II SA/BD 319/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę stowarzyszenia na decyzję odmawiającą dopuszczenia go do udziału w postępowaniu o warunki zabudowy, uznając brak spełnienia przesłanek statutowych i interesu społecznego.
Stowarzyszenie S. B. wniosło o dopuszczenie do udziału w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji mieszkaniowej. Prezydent miasta odmówił, uznając brak powiązania celów statutowych z przedmiotem sprawy i brak interesu społecznego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Stowarzyszenie zaskarżyło postanowienie SKO do WSA, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów, że stowarzyszenie nie wykazało spełnienia obligatoryjnych przesłanek z art. 31 § 1 k.p.a., tj. uzasadnienia celami statutowymi i interesem społecznym.
Sprawa dotyczyła skargi Stowarzyszenia S. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Bydgoszczy o odmowie dopuszczenia stowarzyszenia do udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji mieszkaniowej. Stowarzyszenie argumentowało, że jego cele statutowe, związane z koordynacją działań mieszkańców i ochroną ich praw, są ściśle powiązane z przedmiotem postępowania, a jego udział leży w interesie społecznym. Organy administracji obu instancji uznały jednak, że stowarzyszenie nie wykazało spełnienia przesłanek określonych w art. 31 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wskazano na ogólnikowe sformułowanie celów statutowych, brak precyzyjnego powiązania ich z przedmiotem sprawy oraz brak wykazania interesu społecznego, który powinien być rozumiany jako interes ogółu, a nie partykularne interesy członków stowarzyszenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy podzielił stanowisko organów, oddalając skargę. Sąd podkreślił, że organizacja społeczna może brać udział w postępowaniu, jeśli spełnione są łącznie dwie przesłanki: uzasadnienie celami statutowymi i przemawianie za tym interesu społecznego. W ocenie Sądu, stowarzyszenie nie wykazało merytorycznego powiązania swoich celów z przedmiotem postępowania, a wskazane przez nie interesy mieszkańców konkretnej ulicy należy uznać za partykularne, a nie społeczne. Sąd uznał, że brak jest podstaw do dopuszczenia stowarzyszenia do udziału w postępowaniu, a tym samym rozstrzygnięcia organów były zgodne z prawem.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, organizacja społeczna może zostać dopuszczona do udziału w postępowaniu tylko wtedy, gdy spełnione są łącznie dwie przesłanki: uzasadnienie celami statutowymi i przemawianie za tym interesu społecznego. W przypadku ogólnikowych celów i braku wykazania interesu społecznego (rozumianego jako interes ogółu), żądanie dopuszczenia do udziału w postępowaniu powinno zostać oddalone.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że Stowarzyszenie nie wykazało merytorycznego powiązania swoich ogólnikowych celów statutowych z przedmiotem postępowania o warunki zabudowy. Ponadto, wskazany przez Stowarzyszenie interes mieszkańców konkretnej ulicy został uznany za partykularny, a nie społeczny, co wyklucza możliwość dopuszczenia do udziału w postępowaniu na podstawie art. 31 § 1 k.p.a.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (8)
Główne
k.p.a. art. 31 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej może dopuścić organizację społeczną do udziału w postępowaniu dotyczącym innej osoby, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Oba warunki muszą być spełnione łącznie.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku nieuwzględnienia skargi, sąd oddala ją.
Pomocnicze
k.p.a. art. 31 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Na postanowienie o odmowie dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu służy zażalenie.
k.p.a. art. 31 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Organizacja społeczna uczestniczy w postępowaniu na prawach strony.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek działania organów w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej i dążenia do prawdy obiektywnej.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy okoliczności faktyczne uzasadniają nałożenie obowiązku lub uprawnienia.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy utrzymuje w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy administracji prawidłowo oceniły, że Stowarzyszenie nie wykazało spełnienia przesłanek z art. 31 § 1 k.p.a. (uzasadnienie celami statutowymi i interes społeczny). Cele statutowe Stowarzyszenia były zbyt ogólnikowe i nie wykazywały merytorycznego powiązania z przedmiotem postępowania. Interes wskazany przez Stowarzyszenie (ochrona praw mieszkańców ul. [...]) miał charakter partykularny, a nie społeczny (ogółu). Stowarzyszenie nie wykazało, że jego udział przyczyni się do lepszego wypełnienia celów postępowania administracyjnego.
Odrzucone argumenty
Zarzuty Stowarzyszenia dotyczące naruszenia art. 7, 77, 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego i interesu społecznego. Zarzuty Stowarzyszenia dotyczące naruszenia art. 31 ust. 1 pkt 2 k.p.a. poprzez niewłaściwą wykładnię pojęcia 'interes społeczny'.
Godne uwagi sformułowania
Cele Stowarzyszenia zostały sformułowane bardzo ogólnie, co nie pozwala na ustalenie powiązania merytorycznego w sensie prawnym. Udział organizacji społecznej w postępowaniu ma zagwarantować, że określone okoliczności zostaną sprawdzone w toku czynności wyjaśniających przez organ administracji publicznej przed wydaniem decyzji w danej sprawie. Ma ona zatem pełnić rolę swoistego 'głosu społeczeństwa'. Udział organizacji społecznej w postępowaniu na podstawie przepisu art. 31 § 1 pkt 2 kpa nie może służyć partykularnym interesom samej organizacji społecznej lub jej członków. Interes prawny i majątkowy mieszkańców określonej ulicy stanowi partykularny interes relatywnie wąskiej grupy osób, który może być zakwalifikowany jako rodzaj interesu indywidualnego, a w każdym razie jako interes bliski interesom indywidualnym, którego – jak zaznaczyło SKO - nie należy utożsamiać z dobrem ogółu społeczeństwa i interesem publicznym.
Skład orzekający
Jerzy Bortkiewicz
przewodniczący
Katarzyna Korycka
sprawozdawca
Anna Klotz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym na podstawie art. 31 § 1 k.p.a., w szczególności rozróżnienie między interesem społecznym a partykularnym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji braku spełnienia przesłanek przez organizację społeczną; ogólne zasady interpretacji art. 31 k.p.a. są ugruntowane.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje praktyczne problemy związane z interpretacją pojęcia 'interesu społecznego' i 'celów statutowych' organizacji społecznych w kontekście postępowań administracyjnych, co jest istotne dla prawników procesualistów.
“Czy stowarzyszenie może blokować inwestycje? Sąd wyjaśnia, kiedy organizacja społeczna ma prawo głosu w postępowaniu administracyjnym.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Bd 319/22 - Wyrok WSA w Bydgoszczy Data orzeczenia 2022-10-25 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-03-25 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy Sędziowie Anna Klotz Jerzy Bortkiewicz /przewodniczący/ Katarzyna Korycka /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6153 Warunki zabudowy terenu Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku oddalono skargę Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Korycka (spr.) Sędzia WSA Anna Klotz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 października 2022 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w charakterze strony w postępowaniu w sprawie warunków zabudowy oddala skargę. Uzasadnienie Wnioskiem z dnia [...] listopada 2021 r. S. B. (dalej również "Stowarzyszenie") wystąpiło do Prezydenta M. B. o dopuszczenie do udziału na prawach strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie zespołu 6 budynków mieszkalnych wielorodzinnych wraz z infrastrukturą techniczną na nieruchomości oznaczonej nr ewidencyjnym [...], [...], położonej przy ul. [...] w B. (sprawa: [...]). W uzasadnieniu wniosku wskazano, że Stowarzyszenie zostało powołane głównie w celu koordynacji działań między mieszkańcami okolicy a miastem oraz dbałości o ochronę praw mieszkańców ul. [...] w B.. Podniesiono też, że inwestycja obejmuje obszar działania Stowarzyszenia. Po rozpatrzeniu ww. wniosku Prezydent M. B., postanowieniem z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...], na podstawie art. 31 § 1 pkt 2 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) odmówił dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w