołania przez tych samych członków, którzy orzekali we wcześniejszych sprawach zaskarżonych do Sądu, naruszenie zasady równej mocy środków dowodowych. Wskazał także na brak czynnego udziału strony w postępowaniu nieterminowe rozpatrzenie żądania oraz zmianę podstawy materialno prawnej rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy, nieprzekazanie wniosku przez Kolegium w zakresie przeprowadzenia kompleksowej kontroli w MOPR w W. i wszczęcia postępowania dyscyplinarnego wobec jego Dyrektora. Zarzucił naruszenie prawa dające podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji oraz wznowienia postępowania.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie. Co do zarzutu, że pracownik socjalny w własnej winy nie przeprowadził wywiadu środowiskowego, stwierdzono, że zarzut ten był brany pod uwagę przy rozpatrywaniu odwołania, a strona nie wnosi nowych okoliczności w tym zakresie. Przyjęcie za wiarygodne oświadczenia pracownika socjalnego o braku możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego nie jest równoznaczne, iż dowód ten jest fałszywy czy decyzja wydana została w wyniku przestępstwa. Nie zachodziły także podstawy do wyłączenia Kierownika Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. – G. G., co oznacza brak występowania przesłanki, o której mowa w art.145 § 1 pkt.3 k.p.a. Nie można mówić także o braku czynnego udziału strony w postępowaniu, które wszczęte zostało na wniosek M. D.
Ponadto wniosek strony nie został rozpatrzony po terminie, skoro pismo o zasiłek okresowy złożone zostało w dniu [...]roku, a decyzja rozstrzygająca sprawę wydana została przez organ I instancji [...]r. / nie upłynął zatem miesięczny termin rozpatrzenia żądania/. Natomiast fakt bezrobocia strony i występowania szczególnych okoliczności /wychowywania syna/ kwalifikują M. D. do przyznania pomocy społecznej, niemniej jednak odmowa udzielenia zasiłku jest wynikiem braku możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, a nie niespełnieniem wymogów art.4 i art.31 ustawy o pomocy społecznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 3 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270), sądy administracyjne zostały powołane do badania legalności decyzji, niektórych postanowień i innych aktów administracyjnych. Kontrolą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi objęta jest zgodność z prawem materialnym zaskarżonych aktów administracyjnych, a także badanie zgodności tych aktów pod względem formalnym, a więc badanie, czy w postępowaniu administracyjnym nie nastąpiło takie naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, które miało wpływ na wynik sprawy.
W niniejszej sprawie organy administracyjne nie naruszyły wskazanych wyżej przepisów.
Materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (tj. Dz.U. Nr 64, poz. 414 z 1998r.z późn. zm.). Informacyjnie wskazać należy, że pomoc społeczna może mieć, m. in. stosownie do art. 31 ust.1 powołanej ustawy, formę zasiłku okresowego. Według powyższego przepisu prawa zasiłek okresowy z pomocy społecznej może być przyznany osobom i rodzinom, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód rodziny nie przekracza kryterium dochodowego osoby lub rodziny ustalonego zgodnie z art. 4 ust 1, a dochody oraz posiadane zasoby pieniężne nie wystarczają na zaspokojenie ich niezbędnych potrzeb, w szczególności ze względu na:
1) długotrwałą chorobę,
2) niepełnosprawność,
3) brak możliwości zatrudnienia,
4) brak uprawnień do renty rodzinnej po osobie, na której ciążył obowiązek alimentacyjny,
5) możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego. Jest to wyliczenie przykładowe, co oznacza, że zawarte w powyższym przepisie prawa wyliczenie nie ma charakteru zamkniętego. Kryteria natomiast uprawniające do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej zostały ściśle określone w przepisie art. 4 ust. 1 omawianej ustawy. Przepis ten ogranicza dostęp do świadczeń społecznych, wprowadzając tzw. kryterium dochodowe. Pomoc społeczna nie została tym samym oparta na nasadzie powszechności. Przepis art. 2 ust. 2 omawianej ustawy jednocześnie stanowi, że celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwienia im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Pomoc społeczna powinna w miarę możliwości doprowadzić do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Z przepisu tego wynika kolejne ograniczenie zakresu działania organów pomocy społecznej - mają one jedynie pomagać w działaniu osób zmierzających do poprawy swej sytuacji życiowej, a nie gwarantować źródła utrzymania (art. 1 ust. 1 ustawy).
Należy dodać, że w myśl art. 2 ust. 4 ustawy potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. W związku z tym możliwe do spełnienia jest tylko to, na co pozwalają środki posiadane w chwili załatwiania sprawy.
Zgodnie z art. 43 ust. 3 i 3a ustawy o pomocy społecznej decyzja o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia może być wydana po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego /rodzinnego/ lub jego aktualizacji, dokonywanej nie rzadziej niż co 6 miesięcy. Wywiad przeprowadza pracownik socjalny, również dla potrzeb jednostki organizacyjnej pomocy społecznej z terenu innej gminy. Wywiad środowiskowy /rodzinny/ przeprowadza się w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin, w tym, o których mowa w art. 39, wydania opinii w celu ustanowienia rodziny zastępczej w związku z prowadzonym postępowaniem w sprawie ustanowienia rodziny zastępczej, przyznania pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka, dokonywania oceny sytuacji opiekuńczo-wychowaczej dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej, przyznania pomocy pieniężnej na usamodzielnienie i pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki, skierowania dziecka do placówki opiekuńczo-wychowaczej.
Powyższe oznacza, że aby organ pomocy społecznej mógł ocenić, czy osoba ubiegająca się o świadczenie z pomocy społecznej spełnia kryteria wskazane w art. 31 ustawy, powinien to ustalić m.in. w oparciu o wywiad środowiskowy. Rola wywiadu środowiskowego w sprawach pomocowych jest niezwykle ważna. Jest bowiem sposobem zbierania informacji, rozmową z osobą starającą się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej (i jej rodziną) swoistym trybem postępowania dowodowego, kwestionariusz zaś szczególną formą protokołu w rozumieniu przepisów k.p.a., mającą na celu uwzględnienie specyficznego charakteru postępowania w sprawach z zakresu pomocy społecznej.
Z akt sprawy wynika, i co nie jest kwestionowane, że pismem z dnia [...]r., odebranym przez skarżącego w dniu [...]r. zwrócono się do M. D. o ustalenie kontaktu w celu umożliwienia wywiadu środowiskowego i jednocześnie wezwano go do złożenia w dniu [...]r. w miejscu siedziby pracownika socjalnego wymaganych dokumentów. Z notatki służbowej sporządzonej w dniu [...]r. przez pracownika socjalnego wynika, że M. D. w wyznaczonym dniu nie zgłosił się z wymaganymi dokumentami. Wobec tego pracownik ten udał się w celu przeprowadzenia wywiadu do mieszkania skarżącego, lecz nie został do niego wpuszczony. Można wprawdzie uznać, że wezwanie skarżącego do siedziby pracownika socjalnego w celu przeprowadzenia wywiadu nie do końca odpowiada ustalonym zasadom (wywiad należy przeprowadzić w miejscu zamieszkania wnioskodawcy), jednakże nawet wskazane uchybienie nie zwalniało wnioskodawcy z obowiązku podjęcia wszelkich niezbędnych działań umożliwiających organowi wypełnienie wymogów proceduralnych umożliwiających podjęcie decyzji w sprawie. Skarżący nie uprawdopodobnił, by mimo powiadomienia go o zamiarze przeprowadzenia z nim wywiadu, wykazał jakąkolwiek aktywność w zakresie umożliwienia pracownikowi socjalnemu dopełnienia tej czynności oraz gotowość do współdziałania z nim, mimo że postępowanie w sprawie zostało wszczęte na jego wniosek. Abstrahując nawet od treści art. 6 ust. 1 a ustawy o pomocy społecznej nakładającego obowiązek współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji zauważyć należy, że spowodowanie wszczęcia jakiegokolwiek postępowania zobowiązuje jego inicjatora do staranności przejawiającej się m.in. w wykazywaniu dyspozycyjności w zakresie swego udziału w dokonywaniu poszczególnych czynności procesowych wymagających takiego udziału. W związku z tym brak także podstaw, by nie dać wiary oświadczeniu pracownika socjalnego, iż zamiar przeprowadzenia wywiadu w miejscu zamieszkania skarżącego nie powiódł się z powodu niewpuszczenia go do domu.
Niezrozumiały jest zarzut skargi, iż organ odwoławczy zmienił podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia, orzekając w innym zakresie niż organ I instancji, co – zdaniem skarżącego powinno prowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji. Organ odwoławczy, zgodnie z dyspozycją art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. ponownie rozpoznał i rozstrzygnął sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji, nie wychodząc poza zakres rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego. Nie zmieniono rodzaju sprawy ani nie rozszerzono jej zakresu, a zatem w żadnym stopniu nie naruszono zasady dwuinstancyjności. Brak zatem podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji.
Wbrew także zarzutom skarżącego, rozpoznając sprawę organy decyzyjne w niczym nie naruszyły wskazanych w skardze przepisów procedury administracyjnej.
Za nietrafny uznać należy zarzut skarżącego dotyczący naruszenia jego praw, mającego polegać na uniemożliwieniu mu udziału w postępowaniu administracyjnym. Zważyć należy, że postępowanie w sprawie ograniczało się do przeprowadzenia przez organ pomocy społecznej wywiadu środowiskowego o sytuacji życiowej skarżącego. Wobec braku współpracy wnioskodawcy z pracownikiem socjalnym, czynność ta nie została przeprowadzona, zatem ewentualny brak udziału skarżącego w postępowaniu wynikał z przyczyn leżących po jego stronie.
Wbrew twierdzeniom skargi brak jest podstaw do przyjęcia istnienia w sprawie podstaw do wznowienia postępowania. Wskazać bowiem należy, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpująco w przepisach prawa procesowego (W. Dawidowicz: "Ogólne postępowanie administracyjne", Zarys wykładu, s. 242, Warszawa 1983). Wznowienie postępowania dopuszczalne jest tylko w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. Przedmiotem niniejszej sprawy jest wniosek strony o przyznanie zasiłku okresowego, który to wniosek rozpatrywany jest w trybie zwykłym.
Za chybiony uznać także należy podniesiony w skardze zarzut nieważności postępowania. Trafnie organy uznały, że pismo skarżącego stanowi odwołanie od decyzji I instancji. Pismo to zostało wniesione w terminie do złożenia odwołania. O charakterze tego pisma nie przesądza zgłoszony w nim wniosek stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji organu I instancji. W wyroku z dnia 14 lutego 1986r. IIISA 1344/85 (GAP 1987, Nr 8, poz. 45) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "...Organ administracji rozpoznający odwołanie od decyzji organu I instancji nie jest kompetentny do stwierdzenia nieważności tej decyzji. Rozpoznanie sprawy w trybie odwoławczym stwarza organowi II instancji wszelkie możliwości naprawienia ewentualnych wadliwości postępowania przed organem I instancji, przy czym art. 138 kpa nie przewiduje możliwości orzeczenia o nieważności decyzji..." W wyroku z dnia 1 kwietnia 1988r. IV SA 1001/97, (GAP 1989, Nr 18-20, s. 751) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, zgodnie z którym nawet pismo zatytułowane "wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji", ale wniesione do organu odwoławczego przed upływem terminu do złożenia odwołania, podlega rozpatrzeniu jako odwołanie. Skarżący nie wykazał, aby w sprawie wystąpiła którakolwiek z przestanek wymienionych w art. 156 kpa, od zaistnienia których zależy stwierdzenie nieważności.
Chybione są również zarzuty dotyczące udziału w rozpoznaniu niniejszej sprawy osób podlegających wyłączeniu z mocy ustawy. Zarzut ten skarżący opierał na twierdzeniu, że w innych jego sprawach decyzje wydawali pracownicy organów załatwiających także niniejszą sprawę. Taka przesłanka jednak nie daje podstaw do wyłączenia. Nie zostały bowiem w ten sposób spełnione przesłanki wyłączenia, o jakich mowa w art. 24 kodeksu postępowania administracyjnego. Wprawdzie zgodnie z art. 24 § 1 pkt. 5 kpa wyłączeniu od udziału w sprawie podlega pracownik, który brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji, jednakże nie dotyczy to ani wydanej decyzji w innej sprawie, ani też sytuacji, gdy dany pracownik orzeka w tej samej instancji w danej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził także, aby organy administracyjne naruszyły art. 37 § 2 kpa, który dotyczy zażalenia na nie załatwienie sprawy w terminie, gdyż skarżący w tej sprawie nie wyczerpywał trybu zażaleniowego określonego w tym przepisie, w związku z terminami określonymi w art. 35 kpa do załatwienia sprawy. Z akt sprawy nie wynika, aby organy rozpatrzyły sprawę z naruszeniem terminów, o jakich mowa w art. 35 kpa.
Nie jest również trafny zarzut skargi, że w postępowaniu odwoławczym właściwym był Wojewoda a nie Samorządowe Kolegium Odwoławcze. W orzecznictwie jednoznacznie przesądzono, że od 1 stycznia 1999r. Samorządowe Kolegia Odwoławcze są organem odwoławczym od organów gminy bez względu na to, czy decyzje te dotyczą zadań własnych gminy, czy zadań zleconych (np. wyrok SW z 6.IV.2001r., III RN 88/00, Monitor Prawniczy 2001, nr 10, s.524). Również rozpatrzenie w jednej decyzji kilku wniosków łącznie nie wpłynęło zdaniem Sądu na wynik rozstrzygnięcia.
Natomiast, skargi i wnioski dotyczące pracy MOPR w W. i gospodarowania przyznanymi mu funduszami – nie mając wpływu na kształt indywidualnej decyzji – mogą być przedmiotem postępowania skargowego i wnioskowego, według kodeksu postępowania administracyjnego.
Reasumując Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organy administracyjne wydając zaskarżone decyzje, nie naruszyły prawa.
W związku z tym, stosownie do art. 151 wyżej powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlegała oddaleniu.
Z tych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI