II SA/WR 78/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2024-05-07
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlaneodstępstwo od projektuistotne odstępstwoszerokość budynkupowierzchnia zabudowyzgłoszenie zakończenia budowynadzór budowlanydecyzja administracyjnaWSA Wrocław

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę inwestorki, uznając, że zwiększenie szerokości rozbudowy budynku o 6% stanowi istotne odstępstwo od projektu budowlanego, nawet jeśli nie przekroczono 5% dopuszczalnego zwiększenia powierzchni zabudowy.

Inwestorka zgłosiła zakończenie rozbudowy budynku mieszkalnego, wprowadzając nieistotne odstępstwa od projektu. Organy nadzoru budowlanego uznały jednak, że zwiększenie szerokości rozbudowy o 6% (z 6,065 m do 6,42 m) stanowi istotne odstępstwo od projektu budowlanego, co skutkowało wniesieniem sprzeciwu. Inwestorka argumentowała, że zmiana dotyczyła tylko części rozbudowy i nie przekroczyła 5% dopuszczalnego zwiększenia powierzchni zabudowy. Sąd administracyjny oddalił skargę, podkreślając, że zgodnie z aktualnym brzmieniem Prawa budowlanego, przekroczenie 2% dopuszczalnej szerokości stanowi istotne odstępstwo, niezależnie od powierzchni zabudowy.

Sprawa dotyczyła skargi B. K. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który utrzymał w mocy sprzeciw Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego wobec zawiadomienia o zakończeniu rozbudowy budynku mieszkalnego o pomieszczenie rekreacyjne. Organy nadzoru uznały, że inwestorka dopuściła się istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego, polegającego na zwiększeniu szerokości rozbudowanej części budynku z projektowanych 6,065 m do faktycznych 6,42 m, co stanowiło 6% przekroczenie dopuszczalnej normy 2%. Inwestorka podnosiła, że zmiana dotyczyła jedynie fragmentu rozbudowy (na długości 1,89 m) i nie przekroczyła 5% dopuszczalnego zwiększenia powierzchni zabudowy, a nadto została zakwalifikowana jako nieistotne odstępstwo przez projektanta. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę, stwierdzając, że zgodnie z art. 36a ust. 5 pkt 2 lit. b Prawa budowlanego, przekroczenie dopuszczalnej szerokości obiektu budowlanego o ponad 2% stanowi istotne odstępstwo, niezależnie od tego, czy jednocześnie nie przekroczono 5% dopuszczalnego zwiększenia powierzchni zabudowy. Sąd podkreślił, że taka regulacja obowiązuje po nowelizacji Prawa budowlanego z 2020 r. i nie ma znaczenia, że zmiana dotyczyła tylko części rozbudowy lub że jej bezwzględna wartość (niespełna 40 cm) jest niewielka.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, zwiększenie szerokości rozbudowy budynku o 6% stanowi istotne odstępstwo od projektu budowlanego zgodnie z art. 36a ust. 5 pkt 2 lit. b Prawa budowlanego, niezależnie od powierzchni zabudowy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zgodnie z aktualnym brzmieniem Prawa budowlanego, przekroczenie dopuszczalnej szerokości obiektu budowlanego o ponad 2% jest samoistną przesłanką do uznania odstępstwa za istotne. Nie ma znaczenia, czy jednocześnie nie przekroczono 5% dopuszczalnego zwiększenia powierzchni zabudowy, ani czy zmiana dotyczy tylko części rozbudowy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

Pb art. 54 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Pb art. 36a § ust. 5

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

Pb art. 36a § ust. 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Pb art. 36a § ust. 5

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Wykładnia art. 36a Pb prowadzi do wniosku, że wartością chronioną jest zapewnienie, by odstąpienie od zatwierdzonego projektu nie prowadziło do wykroczenia poza przysługujące inwestorowi prawo do zabudowy, było zgodne z ładem przestrzennym i nie naruszało norm technicznych oraz użytkowych.

P.u.s.a. art. 1 § § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.u.s.a. art. 1 § § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 5 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przekroczenie dopuszczalnej szerokości rozbudowy o 6% (powyżej 2% normy) stanowi istotne odstępstwo od projektu budowlanego, co uzasadnia wniesienie sprzeciwu przez organ nadzoru budowlanego.

Odrzucone argumenty

Zmiana szerokości dotyczyła tylko części rozbudowy i nie przekroczyła 5% dopuszczalnego zwiększenia powierzchni zabudowy, co powinno być traktowane jako nieistotne odstępstwo. W przypadku wątpliwości interpretacyjnych należy stosować zasadę in dubio pro reo. Poprzednie brzmienie przepisów (przed nowelizacją z 2020 r.) pozwalało na uznanie odstępstwa za nieistotne, jeśli spełnione były dodatkowe warunki dotyczące powierzchni zabudowy.