przedmiotowym postępowaniu. Organ stwierdził, że Stowarzyszenie nie spełniło przesłanek dopuszczenia do udziału w postępowaniu wymienionych w art. 31 § 1 kpa. W tym zakresie wskazał, że pomiędzy celami Stowarzyszenia, tym bardziej tymi wskazanymi we wniosku, a przedmiotem sprawy administracyjnej nie istnieje powiązanie merytoryczne w sensie prawnym. Podkreślił, że cele Stowarzyszenia zostały sformułowane bardzo ogólnie, co nie pozwala na ustalenie tego powiązania. Zaznaczył też, że postępowanie administracyjne nie zostało wszczęte z inicjatywy Gminy B. (trudno zatem mówić o jakichkolwiek działaniach M. B. i w związku z tym ich koordynacji) oraz, że stronami postępowania o ustalenie warunków zabudowy są m.in. właściciele i użytkownicy wieczyści nieruchomości bezpośrednio sąsiadujących z terenem inwestycji i nieruchomości, na których inwestycja oddziałuje wywołując dla nich uciążliwe skutki. Podniósł przy tym, że Stowarzyszenie nie wskazało nawet, jakie prawa mieszkańców ul. [...] miałyby zostać naruszone w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym. Ponadto zdaniem Prezydenta M. B., za dopuszczeniem Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu nie przemawia również interes społeczny, bowiem z całokształtu okoliczności sprawy wynika, że udział organizacji w postępowaniu ma służyć partykularnym interesom członków Stowarzyszenia tj. mieszkańców ul. [...] w B.. Organ podkreślił przy tym, że Stowarzyszenie nie wykazało, iż jego udział w postępowaniu przyczyni się do prawidłowego i pełnego wypełnienia przez postępowanie jego celów, że legitymuje się dużym doświadczeniem w zakresie zagadnień urbanistyczno-architektonicznych (organ zaznaczył, że Stowarzyszenie zostało wpisane do Ewidencji Stowarzyszeń zwykłych w dniu [...] września 2021 r., tj. niecałe 2 miesiące przed złożeniem wniosku) oraz, że wniosek Stowarzyszenia został sformułowany w sposób lapidarny z powołaniem się jedynie na bardzo ogólne cele Stowarzyszenia. Z powyższego można wywnioskować, jak stwierdził organ, że Stowarzyszenie dąży jedynie do uniemożliwienia realizacji zabudowy wielorodzinnej przy ul. [...] (i jej okolicy) w B. i takiemu właśnie celowi przyświeca wniosek o dopuszczenie tej organizacji społecznej do udziału w sprawie. Brak spełnienia zatem wymienionych przesłanek z art. 31 § 1 kpa stanowił w ocenie organu podstawę do odmówienia dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w przedmiotowym postępowaniu. Na powyższe postanowienie Stowarzyszenie wniosło zażalenie, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy organowi I instancji. Stowarzyszenie zarzuciło organowi naruszenie: 1) przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 7, art. 77 i art. 80 kpa poprzez dokonanie błędnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, tj. - błędne ustalenie na czym polega interes społeczny w realiach niniejszy sprany, - bezpodstawne przyjęcie, że udział Stowarzyszenia w postępowaniu na prawach strony nie przyczyni się do lepszego zabezpieczenia interesu społecznego, - bezpodstawne przyjęcie, że działania Stowarzyszenia sugerują blokowanie procesu inwestycyjnego; 2) prawa materialnego, tj. art. 31 ust. 1 pkt 2 kpa poprzez niewłaściwą wykładnię pojęcia "interes społeczny" oraz poprzez przyjęcie, że z uprawnień z tego przepisu skorzystać mogą tylko organizacje, które wykażą się dużym doświadczeniem w zakresie zagadnień urbanistyczno-architektonicznych. W uzasadnieniu zażalenia Stowarzyszenie stwierdziło, że organ I instancji błędnie odmówił dopuszczenia go do udziału w postępowaniu administracyjnym. Podkreśliło, że cele statutowe Stowarzyszenia w sposób ścisły łączą się z przedmiotem postępowania, zarówno jeżeli chodzi o kontrolę społeczną prawidłowości czynności postępowania, jak i ze względu na jego wynik. Wskazało też na interes publiczny przemawiający za udziałem Stowarzyszenia w postępowaniu. Podkreśliło przy tym, że postępowanie dotyczy terenu w ścisłym sąsiedztwie ul. [...] w B., że postępowanie prowadzi do pozbawienia przyległego terenu do ul. [...] jej istotnej cechy, że budzi ono duże zainteresowanie społeczne i, że w postępowaniu nie uczestniczy żadna organizacja społeczna. Ponadto Stowarzyszenia zaznaczyło, że z żadnego przepisu nie wynika by organizacja społeczna chcąca skorzystać z uprawnień z art. 31 kpa musiała wykazywać, iż jest reprezentantem społecznym ogółu mieszkańców, że okoliczność prowadzenia postępowania zgodnie z prawem nie może oznaczać braku możliwości przystąpienia do niego organizacji społecznej, że korzystanie przez organizację społeczną z przysługujących jej uprawnień nie może być piętnowane i traktowane przez organ jako "blokowanie procesu inwestycyjnego" i, że w sytuacji realizacji inwestycji bez poszanowania woli mieszkańców to nawet blokowanie procesu inwestycyjnego może stanowić rzeczywistą dbałość o interes społeczny. Wskazało również, że z art. 31 § 1 kpa wynika, iż to na organie spoczywa cały ciężar zweryfikowania zasadności bądź niezasadności dopuszczenia organizacji społecznej do postępowania i, że dopiero ustalenie przez organ okoliczności wyłączających istnienie interesu społecznego (gdyż z założenia podstawą działania organizacji społecznej jest taki interes) uprawnia do wydania postanowienia odmownego. Zaznaczyło też, że niedopuszczalna jest prewencyjna odmowa dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu motywowana wyłącznie brakiem wiedzy z zakresu zagadnień urbanistyczno-architektonicznych i subiektywnym odczuciem organu o chęci realizowania partykularnego interesu Stowarzyszenia. Po rozpatrzeniu ww. zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) w B. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. SKO stwierdziło, tak jak organ I instancji, że w sprawie nie zostały spełnione ustawowe przesłanki, od których uzależnione jest dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym. SKO podkreśliło, że Stowarzyszenie w złożonym wniosku nie wykazało, że udział Stowarzyszenia w postępowaniu uzasadniają cele statutowe organizacji, podkreślając że cele na które powołało się Stowarzyszenie wymienione zostały w sposób bardzo ogólny oraz, że Stowarzyszenie nie wykazało w sposób precyzyjny i szczegółowy istnienia związku pomiędzy swoimi celami statutowymi a przedmiotem postępowania. Ponadto SKO wskazało na brak wykazania przez wnioskodawcę także drugiej przesłanki wymienionej w art. 31 § 1 pkt 2, tj. że za dopuszczeniem Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu przemawia interes społeczny. Wyjaśniło, że powołane przez Stowarzyszenie argumenty świadczą o tym, iż jego udział w postępowaniu uzasadniony jest względami partykularnego interesu grupowego lub co najwyżej interesu lokalnego, a nie interesem publicznym (interesem ogółu). Interes prawny i majątkowy mieszkańców określonej ulicy stanowi partykularny interes relatywnie wąskiej grupy osób, który może być zakwalifikowany jako rodzaj interesu indywidualnego, a w każdym razie jako interes bliski interesom indywidualnym, którego – jak zaznaczyło SKO - nie należy utożsamiać z dobrem ogółu społeczeństwa i interesem publicznym. Poza tym SKO wskazało, że nawet abstrahując od samego rodzaju powoływanych przez wnioskodawcę interesów - Stowarzyszenie nie wykazało ich związku z przedmiotem postępowania, a poprzestało na ich ogólnikowym wyliczeniu. Tymczasem powołując się na interes społeczny, który jest interesem ogólnym, organizacja nie powinna używać ogólnikowych stwierdzeń, lecz wskazać konkretne okoliczności