II SA/Wr 820/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2023-07-06
NSAochrona środowiskaWysokawsa
ochrona środowiskapostępowanie administracyjnezagadnienie wstępnezawieszenie postępowaniaprawo administracyjneinwestycjesądownictwo administracyjnewsainspektor sanitarny

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienia o zawieszeniu postępowania w sprawie opinii środowiskowej, uznając, że sprzeciw do sądu nie stanowi zagadnienia wstępnego uzasadniającego zawieszenie.

Skarżąca E. S.A. wniosła skargę na postanowienie Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu, które uchyliło postanowienie o zawieszeniu postępowania w sprawie wydania opinii środowiskowej dla inwestycji. Sąd administracyjny uznał, że sprzeciw wniesiony do sądu nie jest zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., które uzasadniałoby zawieszenie postępowania administracyjnego. W konsekwencji, sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał skargę E. S.A. na postanowienie Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (WIS) z dnia 22 września 2022 r., które uchyliło postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (PIS) w Oleśnicy z dnia 28 czerwca 2022 r. o zawieszeniu postępowania w sprawie wydania opinii dotyczącej środowiskowych uwarunkowań dla inwestycji. Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie WIS, jak i poprzedzające je postanowienie PIS, zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kluczowym zagadnieniem była interpretacja pojęcia 'zagadnienia wstępnego' w kontekście art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Skarżąca argumentowała, że wniesienie sprzeciwu do sądu administracyjnego od decyzji kasacyjnej nie stanowi zagadnienia wstępnego uzasadniającego zawieszenie postępowania. Sąd podzielił to stanowisko, podkreślając, że zawieszenie postępowania administracyjnego jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego przez inny organ lub sąd, a brak takiego rozstrzygnięcia stanowi bezwzględną przeszkodę do wydania decyzji. Sąd wskazał, że w orzecznictwie istnieje nurt dopuszczający zawieszenie postępowania w takich sytuacjach, ale preferuje stanowisko, zgodnie z którym samo wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności i nie stanowi przeszkody do ponownego rozpoznania sprawy przez organ pierwszej instancji, chyba że przepis wprost stanowi inaczej. Sąd podkreślił, że oczekiwanie na rozpoznanie sprzeciwu godzi w zasadę szybkości postępowania. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżone postanowienie WIS oraz postanowienie PIS, zasądzając od WIS na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, sprzeciw wniesiony do sądu administracyjnego od decyzji kasacyjnej nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., które uzasadniałoby obligatoryjne zawieszenie postępowania administracyjnego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zawieszenie postępowania jest dopuszczalne tylko w sytuacji, gdy rozpatrzenie sprawy zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia przez inny organ lub sąd, a brak takiego rozstrzygnięcia stanowi bezwzględną przeszkodę do wydania decyzji. Samo wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności i nie stanowi przeszkody do ponownego rozpoznania sprawy przez organ pierwszej instancji, a oczekiwanie na rozstrzygnięcie sądu godzi w zasadę szybkości postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (11)

Główne

k.p.a. art. 97 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zawieszenie postępowania jest obligatoryjne, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Sąd uznał, że sprzeciw do sądu nie jest takim zagadnieniem.

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględnia skargę i uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

u.u.i.ś. art. 75 § 1

Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Organ Inspekcji Sanitarnej nie jest organem właściwym do wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

u.u.i.ś. art. 78 § 1

Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Organ Inspekcji Sanitarnej posiada kompetencje o charakterze opiniodawczym w procedurze wydawania decyzji środowiskowej.

Pomocnicze

k.p.a. art. 144

Kodeks postępowania administracyjnego

Do zażaleń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań.

PPSA art. 1 § 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

PPSA art. 3 § 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W przypadku braku przesłanek do uwzględnienia skargi, sąd oddala skargę.

k.p.a. art. 12 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ powinien posługiwać się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem zasady szybkości postępowania.

k.p.a. art. 156 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Nieważność postępowania może nastąpić m.in. w przypadku wydania rozstrzygnięcia przez organ niewłaściwy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sprzeciw wniesiony do sądu administracyjnego od decyzji kasacyjnej nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności i nie stanowi przeszkody do ponownego rozpoznania sprawy przez organ pierwszej instancji. Oczekiwanie na rozpoznanie sprzeciwu godzi w zasadę szybkości postępowania. Organ Inspekcji Sanitarnej posiada jedynie kompetencje opiniodawcze w sprawie decyzji środowiskowych, a nie właściwość do ich wydawania.

Odrzucone argumenty

Argument organu II instancji, że sprzeciw do sądu stanowi zagadnienie wstępne uzasadniające zawieszenie postępowania administracyjnego.

Godne uwagi sformułowania

brak rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego jest bezwzględną przeszkodą do wydania decyzji w prowadzonej przez organ sprawie Oczekiwanie na rozpoznanie sprzeciwu godzi w zasadę szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.) organ Inspekcji Sanitarnej nie został wskazany jako organ właściwy do wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, zaś art. 78 ust. 1 tego aktu udziela organowi Inspekcji Sanitarnej w procedurze wydawania decyzji środowiskowej kompetencji o charakterze opiniodawczym.

Skład orzekający

Adam Habuda

przewodniczący sprawozdawca

Olga Białek

członek

Gabriel Węgrzyn

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia zagadnienia wstępnego w kontekście zawieszenia postępowania administracyjnego oraz właściwość organów Inspekcji Sanitarnej w sprawach decyzji środowiskowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z decyzją kasacyjną i sprzeciwem do sądu administracyjnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego dotyczącego zawieszania postępowań administracyjnych oraz precyzuje kompetencje organów w obszarze ochrony środowiska, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.

Czy sprzeciw do sądu może zatrzymać postępowanie administracyjne? WSA wyjaśnia.

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wr 820/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-07-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Adam Habuda /przewodniczący sprawozdawca/
Gabriel Węgrzyn
Olga Białek
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Ochrona środowiska
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
*Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 97 par. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Adam Habuda (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek, Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II w dniu 6 lipca 2023 r. sprawy ze skargi E. S.A. z siedzibą w Ż. na postanowienie Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia 22 września 2022 r. nr ZNS.906.2.2022.MS w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie wydania opinii dotyczącej środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji; II. zasądza od Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem ZNS.906.2.2022.MS z dnia 22 września 2022 r. Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we Wrocławiu (dalej jako WIS, organ II instancji) uchylił w całości postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Oleśnicy (dalej jako PIS, organ I instancji) z dnia 28 czerwca 2022 r. zawieszające z urzędu postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla inwestycji pod nazwą Budowa zakładu do odzysku energii z odpadów o wydajności 400 kg/h na działce nr [...] obręb S. w miejscowości S., gmina S., i zawiesił postępowanie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Oleśnicy w sprawie wydania opinii w sprawie środowiskowych uwarunkowań dla wskazanej inwestycji.
Postanowienie WIS jest rezultatem następująco ukształtowanego postępowania.
Dnia 3 sierpnia 2021 r. Burmistrz Miasta i Gminy S. złożył do organu I instancji wniosek o wydanie opinii w sprawie wydania środowiskowych uwarunkowań dla wskazanej wyżej inwestycji. Po rozpatrzeniu sprawy PIS w Oleśnicy wydal postanowienie z dnia 1 września 2021 r. pozytywnie opiniujące inwestycję. W związku z nowymi okolicznościami, które pojawiły się sprawie, wskutek wniosku Burmistrza S., PIS ponownie pozytywnie zaopiniował inwestycję w drodze postanowienia z dnia 4 listopada 2021 r.
W dniu 7 grudnia 2021 r. do organu I instancji wpłynęło kolejne pismo Burmistrza S. datowane na 6 grudnia 2021 r. w którym ponownie zwraca się o wydanie opinii dotyczącej środowiskowych uwarunkowań przedmiotowego przedsięwzięcia z powodu przedłożenia przez inwestora nowych dokumentów.
W reakcji na informację otrzymaną w dniu 30 grudnia 2021 r. od Burmistrza S. wskazującą, że wystąpił on do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu wycofując wniosek o uzgodnienie przedmiotowej inwestycji, PIS w Oleśnicy decyzją nr 382/21 z dnia 31 grudnia 2021 r. umorzył postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
Wskutek odwołania od tej decyzji wniesionego przez inwestora E. S.A. WIS decyzją z dnia 27 kwietnia 2022 r. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdyż pozostał nierozpoznany wniosek Burmistrza z dnia 6 grudnia 2021 r. wskazujący na nowe okoliczności w sprawie środowiskowych uwarunkowań.
Od tej decyzji wniesiono sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu (sygn. akt II SA/Wr 414/22, wyrok uwzględniający sprzeciw i uchylający zaskarżoną decyzję wydano dnia 6 października 2022 r.).
Po otrzymaniu informacji o wniesieniu sprzeciwu PIS w Oleśnicy postanowił dnia 28 czerwca 2022 r. o zawieszeniu postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowego przedsięwzięcia.
Od tego postanowienia zażalenie wniósł inwestor w dniu 12 lipca 2022 r. zwracając się o jego uchylenie.
Inwestor zanegował prawną możliwość zawieszenia przez PIS postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, wskazując, że narusza ono prawo i pozostaje w sprzeczności z pojęciem zagadnienia wstępnego. Inwestor zarzucił naruszenie właściwości, praworządności, i rozstrzygniecie pozostające w sprzeczności z istota zagadnienia wstępnego. Finalnie inwestor wniósł o uchylenie postanowienia PIS z dnia 28 czerwca 2022 r. akcentując, że w sprawie nie zachodzi konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego.
Odnosząc się do wniesionego zażalenia, przekazując je organowi odwoławczemu organ I instancji wyjaśnił, że omyłkowo sformułował sentencję postanowienia i uznał za słuszne argumenty braku podstaw do zawieszenia postępowania ze względu na zagadnienie wstępne, i uznał zażalenie za zasadne w całości.
Organ II instancji za uzasadniony uznał zarzut naruszenia właściwości przez organ I instancji. Odnosząc się do zarzutu, że organ I instancji błędnie uznał, że rozstrzygnięcie sprzeciwu stanowi zagadnienie wstępne, WIS nie podzielił zarzutu w tym zakresie.
Zdaniem organu II instancji przyczyna zawieszenia postępowania opiera się na zagadnieniu wstępnym. Skoro WSA we Wrocławiu rozstrzyga, czy zasadna jest decyzja kasatoryjna WIS zwracająca sprawę do organu I instancji, to w przypadku uchylenia przez Sąd decyzji WIS organ I instancji nie będzie kompetentny do rozstrzygania sprawy.
Zagadnienie wstępne w sprawie prowadzonej przez PIS w Oleśnicy, która dotyczy wydania opinii w sprawie środowiskowych uwarunkowań, jak podnosi WIS, dotyczy tego, czy w ogóle PIS jest uprawniony do rozpoznania tej sprawy (wydania opinii w sprawie środowiskowych uwarunkowań), ponieważ w przypadku uchylenia przez Sąd decyzji WIS z 27 kwietnia 2022 r. PIS w Oleśnicy nie będzie władny do rozstrzygnięcia sprawy. Tymczasem sprawa zawisła w WSA pod sygnaturą II SA/Wr 414/22 nie doczekała się jeszcze rozstrzygnięcia (na dzień wydania postanowienia przez organ II instancji).
WIS skonstatował, że organ I instancji wydając postanowienie w sposób wadliwy określił sprawę, której ono dotyczy, ale ustrzegł się innych błędów, w szczególności w zakresie zadbania, aby wszystkim stron zapewnić udział w postępowaniu. Z tych przyczyn WIS uznał za konieczne uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz orzeczenie co do istoty sprawy, którą w tym wypadku jest zawieszenie przez PIS postępowania administracyjnego do czasu wydania rozstrzygnięcia sądowego.
W skardze z dnia 24 października 2022 r. E. S.A. (skarżąca) wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W rozwinięciu przywołała tok postępowania związany z decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach, o której wydanie wystąpiła.
Skarżąca podniosła, że zaskarżenie do sądu administracyjnego decyzji kasacyjnej wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 §1 pkt 4 k.p.a. i nie uzasadnia zawieszenia postępowania.
Następnie skarżąca przywołała judykaty i wykładnię mającą przemawiać za jej stanowiskiem, akcentując rozumienie zagadnienia wstępnego jako stanu, w którym wydanie orzeczenia co do istoty sprawy nie jest możliwe bez rozstrzygnięcia sprawy przez inny organ lub sąd. To, czy sąd administracyjny uchyli decyzję organu II instancji, czy też oddali skargę, nie jest rozstrzygnięciem kwestii materialnoprawnej.
Skarżąca podkreśliła, że postanowieniem z dnia 1 września 2021 r. PIS pozytywnie zaopiniował środowiskowe uwarunkowania, a postanowienie to zyskało walor ostateczności. Wynika z tego, że nie ma prawnej możliwości prowadzenia postępowania w sprawie wniosku Burmistrza S. o kolejne uzgodnienie tej samej inwestycji, a w konsekwencji brak podstaw do zawieszenia postępowania. Dlatego WIS powinien uchylić wadliwe postanowienie PIS w Oleśnicy i umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe.
Z powyższych powodów skarżąca wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę WIS wniósł o jej oddalenie. Organ II instancji podkreślił, że zagadnienie wstępne w sprawie dotyczącej wydania opinii dotyczącej środowiskowych uwarunkowań tyczyło się tego, czy PIS uprawniony jest do rozpoznania tej sprawy, bowiem w przypadku uchylenia przez sąd administracyjny decyzji WIS z 27 kwietnia 2022 r. (co nastąpiło wyrokiem z 6 października 2022 r.) PIS w Oleśnicy nie będzie kompetentny do rozstrzygania tej sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga została uwzględniona, i w konsekwencji uchylono zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji.
Podstawy prawne i zakres kognicji sądu administracyjnego wyznacza Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., która w art. 175 sytuuje sądy administracyjne w systemie wymiaru sprawiedliwości, a poprzez art. 184 nakazuje sądom administracyjnym, w zakresie określonym w ustawie, sprawować kontrolę działalności administracji publicznej. Ustawą, o której mowa w Konstytucji jest przede wszystkim ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), oraz ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej także jako p.p.s.a.).
Jak stanowi art. 1 §1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
Na zasadzie art. 145 §1 pkt 1 p.p.s.a. sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W przypadku braku zajścia wskazanych wyżej przesłanek sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddala skargę.
Podstawą prawną zaskarżonego postanowienia jest art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w brzmieniu: organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, w związku z art. 144 k.p.a. nakazującym do zażaleń odpowiednie stosowanie przepisów dotyczących odwołań, i w związku z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. kreującym obligatoryjną przesłankę zawieszenia postępowania, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2022 r. organ I instancji zawiesił postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
Wskutek złożonego zażalenia, organ II instancji postanowił uchylić postanowienie organu I instancji, i zawiesił postępowanie PIS w sprawie wydania opinii w sprawie środowiskowych uwarunkowań powołując się na zagadnienie wstępne w postaci sprzeciwu wniesionego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.
WIS oparł się przeto na powołanym przepisie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. dającym mu kompetencję do uchylenia zaskarżonej decyzji, i w tym zakresie orzeknięcia co do istoty sprawy.
Zasadniczy przedmiot sporu stanowi ocena, czy wniesienie sprzeciwu jest zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., a w konsekwencji usprawiedliwia zawieszenie postępowania administracyjnego. Przepis stanowi: organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
Zagadnienie wstępne, o którym mowa w przywołanym przepisie nie ma definicji prawnej. W orzecznictwie sądowym wykrystalizował się pogląd, zgodnie z którym pod pojęciem "zagadnienia wstępnego" rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego, którego organ nie może rozstrzygnąć w ramach własnych kompetencji. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia wstępnego zagadnienia prawnego (prejudycjalnego) przez inny organ lub sąd, wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 kwietnia 2023 r. sygn. akt I OSK 861/22). Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego powinno zależeć rozpatrzenie sprawy administracyjnej w ogóle, nie zaś wydanie decyzji o określonej treści, albowiem prejudycjalność zachodzi tylko wówczas, gdy rozstrzygnięcie co do pewnej kwestii prawnej stanowi wiążącą przesłankę wydania decyzji w postępowaniu głównym (wyrok NSA z dnia 13 października 2022 r. sygn. akt II OSK 2783/19). Relacja pomiędzy zagadnieniem wstępnym a rozpoznaniem sprawy administracyjnej i wydaniem decyzji polega na tym, że brak rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego jest bezwzględną przeszkodą do wydania decyzji w prowadzonej przez organ sprawie. Gdy w sprawie wyłania się zagadnienie, które wykazuje jedynie pośredni związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji, nie ma ono charakteru zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Mogą wiązać się z nim określone skutki, ale powstanie takiego zagadnienia nie rodzi obowiązku zawieszenia postępowania administracyjnego. Pomiędzy rozstrzygnięciem zapadłym przed sądem lub innym organem, a rozstrzygnięciem sprawy musi zachodzić stosunek zależności tego rodzaju, że sprawa administracyjna może zostać rozstrzygnięta na różne sposoby - w zależności od tego, jakie rozstrzygnięcie wyda sąd lub inny organ. W rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. związek zagadnienia wstępnego z rozpoznaniem sprawy administracyjnej i wydaniem decyzji wyraża się relacją, w której brak rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego jest bezwzględną przeszkodą do wydania decyzji w prowadzonej przez organ sprawie. W razie gdy związek ten nie występuje, nie jest dopuszczalne zawieszenie postępowania (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2023 r. sygn. akt II OSK 184/22).
Reasumując, koneksja orzeczenia merytorycznego z zagadnieniem wstępnym polega na tym, że brak rozstrzygnięcia w zakresie zagadnienia wstępnego anuluje, uniemożliwia wydanie orzeczenia w sprawie. Nie wystarczy, że ewentualny kierunek rozwiązania zagadnienia wstępnego będzie determinował treść orzeczenia merytorycznego, ponieważ brak rozstrzygnięcia kwestii wstępnej ma po prostu zablokować wydanie decyzji w sprawie.
Przenosząc powyższe ustalenia do kontrolowanej sprawy trzeba podkreślić, że organ Inspekcji Sanitarnej nie jest zobowiązany przez przepisy prawne do oczekiwania na stosowny wyrok sądowy orzekający o uwzględnieniu/oddaleniu sprzeciwu. Wynik orzekania sądu stanowi okoliczność przyszłą i niepewną. Wyrok może w określony sposób ukierunkować sposób postępowania organu. Niemniej nie są to okoliczności, które bezwzględnie uniemożliwiałyby wydanie przez organ administracji orzeczenia.
Składowi Orzekającemu znane jest orzecznictwo sądowe powołane przez WIS, mające przemawiać za zasadnością oczekiwania z wydaniem nowego rozstrzygnięcia do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego. Niemniej jednak w judykaturze istnieje także drugi kierunek orzeczniczy, który Sąd preferuje i uznaje za bardziej adekwatny do realiów sprawy, głoszący, że skoro żaden przepis nie wyłączył stosowania art. 35 § 3 k.p.a. przez organ I instancji, w przypadku wydania decyzji kasacyjnej i wniesienia skargi na tę decyzję do sądu administracyjnego, to sam fakt wniesienia takiej skargi nie może stanowić przeszkody przed ponownym rozpatrzeniem sprawy przez organ I instancji (przykładowo na poparcie takiego stanowiska można wskazać wyroki NSA z dnia 29 stycznia 2019 r. sygn. akt II OSK 2537/18, z dnia 12 marca 2020 r. sygn. akt II GSK 1463/18, z dnia 26 maja 2023 r. sygn. akt III OSK 17/22, Centralna Baza Orzeczeń i Informacji o Sprawach, pochodzą z niej również pozostałe wykorzystane orzeczenia).
Jeżeli wykonanie decyzji kasatoryjnej nie zostało wstrzymane, bowiem zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności, a nadto decyzja taka nie nadaje się do wstrzymania na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., to organ zobowiązany był przystąpić do rozpoznawania sprawy niezwłocznie po doręczeniu decyzji organu II instancji. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela argumentację podniesioną w wyroku z dnia 29 stycznia 2019 r. sygn. akt II OSK 2537/18, i powtórzoną w wyroku z dnia 26 maja 2023 r. sygn. akt III OSK 17/22, że z uwagi na administracyjny tok instancji wywołany skutkiem wynikającym z zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., brak jest przeszkód prawnych do merytorycznej oceny przez sąd administracyjny decyzji kasacyjnej wydanej na podstawie ww. przepisu i to nawet wówczas, gdy organ pierwszej instancji wykonując decyzję kasacyjną ponownie prowadzi postępowanie. Gdyby organ pierwszej instancji w wyniku ponownego rozpoznania sprawy wydał kolejną decyzję, która stałaby się ostateczna, a sąd administracyjny rozpoznając środek zaskarżenia od decyzji kasacyjnej ją uchylił, to wówczas pozostaje organowi pierwszoinstancyjnemu i stronie możliwość domagania się wznowienia postępowania zakończonego decyzją wydaną na podstawie uprzedniej decyzji kasacyjnej organu odwoławczego w oparciu o art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Ta jednak możliwość nie może stanowić samodzielnej przeszkody, chroniąc organ przed obowiązkiem prowadzenia postępowania i wydania decyzji w ustawowym terminie. Oczekiwanie na rozpoznanie sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej godzi w zasadę szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.).
Z przywołanych powodów Sąd uznał, że błędnie interpretując przewidzianą kodeksem postępowania administracyjnego kompetencję zawieszenia postępowania administracyjnego wskutek konieczności rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego organ naruszył przepisy postępowania, i to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Istotność manifestuje się w tym, że w rezultacie nietrafnego zawieszenia postępowania prawo strony do załatwienia jej sprawy zostało niezasadnie suspendowane. Zawieszenie postępowania spowodowało także ograniczenie prawa strony do oczekiwania szybkiego działania organu posługującego się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy (art. 12 § 1 k.p.a.), a więc organ naruszył przepis o charakterze materialnym, udzielający stronie pewnych praw, co jest naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
Biorąc pod uwagę, że brak podstaw do zawieszenia postępowania, powinny organy dostrzec zasadniczą płaszczyznę sprawy, związaną z opiniowaniem decyzji środowiskowej, i uwzględnić wydane uprzednio opiniujące postanowienia PIS. Organ powinien ustalić ich status oraz obowiązywanie, mając na uwadze, że są one związane z postępowaniem dotyczącym środowiskowych uwarunkowań.
Sąd zauważył wadliwości postanowienia PIS związane z oczywiście mylnym oznaczeniem swoich kompetencji, co wytknięto organowi zarówno w zażaleniu, jak w rozstrzygnięciu organu odwoławczego, i czemu zresztą nie oponował PIS przekazując zażalenie, tłumacząc się omyłką.
Rekapitulując zarzuty skargi, Sąd podzielił je w zakresie nieodpowiadającego prawu zawieszenia postępowania związanego z mylnym odczytaniem istoty zagadnienia wstępnego. Trafne są również argumenty dotyczące obecności w obrocie prawnym uprzednich postanowień PIS oraz błędów popełnianych przez PIS w formułowaniu rozstrzygnięć, które mają charakter oczywisty.
Konkludując, w zaskarżonym postanowieniu organ II instancji mając rację co do wadliwości postanowienia organu I instancji skutkującej koniecznością jego eliminacji z obrotu prawnego, błędnie natomiast zinterpretował przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., co spowodowało nieuzasadnione zawieszenie postępowania Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Oleśnicy w sprawie wydania opinii w sprawie środowiskowych uwarunkowań. W ponownie prowadzonym postępowaniu organy wezmą pod uwagę poczynione wyżej uwagi Sądu, zwłaszcza dotyczące tego, że w obrocie prawnym istnieje ostateczne postanowienie pozytywnie opiniujące planowaną inwestycję, a także wezmą pod uwagę całokształt sprawy związany ze stanem postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań dla przedmiotowej inwestycji. Organy ponownie rozpoznając sprawę będą miały na względzie także obowiązek poszanowania właściwości rzeczowej i poprawnego ujęcia jej w swoich rozstrzygnięciach uwzględniając, że stosownie do treści art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko organ Inspekcji Sanitarnej nie został wskazany jako organ właściwy do wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, zaś art. 78 ust. 1 tego aktu udziela organowi Inspekcji Sanitarnej w procedurze wydawania decyzji środowiskowej kompetencji o charakterze opiniodawczym. W przeciwnym razie organy narażą się na zarzut nieważności postępowania określony w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.
Z wyżej przedstawionych powodów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uwzględnił skargę i usunął z obrotu prawnego zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI