II SA/Wr 801/24

II SA/Wr 801/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-04-10
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-10-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Halina Filipowicz-Kremis /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Odpady
Sygn. powiązane
III OSK 1509/25 - Postanowienie NSA z 2025-10-14
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1587
art. 3 ust. 1 pkt 6
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis (spr.) Sędziowie: Asesor WSA Malwina Jaworska-Wołyniak Sędzia WSA Władysław Kulon Protokolant: Referent stażysta Małgorzata Balowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 marca 2025 r. sprawy ze skargi Z. we W. na zarządzenie pokontrolne Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązków w zakresie przetwarzania odpadów oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Zarządzeniem pokontrolnym z dnia 23 sierpnia 2024 r. (Nr WZP-41-4/2024) skierowanym do Dyrektor Zakładu R. sp. z o.o. Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska (dalej: "DWIOŚ", "organ") na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz.U. z 2024 r. poz. 425; dalej: u.i.o.ś.) oraz ustaleń kontroli przeprowadzonych w dniach od dnia 5 lipca 2023 do dnia 6 lutego 2023 r. w Z. sp. z o.o. Zakładzie w K. (protokół nr [...]) zarządził:
1. przestrzegać warunków posiadanej decyzji Starosty Powiatu Wrocławskiego Nr 286/2021 z dnia 11 października 2021 r. udzielającej Z. Sp. z o.o. pozwolenia na wytwarzanie odpadów. Termin realizacji: na bieżąco;
2. w przypadku zamiaru prowadzenia w Zakładzie w K. działalności polegającej na przetwarzaniu odpadów w procesie odzysku zużytych części samochodowych poprzez przygotowanie ich do ponownego użycia, pozyskać zezwolenie, o którym mowa w art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2023 r., poz. 1587 ze. zm.). Termin realizacji: przed rozpoczęciem działalności;
3. do czasu uregulowania stanu formalnoprawnego w zakresie przetwarzania odpadów, przyjmować do prowadzonych w zakładzie procesów regeneracji wyłącznie używane części samochodowe, które nie są odpadami. Termin realizacji: na bieżąco;
4. klasyfikować wytwarzane odpady poprzez zaliczenie ich do odpowiedniej grupy, podgrupy i rodzaju, zgodnie z obowiązującym katalogiem odpadów. Termin realizacji: na bieżąco;
5. prowadzić na bieżąco, zgodnie ze stanem rzeczywistym oraz obowiązującymi przepisami, jakościową i ilościową ewidencję wytwarzanych odpadów. Termin realizacji: na bieżąco;
6. oznakować miejsca magazynowania odpadów w zakładzie zgodnie z wymogami Rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 11 września 2020 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla magazynowania odpadów (Dz.U. z 2020 r., poz. 1742). Termin realizacji: niezwłocznie.
Ponadto organ wyznaczył termin przesłania pisemnej informacji o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych w zarządzeniu naruszeń na dzień 30 września 2024 r.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazał, że kontrola przeprowadzona w dniach od 5 lipca 2023 r. do 6 lutego 2024 r. w Z. sp. z o.o. Zakładzie w K. udokumentowana protokołem kontroli (Nr [...]) wykazała nieprawidłowości w zakresie przestrzegania wymagań ochrony środowiska.
W zakresie pkt. 1. zarządzenia organ stwierdził, że w toku prowadzonej kontroli ustalono, że Spółka Z. sp. z o.o. w Zakładzie w K. wytwarza odpady m.in. w postaci:
- całych nierozmontowanych części samochodowych, przyjmowanych przez zakład do procesów regeneracji, a które nie zostały dopuszczone do ww. procesów oraz
- metalowych komponentów pochodzących z części samochodowych poddawanych w zakładzie procesom regeneracji, wytwarzanych na etapie demontażu tych części, przed poddaniem ich jakimkolwiek dalszym procesom. Nadto ustalono, że w 2023 r. Spółka Z. Sp. z o.o. w Zakładzie w K. wytworzyła 429,602 Mg odpadów metalowych o kodzie 12 01 01 (odpady z toczenia i piłowania żelaza oraz jego stopów). Odpady opakowaniowe magazynowane są w Zakładzie w K. w koszach oraz w kontenerach.
Działania te organ uznał za niezgodne z punktami I i IV pozwolenia na wytwarzanie odpadów udzielonego decyzją Starosty Powiatu Wrocławskiego (Nr 286/2021) z dnia 11 października 2021 r. dla Z. Sp. z o.o. Zakład w K. W przedmiotowych punktach pozwolenia wyszczególnione zostały rodzaje odpadów przewidzianych do wytwarzania, z uwzględnieniem ich podstawowego składu chemicznego i właściwości, określone zostały dozwolone ilości ich wytwarzania w ciągu roku oraz wskazane zostały sposoby zapobiegania powstawaniu odpadów lub ograniczania ilości odpadów i ich negatywnego oddziaływania na środowisko w związku z prowadzoną przez nią działalnością. Jak ustalono, w pkt I decyzji, określającym rodzaje i ilości odpadów dozwolonych do wytwarzania w Zakładzie w K., nie zostały wymienione odpady, o których mowa powyżej.
Spółce zostało udzielone pozwolenie na wytwarzanie odpadów metalowych o kodzie 12 01 01 oraz o kodzie 12 01 03, tj. pochodzących z procesów toczenia i piłowania. Odpady te nie są jednakże odpadami tożsamymi z odpadami wytwarzanymi w wyniku rozmontowywania części samochodowych przed poddaniem ich dalszej obróbce materiałowej (inne źródło pochodzenia). Ustalono również, że zgodnie ww. pkt I przedmiotowej decyzji, odpady metalowe o kodzie 12 01 01 - odpady z toczenia i piłowania żelaza oraz jego stopów mogą być wytwarzane w Zakładzie w K. w ilości nie przekraczającej 400 Mg/rok. Nadto ustalono, że w pkt IV ppkt 1 tiret 5 niniejszej decyzji, dotyczącym wskazania sposobów zapobiegania powstawaniu odpadów lub ograniczania ich ilości i negatywnego oddziaływania na środowisko. Spółka zobligowana została do zbierania odpadów opakowaniowych w Zakładzie w K. w prasokontenerach - w celu ograniczenia częstotliwości ich wywozu.
Natomiast w zakresie pkt. 2. i 3. organ zwrócił uwagę, że toku prowadzonej kontroli ustalono, że Spółka Z. Sp. z o.o. w Zakładzie w K. prowadzi działalność polegającą na regeneracji używanych części samochodowych, przy czym jak ustalono, części poddawane w zakładzie procesom regeneracji są częściami, które uprzednio uzyskały status odpadów. Prowadzoną w Zakładzie w K. działalność organ sklasyfikował jako polegającą na odzysku odpadów poprzez przygotowanie ich do ponownego użycia, tj. stanowiącą przetwarzanie odpadów. Ustalono również, że do procesów regeneracji prowadzonych w Zakładzie w K. przyjmowane są odpadowe części samochodowe pochodzące spoza granic kraju, tj. przemieszczane w strumieniu międzynarodowym.
Jednocześnie w trakcie kontroli ustalono, że spółka Z. sp. z o.o. dla Zakładu w K. posiada wyłącznie decyzję Starosty Powiatu Wrocławskiego (Nr 286/2021) z dnia 11 października 2021 r. udzielającą pozwolenia na wytwarzanie odpadów, nie legitymując się żadnymi innymi decyzjami z zakresu gospodarowania nimi. Prowadzenie działalności polegającej na przetwarzaniu odpadów wyłącznie w oparciu o pozwolenie na wytwarzanie odpadów, stanowi naruszenie art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2023 r. poz. 1587 ze zm., dalej: u.o.o.). W ocenie organu brak uregulowanego stanu formalnoprawnego w zakresie przetwarzania odpadów jest równoznaczne z tym, że Z. sp. z o.o. nie jest uprawniona do przyjmowania, do prowadzonych w Zakładzie w K. procesów regeneracji, części samochodowych, które uprzednio zyskały status odpadów. Przyjmowanie przez Spółkę Z. Sp. z o.o. do Zakładu w K. odpadowych części samochodowych przemieszczanych do niej w strumieniu międzynarodowym jest również niezgodne przepisami określającymi procedury dotyczące transgranicznego przemieszczania odpadów. Zgodnie z art. 2 pkt 14 Rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz.U. UE. L. z 2006 r. Nr 190, str. 1 z późn. zm.) w zw. z art. 85 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1157 z dnia 11 kwietnia 2024 r. w sprawie przemieszczania odpadów, zmiany rozporządzeń (UE) Nr 1257/2013 i (UE) 2020/1056 oraz uchylenia rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 Tekst mający znaczenie dla EOG (Dz. U. UE. L. z 2024 r. poz. 1157), odbiorcą transgranicznie przemieszczanych odpadów może być osoba lub przedsiębiorstwo podlegające jurysdykcji państwa przeznaczenia, do których odpady są przesyłane w celu ich odzysku lub unieszkodliwienia. Zakład, który nie legitymuje się wymaganym zezwoleniem na przetwarzanie odpadów, w świetle prawa nie może poddawać odpadów procesom przetwarzania. Zdaniem DWIOŚ oznacza to, że nie może być on odbiorcą transgranicznie przemieszczanych odpadów.
W zakresie pkt. 4. organ wskazał, że w toku prowadzonej kontroli ustalono, że w Z. Sp. z o.o. wytwarzane w Zakładzie w K. odpady w postaci całych nierozmontowanych części samochodowych (odpady wielomateriałowe), odpady metalowe w postaci metalowych komponentów pochodzących z rozmontowywanych części samochodowych – wytwarzane na etapie demontowania ww. części, przed poddaniem ich jakimkolwiek dalszym procesom regeneracji, odpadowe filtry osuszaczy powietrza, metalowe odpady pozainstalacyjne klasyfikuje jako odpady pochodzące z procesów toczenia i piłowania metali, tj. odpady o kodzie 12 01 01 (odpady z toczenia i piłowania żelaza oraz jego stopów) oraz odpady o kodzie 12 01 03 (odpady z toczenia i piłowania metali nieżelaznych).
Jak zaznaczył organ klasyfikowanie tych odpadów, jako odpadów powstałych z procesów toczenia i piłowania metali jest niezgodne z art. 4 ust. 1 pkt 1) u.o.o. Odpady o kodzie 12 01 01 oraz 12 01 03, znajdują się w grupie 12 dedykowanej dla odpadów powstających w wyniku kształtowania oraz fizycznej i mechanicznej obróbki powierzchni metali i tworzyw sztucznych, podgrupie 12 01 o tej samej nazwie. Zgodnie z oznaczeniem rodzajowym ww. kody przeznaczone są dla odpadów powstałych w procesach toczenia i piłowania metali żelaza i jego stopów oraz metali nieżelaznych. Ww. kody odpadów nie są przeznaczone dla odpadów wytwarzanych w procesach sortowania lub rozmontowywania części samochodowych na poszczególne komponenty czy też w wyniku jakichkolwiek innych procesów niż toczenie i piłowanie metali.
W odniesieniu do pkt. 5. stwierdzono, że w wyniku kontroli ustalono, że Z. Sp. z o.o. niewłaściwie klasyfikując wytwarzane w Zakładzie w K. odpady, nie wykazuje wszystkich faktycznie wytwarzanych w Zakładzie odpadów w prowadzonej ewidencji odpadów, natomiast ewidencja prowadzona dla odpadów o kodach 12 01 01 oraz 12 01 03, pod którymi Spółka błędnie klasyfikuje niektóre wytwarzane odpady, zawiera dane niezgodne ze stanem rzeczywistym.
W trakcie kontroli ujawniono również, że Z. Sp. z o.o. przekazując odpady wytwarzane w Zakładzie do dalszego zagospodarowania, sporządza karty przekazania odpadów (KPO) dla odpadów o kodzie 12 01 01 lub 12 01 03, podczas gdy faktycznie przekazuje mieszaninę odpadów złożoną z odpadów o kilku kodach. Nadto ustalono, że spółka ta sporządza karty przekazania odpadów (KPO) z opóźnieniem wynoszącym od jednego do kilkudziesięciu dni w stosunku do faktycznej daty przekazania odpadów, przy czym ww. KPO nie są wystawiane dla odpadów faktycznie wytworzonych i przekazanych przez Z. Sp. z o.o., lecz dla odpadów z nich wysortowanych przez podmiot je przejmujący w jego zakładzie po przejęciu przekazanej przez spółkę mieszaniny. Nadto w prowadzonej ewidencji odpadów stwierdzono niezgodności pomiędzy danymi ilościowymi zawartymi w kartach przekazania odpadów (KPO) oraz w kartach ewidencji odpadów (KEO). Stwierdzone w trakcie kontroli nieprawidłowości w zakresie klasyfikowania wytwarzanych odpadów oraz ich przekazywania do dalszego zagospodarowania , w ocenie organu, skutkują prowadzeniem ewidencji odpadów w sposób niezgodny ze stanem rzeczywistym w ujęciu ilościowym oraz jakościowym oraz w sposób nieterminowy. Jak stwierdził organ stanowi to naruszenie art. 66 ust. 1 u.o.o. , zgodnie z którym posiadacz odpadów jest zobowiązany do prowadzenia na bieżąco jakościowej i ilościowej ewidencji odpadów zgodnie z katalogiem odpadów. Powyższe należy rozumieć w ten sposób, że prowadzona ewidencja odpadów powinna odzwierciedlać rzeczywiste rodzaje oraz ilości odpadów wytwarzanych przez podmiot w związku z prowadzoną przez niego działalnością, natomiast wpisy do ewidencji powinny być dokonywane bez zwłoki w stosunku do zdarzeń, których dotyczą. Sporządzanie przez Spółkę kart przekazania odpadów (KPO) po dacie przekazania odpadów stanowi również naruszenie art. 69 ust. 1 u.o.o., zgodnie z którym kartę przekazania odpadów (KPO) sporządza posiadacz odpadów, który przekazuje odpady do następnego posiadacza odpadów albo do prowadzonych przez siebie miejsc zbierania odpadów lub miejsc przetwarzania odpadów, przed rozpoczęciem ich transportu.
Końcowo, w zakresie pkt. 6., DWIOŚ wskazał, że zgodnie z § 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 11 września 2020 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla magazynowania odpadów (Dz.U. z 2020 r. poz. 1742, dalej: rozporządzenie), oznakowanie poszczególnych rodzajów odpadów w miejscu ich magazynowania powinno zawierać co najmniej wskazanie kodów magazynowanych odpadów, naniesionych cyframi koloru czarnego o wysokości minimum 20 mm i szerokości linii minimum 3 mm.
W trakcie przeprowadzonych w dniu 5 lipca 2023 r. oględzin miejsc magazynowania odpadów wytwarzanych w Zakładzie w K., organ stwierdził, że odpady niebezpieczne w magazynie chemicznym oznakowane zostały kartkami z naniesionymi na nich dużymi napisami określającymi nazwy magazynowanych odpadów oraz kodami ich rodzajów naniesionymi w lewym górnym rogu tych kartek cyframi o wymiarach mniejszych od minimalnego wymiaru określonego w rozporządzeniu.
Pismem z dnia 27 września 2024 r. Z.(1) sp. z o.o. z siedzibą we W. (dalej: strona skarżąca, skarżąca spółka) zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła skargę na wskazane zarządzenie pokontrolne zaskarżając je w części, tj. w zakresie pkt. 2. i 3. Skarżąca spółka zarzuciła w tym zakresie naruszenie:
1. art. 12 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś. polegające na wydaniu zarządzenia pokontrolnego w sposób nie pozwalający na niebudzące wątpliwości odczytanie zakresu działań, które w ocenie organu winny być zrealizowane przez stronę skarżącą w wyniku wydanego zarządzenia pokontrolnego, w tym poprzez niejednoznaczne określenie, które działania w ramach prowadzonej przez skarżącą spółkę działalności gospodarczej polegającej na regeneracji części samochodowych organ uznaje za prawidłowe, a które za nieprawidłowe, jak również poprzez niejednoznaczne uzasadnienie, nieodpowiadające swą treścią sentencji zarządzenia;
2. art. 12 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś. w zw. z art. 11 ust. 1 i ust. 2 u.i.o.ś., polegające na wydaniu zarządzenia pokontrolnego, które opiera się na błędnych ustaleniach faktycznych, względnie okolicznościach faktycznych, które nie zostały przez kontrolujących należycie zweryfikowane, w wyniku czego organ sformułował wobec skarżącej spółki obowiązki polegające z jednej strony na pozyskaniu zezwolenia, o którym mowa w art. 41 ust. 1 u.o.o. w przypadku zamiaru prowadzenia działalności polegającej na przetwarzaniu odpadów w procesie odzysku zużytych części samochodowych, a z drugiej strony na przyjmowaniu do prowadzonych w zakładzie procesów regeneracji wyłącznie używane części samochodowych, które nie są odpadami, do czasu uregulowania stanu formalnoprawnego w zakresie przetwarzania odpadów, pomimo tego, że jeszcze w toku trwania kontroli strona skarżąca przedstawiła organowi dowody potwierdzające nieodpadowy charakter części samochodowych poddawanych regeneracji w zakładzie skarżącej spółki, w tym potwierdzające fakt, że są to części używane, a nie części zużyte stanowiące odpady.
W uzasadnieniu skargi wskazano m.in., że pkt. 2. i 3. zaskarżonego zarządzenia zostały sformułowane w sposób nieprecyzyjny i niejasny. Analiza zapisów zarządzenia pokontrolnego nie daje jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, które działania skarżącej spółki traktowane są przez organ jako nieprawidłowe i jakiego zachowania strony skarżącej organ oczekuje, przy czym odpowiedzi tej organ nie zawarł również w uzasadnieniu zarządzenia odnoszącego się do tych punktów. Ponadto wskazano, że wnioski sformułowane przez organ w uzasadnieniu pkt. 2. i 3. zarządzenia pokontrolnego nie znajdują oparcia w niebudzących wątpliwości ustaleniach co do stanu faktycznego, organ bowiem całkowicie pominął zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdzający okoliczność, że części samochodowe poddawane przez stronę skarżącą regeneracji nie stanowią odpadów.
Dalej wskazano, że w Zakładzie w K. prowadzona jest działalność w zakresie regeneracji części samochodowych niebędących odpadami. Jak stwierdzono używane części samochodowe poddawane procesowi regeneracji w Zakładzie w K. są częściami pełnowartościowymi i na żadnym etapie poprzedzającym proces regeneracji nie są traktowane jako odpady, tj. jako przedmioty, których posiadacz się pozbywa. Części te wyprodukowane zostały w ramach Grupy Z.(2), do której należy strona skarżąca, i już na etapie projektowania założono, że ich cykl życia będzie wydłużany przez okresowe przeprowadzanie regeneracji. Istotne jest przy tym, że części przeznaczone do regeneracji nie są częściami niesprawnymi, nie nadającymi się z uwagi na swój stan techniczny do wykorzystania zgodnie z przeznaczeniem. Części te wymagają jedynie przeprowadzenia pewnych zabiegów regeneracyjnych przywracających im pełnię funkcji użytkowych (taką, jak części fabrycznie nowych), a w sytuacji, gdyby część taka znajdowała się w pojeździć, nadal pełniłaby swoją funkcję, choć nie osiągałaby najlepszych możliwych parametrów pracy - z tego właśnie względu pożądane jest przeprowadzenie jej regeneracji. Cały proces regeneracji części samochodowych w zakładzie skarżącej spółki zorganizowany jest w taki sposób, że do przeprowadzenia regeneracji w ogóle nie są dopuszczane zużyte części samochodowe stanowiące odpady. Okoliczności faktyczne związane z procesem regeneracji części samochodowych w zakładzie strony skarżącej nie pozwalają na przyjęcie, że w jakimkolwiek momencie doszło do "pozbycia się" tych części, w rozumieniu przyjmowanym przez judykaturę w świetle przepisów u.o.o. i dyrektywy nr 2008/98/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy (Dz.Urz. UE L z 2008 r. poz. 312, s. 3, dalej: dyrektywa nr 2008/98/WE). Podkreślono także, że działalność skarżącej spółki w zakresie regeneracji jest zgodna z modelem postępowania, do którego odnoszą się przepisy prawa unijnego w zakresie ochrony środowiska i regeneracji części samochodowych, w tym modelem przewidzianym w procedowanym obecnie projekcie Rozporządzenia w sprawie wymogów dotyczących obiegu zamkniętego w odniesieniu do projektowania pojazdów i gospodarowania pojazdami wycofanymi z eksploatacji zmieniające rozporządzenia (UE) 2018/858 i 2019/1020 oraz uchylające dyrektywy 2000/53/WE i 2005/64/WE (COM(2023)451).
Nadto wskazano, że części przekazywane do regeneracji w Zakładzie w K. zachowują swoją funkcjonalność, to jest spełniają parametry pozwalające na ich wykorzystywanie zgodnie z dotychczasowym przeznaczeniem, bez przeprowadzenia jakichkolwiek czynności czy zabiegów.
W ocenie skarżącej spółki nie następuje utrata przydatności części samochodowych dla dotychczasowego posiadacza, powodująca, że stają się one obciążeniem dla posiadacza, nie występuje też ryzyko pozbycia się części w sposób mogący szkodzić środowisku. Podejmowane działania wskazują na brak zamiaru pozbycia się części.
W rezultacie wniesiono o: uchylenie pkt. 2. i 3. zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego DWIOŚ oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę DWIOŚ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Na rozprawie w dniu 18 marca 2025 r. pełnomocnik skarżącej spółki podtrzymała stanowisko zajęte w skardze. Wyjaśniła, że klientami strony skarżącej są warsztaty, serwisy, stacje obsługi pojazdów. Wymontowana, uszkodzona, używana część trafia do zakładu skarżącej spółki, tam podlega regeneracji i wprowadzana jest do ponownego obrotu jako produkt. Niekoniecznie wraca do tego samego serwisu. Stronę skarżącą z dostawcami łączą umowy. Uiszczana kaucja stanowi zabezpieczenie i mobilizację dla klientów aby nie doszło do zużycia części. Serwisy mogą przesłać tylko część, którą można zregenerować. Postanowieniem wydanym po zamknięciu rozprawy Sąd odroczył termin ogłoszenia orzeczenia do dnia 27 marca 2025 r.
Pismem z dnia 26 marca 2025 r. pełnomocnik strony skarżącej wniósł o otwarcie rozprawy oraz o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu: opinii Instytutu Ochrony Środowiska – Państwowego Instytutu Badawczego z dnia 19 marca 2025 r., pt. "Ekspertyza w zakresie klasyfikacji części samochodowych przeznaczonych do regeneracji w Polsce".
W konsekwencji złożonego wniosku na posiedzeniu w dniu 27 marca 2025 r. Sąd postanowił w pkt. 1. otworzyć na nowo zamkniętą rozprawę oraz w pkt. 2. dopuścić dowód z ekspertyzy z dnia 19 marca 2025 r. dołączonej do pisma z dnia 26 marca 2025 r. Sąd zakreślił pełnomocnikowi organu siedmiodniowy termin w celu zapoznania się z ekspertyzą z dnia 19 marca 2025 r. i odroczył publikację orzeczenia do dnia 10 kwietnia 2025 r.
W dniu 3 kwietnia 2025 r. do Sądu wpłynęło pismo DWIOŚ stanowiące ustosunkowanie się organu do złożonej przez stronę skarżącą ekspertyzy. W piśmie tym wskazano m.in., że dokument ten stanowi kolejną próbę przedstawienia działalności prowadzonej przez skarżącą spółkę w zakresie regeneracji używanych części samochodowych noszącej znamiona przetwarzania odpadów w sposób uzasadniający prowadzenie tej działalności z pominięciem obowiązujących przepisów prawa z zakresu gospodarowania odpadami, właściwych dla wykonywania ww. działalności przez stronę skarżącą.
Z kolei w dniu 7 kwietnia 2025 r. do Sądu wpłynęło kolejne pismo strony skarżącej, w którym zawarty został wniosek o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów załączonych do tego pisma.
Pismem z dnia z dnia 17 kwietnia 2025 r. strona skarżąca wystąpiła o sprostowanie protokołu rozprawy z dnia 18 marca 2025 r. w ten sposób, że sformułowanie: "stacje obsługi pojazdów" oraz "uszkodzona" należy wykreślić. Wraz z wnioskiem złożono wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sprostowanie protokołu z dnia 18 marca 2025 r. (postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2025 r. Sąd odrzucił wniosek o przywrócenie terminu ze względu na przekroczenie terminu określonego w art. 87 § 1 p.p.s.a.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Przy czym w myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), rozstrzygając w granicach danej sprawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną jednakże powyższe regulacje nie pozwalają sądowi na stosowanie przy orzekaniu zasad współżycia społecznego lub zasad słuszności. Uchylenie decyzji lub postanowienia, względnie stwierdzenie ich nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania lub prawa materialnego, odpowiednio mogących mieć lub mających wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 p.p.s.a.). Z art. 146 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4-4b, sąd uchyla akt lub czynność albo stwierdza bezskuteczność czynności, przy czym przepis art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio.
Dokonując zatem, w myśl tych wskazań, oceny zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego co do jego zgodności z prawem, Sąd doszedł do przekonania, że wniesiona skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
W rozpoznawanej sprawie zasadniczą osią sporu pozostaje przyjęta przez organ ocena, że części samochodowe poddawane regeneracji przez skarżącą spółkę stanowią odpady.
Wobec tego należy rozpocząć od wskazania, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o.o., odpady to każda substancja lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany.
Strona skarżąca argumentując swoje stanowisko wskazuje, że części samochodowe poddawane procesowi regeneracji są częściami pełnowartościowymi i na żadnym etapie poprzedzającym proces regeneracji nie są traktowane jako odpady, tj. jako przedmioty, których posiadacz się pozbywa.
Sąd w pełni aprobuje i przyjmuje za swoje stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 1 października 2024 r., sygn. akt III OSK 3756/21 (publ. CBOSA).
W orzeczeniu tym NSA wskazał, że art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o.o. stanowi implementację art. 3 pkt 1 dyrektywy nr 2008/98/WE. Na co jednak zwrócono uwagę to konieczność ustalenia, czy zbywca przedmiotu zamierzał się go pozbyć nie widząc dla niego innego zastosowania. Jest to bowiem warunek konieczny dla przyjęcia, że dany przedmiot stanowi odpad. Pojęcie "pozbycie się", które stanowi przesłankę do uznania za odpad, oznacza zmianę sposobu użytkowania wskazanego przedmiotu, czyli użytkowanie w inny sposób niż nakazuje to przeznaczenie danego przedmiotu, a nowy sposób użytkowania mógłby wywoływać niekorzystne oddziaływanie na środowisko.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zakwalifikowanie substancji lub przedmiotu jako "odpadów" wynika przede wszystkim z zachowania posiadacza i ze znaczenia terminu "pozbywać się" (wyrok z dnia 4 lipca 2019 r., Tronex, C 624/17, EU:C:2019:564, pkt 17 i przytoczone tam orzecznictwo). W odniesieniu do pojęcia "pozbywać się" z utrwalonego orzecznictwa wynika również, że należy je interpretować z uwzględnieniem celu dyrektywy 2008/98/WE, którym zgodnie z motywem 6 tej dyrektywy jest zmniejszenie negatywnych skutków wytwarzania odpadów i gospodarowania nimi dla zdrowia ludzkiego i środowiska. Pojęcie to wymaga również wykładni w świetle art. 191 ust. 2 TFUE, który stanowi, że polityka Unii Europejskiej w dziedzinie środowiska stawia sobie za cel wysoki poziom ochrony i opiera się w szczególności na zasadach ostrożności i działania zapobiegawczego. Wynika z tego, że pojęcia "pozbywać się", a zatem i pojęcia "odpadów" w rozumieniu art. 3 pkt 1 dyrektywy 2008/98/WE, nie można interpretować w sposób zawężający. Pojęcie "pozbywać się" obejmuje zarówno "odzysk", jak i "unieszkodliwianie" danej substancji lub przedmiotu w rozumieniu art. 3 pkt 15 i pkt 19 dyrektywy 2008/98/WE.
Z orzecznictwa TSUE wynika także, że to, czy dany przedmiot lub substancja stanowi "odpad" w rozumieniu dyrektywy 2008/98/WE, należy ustalić w świetle wszystkich okoliczności, z uwzględnieniem celu tej dyrektywy i jej skuteczności, która nie powinna zostać naruszona. Konkretne okoliczności mogą zatem stanowić wskazówkę występowania działania polegającego na pozbywaniu się, zamiaru pozbycia się lub zobowiązania do pozbycia się substancji lub przedmiotu w rozumieniu art. 3 pkt 1 dyrektywy 2008/98/WE. Jednocześnie nie budzi wątpliwości, że pojęcie odpadów nie wyklucza substancji i przedmiotów, które mogą zostać ponownie gospodarczo wykorzystane. System nadzoru i gospodarowania ustanowiony dyrektywą 2008/98/WE ma bowiem na celu objęcie swoim zakresem wszystkich przedmiotów i substancji, których ich właściciel się pozbywa, nawet jeżeli mają one wartość handlową i są gromadzone z powodów handlowych do celów recyklingu, regeneracji lub ponownego wykorzystania (zob. wyroki: z dnia 24 czerwca 2008 r., Commune de Mesquer, C 188/07, EU:C:2008:359, pkt 40; z dnia 3 października 2013 r., Brady, C 113/12, EU:C:2013:627, pkt 42 i przytoczone tam orzecznictwo).
W wyroku z dnia 14 października 2020 r. w sprawie C-629/19 TSUE ponadto orzekł, że należy zwrócić szczególną uwagę, czy rozpatrywany przedmiot lub substancja nie są już przydatne dotychczasowemu właścicielowi, a więc czy przedmiot lub substancja stanowią obciążenie, którego posiadacz zamierza się pozbyć. Gdy taka sytuacja rzeczywiście ma miejsce, istnieje ryzyko, że posiadacz pozbędzie się danego przedmiotu lub substancji, które do niego należą, w sposób mogący szkodzić środowisku, w szczególności porzucając, wysypując lub unieszkodliwiając je w niekontrolowany sposób. Taki przedmiot lub substancja, wchodząc w zakres pojęcia "odpadów" w rozumieniu dyrektywy 2008/98/WE, podlegają przepisom tej dyrektywy, co oznacza, że odzyskiwania lub unieszkodliwiania przedmiotu lub substancji należy dokonać bez zagrożenia zdrowia ludzi oraz bez stosowania procesów lub metod, które mogłyby szkodzić środowisku. W związku z tym stopień prawdopodobieństwa ponownego wykorzystania towaru, substancji lub produktu bez wstępnego przetwarzania stanowi istotną przesłankę ich kwalifikacji jako odpad. Przepisy dyrektywy 2008/98/WE dotyczą bowiem zapewnienia, żeby czynności odzyskiwania i unieszkodliwiania odpadów były wprowadzane w życie bez zagrożenia dla zdrowia ludzkiego oraz bez stosowania procesów lub metod, które mogłyby szkodzić środowisku. Uwzględniając obowiązek dokonania wykładni rozszerzającej pojęcia "odpadów", należy uznać, że dotyczy to jedynie sytuacji, w których ponowne wykorzystanie takiego towaru lub substancji jest nie tylko możliwe, ale i pewne, bez konieczności poddania w tym celu uprzedniemu procesowi odzyskiwania odpadów, o którym mowa w załączniku II do dyrektywy 2008/98/WE. W kontekście tych rozważań TSUE konsekwentnie podkreśla, że to organy krajowe są właściwe do oceny okoliczności faktycznych rozpoznawanej przez nich sprawy i ustalenie, czy posiadacz przedmiotu lub substancji rzeczywiście miał zamiar ich "pozbycia się".
W konsekwencji wykładnia terminu "pozbycie się" powinna być indywidualizowana, w szczególności wówczas, gdy jest wątpliwe, czy dany przedmiot jest wskutek pozbycia się odpadem. Zgodnie z sugestiami zawartymi w orzecznictwie sądów UE wykładnia taka powinna brać pod uwagę ogólne cele przepisów dotyczących gospodarowania odpadami, a więc w przypadku polskiej ustawy o odpadach – ochronę życia i zdrowia ludzi oraz ochronę środowiska, zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju.
Stwierdzenie istnienia unijnego prawa gospodarowania odpadami w systemie europejskiego prawa ochrony środowiska oraz stopnia wewnętrznego jego zespolenia, jest szczególnie ważne z punktu widzenia procesu sądowego stosowania prawa krajowego. Polega on na takim doborze i powiązaniu wzajemnych celów regulacji prawnych (prawa krajowego i prawa unijnego), że w efekcie tworzą one określoną całość. Stosowanie każdej z tych części łącznie powinno przyczyniać się do osiągnięcia celu nadrzędnego jakim jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony środowiska, o którym mowa w art. 191 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U. z 2004 r. Nr 90 poz. 864/2, dalej: TFUE). W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości "zapewnienie wysokiego poziomu ochrony środowiska" rozumiane jest najczęściej jako jeden z celów ogólnych dyrektyw dotyczących ochrony środowiska (zob. wyrok TSUE z dnia 22 czerwca 2022 r., C-661/20, Komisja Europejska przeciwko Republice Słowackiej, LEX nr 3356056). Powiązanie celu ogólnego w postaci "zapewnienia wysokiego poziomu ochrony środowiska z zasadami ogólnymi prawa ochrony środowiska dostrzegł Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z 7 listopada 2018 r., C-461/17 (zob. wyrok TSUE z dnia 7 listopada 2018 r., C-461/17, Brian Holandia i in. v. An Bord Pleanȧla, ZOTSiS 2018, nr 11, poz. I-883, LEX 2600158). W europejskim prawie gospodarowania odpadami ważne znaczenie ma stopień racjonalności celów oraz środki i metody osiągnięcia danego celu. Racjonalizacja w procesie tworzenia prawa powinna dotyczyć nie tylko celów, ale także instrumentów ich realizacji takich jak np. zasada prewencji. Ważne znaczenie dla jurysdykcji państw członkowskich ma uregulowanie w prawie UE kryteriów i metod klasyfikacji celów aktów prawnych pod kątem zapobiegania zagrożeniom spowodowanym przez odpady. Trybunał Sprawiedliwości dokonując wykładni pojęcia "odpady" odwołuje się bardzo często do celu dyrektywy, w której to pojęcie występuje (zob. wyrok TSUE z dnia 12 grudnia 2013 r., C-241/12, Postępowania Karne Przeciwko Shell Nederland VerkoopmaatschappIj BV i Belgian Shell NV, ZOTSiS 2013, nr 12, poz. I-821, LEX 1396656).
W okolicznościach sprawy wymontowanie części samochodowych nastąpiło poza granicami Polski. Nie ulega wątpliwości, że ich wymontowanie i przekazanie nastąpiło z uwagi na zużycie tych części uniemożliwiające ich dalsze użytkowanie zgodnie z przeznaczeniem. Osoby lub podmioty, które dokonały tego demontażu miały zatem zamiar się pozbyć przedmiotowych części wymieniając je na części nowe. Kluczowe znaczenie odgrywa zatem wola pozbycia się przedmiotowych części z uwagi na ich zużycie. Co więcej już sama okoliczność, że przedmiotowe części wymagają regeneracji świadczy o tym, że ich zużycie, niezależnie od jego stopnia, uniemożliwiało ich dalsze użytkowanie zgodnie z dotychczasowym przeznaczeniem. W konsekwencji sporne części samochodowe należało uznać za odpad w dacie ich pozbycia się przez dotychczasowych posiadaczy, co nastąpiło przed ich międzynarodowym przemieszczeniem. Wypełniają zatem definicję odpadu z przepisów art. 3 pkt 1 dyrektywy 2008/98/WE, jak i art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o.o. Tym samym argumentacja skargi nie mogła wywołać zamierzonego skutku. W tym zakresie stanowiska Sądu nie mogła zmienić również opinia Instytutu Ochrony Środowiska – Państwowego Instytutu Badawczego z dnia 19 marca 2025 r., pt. "Ekspertyza w zakresie klasyfikacji części samochodowych przeznaczonych do regeneracji w Polsce".
Jednocześnie podkreślić należy, że nieskuteczne okazały się argumenty strony skarżącej odnoszące się do procedowanego obecnie projektu Rozporządzenia w sprawie wymogów dotyczących obiegu zamkniętego w odniesieniu do projektowania pojazdów i gospodarowania pojazdami wycofanymi z eksploatacji zmieniające rozporządzenia (UE) 2018/858 i 2019/1020 oraz uchylające dyrektywy 2000/53/WE i 2005/64/WE (COM(2023)451). W tym zakresie wskazać należy, że Sąd – badając legalność danego aktu, orzeka na podstawie prawa obowiązującego, a nie na podstawie projektów przyszłych aktów prawnych. Tymczasem, jak wynika z publicznie dostępnych danych, procedura prawodawcza 2023/0284/COD nie zakończyła się (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/HIS/?uri=CELEX:52023PC0451).
Jakkolwiek Sąd nie uwzględnił wniosku dowodowego zawartego w piśmie z dnia 7 kwietnia 2025 r. to na marginesie wskazać należy, że z lektury opinii prof. dr hab. inż. F. P. (objętej wnioskiem dowodowym) wynika, że wymontowane z pojazdów części, które wysyłane są do skarżącej spółki w celach regeneracyjnych, nie wracają (co do zasady) po regeneracji do klientów, którzy je wysłali, części te zostają, w trakcie prac serwisowych/naprawczych, zastąpione innymi nowymi częściami – przez posiadaczy pojazdów. Ewidentnie zatem twórca opinii wskazuje na okoliczność pozbywania się części samochodowych.
Nie mogły zadziałać również podnoszone w skardze okoliczności, jakoby w zarządzeniu pokontrolnym organ niejednoznaczne określił, które działania w ramach prowadzonej przez skarżącą spółkę działalności gospodarczej polegającej na regeneracji części samochodowych uznaje za prawidłowe, a które za nieprawidłowe, jak również poprzez niejednoznaczne uzasadnienie, nieodpowiadające swą treścią sentencji zarządzenia. W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, iż pkt 3 zarządzenia pokontrolnego ("do czasu uregulowania stanu formalnoprawnego w zakresie przetwarzania odpadów, przyjmować do prowadzonych w zakładzie procesów regeneracji wyłącznie używane części samochodowe, które nie są odpadami.") należy odczytywać w ten sposób, że mają to być elementy, które nie będą odpowiadały ustawowej definicji odpadu, co pozostaje zresztą w pełnej zgodzie z wcześniej poczynionymi uwagami.
Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.