faktyczne, prawne, które mogą świadczyć o tym, że powinna w tym postępowaniu uczestniczyć. SKO zaznaczyło też, że analiza treści wniosku wskazuje, że Stowarzyszenie nie uprawdopodobniło w jaki sposób jego uczestnictwo w postępowaniu przyczyni się do lepszego wypełniania celu postępowania administracyjnego. Reasumując SKO wskazało na wadliwość wykazania we wniosku poszczególnych przesłanek, o których mowa w art. 31 § 1 kpa, oraz na okoliczność nieznalezienia także przez organ podstaw do uznania, że udział Stowarzyszenia w przedmiotowym postępowaniu jest konieczny lub zasadny. Na powyższe postanowienie Stowarzyszenie wniosło skargę do Sądu domagając się jego uchylenia oraz uchylenia postanowienia organu I instancji. Stowarzyszenie zarzuciło SKO naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 138 § 1 pkt 1, art. 7 i art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 31 § 1 pkt 2 kpa poprzez bezpodstawne utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji i uznanie, że Stowarzyszenie prawidłowo nie zostało dopuszczone do udziału w postępowaniu, mimo że wykazało ono przesłanki warunkujące uwzględnienie zgłoszonego żądania, tj. cel statutowy i interes społeczny. W uzasadnieniu skargi Stowarzyszenie przedstawiło argumenty mające wskazywać na nieprawidłowość stanowiska orzekających w sprawie organów o braku wystąpienia w sprawie przesłanek z art. 31 § 1 kpa, warunkujących dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym ustalenia warunków zabudowy, W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując wyrażone stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniesiona w sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Istotę sprawy stanowi kwestia czy w świetle przesłanek określonych w art. 31 § 1 kpa istniały podstawy do dopuszczenie skarżącego Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie zespołu 6 budynków mieszkalnych wielorodzinnych wraz z infrastrukturą techniczną na nieruchomości oznaczonej nr ewidencyjnym [...], [...] obręb [...], położonej przy ul. [...] w B. (sprawa: [...]). Zgodnie z art. 31 § 1 pkt 2 kpa organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Organ administracji publicznej, uznając żądnie strony za uzasadnione postanawia o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu, zaś na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej służy zażalenie (art. 31 § 2 kpa). Organizacja społeczna uczestniczy w postępowaniu na prawach strony (art. 31 § 3 kpa). Z przytoczonych regulacji wynika, że organizacja społeczna w sprawie dotyczącej innej osoby może brać udział w postępowaniu administracyjnym na prawach strony, jeżeli spełnione są łącznie dwie przesłanki: 1) jest to uzasadnione celami statutowymi organizacji społecznej, 2) przemawia za tym interes społeczny. Żądanie organizacji społecznej dopuszczenia do udziału w postępowaniu musi być więc uzasadnione celami statutowymi tej organizacji. Musi zatem istnieć merytoryczne powiązanie przedmiotu postępowania administracyjnego z celami i zakresem działania (przedmiotem działalności) organizacji społecznej. Z reguły przedmiot i cel działania organizacji społecznej są określone w jej statucie, chyba że przepisy prawa nie wymagają uchwalenia statutu. Organ administracji publicznej jest zatem obowiązany ustalić czy cele organizacji społecznej uzasadniają jej udział w postępowaniu w sprawie dotyczącej innej osoby. W tym celu powinien ocenić, czy między celami organizacji społecznej, a przedmiotem sprawy administracyjnej rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej istnieje powiązanie merytoryczne w sensie prawnym, a nie tylko faktycznym. Niewątpliwie dla możliwości ustalenia tego związku, cele działania organizacji społecznej, domagającej się dopuszczenia do udziału w postępowaniu w sprawie dotyczącej innej osoby, muszą być odpowiednio skonkretyzowane, a więc tak, aby można było określić rzeczywisty i bezpośredni związek pomiędzy celami statutowymi, a postępowaniem, w którym organizacja domaga się uczestnictwa na prawach strony. Ocena zasadności żądania organizacji społecznej dokonywana jest również z punktu widzenia istnienia interesu społecznego, jako ustawowej przesłanki dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu. Oznacza to, że nawet wówczas, gdy udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym jest uzasadniony jej celami statutowymi, to i tak organ administracji publicznej może uznać to żądanie za niezasadne z uwagi na brak interesu społecznego. Pojęcie "interesu społecznego" nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę, wobec czego w każdej sprawie indywidualnej podlega ono wykładni organu administracji rozpatrującego sprawę. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntował się pogląd, zgodnie z którym interes społeczny musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w indywidualnych sprawach i działaniem w nich organów administracyjnych (patrz: wyrok NSA z dnia 5 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1397/10; wyrok NSA z dnia 19 lipca 2012 r., sygn. II OSK 663/11; wyrok NSA z dnia 16 lipca 2008 r., sygn. II OSK 843/07 - dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym ma zagwarantować, że określone okoliczności zostaną sprawdzone w toku czynności wyjaśniających przez organ administracji publicznej przed wydaniem decyzji w danej sprawie. Ma ona zatem pełnić rolę swoistego "głosu społeczeństwa" wyrażanego nie tyle w każdej sprawie, ale w takiej, która takiego stanowiska szczególnie wymaga (wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 2207/20 – dostępny jw.). O interesie społecznym, warunkującym udział w postępowaniu organizacji społecznej, powinno świadczyć autentyczne i bezinteresowne zaangażowanie w ochronę interesów społecznych, w uzasadnionych racjonalnie sytuacjach, kiedy można mieć poważne obawy co do zagrożenia konkretnych wartości (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2018 r., sygn. akt II OSK 295/17 - dostępny). Interes społeczny musi mieć więc związek z toczącym się postępowaniem w takim znaczeniu, by z racji potrzeby jego ochrony, niezbędne było dopuszczenie do udziału w tym postępowaniu organizacji społecznej jako rzecznika tego interesu. Dlatego też wniosek o dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu musi być umotywowany w tym zakresie. Organizacja społeczna powinna więc wykazać potrzebę ochrony istotnych społecznie wartości w danym postępowaniu oraz, że przyczyni się aktywnie do lepszego wypełnienia przez postępowanie administracyjne jego celów. Przy czym nie daje podstaw do wyprowadzenia interesu społecznego powołanie się jedynie w sposób ogólnikowy na wartości wymagające ochrony w postępowaniu. Ponadto co niezmiernie istotne, i co wynika w istocie z poczynionych uwag, udział organizacji społecznej w postępowaniu na podstawie przepisu art. 31 § 1 pkt 2 kpa nie może służyć partykularnym interesom samej organizacji społecznej lub jej członków. Przesłanką dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu jest bowiem interes społeczny, a więc interes ogółu, a nie interes indywidualnej osoby, czy też relatywnie wąskiej grupy osób. Udział organizacji społecznej w postępowaniu musi więc odpowiadać wymaganiom ww. racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym z uwagi na konieczność ochrony konkretnych wartości istotnych społecznie, a nie wynikać z potrzeby ochrony partykularnego interesu samej organizacji społecznej lub jej członków. Udział organizacji społecznej w postępowaniu nie może wiązać się z nadmiernym i nieuzasadnionym poszerzeniem kręgu jego uczestników. Dlatego też organizacja społeczna powinna być dopuszczona do udziału w postępowaniu tylko wówczas, gdy będzie to przyczyniało się do lepszego wypełnienia przez postępowanie administracyjne jego istotnych funkcji, i gdy zachodzi potrzeba ochrony konkretnych wartości, mających znacznie społeczne. Przy czym, co podkreślono, to organizacja społeczna powinna wykazać, że istnieje potrzeba ochrony wskazanych wartości w postępowaniu i, że przyczyni się aktywnie do lepszego wypełnienia przez postępowanie administracyjne jego celów. Wymaga przy tym wskazania, że ochrona strony przed negatywnymi skutkami aktywności organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym leży w interesie społecznym, a organ administracji publicznej i takie wymagania interesu społecznego powinien mieć na względzie przy ocenie żądań organizacji społecznej (parz wyrok NSA z dnia20 kwietnia 2021 r., sygn. akt III OSK 85/21). Dlatego też udzielenie ochrony prawnej interesowi organizacji społecznej pozostawione jest rozstrzygnięciu organu prowadzącego postępowanie i wymaga indywidualnej oceny w konkretnych okolicznościach danej sprawy. W świetle poczynionych uwag, Sąd podziela stanowisko orzekających organów, że w sprawie nie zaistniały podstawy do dopuszczenia skarżącego Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla planowanej inwestycji na działkach nr [...] i [...] przy ul. [...] w B.. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że Stowarzyszenie domagając się dopuszczenia do udziału w postępowaniu wskazało w złożonym wniosku jedynie na okoliczność powołania Stowarzyszenia głównie w celu koordynacji działań między mieszkańcami okolicy a miastem oraz dbałości o ochronę praw mieszkańców ul. [...] w B.. Tak lakonicznie i jednocześnie ogólnikowo sformułowany wniosek w żaden sposób nie pozwala na merytoryczne powiązanie przedmiotu postępowania administracyjnego z celami i zakresem działania Stowarzyszenia, a tym bardziej nie wskazuje na interes społeczny uzasadniający udział organizacji w postępowaniu administracyjnym. Słusznie zauważył organ I instancji, że przedmiotowe postępowanie administracyjne nie zostało wszczęte z inicjatywy Gminy B., lecz prywatnego inwestora, i że tym samym trudno jest w tym wypadku mówić o jakichkolwiek działaniach M. B. i w związku z tym ich koordynacji z mieszkańcami. Wskazując zaś na cel działania organizacji w postaci dbałości o ochronę praw mieszkańców ul. [...] w B., Stowarzyszenie nie wskazało we wniosku na jakiekolwiek prawa mieszkańców ul. [...], które mogłyby zostać naruszone i wymagałyby dodatkowej ochrony w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym. Dopiero w zażaleniu Stowarzyszenie wskazało, że postępowanie prowadzi do pozbawienia przyległego terenu do ul. [...] jej istotnej cechy. Niemniej nie wyjaśniło o jaką to istotną cechę chodzi. Również analiza pozostałych wskazanych we wpisie do Ewidencji Stowarzyszeń Zwykłych celów działania Stowarzyszenia (popieranie i rozwijanie inicjatyw społecznych mieszkańców, współpraca z organami administracji oraz innymi instytucjami i podmiotami o podobnych cechach, kontakt i współdziałanie z Radą M., organami administracji i przedsiębiorstwami mającymi wpływ na rozwój ulicy, działania na rzecz ochrony środowiska naturalnego w obrębie ul. [...]) z uwagi na ich bardzo ogólne sformułowanie i brak skonkretyzowania na etapie postępowania administracyjnego nie pozwala na stwierdzenie, jedynie na tej podstawie, bezpośredniego związku pomiędzy celami Stowarzyszenia, a przedmiotem sprawy administracyjnej, a w konsekwencji na ustalenie, że cele organizacji społecznej uzasadniają jej udział w postępowaniu administracyjnym. Oznacza to tym samym brak wystąpienia w sprawie obligatoryjnej przesłanki z art. 31 § 1 kpa, a więc ustawowego wymogu, aby żądanie organizacji społecznej dopuszczenia do udziału w postępowaniu uzasadnione było celami statutowymi tej organizacji. Nie sposób też nie dostrzec, że już same cele Stowarzyszenia dotyczą interesu relatywnie niewielkiej zbiorowości, tj. jedynie mieszkańców konkretnej ulicy, w okolicy której to ma powstać inwestycja objęta postępowaniem w sprawie ustalenia warunków zabudowy. Zestawiając tę okoliczność z faktem, że członkami Stowarzyszenia są cztery osoby tj. A. P., D. P., K. P. i D. G., które to osoby są stronami przedmiotowego postępowania administracyjnego i z których troje mieszka przy ul. [...], trudno jest uznać, że w sprawie mamy do czynienia z autentycznym i bezinteresownym zaangażowaniem Stowarzyszenia w ochronę interesu społecznego, a nie ochroną partykularnych interesów samej organizacji społecznej i jej członków, którzy co należy wyraźnie podkreślić uczestniczą już jako strony w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym. Jednocześnie co równie istotne dla oceny interesu w jakim działa Stowarzyszenie, w złożonym wniosku Stowarzyszenie w istocie w ogóle nie przywołało okoliczności wskazujących na potrzebę ochrony istotnych społecznie wartości w postępowaniu oraz, że przyczyni się aktywnie do lepszego wypełnienia przez postępowanie administracyjne jego celów, jako że ograniczyło się ono jedynie do wskazania dwóch sformułowanych ogólnikowo celów, dla których powołane zostało Stowarzyszenie. Powołane natomiast w zażaleniu okoliczności mające świadczyć o potrzebie udziału Stowarzyszenia w postępowaniu, a więc to, że postępowanie dotyczy terenu w ścisłym sąsiedztwie ul. [...] w B., że postępowanie prowadzi do pozbawienia przyległego terenu do ul. [...] jej istotnej cechy (bez wskazania tej cechy), że budzi ono duże zainteresowanie społeczne i, że w postępowaniu nie uczestniczy żadna organizacja społeczna, nie pozwala na stwierdzenie, że Stowarzyszenie działa w interesie społecznym, a wręcz potwierdza, że członkowie Stowarzyszenia reprezentują własny interes wynikający z sąsiedztwa inwestycji z miejscem ich zamieszkania. Jak podkreślono powyżej przesłanką dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu może być jedynie interes społeczny, a więc interes ogółu, a nie interes indywidualnej osoby, czy też relatywnie wąskiej grupy osób. Interes społeczny musi wiązać się z potrzebą zapewnienia kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym z uwagi na konieczność ochrony konkretnych wartości istotnych społecznie, a więc dla ogółu, a nie dla samej organizacji społecznej lub jej członków. W sprawie skarżące Stowarzyszenie takiej potrzeby nie wykazało, a okoliczności sprawy nie pozwalają uznać, że z taką sytuacją mamy do czynienia. Wobec tego prawidłowo uznały orzekające orany, że w sprawie nie wystąpiła także druga obligatoryjna przesłanka udziału organizacji społecznej w postępowaniu z art. 31 §1 kpa, w postaci istnienia interesu społecznego przemawiającego za dopuszczeniem organizacji społecznej do udziału w postępowaniu. W tym stanie rzeczy należało uznać rozstrzygnięcia orzekających organów za zgodne z prawem, a zarzuty skargi za niezasługujące na uwzględnienie, gdyż w sprawie organy prawidłowo zastosowały art. 31 § 1 pkt 2 i § 2 kpa, właściwe stwierdzając brak ustawowych podstaw do dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym, i jednocześnie nie naruszyły art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Wobec powyższego, uwzględniając poczynione uwagi, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) orzekł o oddaleniu wniesionej w sprawie skargi.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI