II SA/WR 840/19

II SA/Wr 840/19 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2020-09-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-12-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Alicja Palus /przewodniczący/
Gabriel Węgrzyn
Wojciech Śnieżyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6052 Akty stanu cywilnego
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II OSK 2290/22 - Wyrok NSA z 2025-04-23
II OSK 439/21 - Wyrok NSA z 2023-11-15
II SA/Gd 439/21 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2022-05-11
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 233 poz 1992
art. 4 ust. 1
Ustawa z dnia 15 listopada 1956 r. o zmianie imion i nazwisk - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alicja Palus Sędziowie: Asesor WSA Wojciech Śnieżyński (spr.) Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn Protokolant: referent Kinga Bilska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 września 2020 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany imienia I. oddala skargę w całości; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na rzecz adwokat S. K. kwotę 360 zł (słownie: trzysta sześćdziesiąt złotych), podwyższoną o kwotę należnego podatku od towarów i usług w wysokości 82,80 zł (słownie: osiemdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.
Uzasadnienie
Jak wynika z akt sprawy, K. S. wystąpił do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] o usunięcie drugiego imienia J., gdyż są problemy administracyjne w instytucjach z powodu zbyt długiej nazwy własnej. Wskazał, że jest tytułowany imieniem, którego w ogóle nie używa.
Decyzją z [...].10.2019 r., Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w [...], na podstawie art. 3 ust. 1, art. 9 ust. 1 i art. 12 ust. 1 ustawy z 17.10.2008 r. o zmianie imienia i nazwiska (DZ. U. z 2018 r., poz. 2096) – dalej: ustawa, odmówił wnioskodawcy zmiany imienia polegającej na zastąpieniu dwóch imion "K. J." jednym imieniem "K.". W uzasadnieniu decyzji organ uznał, że powody, które wskazał skarżący nie są powodami ważnymi w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy. Podniósł również, że pomimo wezwania wystosowanego do wnioskodawcy, nie złożył on wyjaśnień i nie przedstawił dowodów potwierdzających występowanie problemów administracyjnych w instytucjach z powodu zbyt długiej nazwy własnej. Ponadto organ zwrócił uwagę na zgodność z prawem noszenia nie więcej niż dwóch imion.
Rozpoznając złożone przez K. S. odwołanie, decyzją z [...].11.2019 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy zmiana imienia oznacza m.in. zastąpienie dwóch imion jednym imieniem. Dalej organ zauważył, że ustawodawca w ust. 1 art. 4 ustawy wskazał przykłady "ważnych powodów", które uzasadniają zmianę imienia i/lub nazwiska. Jest to pojęcie niedookreślone, a wyrażenie zgody właściwego organu na zmianę imienia i nazwiska następuje w ramach uznania administracyjnego. W piśmiennictwie z kolei podkreśla się, że ważny powód zmiany nazwiska powinien być odrębnie oceniony w każdej indywidualnej sprawie, nadto wnioskodawca powinien przekonać organ administracyjny, że wskazany subiektywnie przez niego powód zmiany jest na tyle istotny, by władza dokonała tej zmiany, uznając go za obiektywnie istotny. Wojewoda podkreślił, że ważne powody przemawiające za zmianą imienia i nazwiska, nie mogą wynikać jedynie z subiektywnego przekonania osoby żądającej zmiany, ale muszą również sprostać zobiektywizowanym i zracjonalizowanym kryteriom ich oceny.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji o odmowie zmiany imienia poprzez zastąpienie dwóch imion jednym. Stwierdził, że argumentacji przedstawionej przez stronę w żaden sposób nie można uznać za "ważne powody", które uzasadniałyby wnioskowaną zmianę. Podkreślił, że posiadanie dwóch imion nie stanowi w Polsce sytuacji szczególnej i zostało przewidziane przez prawo (art. 59 ust. 1 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego). W związku z tym nie może być mowy o żadnych "problemach administracyjnych i w instytucjach z powodu z byt długiej nazwy własnej". Wojewoda zauważył przy tym, że drugie imię nie wydłuża znacząco podstawowych danych wnioskodawcy, bowiem imię "J." (którego strona chce się pozbyć), jest jednym z nielicznych, tak krótkich imion, nadawanych w Polsce dzieciom płci męskiej. Z kolei sam fakt, że strona jest tytułowana także drugim imieniem - jak sama wskazała we wniosku - świadczy o tym, że imię to jest używane. Jeżeli natomiast chodzi o sytuacje nieformalne, to organ zauważył, że przyjęło się, że osoby posiadające dwa imiona posługują się zazwyczaj tylko pierwszym z nich. Nie jest to jednak ważny powód, który uzasadniałby wyeliminowanie drugiego imienia ze względu na to, że jest nieużywane.
W złożonej skardze K. J. S. nie podał żadnych zarzutów przeciwko zaskarżonemu rozstrzygnięciu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w decyzji.
W piśmie procesowym z [...].08.2020 r. reprezentujący skarżącego adwokat S. K., jako pełnomocnik procesowy ustanowiony z urzędu, uzupełniając skargę, zarzuciła organowi naruszenie przepisów postępowania, mających wpływ na treść orzeczenia, a to:
1) art. 10 § 1 k.p.a. poprzez:
- niezapewnienie skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu przed Wojewodą polegające na zaniechaniu zawiadomienia o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji w postępowaniu II instancji i złożenia oświadczenia co do uzupełnienia materiału dowodowego, co miało wpływ na wynik sprawy albowiem uniemożliwiono skarżącemu wypowiedzenie się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego i jego uzupełnienie, a w konsekwencji decyzja została wydana przedwcześnie;
- niezapewnienie skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu w I instancji, mimo że zgłaszał on telefonicznie, że nie może osobiście stawić się w USC ze względu na swój zły stan zdrowia i zignorowanie przez urzędnika próśb skarżącego o uzupełnienie materiału dowodowego w ten sposób, aby nie było konieczne jego osobiste stawiennictwo w urzędzie, co miało wpływ na treść decyzji albowiem spowodowało w pierwszej kolejności przedwczesne wydanie negatywnej decyzji przez organ I instancji i następczo, bez uzupełnienia postępowania dowodowego, organ odwoławczy utrzymał w mocy tę decyzję;
2) art. 75 i art. 77 § 1 w zw. z art. 136 § 1 k.p.a. polegające na zaniechaniu przeprowadzenia przez organ odwoławczy z urzędu postępowania dowodowego w zakresie ustalenia motywów złożenia przez skarżącego wniosku, w szczególności zaniechanie wezwania do sprecyzowania uzasadnienia wniosku i wysłuchania go w jego miejscu zamieszkania z uwagi na zły stan zdrowia, co miało wpływ na treść decyzji albowiem nie ustalono w toku postępowania szczegółowo motywów uzasadniających wniosek i przedwcześnie wydano decyzję utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji, nie uzupełniając uprzednio braków postępowania dowodowego w postępowaniu odwoławczym;
3) art. 9 k.p.a. przez niepoinformowanie skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na rozstrzygnięcie, a w szczególności na konsekwencje nie wskazania "ważnych powodów" uzasadniających wniosek o zmianie imienia przez jego wykreślenie, zarówno przez organ I i II instancji, które to mogły przyczynić się do wyjaśnienia czy zachodzą ważne względy dla zmiany imienia (powyższe uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy gdyż spowodowało, że skarżący nie został należycie poinformowany o konieczności wykazania przesłanek uzasadniających wniosek);
4) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, mimo że postępowanie dowodowe przeprowadzone przez Kierownika USC było nie wyczerpujące, skarżący nie został pouczony o konieczności wykazania przesłanek "ważnych powodów", a także nie umożliwiono skarżącemu uzupełnienia materiału dowodowego i zapoznania się z aktami postępowania bez konieczności jego osobistego stawiennictwa w urzędzie, mimo umotywowanej złym stanem zdrowia telefonicznej prośby, co w konsekwencji spowodowało naruszenie przepisów prawa materialnego, art. 3 pkt 1 w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy przez niewłaściwe zastosowanie polegające na utrzymaniu negatywnej decyzji w przedmiocie zmiany imienia, mimo że "ważnym powodem" w rozumieniu ww. przepisów jest głęboki uraz psychiczny skarżącego do imienia "J.", powodujący, że tytułowanie go drugim imieniem w urzędach i instytucjach sprawia mu przykrość, a stanowi zarówno subiektywną jak i obiektywną przyczynę uzasadniającą wniosek.
Formułując takie zarzuty pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu składając w tym zakresie stosowane oświadczenie, a ponadto wniósł o umożliwienie skarżącemu uczestnictwa w posiedzeniu sądu przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, co uzasadniono faktem, że skarżący jest osobą niepełnosprawną a także posiada obniżoną odporność. Przemieszczanie się do Sądu w okresie stanu epidemii COVID-19 stanowi znaczne zagrożenie dla jego zdrowia.
Ponadto pełnomocnik wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z pisemnego oświadczenia skarżącego - na okoliczność, że posiada on głęboki uraz psychiczny do imienia "J.", powodujący, że tytułowanie go drugim imieniem w urzędach i instytucjach sprawia mu przykrość oraz że skarżący kontaktował się z USC informując o braku możliwości osobistego stawiennictwa.
dla uzasadnienia tak sformułowanych zarzutów pełnomocnik przedstawił rozbudowaną argumentację, odwołując się w tym zakresie do orzecznictwa sądów administracyjnych. Podkreślił w szczególności, że wskazane naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które zaistniały w sprawie, doprowadziły do braku ustalenia przez organ tego, że skarżący nie identyfikuje się z imieniem "J.". Z powodów osobistych ma on głęboki uraz psychiczny do imienia "J.", powodujący, że tytułowanie go drugim imieniem w urzędach i instytucjach sprawia mu przykrość, co stanowi zarówno subiektywną jak i obiektywną przyczynę uzasadniającą wniosek.
Do pisma procesowego dołączono oświadczenie skarżącego z [...].08.2020 r.
Na rozprawie w dniu 15.09.2020 r. Przewodniczący składu orzekającego poinformował pełnomocnika skarżącego o braku możliwości technicznych wypowiedzenia się skarżącego za pośrednictwem środków komunikacji na odległość.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu, albowiem orzekające organy zasadnie uznały, że w sprawie nie zachodzą podstawy do żądania zmiany imienia polegającej na zastąpieniu dwóch imion "K. J." jednym imieniem "K.".
Znajdująca w sprawie zastosowanie regulacja prawna zawarta w ustawie o zmianie imion i nazwisk wprowadza zasadę względnej stabilizacji imion i nazwisk. Jest to wartość prawnie chroniona. Oznacza to, że – co do zasady – imię i nazwisko są trwałymi atrybutami człowieka, prawnie mu przypisanymi poprzez zarejestrowanie w aktach stanu cywilnego, a ich zmiana może nastąpić tylko z "ważnych powodów", przykładowo wskazanych w art. 4 ust. 1 ustawy o zmianie imienia i nazwiska, w trybie i na zasadach określonych w ustawie. Oznacza to także, że wola wnioskodawcy (zakres podmiotowy ustawy uregulowany jest w art. 2), nie stanowi przesłanki samodzielnej i wystarczającej do zmiany imienia i nazwiska. Ważne powody o jakich mowa w powołanym przepisie nie mogą wynikać jedynie z subiektywnego przekonania osoby żądającej zmiany, ale muszą sprostać zobiektywizowanym i zracjonalizowanym kryteriom. Jak wskazał NSA w wyroku z 15.03.2007 r. II OSK 452/06 nabycie oraz posługiwanie się własnym imieniem (jak podkreśla się w literaturze, odgrywającym rolę identyfikatora w zasadzie w relacjach prywatnych, m.in. Z. Duniewska, Zmiana imion i nazwisk, w: Materialne prawo administracyjne, pr. zbior. pod red. M. Stahl, Warszawa 2005, s.75 i n.) oraz nazwiskiem (pełniącym przede wszystkim funkcje identyfikatora publicznego) jest uznawane za publiczne prawo podmiotowe, jest wyrazem godności i poszanowania praw człowieka, jest jego dobrem osobistym. Jednocześnie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyraża się przekonanie, że używanie w codziennych kontaktach nieurzędowych określonego imienia zależy wyłącznie od jego posiadacza i nie podlega jakiejkolwiek reglamentacji administracyjnej (wyrok NSA z 18.01.1994r., SA/Gd 1114/93).
Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy, w ocenie Sądu, organy administracji prawidłowo oceniły, że w okolicznościach niniejszej sprawy wniosek o zastąpienie dwóch imion jednym imieniem, nie spełniał warunku "ważnych powodów" w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy. Jakkolwiek można przyjąć, że powody wskazywane przez skarżącego są dla niego subiektywnie istotne, to jednak w żaden sposób nie można ich uznać za obiektywnie istotne. Sama okoliczność subiektywnego, negatywnego nastawienia skarżącego do noszonych imion "K. J.", wynikająca z niczym nie potwierdzonych trudności administracyjnych, nie może świadczyć o spełnieniu ustawowej przesłanki w postaci "ważnego powodu". Nie można również uznać za obiektywnie istotny podawanego przez skarżącego jako powód postulowanej zmiany imienia – przekonania, że używanie dotychczasowych dwóch imion spowodowało u skarżącego uraz psychiczny. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie brak jest podstaw do uznania, że istnieją obiektywne powody, które taki stan uzasadniają. Poza złożonym oświadczeniem, skarżący nie przedstawił jakichkolwiek dowodów potwierdzających nie tylko taki stan zdrowia ale i wystąpienie w tym zakresie zależności związanej z tytułowaniem imieniem "J.". Słusznie również wykazał organ odwoławczy, że w życiu prywatnym skarżący może posługiwać się wybranym przez siebie imieniem. Ponadto z dokumentacji przedłożonej w ramach prawa pomocy, m.in. wyroku sądu powszechnego, wynika niezbicie, że skarżący posługując się tylko imieniem "K.", mógł dochodzić skutecznie na drodze sądowej przysługujących uprawnień.
Skoro zatem skarżący nie wykazał aby w jego przypadku zachodziły takie ważne powody, to należy zgodzić się z organem odwoławczym, że nie zachodzą podstawy do żądania zmiany imion poprzez zastąpienie dwóch imion jednym imieniem, stąd też zarzut naruszenia art. 3 pkt 1 w związku z art. 4 ust. 1 ustawy uznać należało za niezasadny.
Stwierdzić należy, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone zgodnie z wymogami określonymi w art. 7, art. 9, art. 10 § 1, art. 75, art. 77 § 1 i art. 136 § 1 k.p.a. Wbrew zarzutom skargi organ nie miał prawnego obowiązku dalszego ustalania rzeczywistych motywów złożenia wniosku inicjującego postępowanie w sprawie, w sytuacji, w której skarżący nie zareagował na pismo organu z [...].09.2019 r. informujące o braku wykazania przesłanek, zależnych wyłączenie od strony, które warunkowany pozytywne rozpatrzenie jego sprawy. Sąd podziela również poglądu, że naruszenie przez organ odwoławczy obowiązku informacyjnego o możliwości zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji musi w każdej sytuacji w postępowaniu sądowoadministracyjnym skutkować uchyleniem decyzji i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania. Skutek taki nastąpi, gdy uchybienie przełoży się na wadliwość istotnych w sprawie ustaleń w zakresie stanu faktycznego (por. W. Bochenek [w:] Kodeks..., red. E. Klat-Górska, A. Mudrecki, s. 442). Zatem zarzut naruszenia postanowień art. 10 § 1 k.p.a. mógł odnieść skutek wówczas, gdyby skarżący wykazał, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jemu dokonanie konkretnych czynności procesowych, a więc uniemożliwiło podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz że miało to wpływ na wynik sprawy. Tego rodzaju sytuacji procesowa w niniejszej sprawie nie zaistniała. Nadto brak jest jakichkolwiek dowodów, chociażby w postaci skargi na sposób działania pracownika, które świadczyłyby o tym, że skarżący zwrócił się telefonicznie do organu o umożliwienie przesłuchania w miejscu zamieszkania, a proszony w ten sposób pracownik, naruszając standardy rzetelnego postępowania, zignorował taką prośbę. Ponadto organ zgodnie z zasadą z art. 80 k.p.a. dokonał oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a jej wyniki przedstawił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji sporządzonym wedle reguł określonych w art. 107 § 3 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił, o czym orzekł w punkcie I.
Koszty postępowania zostały przyznane pełnomocnikowi z urzędu na podstawie art. 200 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 4 ust. 2 pkt 3 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 03.10.2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. 2019 r., poz. 18).