II SA/WR 791/24

II SA/Wr 791/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-11-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Halina Filipowicz-Kremis /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne
Ochrona zwierząt
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono sprzeciw z art. 64b § 1 p.p.s.a.
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 64b par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 138 par.2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 1580
art. 6 ust. 1, art. 7 ust. 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 listopada 2024 r. sprawy ze sprzeciwu Stowarzyszenia [...] z siedzibą w Ł. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 16 września 2024 r. Nr SKO 4220.9.2024 w przedmiocie czasowego odebrania zwierząt oddala sprzeciw.
Uzasadnienie
Kierownik Wydziału Gospodarki Komunalnej i Ochrony Środowiska w Urzędzie Miejskim w M. wydał z upoważnienia Burmistrza Gminy M. wydał dnia 6 sierpnia 2024 r. (GK.6140.49.2024) decyzję orzekającą o czasowym odebraniu zwierząt: "legwan zielony, agama brodata, szynszyl (5 szt.), szczur, papuga mordolotka czerwonoczelna, papuga rudosterka zielonolica (2 szt.), papuga mnichanizinna (2 szt.), papuga nierozłączka, wiewiórki (4 szt.), królik biało-rudy, żółw lądowy (2 szt.), żółw wodno-lądowy, papużki faliste (3 szt.),będących własnością państwa M. i M.(1) K., prowadzących sklep zoologiczno-wędkarski w M. przy ul. [...]" (pkt 1), "przekazaniu czasowo odebranych zwierząt O. z siedzibą w Ł. [...] Ł., do czasu wydania stosownego orzeczenia przez Sąd" (pkt 2) i nadającej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności (pkt 3). Uzasadniając takie rozstrzygnięcie wyjaśnił, że pismem z dnia 16 lutego 2024 r. "O. z siedzibą w Ł." zawiadomił Burmistrza Gminy M. o odebraniu w dniu 9 lutego 2024 r. tych zwierzątw trybie określonym wart. 7 ust. 3, w związku z art. 6, art. 4 pkt 11 ustawy "państwu M. i. M.(1) K.". "O." uzasadnił przyczyny odebrania zwierząt i wniósł o wydanie decyzji o czasowym odebraniu zwierząt i "przekazaniu ich pod opiekę O.'" do czasu wydania orzeczenia przez sąd powszechny. Burmistrz Gminy M. zawiadomił strony, że "na wniosek O. zostało wszczęte postępowanie administracyjne oraz o możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Towarzystwo uzasadniło celowość wydania stosownej decyzji o czasowym odebraniu zwierząt tym, iż opieka nad nimi odbywała się w sposób niewłaściwy, co powodowało ich cierpienie". W dniu 11 marca 2022 r. "po raz pierwszy wraz z przedstawicielami Komendy Powiatowej Policji w M. odbyła się kontrola sklepu wędkarskiego przy ul. [...] w M. Na miejscu stwierdzono szereg nieprawidłowości w tym rażące niechlujstwo, we wszystkich klatkach u zwierząt. Poidła były zielone od glonów, bez czystej wody a w klatkach panował bród. Lekarz weterynarii będący podczas kontroli stwierdził silny świąd u wielu zwierząt spowodowany obecnością pasożytów. Na regalach znajdowała się karma, której data ważności skończyła się dwa lata wcześniej. Poza tym w pomieszczeniu znajdowały się karmy suche z nieprawidłowym oznaczeniem. Na terenie pomieszczenia znajdował się między innymi szczur samica z młodymi stłoczone w niewielkich klatkach. Właściciele dostali zalecenia poprawy warunków bytowych zwierząt. Podczas kolejnej kontroli lekarz weterynarii również stwierdziła obecność pasożytów u zwierząt, u niektórych, w tym koszatniczek, były widoczne zmiany skórne, brak znamion poprawy warunków bytowych zwierząt. W późniejszym czasie do O. wielokrotnie zgłaszano nieprawidłowości. Często sprzedawano zwierzęta, które okazywały się chore i umierały. W dniu 09.02.2024 r. po kolejnym zgłoszeniu pani K. H. wraz z policjantem KPP w M. T. W. oraz lekarzem weterynarii K. Z. udali się z kolejną kontrolę. Na miejscu okazało się, że właściciel w żaden sposób nie wpłynął na poprawę warunków bytowych zwierząt. W jednym akwarium (terrarium) znajdował się legwan zielony w stanie skrajnego wycieńczenia oraz silnego odwodnienia z martwicą dolnych części ciała, zwierzę nie miało prawidłowego pokarmu, pojemnik do wody był na tyle wysoki, że jaszczurka nie mogła się z niego napić. Akwarium było pozbawione światła UVB, koniecznego do rozwoju tego zwierzęcia. W drugim akwarium (terrarium) znajdowała się agama - zwierzę również nie posiadało prawidłowego oświetlenia, stara wylinka na dolnych częściach ciała, uszkodzony ogon w połowie długości. W misce znajdowały się drewnojady na zepsutym starym pokarmie. Klatki dla ptaków były bardzo małe. W klatce z papugami objawy świerzbu przy dziobie u samca. W większości klatek dla ptaków zamiast poideł znajdowały się puszki po konserwach, a woda była mocno zanieczyszczona. Żółw wodnolądowy w za małym akwarium (terrarium). W akwarium (terrarium) dla żółwi lądowych brak właściwego oświetlenia. W klatce z szynszylami jedno zwierzę jest mocno osowiałe, brakuje odpowiedniego pożywienia, podobnie jest w klatce dla wiewiórek, jedno zwierzę jest silnie osowiałe i daje się bez problemu złapać. W kolejnych niewielkich klatkach znajdują się gryzonie, w tym szczur z silnymi zmianami skórnymi oraz silnym świądem. Skóra jest zaczerwieniona z zadrapaniami. Pomieszczenie nie spełnia wymogów sanitarnych do trzymania zwierząt oraz w trzymania pokarmu. Zwierzęta przebywające w nim narażone są na stres, cierpienie i choroby. Właściciel nie potrafi okazać dokumentów legalności posiadanych zwierząt. Według opinii, która została dołączona do sprawy przez lekarza weterynarii, panią K. Z. większość zwierząt przebywa złych warunkach bytowania, nie spełniających potrzeb dla danego gatunku np. brak prawidłowego oświetlenia dla gadów czy wody u ptaków i ssaków. Każde ze zwierząt zostało przebadane. "Kolejno wskazano, że: - "legwan zielony - zwierzę w skrajnej kaheksi, widoczne roztocza na skórze, legwany są roślinożercami u tego osobnika w misce stwierdzono mięczaki. Na dużej powierzchni skóry widoczna martwica szczególnie obejmująca dolne części kończyn oraz ogon. Osobnik jest apatyczny, silnie odwodniony, ciało pokryte starą wylinką, która odrywa się razem ze skórą"; - "agama brodata - jaszczurka ma duże połacie starej wylinki, która uszkadza skórę, brak połowy ogona i zwiększona ruchomość kości mogą sugerować wcześniejszy uraz, zatkane 2 kanały uszne. Zwierzę jest odwodnione, skóra pofałdowana, zapadnięte gałki oczne, na brzuchu widoczne roztocza"; - "szynszyle szt. 5 ubytki w sierści, objawy zapalenia skóry, silne wychudzenie. U jednego z osobników objawy zespołu przedsionkowego, zaburzenia równowagi, kręcz szyi, silna apatia" - "szczur samiec - zwierzą z silnymi, powikłanymi bakteryjnie zmianami na skórze, odczuwa świąd, przerzedzenia w sierści. W lewej pachwinie zmiana ok. 3 cm, tak samo przy kończynie przedniej po stronie prawej. Zmiany w okolicach oczu (parfiria). Zwierzę osowiałe, apatyczne, nie przejawiające chęci pobierania pokarmu, zwiększony szmer pęcherzykowy świadczący bądź o przerzutach nowotworowych bądź o mykoplazmozie"; - "królik samiec - zwierzę w stanie ogólnym złym. Ropna wydzielina z lewego oka będąca wynikiem długotrwałego procesu zapalno-wysiękowego"; - " żółwie lądowe 2 szt. - zmiany kształtu i rozwoju karapaksu, świadczące o długotrwałym utrzymaniu gadów w warunkach nie zapewniających minimalnych potrzeb życiowych, apatia oraz brak apetytu"; - "żółw wodno-lądowy - zmiany kształtu i rozwoju karapaksu świadczące o długotrwałym utrzymywaniu w warunkach nie zapewniających minimalnych potrzeb życiowych. Apatia i brak apetytu". Jeśli chodzi o ptaki: "3 papużki faliste", "papuga mordolotka czerwonoczelna", "papuga rudosterka zielonolica - 2 szt.", "papuga mnicha nizinna 2 szt.", "papuga nierozłączka", w uzasadnieniu decyzji z dnia 6 sierpnia 2024 r. wskazano, że "u wszystkich odebranych ptaków stwierdzono badaniem mikroskopowym inwazję świerzbu, który jest zoonozą niebezpieczną dla człowieka. W większości klatek zamiast poideł zrdzewiałe pojemniki. Ptaki nie mają zapewnionego dobrostanu." Wiewiórki "4 szt." to "osobniki z widocznymi niedoborami żywieniowymi, słabo rozwinięte mięśnie, wyłysienia i intensywny świąd. U jednej z samic objawy neurologiczne, problemy z poruszaniem, ropny wypływ z dróg rodnych."
Poczyniwszy powyższe wyjaśnienia Burmistrz Gminy M. stwierdził, że "Zgodnie z art. 4 pkt 11 oraz art. 6.2 ustawy o ochronie zwierząt za znęcanie się nad zwierzętami należy rozumieć zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień, a w szczególności: utrzymywanie zwierzęcia w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie go w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa, bądź w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji; utrzymywanie zwierzęcia bez odpowiedniego pokarmu lub wody przez okres wykraczający pom minimalne potrzeby właściwe dla gatunku." Wyjaśnił, że w świetle treści art. 7 ust. 1 ustawy, zwierzę traktowane w sposób określony w art. 6 ust. 2 może być czasowo odebrane właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego ze względu na miejsce pobytu zwierzęcia. Przytoczywszy następnie treść art. 7 ust. 3 ustawy organ pierwszej instancji stwierdził, że "Taki stan rzeczy wskazuje w ocenie tut. organu na to, iż zwierzęta były przetrzymywane w niewłaściwych warunkach, a nawet w stanie rażącego zaniedbania i niechlujstwa. Mając powyższe na uwadze, należało orzec jak w sentencji decyzji".
Od decyzji Burmistrza Gminy M. z dnia 6 sierpnia 2024 r. odwołała się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego M. K. Stwierdziła, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją i wnosi o jej uchylenie. Zwróciła się także o wstrzymanie wykonania decyzji organu pierwszej instancji. Odwołanie - z takimi samymi żądaniami - wniósł również M. K.(1)(reprezentowany przez pełnomocnika). Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art, 6, art. 7,art. 77 § 1, art. 80, art. 81a i art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. Odwołanie M. K.(1) zostało przekazane Kolegium w dniu 16 września 2024 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu, decyzją z dnia 16 września 2024 r. po rozpatrzeniu odwołań M. K. i M. K.(1) (reprezentowanego przez pełnomocnika J. T.) od opisanej decyzji, na podstawie: - art. 138 § 2 ustawy dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572; powoływanej dalej jako k.p.a.), - art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2023 r. poz. 1580, z późn. zm.; powoływanej dalej głównie jako ustawa), uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Na uzasadnienie wskazano, że przepisy art. 7 ustawy o ochronie zwierząt przewidują dwa odrębne tryby postępowania w przypadku stwierdzenia, że zwierzę traktowane jest w sposób określony w art. 6 ust. 2 ustawy, a więc jego właściciel lub opiekun znęca się nad nim. Pierwszy z trybów regulowany jest w art. 7 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym: "Zwierzę traktowane w sposób określony w art. 6 ust. 2 może być czasowo odebrane właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego ze względu na miejsce pobytu zwierzęcia i przekazane:1) schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę domowe lub laboratoryjne, lub 2) gospodarstwu rolnemu wskazanemu przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), jeżeli jest to zwierzę gospodarskie, lub 3) ogrodowi zoologicznemu lub schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę wykorzystywane do celów rozrywkowych, widowiskowych, filmowych, sportowych lub utrzymywane w ogrodach zoologicznych." Stosownie do art. 7 ust. 1c ustawy, w przypadku braku takiej zgody lub wystąpienia innych okoliczności uniemożliwiających przekazanie zwierzęcia podmiotom, o których mowa w art. 7 ust. 1, zwierzę "może zostać nieodpłatnie przekazane" innej osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej albo osobie fizycznej, która zapewni mu właściwą opiekę. Drugi tryb postępowania wskazany został w art. 7 ust. 3 ustawy, zgodnie z którym "w przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagrażającego życiu lub zdrowiu, policjant, strażnik gminny lub upoważniony przedstawiciel organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, odbiera mu zwierzę, zawiadamiając o tym niezwłocznie wójta (burmistrza, prezydenta miasta), celem podjęcia decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia." W tym wypadku decyzja wydawana jest post factum, po uprzednim odebraniu zwierzęcia oraz zawiadomieniu właściwego organu o tym zdarzeniu przez odbierającego. Użyte w art. 7 ust. 3 ustawy sformułowanie "celem podjęcia decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia" nie oznacza jednak, że organ administracyjny musi wydać decyzję o odebraniu zwierzęcia -w powołanym przepisie mowa jest przecież o decyzji w "przedmiocie odebrania", nie zaś decyzji o odebraniu zwierzęcia. Orzekając w sytuacji wskazanej w art. 7 ust. 3 ustawy organ administracyjny podejmuje więc jedno z dwóch rozstrzygnięć: albo orzeka o czasowym odebraniu zwierzęcia, albo wydaje decyzję odmowną, wskazując, że brak było podstaw do czasowego odebrania zwierzęcia właścicielowi. Wówczas zwierzę należy zwrócić właścicielowi lub opiekunowi, a powinna to uczynić osoba, która zwierzę odebrała i wystąpiła o wydanie decyzji, na własny koszt (W. Radecki, Ustawa o ochronie zwierząt. Komentarz, Warszawa 2012 r., str. 80). Za uchwałą NSA z dnia 24 lutego 2020 r. (II OPS 2/19; to i pozostałe powoływane orzeczenia sądowo-administracyjne dostępne są m.in. na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl) Kolegium powtórzy, że działając w ramach instytucji uregulowanej w art. 7 ust. 3 ustawy, "upoważniony przedstawiciel organizacji społecznej dokonuje czynności władczej (imperium), skierowanej w sposób bezpośredni do sfery prawnej właściciela lub opiekuna zwierzęcia. Czynność tę należy zakwalifikować do sfery ingerencji administracji, o charakterze policji administracyjnej. Ten etap procedury odebrania zwierzęcia pozwala na samoistne przyjęcie, że organizacja społeczna będzie posiadała interes prawny w toczącym się następnie postępowaniu administracyjnym. W takim bowiem wypadku, policjant i strażnik gminny działają jako funkcjonariusze publiczni, natomiast takiego statusu nie posiada przedstawiciel organizacji społecznej. Wszystkie te podmioty działają z upoważnienia ustawy i w celu ochrony interesu nadrzędnego (w tym wypadku ochrony zwierząt), natomiast nałożenie tego rodzaju obowiązków na przedstawiciela organizacji społecznej świadczy o indywidualnym, konkretnym, aktualnym i sprawdzalnym obiektywnie interesie prawnym tej organizacji w postępowaniu administracyjnym, które zostanie następnie wszczęte. Chodzi bowiem o usankcjonowanie decyzją administracyjną, że podmiot odbierający zwierzę wykonał swój obowiązek oraz nie przekroczył swoich uprawnień i nie dokonał bezprawnej ingerencji w cudzą własność. Pozycję strony można wywodzić także z tego, że obrona przed wynikającym z odmowy wydania decyzji, zarzutem bezprawnej ingerencji w cudzą własność, leży w interesie prawnym podmiotu, które odebrał zwierzę." Z powyższych względów, w cytowanej uchwale z dnia 24 lutego 2020 r. NSA orzekł, że "w postępowaniu zmierzającym do wydania decyzji na podstawie art. 7 ust. 3 in fine ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (...) organizacja społeczna, której statutowym celem jest ochrona zwierząt, a której upoważniony przedstawiciel odebrał zwierzę i zawiadomił o tym wójta (burmistrza, prezydenta miasta), posiada status strony w rozumieniu art. 28" k.p.a. Pismem z dnia 16 lutego 2024 r. o odbiorze zwierząt "będących własnością M.(1) i M. K., prowadzących sklep zoologiczno-wędkarski w M." w trybie art. 7 ust. 3 ustawy zawiadomiło Burmistrza Gminy M. Stowarzyszenie O. (dalej jako Stowarzyszenie). Jak wynika z Krajowego Rejestru Sądowego (nr KRS [...]), podpisująca pismo z dnia 16 lutego 2024 r. K. H. jest Prezesem Zarządu Stowarzyszenia i osobą uprawnioną do jego reprezentacji. Z przekazanych Kolegium akt sprawy nie wynika jednak, że M. K. i M. K.(1) są współwłaścicielami/współopiekunami wszystkich wymienionych w rozstrzygnięciu zwierząt. W piśmie z dnia 29 kwietnia 2024 r., odpowiadając na pismo Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców z dnia 11 kwietnia 2024 r., Burmistrz Gminy M. wyjaśnił, że "M. K. intensywnie zaangażowała się w sprawę" i dlatego uznał za strony postępowania M. K., M. K.(1) i "O.". W piśmie z dnia 8 kwietnia 2024 r. pełnomocnik M. K.(1) wskazywał jednak, że sklep zoologiczny "stanowi własność mojego mandanta". Zgodnie z art. 35 ust. 1, w związku z art. 35 ust. 1a ustawy o ochronie zwierząt, sprawca uznany za winnego znęcania się nad zwierzętami podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do 2 lat, a w świetle art. 3 5 ust. 3 ustawy - w razie skazania sąd orzeka przepadek zwierzęcia ,,jeżeli sprawca jest jego właścicielem". Takiego zastrzeżenia (,jeżeli sprawca jest jego właścicielem") nie ma w regulacji art. 7 ust. 6 ustawy, zgodnie z którym "Odebrane zwierzę podlega zwrotowi, jeżeli sąd nie orzeknie w trybie art. 35 ust. 3 o przepadku zwierzęcia, a także jeżeli postępowanie karne w tej sprawie zostanie umorzone". Przepis ten dotyczy sytuacji, gdy organ administracyjny wyda decyzję o odebraniu zwierzęcia na podstawie art. 7 ust. 1 lub art. 7 ust. 3 ustawy, która staje się formą zastosowania przez organ administracyjny tymczasowego środka zabezpieczającego (na czas postępowania karnego). Dlatego w decyzji takiej orzeka się o czasowym odebraniu zwierzęcia i nie rozstrzyga się o terminie, na jaki zwierzę - w trybie administracyjnym - zostaje odebrane, ponieważ ex lege odebrane zwierzę podlega zwrotowi, jeżeli sąd nie orzeknie przepadku zwierzęcia albo postępowanie karne w tej sprawie zostanie umorzone. Skoro jednak na podstawie art. 7 ust. 1 i ust. 3 ustawy orzeka się wyłącznie o czasowym odebraniu zwierzęcia (do czasu, gdy sąd kamy wyda w sprawie orzeczenie), a "odebrane zwierzę podlega zwrotowi, jeżeli sąd nie orzeknie w trybie art. 35 ust. 3 przepadku zwierzęcia, a także jeżeli postępowanie karne w tej sprawie zostanie umorzone", w postępowaniu administracyjnym trzeba ustalić, czy strona postępowania, której czasowo odbierane jest zwierzę jest jego właścicielem/opiekunem zwierząt, czy "tylko" żoną właściciela/opiekuna - przedsiębiorcy zajmującego się sprzedażą zwierząt. Podstawowym powodem uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji był jednak fakt, że Burmistrz Gminy M. nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego zaistnienie przesłanek odbioru zwierząt wskazanych w art. 7 ust. 3 ustawy, poprzestając w tym względzie wyłącznie na cytowaniu ustaleń Stowarzyszenia. To zaś nie organizacja społeczna, lecz organ administracyjny ma obowiązek przesądzić, czy w rozpatrywanej przez niego sprawie zaistniały przesłanki określone w art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że w sytuacji podjęcia względem strony działań o charakterze represyjnym organ administracyjny ma obowiązek przeprowadzić postępowanie w taki sposób, aby nie pozostawiać żadnych wątpliwości co do podjętego rozstrzygnięcia (zob. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2007 r., I OSK 1519/06). Postępowanie organu wydającego decyzję o której mowa w art. 7 ust. 3 ustawy nie może więc ograniczać się wyłącznie do akceptacji czynności faktycznych podmiotu upoważnionego do wcześniejszego odebrania zwierzęcia, lecz winno polegać na wnikliwym, następczym zbadaniu dokonanego już odebrania zwierzęcia (zob. wyroki NSA: z dnia 11 czerwca 2013 r., II OSK 2417/12, z dnia 9 lutego 2011 r., II OSK 263/10, a także wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych, dalej jako WSA: w Warszawie z dnia 18 marca 2014 r., IV SA/Wa 2877/13, w Opolu z dnia 24 października 2014 r., II SA/Op 348/13;). Jak wyjaśniał NSA w wyroku z dnia 26 kwietnia 2019 r. (II OSK 1135/18), art. 7 ust. 3 ustawy przewiduje, że do wskazanej interwencji może dojść w sytuacji, gdy zachodzi przypadek niecierpiący zwłoki rozumiany jako sytuacja, w której dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagrażać będzie jego życiu lub zdrowiu. Jest to sytuacja, w której dochodzi do konieczności zabezpieczenia sytuacji bytowej zwierzęcia w wyjątkowych warunkach rozumianych jako kwalifikowana postać naruszeń wymienionych w art. 6 ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt, do których odwołuje się przepis art. 7 ust. 1 tej ustawy, stanowiący podstawę wydania przez organ decyzji o czasowym odebraniu zwierzęcia, a nadto ustalenia, czy zaistniał stan zagrażający życiu lub zdrowiu zwierzęcia. Organy orzekające obowiązane są zatem przeprowadzić szczegółowe i rzetelne postępowanie, które wyjaśniłoby, czy spełnione zostały przesłanki wydania decyzji o czasowym odebraniu zwierząt w świetle art. 7 ust. 3 ustawy (wyrok WSA w Łodzi z dnia 26 stycznia 2016 r., II SA/Łd 641/15). W tym miejscu organ przypomina, że podstawową zasadą postępowania administracyjnego jest spoczywający na organie administracji publicznej obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych kroków w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywatela (art. 7 k.p.a.). Właściwe ustalenie stanu faktycznego, warunkujące prawidłowość podejmowanych rozstrzygnięć, wymaga przede wszystkim wyczerpującego zebrania, a następnie rozpatrzenia całości materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.). Organ administracji publicznej zobowiązany jest zatem z urzędu określić, jakie dowody są niezbędne do ustalenia stanu faktycznego, a następnie przeprowadzić je, dopuszczając jako dowód wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, a następnie rozpatrzyć materiał dowodowy zgodnie z art. 80 k.p.a. oceniając każdorazowo na podstawie całokształtu materiału czy dana okoliczność została udowodniona. Jednocześnie należy zauważyć, że strony są uprawione do przedstawiania dowodów na swoją korzyść, lecz nie mają takiego obowiązku, tym samym ciężar dowodu co do istotnych okoliczności spoczywa w zasadzie na organie prowadzącym postępowanie. Organ prowadzący postępowanie wyjaśniające ma za zadanie dążyć do ustalenia prawdy obiektywnej, która służy prawidłowemu zastosowaniu normy prawa materialnego w rozstrzygnięciu sprawy. W przypadku, gdy organizacja społeczna stwierdza, że właściciel zwierząt znęca się nad nimi w rozumieniu art. 6 ust. 2 winna - stosownie do art. 7 ust. 1a ustawy o ochronie zwierząt - zawiadomić o tym fakcie organ administracyjny. To przede wszystkim organy administracji publicznej zobowiązane są do egzekwowania przestrzegania przez obywateli przepisów ustawy o ochronie zwierząt i ograniczania - w określonych przypadkach - ich praw do zwierząt. Organizacje społeczne, których statutowym celem jest ochrona zwierząt, mogą "współdziałać" z Inspekcją Weterynaryjną w sprawowaniu nadzoru nad przestrzeganiem przepisów o ochronie zwierząt (art. 34 a ust. 3) i instytucjami państwowymi i samorządowymi w ujawnianiu oraz ściganiu przestępstw i wykroczeń określonych w ustawie (art. 40). Nie mogą zastępować właściwych organów. Regulacja art. 7 ust. 3 ustawy jest zupełnie wyjątkowa i tylko wyjątkowo może zostać zastosowana. Mamy bowiem do czynienia z sytuacją, w której podmiot znajdujący się poza strukturą administrujących (organów administracji publicznej) dokonuje czynności, które dotyczą bezpośrednio interesu prawnego administrowanego (obywatela). Co do zasady prawo do kształtowania sytuacji prawnej administrowanego w drodze czynności władczych (taką jest niewątpliwie odebranie zwierząt) posiadają wyłącznie administrujący (tu: Burmistrz Gminy M.). Tymczasem z pisma Stowarzyszenia z dnia 12 lutego 2024 r. wynika, że już dwa lata wcześniej organizacja społeczna miała zastrzeżenia odnośnie do stanu utrzymywania zwierząt w sklepie zoologicznym. Zamiast jednak powiadomić o tym organ właściwy do ochrony zwierząt, przeprowadziła "kontrolę sklepu zoologicznego" wraz z Policją. Gdyby powiadomiono o tym Burmistrza Gminy M. wcześniej, mógłby rozważyć wszczęcie z urzędu postępowania na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy i ewentualne wydanie decyzji w tzw. zwykłym (a nie następczym) trybie. Zgodnie z art. 7 ust. la ustawy, decyzja, o której mowa w art. 7 ust. 1, podejmowana jest bowiem "z urzędu po uzyskaniu informacji od Policji, straży gminnej, lekarza weterynarii lub upoważnionego przedstawiciela organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt". Po dwóch latach, otrzymawszy kolejne "zgłoszenia dotyczące złego traktowania zwierząt w tym sklepie", w lutym 2024 r. nadał nie zawiadomiono o tym organu właściwego, lecz przedstawicielka stowarzyszenia "ponownie udała się wraz z policjantem (...) oraz lekarzem weterynarii" do sklepu zoologicznego. Wówczas wymienione na wstępie zwierzęta zostały odebrane w trybie art. 7 ust. 3 ustawy. Jedyną czynnością postępowania administracyjnego prowadzonego przez organ pierwszej instancji w tej sprawie, poza zawiadomieniem o jego wszczęciu "na wniosek", była próba przesłuchania M. K. i M. K.(1) w charakterze "świadków". Zacytowana na wstępie treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji jest niemal dokładną kopią pisma Stowarzyszenia z dnia 12 lutego 2024 r. oraz pisma, nazwanego "kartą informacyjną", podpisanego przez lekarza weterynarii, biorącego udział w "kontroli dobrostanu zwierząt sklepu zoologicznego przy ul. [...] w M.". Są to jednak tzw. dokumenty prywatne. Jak natomiast wywiódł NSA w wyroku z dnia 14 maja 2013 r. (II OSK 991/12), dowód z dokumentu prywatnego nie jest tożsamy z dowodem z zeznań świadka, chociażby z tego powodu, że w toku przesłuchania świadka może dojść do ujawnienia mających znaczenie w sprawie okoliczności, wykraczających swoim zakresem poza tylko pisemne oświadczenie. Oznacza to, że jeżeli w sprawie organ może skorzystać z dowodów bezpośrednich, a więc są one w aktach sprawy bądź ich uzyskanie jest możliwe, to zastąpienie ich dowodami pośrednimi stanowi naruszenie przepisów postępowania art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Dokument prywatny nie może zastępować dowodu z zeznań świadka. Stanowisko takie od lat utrwalone jest w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 1988 r., II SA 370/88, ONSA 1988/2/95, czy też wyrok NSA z dnia 10 lutego 1999 r., I SA/Lu 1456/97). Pamiętać także trzeba, że według art. 79 § 1 k.p.a., strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem. Stosownie do art. 79 § 2 k.p.a. strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia. Skoro decyzję o czasowym odebraniu zwierząt wydaje organ gminy, to organ gminy winien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, w ramach którego zweryfikuje przedstawione mu przez Stowarzyszenie i lekarza weterynarii informacje. Po ustaleniu, kto jest właścicielem/opiekunem zwierząt. Burmistrz Gminy M. winien był więc przede wszystkim przesłuchać lekarza weterynarii, przedstawiciela organizacji społecznej i policjanta, który uczestniczył w "kontroli" w dniu 9 lutego 2024 r. Kolegium zwraca również uwagę, że według art. 86 zdanie pierwsze k.p.a., jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę. Z treści tego przepisu wynika, że przesłuchanie strony ma charakter dowodu posiłkowego, dopuszczanego w sytuacji, gdy organ administracji uzna, iż po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku nadal pozostały niewyjaśnione fakty istotne do rozstrzygnięcia sprawy. Także w doktrynie podkreśla się, że dowód z przesłuchania strony jest środkiem posiłkowym, którego przeprowadzenie wiąże się z łącznym wystąpieniem dwu przesłanek: wyczerpaniu środków dowodowych lub ich braku w ogóle (przesłuchanie stron jest dopuszczalne jedynie, gdy organ orzekający nie ma możliwości ustalenia stanu faktycznego za pomocą innych środków dowodowych); pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy (B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 2012, s. 364 nb 2, 3; wyrok NSA z dnia 2 września 2016 r., II OSK 2659/14). Podkreślić również trzeba, że k.p.a. nie przewiduje środków przymusu w stosunku do strony postępowania. Według art. 86 zdanie drugie k.p.a., do przesłuchania stron stosuje się przepisy dotyczące świadków, z wyłączeniem przepisów o środkach przymusu. Kolejną kwestią, na którą trzeba zwrócić uwagę jest zasada, że decyzja wydana na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy, w związku z ust. 1 i ust. 1c, powinna zawierać rozstrzygnięcie zarówno w przedmiocie odebrania zwierząt, jak również przekazania odebranych zwierząt. Zatem organ, wydając taką decyzję jest zobowiązany uwzględnić treść art. 7 ust. 1, a także art. 7 ust. 1a-1c. W przepisie art. 7 ust. 1 ustawy ustanowiono bowiem regułę postępowania, według której, jeżeli odebrane zwierzę jest zwierzęciem domowym lub laboratoryjnym, to przekazuje się je schronisku dla zwierząt, o ile podmiot, któremu zwierzę ma być przekazane wyrazi na to zgodę. Z kolei przepis art. 7 ust. c1 ustawy wprowadza wyjątki od tej reguły. Stanowi on bowiem, że w przypadku braku zgody podmiotu lub wystąpienia innych okoliczności uniemożliwiających przekazanie tego zwierzęcia powołanym do tej podmiotom, zwierzę może zostać nieodpłatnie przekazane innej osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej. Ustawodawca w art. 7 ust. 1c wprowadził zatem dwie przesłanki możliwości przekazania zwierząt innemu podmiotowi, niewymienionemu w art. 7 ust. 1. Pierwsza z nich została określona w sposób precyzyjny i stanowi ją brak zgody schroniska. Druga przesłanka została natomiast wyznaczona przez posłużenie się określeniem nieprecyzyjnym i ocennym, odwołującym się do okoliczności uniemożliwiających przekazanie zwierzęcia do schroniska. "Okoliczności uniemożliwiające" to zwrot stanowiący klauzulę generalną. Zwroty te nie tyle wyznaczają przesłanki podjęcia rozstrzygnięcia, które da się choćby przykładowo wyliczyć, lecz wprowadzają kryteria oceny, jaka musi być dokonana przez organ w konkretnej rozstrzyganej sprawie przed wydaniem decyzji. Posłużenie się taką techniką ma na celu zapewnienie elastyczności rozwiązania, możliwości dostosowania rozstrzygnięcia do okoliczności faktycznych sprawy i jej cech szczególnych. Nie można przyjąć, że te cechy szczególne mają wyłącznie charakter organizacyjny. Przedmiotem działań organu w przypadku czasowego odebrania zwierzęcia jest bowiem dobro i ochrona zwierząt. Optymalne rozstrzygnięcie sprawy powinno być wobec tego zorientowane na właściwą opiekę nad zwierzęciem, a jej kryteria będą każdorazowo związane z okolicznościami każdego, indywidualnego przypadku, w szczególności potrzebami zwierzęcia, na co niedwuznacznie wskazuje zastrzeżenie, że opieka powinna być powierzona temu, kto zwierzęciu zapewni właściwą opiekę. O właściwej opiece możemy mówić, wtedy, gdy będzie odpowiednia do okoliczności przypadku. Stopień zróżnicowania stanów faktycznych dotyczących żywych i czujących istot może być tak szeroki, że ustawodawca zasadnie posłużył się określeniem skutkującym koniecznością oceny każdego ze stanów faktycznych. Dodatkowo wskazuje się, że powoływane w przepisie art. 7 ust. 1c "inne okoliczności" to okoliczności zarówno obiektywne, jak np. problem z przetransportowaniem zwierzęcia do wskazanego podmiotu, jeśli znajduje się on w znacznej odległości od miejsca pobytu zwierzęcia, jak i subiektywne, ściśle związane ze stanem danego zwierzęcia, w tym jego wiekiem, stanem zdrowia, a także kondycją psychiczną, która w wielu przypadkach może wymagać specjalnej troski w warunkach domowych. W wielu przypadkach organizacje społeczne odbierające zwierzę są gotowe zapewnić odebranemu zwierzęciu, zwłaszcza W wielu przypadkach organizacje społeczne odbierające zwierzę są gotowe zapewnić odebranemu zwierzęciu, zwłaszcza zwierzęciu towarzyszącemu, warunki domowe, a zatem zdecydowanie lepsze niż warunki schroniskowe. Jak jednak wskazuje orzecznictwo sądowo-administracyjne (zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 27 września 2022 r., II SA/Łd 426/22, wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2022 r., I OSK 1619/21), sam fakt możliwości zapewnienia lepszych warunków u innego podmiotu niż ten wymieniony w art. 7 ust. 1 pkt 1-3 ustawy nie wypełnia przesłanki "innych okoliczności uniemożliwiających przekazanie zwierzęcia" i wymaga uzasadnienia z powołaniem argumentacji uwzględniającej potrzeby konkretnego zwierzęcia. Dla skutecznego powoływania się na te okoliczności konieczne jest np. wykazanie, że stan danego zwierzęcia, np. starego, schorowanego psa, który boi się innych psów, wymaga warunków indywidualnej opieki w spokojnym miejscu, których to warunków schronisko z przyczyn oczywistych zapewnić nie może. W przypadku wyrażenia zgody przez schronisko dla zwierząt można jednak mówić o domniemaniu, że jest ono w stanie zapewnić zwierzętom właściwą opiekę. Schronisko, z racji swoich celów statutowych, jest podmiotem uprawnionym i zobowiązanym do utrzymywania zwierząt w odpowiednich warunkach bytowych. Dlatego regułą jest przekazanie zwierzęcia podmiotom wymienionym w art. 7 ust. 1. Dopiero w przypadku niemożności przekazania zwierząt tym podmiotom, prawodawca przewiduje przekazanie ich osobom wymienionym w art. w zależności omawianych jednostek redakcyjnych tego przepisu wskazuje użyty w art. 7 ust. 1c zwrot: "w przypadku braku zgody schroniska lub wystąpienia innych okoliczności". Określenie "w przypadku" świadczy o tym, że chodzi o sytuacje wyjątkowe, niemieszczące się w zakresie wskazanym w przepisie określającym regułę (zob. wyrok NSA z dnia 18 listopada 2021 r., lOSK 620/21). W rozpoznawanej sprawie organ pierwszej instancji zupełnie pominął wyjaśnienie, czy przekazał zwierzęta "O. z siedzibą Ł." z powodu braku zgody schroniska dla zwierząt, czy wystąpienia innych, a jeśli tak - jakich okoliczności uniemożliwiających przekazanie tego zwierzęcia schronisku dla zwierząt, wskazanemu w "Programie opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Gminy M. w 2024 r." (przyjętym uchwałą Rady Miejskiej w M. Nr [...]; Dz. Urz. Woj. Doln. poz [...]). Mając na względzie wyżej wskazane uchybienia organu pierwszej instancji w gromadzeniu materiału dowodowego sprawy Kolegium zobligowane było do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Jako że Kolegium wydało niniejszą decyzję niezwłocznie nie rozpatrywało odrębnie wniosków odwołujących się o wstrzymanie wykonania decyzji organu pierwszej instancji na podstawie art. 135 k.p.a. Takie wstrzymanie mogłoby trwać tylko do uzyskania przez decyzję Kolegium cechy ostateczności. Taką cechę ma zaś niniejsza decyzja Kolegium (art. 16 § 1 k.p.a.). Wydawanie w tym samym momencie postanowienia na podstawie art. 135 k.p.a. pozbawione byłoby jakiegokolwiek sensu.
Sprzeciw o decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 16 września 2024 r., SKO 4220.9.2024, działając jako pełnomocnik Organizacji społecznej - Stowarzyszenia O. z siedzibą w Ł., złożyła profesjonalna pełnomocnik, zaskarżając decyzję w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie następujących przepisów: 1) art. 7 w zw. z art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej jako: "KPA") poprzez: — błędne przypisanie organowi I instancji obowiązków w ramach postępowania dowodowego, które nie wynikają z przepisów, a także nieprawidłowe uznanie, że postępowanie dowodowe powinno być przez organ I instancji prowadzone dalej, pomimo że zgromadzony materiał dowodowy nie budził żadnych wątpliwości organu I instancji co do wystąpienia przesłanek zastosowania art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r, podczas gdy istota środka mającego na celu zabezpieczenie zdrowia i życia zwierząt zagrożonych przez działania ich posiadaczy wyklucza możliwość prowadzenia szczegółowego, pełnego postępowania dowodowego przed wydaniem decyzji o odebraniu, a organ I instancji rozpatrujący sprawę może podjąć decyzję w oparciu o dowody nie budzące jego wątpliwości; — błędnego przydania okoliczności polegającej na tym, że Organizacja społeczna nie powiadomiła wcześniej Gminy, tj. przed dokonaniem interwencyjnego odebrania zwierząt, o nieprawidłowych warunkach bytowania odebranych zwierząt, podczas gdy działania organizacji społecznych nie mogą obciążać organów administracyjnych i w żaden sposób nie oddziałują ani na prawidłowość wydanych decyzji, ani też na prawidłowość interwencyjnego odebrania zwierząt przez te organizacje, w szczególności w sytuacji, w której żaden przepis prawa nie nakłada na organizacje obowiązku wcześniejszego powiadamiania organów administracji o złych warunkach bytowania zwierząt, sama okoliczność, że organ II instancji wolałby, aby Organizacja społeczna podejmowała działania w inny sposób w żaden sposób nie może mieć znaczenia przy ocenie prawidłowości decyzji organu I instancji, nadto zaś podkreślenia wymaga, że członkowie i wolontariusze Organizacji społecznej robią wszystko celem zapewnienia jak najpełniejszej współpracy z organami administracyjnymi, jednak z uwagi na to, że jej funkcjonowanie zależy w głównym stopniu od zaangażowania wolontariuszy, a działania w ramach ochrony zwierząt niekiedy podejmowane muszą być natychmiastowo, nie zawsze również Organizacja społeczna może liczyć na wolę współpracy po stronie organów administracji, zdarza się, że nie jest możliwe poinformowanie z odpowiednim wyprzedzeniem organów, czy też podjęcie innych czynności, które – już oceniając następczo - mogą się wydawać racjonalne i konieczne; — brak dokonania oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, poprzestanie zaś wyłącznie na stwierdzeniu, że skoro został on przedstawiony organowi I instancji przez Organizację społeczną, to jako taki nie jest wystarczający dla ustalenia wystąpienia przesłanek z art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt, podczas gdy dokumentacja fotograficzna oraz video, a także opinia lekarza weterynarii K. Z., przedstawione przez Organizację społeczną organowi I instancji, nie pozostawiały żadnych wątpliwości co do konieczności dokonania interwencyjnego odbioru zwierząt przez Organizację społeczną; — brak odnotowania i przydania odpowiedniej wagi tej okoliczności, że większość z odebranych zwierząt to zwierzęta egzotyczne, wymagające specjalnych warunków bytowych oraz opieki specjalistów lub też małe gryzonie, do opieki nad którymi i zapewnienia im opieki, nie są przygotowane gminne schroniska dla bezdomnych zwierząt i w konsekwencji – zupełne pominięcie tej kwestii przy subsumpcji przepisu art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt w zakresie obowiązku przekazania odebranych interwencyjnie zwierząt do schroniska; — błędną ocenę materiału dowodowego, polegającą na przyjęciu, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do ustalenia, czy M. K. również była właścicielką/opiekunką wszystkich odebranych interwencyjnie zwierząt, podczas gdy jedynym logicznym wnioskiem, jaki można wysnuć na podstawie zgromadzonych dowodów to ten, że M. K. była co najmniej współwłaścicielką lub współopiekunką odebranych zwierząt, w szczególności zaś sama M. K. nigdy tej okoliczności nie zaprzeczyła; 2) art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt poprzez błędną interpretację pojęcia właściciel/opiekun zwierzęcia, polegającą na nieprawidłowym przyjęciu, że dla uznania danej osoby za właściciela i/lub opiekuna zwierzęcia konieczne jest stwierdzenie sformalizowanych więzów łączących ją ze zwierzęciem, podczas gdy za osobę, o której mowa w art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt uznać należy każdą osobą zobowiązaną do opieki nad zwierzęciem, niezależnie od tego czy jest ona jego właścicielem, czy też współdomownikiem właściciela lub tylko osobą, której właściciel czasowo powierzył opiekę nad zwierzęciem, a przyjęcie wykładni tego pojęcia dokonanej przez organ II instancji doprowadziłoby do wypaczenia istoty omawianej regulacji oraz do sparaliżowania możliwości działań podejmowanych przez organy administracji i organizacje społeczne w zakresie odbioru zwierząt w przypadku stwierdzenia znamion znęcania; 3) art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt poprzez: — błędną interpretację tego przepisu, polegającego na nieprawidłowym przyjęciu, że przy interwencyjnym odebraniu zwierzęcia, podmiot dokonujący tego odebrania jest związany regulacją art. 7 ust. 1, podczas gdy żaden przepis prawa nie nakłada na podmiot działający w trybie art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt obowiązku umieszczenia zwierzęcia w miejscach wskazanych w art. 7 ust. 1 pkt 1-3 omawianej ustawy;— błędne i zupełnie dowolne uznanie, że poprzez działanie w ramach wyznaczonego ustawą o ochronie zwierząt trybu art. 7 ust. 3 oraz przedstawienie organowi I instancji przez Organizację społeczną dowodów świadczących o znęcaniu się nad odebranymi zwierzętami stanowi przejaw "wyręczania organu", podczas gdy ustawodawca powierzył organizacjom społecznym, których statutowym celem jest ochrona zwierząt specjalne kompetencje, doceniając ich rolę w systemie ochrony zwierząt, a ich przejawem jest właśnie między innymi rozwiązane przewidziane w art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt. Mając na uwadze sformułowane zarzuty autor sprzeciwu wnosi o: 1. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości z powodu wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit, a i c w zw. z art. 64b PPSA, 2. ewentualnie, o uchylenie zaskarżonej decyzji w części, ti. w zakresie uchylenia decyzji organu I instancji co do orzeczenia o czasowym odebraniu zwierząt fpkt 1 decyzji organu I instancji) oraz o oddalenie sprzeciwu jedynie w pozostałym zakresie, ti. co do uchylenia decyzji organu I instancji co do przekazania odebranych zwierząt Organizacji społecznej. 3. Ponadto sona wnosi o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W pierwszej części sprzeciwu opisano stan sprawy, a w uzasadnieniu prawnym podniesiono, że (zdaniem strony sprzeciwiającej się) organ II instancji błędnie uznał, że organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w sprawie, tylko dlatego, że oparł się na dowodach dostarczonych mu przez Organizację społeczną. Strona podnosi, że art. 80 k.p.a. statuuje zasadę swobodnej oceny dowodów, a zatem nie wyznacza on organowi merytorycznych reguł oceny wyników postępowania dowodowego. Oznacza to, że organ prowadzący postępowanie według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności. Jeżeli zatem organ I instancji, po zapoznaniu się z obszerną dokumentacją zdjęciową i filmową (dołączoną przez Skarżącego do akt sprawy na etapie I instancji na nośniku pendrive), a także opinią lekarza weterynarii uznał, że nie zachodzi wątpliwość co do zaistnienia przesłanki zagrożenia zdrowia i życia zwierząt, to nie miał obowiązku przeprowadzania kolejnych dowodów. Jak podkreśla się w orzecznictwie "istota środka mającego na celu zabezpieczenie zdrowia i życia zwierząt zagrożonych przez działania ich posiadaczy wyklucza możliwość prowadzenia szczegółowego, pełnego postępowania dowodowego przed wydaniem decyzji o odebraniu. Słusznie organ odwoławczy odmówił przeprowadzenia dowodów z zeznań świadków, którzy mieliby potwierdzić ogólnie właściwy stosunek skarżącego do zwierząt. Nie były to dowody, które miałyby znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy w świetle jej konkretnych okoliczności, związanych ze śmiercią jednego psa i złym stanem zdrowia drugiego" (tak; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 grudnia 2021 r. III SA/Gd 824/21, SIPLegalis nr 2659740). Nadto zaś, dla dokonania oceny, czy w dacie czasowego odebrania zwierzęcia istniały podstawy faktyczne i prawne uzasadniające wydanie decyzji w tym przedmiocie zasadnicze znaczenie mają stwierdzone warunki jego bytowania oraz jego stan fizyczny istniejący w momencie odebrania zwierzęcia i do tego momentu odnosić trzeba przydatność dla rozstrzygnięcia sprawy wniosków dowodowych. Szczególnie istotna jest tutaj opinia lekarza weterynarii, zawierająca szczegółowy opis stanu zwierzęcia w momencie jego przywiezienia do lecznicy (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 stycznia 2020 r. II OSK 659/18, SIP Legalis nr 2622980). A zatem dowody, które były najwłaściwsze dla ustalenia, czy życie i zdrowie zwierząt było zagrożone znajdowały się w aktach sprawy i to właśnie w oparciu o nie organ I instancji wydał decyzję w trybie art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt. Powołane natomiast w treści uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia organu II instancji orzeczenia, dotyczące konieczności przesłuchania świadków odnoszą się do zgoła odmiennych stanów faktycznych i zostały wydane na podstawie przepisów materialnych, których zastosowanie wymaga poczynienia szerokich ustaleń, nie zaś jak ma to miejsce w przypadku art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt, którego zastosowanie jest warunkowane zaistnieniem li jedynie jednej przesłanki - zagrożenia zdrowia i życia zwierząt. Co jednak (zdaniem Organizacji) szczególnie istotne, organ II instancji wcale nie stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest niewystarczający, wybrakowany, czy też niewystarczający dla dokonania oceny zaistnienia przesłanek zastosowania art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt. Organ II instancji w ogóle zaniechał dokonania oceny materiału dowodowego, tylko z tej przyczyny, że dokumentacja zdjęciowa i filmowa wraz z opinią lekarza weterynarii została przedstawiona przez Organizację społeczną. Gdyby organ II instancji dokonał w sposób prawidłowy oceny zgromadzonego materiału dowodowego, nie odrzucając go jako nie wartościowego, musiałby podzielić ocenę organu I instancji, a to co do braku jakichkolwiek wątpliwości co do zaistnienia przesłanek odbioru wskazanych w art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt. Sprzeciw uzupełniono o fragmenty dokumentacji fotograficznej oraz stop-klatki z dokumentacji filmowej, a także opinię lekarza weterynarii, w oparciu o które organ I instancji orzekł o odebraniu zwierząt, a które dobitnie świadczą o występującym zagrożeniu dla zdrowia i życia utrzymywanych w sklepie zoologicznowędkarskim przy ul. [...] w M. zwierząt oraz o tym, że ta sytuacja stanowiła przypadek niecierpiący zwłoki: Z treści uzasadnienia decyzji organu I instancji wyraźnie wynika, że organ ten wnikliwie zbadał materiał dowodowy dostarczony przez Organizację społeczną i wydał w oparciu o niebudzące wątpliwości dowody decyzję o odebraniu zwierząt w trybie art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt. Ponadto, nie przesądzając w tym miejscu o zaistnieniu bądź nie znamion przestępstwa z art. 35 ust. 1a ustawy o ochronie zwierząt, tożsamy materiał był wystarczający dla organów ścigania do skierowaniu do sądu aktu oskarżenia przeciwko M. K.(1). Sprawa została zarejestrowana w Sądzie Rejonowym w M. II, Wydział Karny, sygn. akt [...]. Organ II instancji błędnie nie odnotował również okoliczności, że większość z odebranych zwierząt do zwierzęta egzotyczne, wymagające specjalnych warunków bytowych oraz opieki specjalistów lub też małe gryzonie, do opieki nad którymi i zapewnienia im opieki, nie są przygotowane gminne schroniska dla bezdomnych zwierząt. W treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ II instancji zdaje się czynić zarzut Organizacji społecznej, że ta w pierwszej kolejności nie powiadomiła organu administracji o znęcaniu się osób prowadzących sklep zoologiczny - wędkarski przy ul. [...] w M. i -tym samym - nie został zastosowany tryb art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt. Jednak działania czy zaniechania Organizacji społecznej nie mogą mieć wpływu na prawidłowość wydania decyzji przez organ I instancji. Samo odebranie interwencyjne zwierząt przez Organizację społeczną również należy ocenić jako prawidłowe, skoro zaistniał stan zagrożenia zdrowia i życia zwierząt oraz przypadek niecierpiący zwłoki. Żaden przepis prawa nie nakłada na organizacje społeczne, których statutowym celem jest ochrona zwierząt, obowiązku wcześniejszego powiadamiania organów administracji o złych warunkach bytowania zwierząt, przed dokonywaniem odbioru interwencyjnego na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt. Ta okoliczność, że organ II instancji wolałby, aby Organizacja społeczna podejmowała działania w inny sposób w żaden sposób nie może mieć znaczenia przy ocenie prawidłowości decyzji organu I instancji, istotnym jest, że członkowie i wolontariusze Organizacji społecznej robią wszystko celem zapewnienia jak najpełniejszej współpracy z organami administracyjnymi, jednak z uwagi na to, że jej funkcjonowanie zależy w głównym stopniu od zaangażowania wolontariuszy, a działania w ramach ochrony zwierząt niekiedy podejmowane muszą być natychmiastowo, nie zawsze możliwe jest poinformowanie z odpowiednim wyprzedzeniem organów, czy też podjęcie innych czynności, które - już oceniając następczo - mogą się wydawać racjonalne i konieczne. Głównym celem przyświecającym Organizacji społecznej jest w pierwszej kolejności ochrona zwierząt, która niekiedy wymaga podejmowania trudnych decyzji i natychmiastowych reakcji. Na marginesie Organizacja społeczna wskazuje, że przed dokonaniem interwencyjnego odbioru zwierząt w lutym 2024 r, dokonywała już wcześniej w sklepie zoologiczno-wędkarskim kontroli, podczas których również stwierdzono liczne nieprawidłowości. Prowadzący sklep p. K. otrzymali wówczas jednak jedynie zalecenia co do poprawy warunków bytowania zwierząt (Organizacja społeczna przed zainicjowaniem postępowania karnego, czy też administracyjnego w przedmiocie czasowego odbioru zwierząt - a tym samym przed zaingerowaniem w prowadzoną przez działalność gospodarczą - chciała bowiem dać opiekunom zwierząt możliwość poprawy i zaopiekowania zwierząt w sposób prawidłowy). Niestety do takiej poprawy nie doszło, natomiast przy następnej kontroli dokonywanej przez Organizację społeczną zastany stan zwierząt oraz warunki ich bytowania wymagały już podjęcia niezwłocznych działań w trybie art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt, tak więc rozważania organu II instancji dot. potencjalnego zastosowania trybu z art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt nie mają większego praktycznego znaczenia w niniejszej sprawie. Organizacja społeczna zaznacza także, że przed odebraniem zwierząt zwracała się o wsparcie w tej sprawie do innego organu państwowego - Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w M., który wówczas wsparcia tego nie udzielił, uznając iż sprawa nie wpisuje się w zakres jego kompetencji. Niezależnie od powyższych rozważań oraz od prawidłowo zastosowanego przez Organizację społeczną w niniejszej sprawie trybu tymczasowego odbioru zwierząt przewidzianego w art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt. Organizacja społeczna zaznacza, że niestety tryb wynikający z art. 7 ust. 1 ustawy, na który wskazuje organ II instancji stosowany jest przez organy administracyjne wyjątkowo rzadko. Pomimo iż - jak słusznie wskazuje organ II instancji -powinien być on zasadniczo podstawowym przepisem, na podstawie którego to właśnie organ gminy w sytuacjach niespełniających przesłanek wskazanych w art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt, uprzednio, przed faktycznym odbiorem zwierzęcia traktowanego w sposób wskazany w art. 6 ust. 2 ustawy, wydaje decyzję o jego odbiorze, przepis ten w rzeczywistości praktycznie stosowany. Wynika to m.in. z faktu, iż przepis ten nie nakłada na organ obowiązku w tym zakresie, lecz pozostawia to wyłącznie uznaniu administracyjnemu. Z wieloletniego, praktycznego doświadczenia Organizacji społecznej w sferze działań na rzecz ochrony zwierząt wynika, że organy gminy (w szczególności w przypadku małych gmin) w większości przypadków- po zawiadomieniu o konieczności podjęcia decyzji na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt, czy nawet złożeniu bardziej sformalizowanego wniosku w tym zakresie – odmawiają dokonania takiego odbioru, mimo spełnienia się ku temu przesłanek lub też uzależniają wydanie decyzji w tym przedmiocie od przejęcia całości opieki i leczenia (w tym ich kosztów) przez organizację społeczną zgłaszającą sprawę (zazwyczaj działającą na zasadach wolontariatu). Organy gminy nie dysponują bowiem w większości przypadków odpowiednimi środkami finansowymi na przeprowadzenie odbioru, utrzymanie czy leczenie chociażby jednego zwierzęcia domowego, a tym bardziej nie są w stanie przeprowadzić takiego odbioru w przypadku większej ilości zwierząt, w szczególności gospodarskich czy egzotycznych (tak jak w niniejszej sprawie), a jednocześnie obawiają się, że kosztów tych nie będą w stanie na późniejszym etapie wyegzekwować od właścicieli tych zwierząt. Ponadto, należy wskazać także na fakt, że większość małych gmin w Polsce nie posiada własnych schronisk, czy też schronisk znajdujących się chociażby na terenie powiatu, w którym się znajdują (często brak jest także zawartych umów z gospodarstwami, które realnie mogłyby tymczasowo przyjąć odebrane zwierzę gospodarskie, nad którym się znęcano). Zamiast tego zaobserwować można w Polsce niepokojącą praktykę, zgodnie z którą w szczególności małe gminy często zawierają umowy z oddalonymi od nich o wiele kilometrów schroniskami dla bezdomnych zwierząt (w przypadku Gminy M. jest to przykładowo Schronisko dla Zwierząt w R.). Takie podmioty mają często pod swoją opieką setki zwierząt i w których możliwość zapewnienia im właściwych warunków bytowania budzi w ocenie Organizacji społecznej spore wątpliwości (w szczególności w przypadku nietypowych gatunków, czy też zwierząt chorych, w podeszłym wieku wymagających często kosztownej i czasochłonnej opieki). Z doświadczenia Organizacji społecznej jednoznacznie wynika, iż większość tych podmiotów nie byłaby w stanie zapewnić prawidłowej opieki czy warunków gatunkom, które zostały odebrane od p. K. Praktyka ta wynika natomiast zazwyczaj z zawierania przez gminy umów z podmiotami oferującymi najniższą cenę. podczas gdy kwestie dotyczące dobrostanu zwierząt mają niestety drugorzędne znaczenie. W ocenie Organizacji społecznej - oprócz samego literalnego brzmienia przepisów -również ten aspekt praktyczny (tj. jak w rzeczywistości wygląda w Polsce stosowanie tego przepisu art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt) powinny brać pod uwagę organy oraz sądy administracyjne orzekające w sprawach dot. tymczasowego odbioru zwierząt. Organ II instancji błędnie uznał również, że organ I instancji nie dokonał ustaleń w zakresie tego, czy M. K. była właścicielką/ opiekunką odebranych zwierząt. Abstrahując w tym miejscu od błędnej interpretacji przez organ II instancji, pojęcia opiekuna, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt, zauważyć należy, że wnioski wysuwane przez organ II instancji nie są logiczne. Choćby ta okoliczność, że M. K. nigdy nie zaprzeczyła, że zwierzęta do niej należały, a także złożyła ona odwołanie od decyzji o czasowym odebraniu jej zwierząt - powinny doprowadzić organ II instancji do wniosków odmiennych [Wykładnia przepisu art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt]. Organ II instancji w sposób błędny interpretuje pojęcie opiekuna zwierzęcia, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt. To, że formalnie M. K.(1) jest właścicielem sklepu zoologiczno-wędkarskiego położonego w M. przy ul. [...] oraz formalnym właścicielem zwierząt nie oznacza, że M. K. nie jest opiekunką tych zwierząt. Do uznania jej za opiekunkę zwierząt w myśl art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt wystarczającym jest ustalenie, że prowadziła ona wspólnie z M. K.(1) sklep. Przyjęcie sposobu wykładni pojęcia opiekuna zwierzęcia, zaprezentowanego przez organ II instancji w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadziłby nie tylko do wypaczenia sensu przepisu o czasowym odebraniu zwierząt, ale również sparaliżowałby organy i inne uprawnione podmioty pod względem możliwości podejmowania działań. Nagminne są bowiem sytuacje, w których przy danej posesji przebywa zaniedbane, a nawet skrajnie zaniedbane zwierzę, do opieki, nad którym "nie poczuwa się" żaden z mieszkańców. Gdyby organ w takiej sytuacji był zmuszony poszukiwać i ustalać formalnego właściciela/opiekuna zwierzęcia, możliwość zastosowania art. 7 ust. 1 i 3 ustawy o ochronie zwierząt byłaby znikoma. Następnie, zauważyć należy, że upoważnione do odbioru interwencyjnego zwierząt organizacje społeczne, najczęściej po dokonaniu przedmiotowej czynności pozostawiają odebrane zwierzę pod swoją opieką. I choć może budzić to pewne wątpliwości, praktyka ta została jednak przez sądy uznana za dopuszczalną (E. Kruk [w:] M. Kulik, G. Lubeńczuk, M. Rudy, H. Spasowska, E. Kruk, Ustawa o ochronie zwierząt. Komentarz, Warszawa 2024, art. 7.). Jak podkreśla się bowiem w orzecznictwie, "żaden przepis ustawy o ochronie zwierząt nie nakłada na podmiot działający w trybie art. 7 ust. 3 ustawy obowiązku umieszczenia zwierzęcia w miejscach wskazanych w art. 7 ust. 1 pkt 1-3 ustawy" (tak: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 stycznia 2014 r. II SA/G11418/13, SIP LEX nr 1531253). Poza tym w wielu przypadkach takie działanie znajduje uzasadnienie w obiektywnie istniejących trudnościach związanych z przekazaniem zwierzęcia np. do schronisk, które bardzo często odmowę przyjęcia zwierzęcia pod opiekę tłumaczą przepełnieniem albo brakiem możliwości zapewnienia indywidualnej, specjalistycznej opieki, której wymaga określona rasa. Problem ten nasila się również w związku ze swoistą modą na hodowlę egzotycznych gatunków zwierząt, czyli takich jak w sprawie niniejszej. Dobrze obrazuje to stan faktyczny opisany w uzasadnieniu postanowienia WSA w Krakowie z 8.07.2013 r., II SAB/Kr 76/13, LEX nr 1346445. Z opisu tego wynika, że wójt gminy M.(1) przez 5 miesięcy nie mógł znaleźć podmiotu, który wyraziłby zgodę na czasowe przyjęcie pod opiekę kajmana okularowego, co naraziło ten organ na zarzut bezczynności i ostatecznie skłoniło do wydania 30.04.2013 r. decyzji o czasowym odebraniu tego zwierzęcia pod warunkiem uzyskania zgody ze strony jakiegoś podmiotu na jego przyjęcie (decyzja IK-IV 6140.5.2013). Z dużą dozą prawdopodobieństwa należy stwierdzić, że również schronisko dla bezdomnych zwierząt współpracujące z Gminą M. nie zagwarantowałoby odpowiednich warunków zwierzętom odebranym tymczasowo ze sklepu zoologicznego, są to bowiem w większości zwierzęta egzotyczne, nad którymi opieka wymaga specjalistycznej wiedzy. Z tego też względu organ l instancji podjął więc prawidłową decyzję o przekazaniu zwierząt pod opiekę Organizacji społecznej. Nawet natomiast, jeżeli Sąd przychyli się do stanowiska organu II instancji w zakresie nieprawidłowości rozstrzygnięcia organu I instancji o przekazaniu odebranych zwierząt Organizacji społecznej, z uwagi na to, że nie dał wyrazu istnienia szczególnych okoliczności przemawiających za taką decyzją w treści uzasadnienia (chociaż te obiektywnie istnieją, a jedynie nie znalazły odzwierciedlanie w treści uzasadnienia decyzji organu I instancji), to w ocenie Organizacji społecznej owo uchybienie nie uzasadniało uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, a nawet jeżeli to jako zasadne uznać należy uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania przez organ II instancji wyłącznie pkt 2 decyzji organu I instancji, nie zaś uchylenie decyzji w całości. Wyłącznie na marginesie Organizacja społeczna podkreśla, że dokonując interwencyjnego odebrania zwierząt nie "wyręczała" organu I instancji, czy też nie zawłaszczała obszaru czynności władczych administracji publicznej, a wykonywała ustawowe uprawnienie z art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt i działała zgodnie z celami określonymi w swoim statucie, wobec zaistnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie w odniesieniu do zwierząt odebranych od p. K.
W doręczonej sądowi odpowiedzi na sprzeciw organ wniósł o jego oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:
Sprzeciw nie podlega uwzględnieniu, bowiem kontrolowane rozstrzygnięcie organu odwoławczego odpowiada prawu. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg między innymi na decyzje administracyjne. Sposobem zaskarżania decyzji uchylającej decyzję organu Iszej instancji i przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania przez organ odwoławczy, w trybie art. 138 § 2 k.p.a. jest sprzeciw. Regulacja dotycząca sprzeciwu od decyzji zawarta została w Dziale III "Postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym", w Rozdziale 3a p.p.s.a. (art. 64a-64e). W myśl art. 64a p.p.s.a. sprzeciw przysługuje od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., tj. od decyzji organu odwoławczego uchylającej w całości decyzję organu I instancji i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zamiarem wprowadzenia instytucji sprzeciwu do procedury sądowoadministracyjnej było uproszczenie postępowania przed sądami administracyjnymi i przyspieszenie kontroli sądowoadministracyjnej decyzji, o których mowa w art. 138 § 2 k.p.a., zwanych kasacyjnymi. W tym postępowaniu uczestniczy tylko skarżący i organ II instancji. Przedmiotem kontroli przez sąd administracyjny w razie wniesienia sprzeciwu jest jedynie wystąpienie przesłanki, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. (vide art. 64e p.p.s.a.). Zatem ustawa wyłącza możliwość kontroli prawidłowego zastosowania przez organy przepisów prawa materialnego, z zastrzeżeniem szczególnego uregulowania § 2a art. 138 k.p.a. i przyjęciem przez ustawę że w przypadku uwzględnienia skargi przez sąd jego wyrok nie jest zaskarżalny (art. 151a § 3 p.p.s.a.). Dlatego szczególną cechą odróżniającą sprzeciw od skargi w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest ograniczony zakres kontroli sądu dotyczący decyzji objętej sprzeciwem. Zgodnie z treścią art. 64e p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od decyzji sąd ocenia wyłącznie istnienie przesłanek do wydania decyzji kasacyjnej, nie zaś, jak w przypadku skarg, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Uwzględniając sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 151a § 1 zd. 1. p.p.s.a.). W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 p.p.s.a.). Kontrola zgodności z prawem decyzji objętej sprzeciwem oznacza konieczność dokonania przez sąd oceny, czy w realiach konkretnej sprawy organ drugiej instancji w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasacyjnej, czy uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Obowiązkiem sądu administracyjnego rozpoznającego sprzeciw od decyzji kasacyjnej będzie przede wszystkim ustalenie, czy w stanie sprawy, rozpoznawanej na etapie organu odwoławczego, zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., a więc odstąpienie od zasady ogólnej ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy. Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego w tym trybie sąd nie jest natomiast władny odnosić się do meritum sprawy i nie może jej przesądzić, skoro na skutek uchylenia decyzji organu pierwszej instancji sprawa wraca do merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem (przykładowo wyrok NSA z dnia 9 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2219/15 i inne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wyrok wydany przez sąd administracyjny w wyniku złożonego sprzeciwu ma zatem charakter procesowy i nie kreuje żadnych skutków, gdy chodzi o zakres praw i obowiązków stron postępowania. Sumując, sąd rozpoznając sprawę w wyniku sprzeciwu ogranicza się do badania, czy doszło do naruszenia art. 138 § 2 k.p.a., do czy zaszły w sprawie wskazane w tym przepisie okoliczności uzasadniające wydanie decyzji kasatoryjnej. Uwzględniając lub oddalając sprzeciw sąd nie jest uprawniony do badania innych ewentualnych naruszeń prawa, jakie mogły mieć miejsce w sprawie, a zwłaszcza naruszeń prawa materialnego. W świetle art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Treść tego przepisu oznacza, że wydanie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej jest dopuszczalne w przypadku, gdy zostaną spełnione określone w nim przesłanki. Po pierwsze, gdy organ stwierdzi, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania i po drugie, gdy uzna, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Użycie w przepisie przeciwstawnego spójnika "a" oznacza, że samo stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, aczkolwiek jest konieczną przesłanką uchylenia zaskarżonej decyzji, to nie jest przesłanką wystarczającą. Niezbędne jest także dodatkowo wykazanie, że "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie" (por. wyrok NSA z 4 listopada 2014 r., II OSK 2279/13). W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że rozstrzygnięcie kasacyjne organu odwoławczego powinno mieć charakter wyjątkowy, bowiem zasadą jest że, każda sprawa administracyjna winna podlegać dwukrotnemu merytorycznemu rozstrzygnięciu, przez dwa różne organy administracji publicznej. Inaczej mówiąc, skuteczne wniesienie odwołania przenosi na organ odwoławczy kompetencję do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej, a postępowanie odwoławcze nie może ograniczać się wyłącznie do kontroli decyzji organu pierwszej instancji. Przepis art. 136 k.p.a. stanowi, że organ odwoławczy może przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo może zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Jeżeli organ odwoławczy nie ma wątpliwości, co do stanu faktycznego i prawnego sprawy, a stwierdził potrzebę przeprowadzenia dowodu, ma obowiązek przeprowadzić ten dowód, w ramach swoich uprawnień, zamiast uchylać sprawę do ponownego rozpoznania. Wydanie decyzji kasacyjnej wymaga wykazania przez organ odwoławczy takiego naruszenia przepisów postępowania, którego następstwem jest niewyjaśnienie podstawowych okoliczności stanu faktycznego sprawy, bez którego nie można sprawy rozpoznać co do istoty. Decyzja kasacyjna powodująca przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji nie może być podjęta w sytuacjach innych niż te, które zostały określone w art. 138 § 2 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie nie zaistniała okoliczność pozwalająca Kolegium na przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego w trybie art. 136 k.p.a. i wydania decyzji merytorycznej w sprawie. Organ I instancji nie ustalił w sposób prawidłowy stanu faktycznego sprawy, co uniemożliwiło przyjęcie prawidłowej podstawy prawnej odebrania zwierząt. Decyzja o odebraniu zwierzęcia, która podejmowana jest w trybie art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt, odmiennie niż w trybie art. 7 ust. 1 ustawy, zapada wówczas, gdy zwierzę zostało już faktycznie odebrane. Organ prowadząc postępowanie i wydając decyzję z trybie art. 7 ust. 3 ustawy orzeka, zatem o czasowym odebraniu zwierzęcia, jeżeli spełnione są przesłanki, określone w tym przepisie, pomimo iż w chwili wydawania decyzji, zwierzę nie przebywa już u swego właściciela. W konsekwencji postępowanie organu nakierowane jest w tym przypadku na wnikliwe, następcze zbadanie dokonanego już odebrania zwierzęcia (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2013 r., sygn. akt II OSK 2417/12 oraz wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Warszawie z dnia 18 marca 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 2877/13 i Opolu z dnia 24 października 2013 r., sygn. akt II SA/Op 348/13, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Postępowanie to winno być przy tym przeprowadzone zgodnie z regułami, określonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego. W świetle ustawy, możliwość niezwłocznego, czasowego odebrania zwierzęcia uzależniona jest po pierwsze: od ustalenia, że miało miejsce znęcanie się nad nim, w rozumieniu art. 6 ust. 2 ustawy, po drugie: wyłącznie w sytuacji, gdy jest to przypadek niecierpiący zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu (art. 7 ust. 3 ustawy). Z treści art. 6 ust. 1a i ust. 2 ustawy wynika, że znęcanie się nad zwierzętami jest zabronione (ust. 1a), zaś przez znęcanie się nad zwierzętami nakazuje rozumieć zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień, a w szczególności utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego niechlujstwa oraz utrzymywanie zwierzęcia bez odpowiedniego pokarmu lub wody przez okres wykraczający poza minimalne potrzeby właściwe dla gatunku (art. 6 ust. 2 pkt 10 i 19 ustawy). Jak również wystawianie zwierzęcia domowego lub gospodarskiego na działanie warunków atmosferycznych, które zagrażają jego zdrowiu lub życiu (pkt 17 ustawy). Celem ustawy jest ochrona zwierząt, która polega m.in. na czasowym ich odebraniu właścicielowi w sytuacji rażących zaniedbań, kiedy to nadrzędną potrzebą jest szybkość i sprawność działania, co oczywiście nie zwalnia organu od zbadania czy wymienione wyżej przesłanki wystąpiły (por. wyroki WSA w Gdańsku z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Gd 841/11; WSA w Poznaniu z dnia 21 marca 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 31/13; WSA w Łodzi z dnia 19 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Łd 1242/13, dostępne w centralne Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Trzeba mieć świadomość, że zwierzę jest istotą żyjącą, zdolną do odczuwania cierpienia, a człowiek jest mu winien poszanowanie, ochronę i opiekę, co wynika także z art. 1 ust. 1 ustawy. Każde zwierzę wymaga humanitarnego traktowania (art. 5 ustawy), przez co należy rozumieć traktowanie uwzględniające potrzeby zwierzęcia i zapewnienie mu opieki i ochrony, w myśl art. 4 pkt 1 ustawy (por. wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 1743/11, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 2 sierpnia 2007 r., sygn. akt II SA/Go 202/07, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 24 października 2018 r.). Obowiązkiem organów było przeprowadzenie rzetelnego postępowania wyjaśniającego, którego celem winno było być ustalenie, czy przesłanki normatywne zostały spełnione. Kolegium wskazało, że przede wszystkim organ pierwszej instancji nie podał, na jakiej podstawie ustalił właściciela/właścicieli/opiekunów zwierząt. W toku postępowania przyjęto, że są nimi oboje małżonkowie niemniej w aktach administracyjnych znajduje się oświadczenie pełnomcnika M. K.(1), że sklep (w którym znajdowały się odebrane zwierzęta) należy właśnie do niego. Natomiast w piśmie, informującym Burmistrza M. o odebraniu zwierząt Stowarzyszenie określiło, że są one własnością M.(1) i M. K., prowadzących sklep zoologiczno-wędkarski w M. Wobec tego co powyżej nie sposób uznać, że ponad wszelką wątpliwość organ ustalił podmioty, które są odpowiedzialne za dobrostan zwierząt. Tym samym uzasadniona jest wątpliwość SKO, co do prawidłowego ustalenia stron postępowania przed Burmistrzem M. Pamiętać przy tym należy, że rozstrzygnięcie o odebraniu zwierzęcia dotychczasowemu właścicielowi/opiekunowi wiąże się z koniecznością obciążenia dotychczasowego właściciela lub opiekuna kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierzęcia, stosownie do art. 7 ust. 4 ustawy. Następnie, jak wskazują akta, rację ma Kolegium wskazując, że organ I instancji nie przeprowadził własnego postępowania dowodowego. Swoje rozstrzygnięcie oparł wyłącznie na dokumentach przedłożonych przez Stowarzyszenie, ograniczył się wyłącznie do oceny zgromadzonych przez strony postępowania materiałów nie czyniąc samodzielnych ustaleń, do czego jest normatywnie obowiązany. Nie podjął jakichkolwiek czynności mających na celu ustalenie, czy stan zdrowia zwierząt, opisywany w dokumentacjach medycznych, wynikał z zaniedbań właściciela (względnie właścicieli) czy też z innych przyczyn. Przeprowadzenie postępowania dowodowego przez organ I instancji pozwoli ustalić, także czy stan faktyczny opisany przez Stowarzyszenie zachodził oraz czy wpisywał się w treść przesłanek określonych w art. 7 ust. 3 ustawy względnie czy przedstawione w dokumentacji medycznej zaniedbanie zwierząt nie stanowiło zabronionego ich traktowania z art. 6 ust. 2 ustawy. Tym samym decyzja Kolegium była zasadna. W sytuacji, gdy zakres postępowania uzupełniającego wskazuje, że organ odwoławczy musiałby sam przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w zakresie kwestii mogących mieć bezpośredni wpływ na treść decyzji, wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty prowadziłoby do sytuacji, w której sprawa rozstrzygana byłaby w istocie w jednej instancji. Zdaniem sądu należy zgodzić się z konstatacją Kolegium, że praktycznie uzasadnienie organu I szej instancji (oprócz przytoczenia stanu rzeczy wskazanego przez Organizację) ograniczyło się do konkluzji, że opisany (przez Stowarzyszenie O. – przyp. Sądu) "wskazuje w ocenie organu na to, że zwierzęta były przetrzymywane w niewłaściwych warunkach, a nawet w stanie rażącego zaniedbania i niechlujstwa.
Odnosząc się do kwestii podniesionej w sprzeciwie związanej z sytuacją prawną M. K. trzeba także dodać, że sama autorka sprzeciwu wskazuje, że organy ścigania skierowały do sądu aktu oskarżenia przeciwko M. K.(1), (sprawa została zarejestrowana w Sądzie Rejonowym w M. II, Wydział Karny, sygn. akt [...]) ,co wydaje się świadczyć, że nie znalazły podstaw do skierowania oskarżenia przeciwko M. K.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że decyzja objęta sprzeciwem nie narusza art. 138 § 2 k.p.a. Z tych względów i na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w wyroku.