Godne uwagi sformułowania

Szerokość obiektu budowlanego, zgodnie z treścią art. 36a ust. 5 pkt 2 lit. b Pb, jest jednym z charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego, który musi wypełniać wymogi narzucone przepisami prawa i podlega reżimowi wyznaczającemu granice odstępstw. W rezultacie nie ma znaczenia, jaką wartość w rzeczywistości dane odstępstwo będzie wynosić (przepisy Prawa budowlanego nie przewidują dodatkowych unormowań przewidujących możliwych minimalnych odstępstw od już stwierdzonych), a w niniejszej sprawie jest to w istocie niespełna 40 cm. Wobec wątpliwości dotyczących kwestii interpretacji przepisów dotyczących istotnych odstępstw, należało w niniejszej sprawie zastosować zasadę in dubio pro reo, wynikającą z art. 5 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: kpa) i stanowi, że nie dające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść osoby, w stosunku do której prowadzone jest postępowanie. W świetle aktualnie obowiązującej regulacji, już samo tylko przekroczenie przewidzianej w projekcie budowalnym szerokości budynku – niezależnie od wpływu tej zmiany na powierzchnię zabudowy – świadczy o istotnym odstępstwie od projektu budowlanego.

Skład orzekający

Olga Białek

sprawozdawca

Władysław Kulon

przewodniczący

Wojciech Śnieżyński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących istotnych odstępstw od projektu budowlanego, w szczególności w zakresie przekroczenia dopuszczalnej szerokości obiektu."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i obowiązującego stanu prawnego (po nowelizacji Prawa budowlanego z 2020 r.).

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu odstępstw od projektu budowlanego i ich kwalifikacji prawnej, co jest istotne dla wielu inwestorów i wykonawców. Wyjaśnia kluczowe różnice w interpretacji przepisów.

Nawet drobne przekroczenie szerokości budynku może zniweczyć pozwolenie na budowę – kluczowa interpretacja Prawa budowlanego.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wr 78/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-05-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Olga Białek /sprawozdawca/
Władysław Kulon /przewodniczący/
Wojciech Śnieżyński
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 682
art. 36a ust. 4, art. 54  ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Władysław Kulon Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek (spr.) Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński Protokolant: Starszy asystent sędziego Katarzyna Grott po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 maja 2024 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 16 listopada 2023 r. Nr 1111/2023 w przedmiocie zgłoszenia sprzeciwu do zawiadomienia o zakończeniu rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego o pomieszczenie rekreacyjne oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: DWINB, organ odwoławczy) utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lubaniu (dalej: PINB, organ I instancji) z dnia 2 października 2023 r., nr 107/2023, którą wniesiony został sprzeciw do zawiadomienia o zakończeniu rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego o pomieszczenie rekreacyjne na działce nr [...], w miejscowości W.
Powyższe rozstrzygnięcia wydane zostały w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
B. K. (dalej: inwestorka, skarżąca) złożyła zawiadomienie o zakończeniu rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego o pomieszczenie rekreacyjne, która to inwestycja prowadzona była na podstawie decyzji Starosty Lubańskiego z dnia 20 października 2015 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę. Postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2023 r. PINB wezwał inwestorkę do uzupełnienia zawiadomienia w terminie do dnia 29 września 2023 r. o wskazane w tym postanowieniu dokumenty. Organ stwierdził bowiem, że wprowadzono zmiany dotyczące wymiarów rozbudowanej części budynku i nie wykonano projektowanych instalacji zewnętrznych.
Inwestorka uzupełniła zawiadomienie między innymi o: 1/ oświadczenie kierownika budowy, zgodnie z którym, w toku realizacji inwestycji wprowadzono nieistotne odstępstwa od projektu budowlanego polegające na: zwiększeniu obiektu od strony tarasu (bez wskazania obecnych wymiarów), zmianie trasy przyłącza wody, rezygnacji z przyłączy c.o., energetycznego i kanalizacyjnego na zewnątrz budynku oraz wykonania przyłączy jako rozbudowy istniejących instalacji; 2/ rysunki projektu zagospodarowania działki, rzutu parteru oraz elewacji bocznej z naniesionymi zmianami.
Po analizie złożonych dokumentów i projektu budowlanego PINB, wskazaną na wstępie decyzją, zgłosił sprzeciw do zawiadomienia o zakończeniu rozbudowy przedmiotowego budynku.
Organ I instancji stwierdził, że rozbudowa wykonana została z odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego. Rozbudowa miała posiadać kształt prostokąta o wymiarach 6,065 x 11,73 m, gdy z przedstawionych rysunków wynika, że rozbudowana część ma kształt litery L, a jej szerokość wynosi 6,42 (na długości 1,89 m) i 5,83 m (krótszy bok), zaś długość wynosi 11,66 m. Projektowana powierzchnia zabudowy części rozbudowanej powinna wynosić 71,14 m2, a wynosi 69,09 m2.
Zdaniem organu I instancji, odstępstwo dotyczące szerokości budynku – zgodnie z art. 36a ust. 5 pkt 2 lit. b Prawa budowlanego – jest odstępstwem istotnym. Z przepisu tego wynika, że jako istotne ustawodawca kwalifikuje odstąpienie w zakresie charakterystycznych parametrów obiektu dotyczących wysokości, długości lub szerokości w zakresie przekraczającym 2%. W przypadku inwestycji skarżącej zmiana szerokości projektowanej rozbudowy obiektu z 6,065 m na 6,42 m przekracza 2% projektowanej wartości (zmiana w zakresie 6%), co stanowi o wykonaniu istotnego odstępstwa. Pozostałe parametry – zdaniem PINB – mieszczą się w granicach odstępstwa nieistotnego.
Wobec stwierdzenia istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego w zakresie szerokości budynku, organ uznał za konieczne wniesienie sprzeciwu.
W odwołaniu od powyższego rozstrzygnięcia inwestorka zarzuciła, że przy wyliczeniu powierzchni projektowanego pomieszczenia rekreacyjnego organ błędnie przyjął wymiary prostokąta uwzględniając szerokość dłuższego z boków budynku. Projektowana rozbudowa miała mieć kształt litery L i taki też miała, przy czym w trakcie budowy wymiar ściany został zwiększony o dodatkowe 35,5 cm na długości 189 cm. Przedstawiając własne wyliczenia strona wskazała, że prawidłowo powierzchnia zabudowy projektowanej rozbudowy wynosi 68,90 m2, a nie 71,14 m2, jak przyjął to organ. Rzeczywisty wymiar powierzchni rozbudowy wynosi 69,09 m2, co stanowi odstępstwo o 0,19 m2, a więc o 0,3% i nie może być uznane za odstępstwo istotne. Strona zwróciła uwagę, że ustawodawca, określając 2-procenotwe odstępstwo od szerokości, długości i wysokości budynku, nie odniósł się do kwestii geometrii budynku (tzn. zróżnicowanych szerokości budynku), dlatego za podstawowy parametr służący do oceny, czy wykonane zmiany są istotnymi, czy też nie, przyjął parametr maksymalnej zwiększonej powierzchni zabudowy o 5%. Tego parametru w niniejszej sprawie nie przekroczono.
Organ odwoławczy nie uwzględnił odwołania, podzielając stanowisko PINB co do wystąpienia istotnego odstępstwa w zakresie szerokości rozbudowanej części budynku. Podkreślił, że z art. 36 ust. 5 pkt 2 Prawa budowlanego jednoznacznie wynika, że zmiana dotycząca charakterystycznych parametrów obiektu stanowi zmianę istotną i wymaga decyzji zmieniającej warunki pozwolenia na budowę. DWINB zaznaczył, że kwestia oceny, czy w danym przypadku mamy do czynienia z odstąpieniem istotnym, zależy od okoliczności danej sprawy. Kwalifikacji takiej dokonuje projektant, jednak kwalifikacja ta nie jest dla organu wiążąca. To bowiem na organie nadzoru spoczywa obowiązek przeprowadzenia oceny w kwestii istotności odstąpienia.
Powołując się na orzecznictwo sądowe DWINB stwierdził, że przyjęcie istotności nie jest uwarunkowane zmianą wszystkich parametrów obiektu budowlanego, czy też zmianą jednego parametru w odniesieniu do całego obiektu budowlanego. Istotne odstąpienie może polegać na zmianie jednego ze wskazanych parametrów.
W ocenie organu odwoławczego, w niniejszej sprawie wykazane zostało, że doszło do zmiany parametru dotyczącego szerokości rozbudowanego obiektu w zakresie przekraczającym 2%. Szerokość projektowanej rozbudowy miała wynosić 6,065m, a wynosi 6,42m. Z obliczeń matematycznych jasno wynika, że 2% z 6,065m wynosi 0,1213 m. Wobec tego DWINB uznał, że skoro zaistniałe odstępstwo wynosi więcej niż 2% to ma charakter istotny.
Odnosząc się do odwołania organ odwoławczy zaznaczył, że PINB za istotne odstępstwo uznał tylko zmianę szerokości rozbudowanej części obiektu. Rzeczywisty wymiar szerokości części rozbudowanej przyjęto z rysunku powykonawczego nr [...] z dnia 25 września 2023 r., sporządzonego przez projektanta pełniącego również funkcję kierownika budowy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca zarzuciła, że organ II instancji bez należytego zapoznania się z jej stanowiskiem podał w decyzji, że szerokość rozbudowy miała wynosić 6,065m, a wynosi 6,42m uznając to za 6-procentowe odstępstwo. Zdaniem skarżącej, nierzetelność DWINB polega na podaniu szczątkowych informacji, nieodnoszących się do całości tematu, co wynika z porównania wymiaru 6,42 bez podania, że to poszerzenie miało miejsce tylko na długości 189 cm, zaś na pozostałej długości wynoszącej 11,68 m nie dokonano zmiany szerokości – została zachowana wartość projektowana.
Skarżąca podała, że informację o kwalifikacji tej zmiany jako nieistotnej otrzymała od projektanta i kierownika budowy posiadającego wszelkie wymagane uprawnienia, będącego biegłym sądowym przy Sądzie Okręgowym we W.(1)
Skarżąca, kwestionując stanowisko organów nadzoru budowlanego, że odstępstwo może dotyczyć tylko jednego z parametrów wskazała, iż przyjęcie takiej interpretacji powoduje, że nawet gdyby inwestor zwiększył szerokość budynku na długości 0,25 cm ponad ustawowe 2%, to należałoby to również potraktować jako odstępstwo istotne, co byłoby absurdem i z pewnością nie było to intencją ustawodawcy. Skarżąca zwróciła uwagę, że zwiększenie szerokości rozbudowy skutkowało zwiększeniem całkowitej powierzchni zabudowy, po wykonaniu dokładanych pomiarów, o 0,19 m2. Zdaniem skarżącej, ustawodawca przewidując, że nie zawsze będzie możliwe rozstrzygnięcie dotyczące dopuszczalnego przekroczenia wymiaru długości i szerokości o 2%, wprowadził dodatkowy warunek nieprzekraczalności powierzchni zabudowy o 5%. Zaś przekroczenie powierzchni zabudowy o 0,19 m2 tego warunku nie narusza.
Skarżąca wskazała, że okoliczność, czy wykonane przez nią odstąpienie będzie kwalifikowane jako istotne lub nieistotne wymaga wnikliwej i wszechstronnej oceny organu przy uwzględnieniu charakteru inwestycji oraz wartości wyrażonych w art. 4, art. 5 i art. 9 Prawa budowlanego. W opinii skarżącej, wobec wątpliwości dotyczących kwestii interpretacji przepisów dotyczących istotnych odstępstw, należało w niniejszej sprawie zastosować zasadę in dubio pro reo, wynikającą z art. 5 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: kpa) i stanowi, że nie dające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść osoby, w stosunku do której prowadzone jest postępowanie.
W odpowiedzi na skargę DWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Na wstępie wskazać trzeba, iż zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Analiza przedmiotowej sprawy w tak zakreślonych ramach kognicji prowadzi do wniosku, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa.
Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do kwestii, jakie parametry na gruncie przepisów Prawa budowlanego mają decydujące znaczenie przy ustalaniu istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu inwestycji budowlanej.
Dla porządku w pierwszej kolejności wypada przywołać unormowanie, na podstawie którego organ I instancji wydał decyzję, którą zgłosił sprzeciw do zawiadomienia o zakończeniu rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego o pomieszczenie rekreacyjne.
Stosownie do treści art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 682 ze zm. – to jest w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania decyzji I instancji, dalej: Pb), do użytkowania obiektu budowlanego, na budowę którego wymagana jest decyzja o pozwoleniu na budowę albo zgłoszenie budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1-2, można przystąpić, z zastrzeżeniem art. 55 i art. 57, po zawiadomieniu organu nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten, w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji.
Obowiązujące przepisy nie określają wprost przesłanek uprawniających organ nadzoru budowlanego do wniesienia sprzeciwu w przedmiocie zgłoszenia zakończenia budowy. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się jednak, że jedną z takich przesłanek jest istotne odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego, jakiego inwestor dopuścił się przy realizacji obiektu objętego pozwoleniem na budowę (por. wyroki: WSA w Warszawie z dnia 18 stycznia 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 2125/21, WSA w Gdańsku z dnia 23 października 2019 r., sygn. akt II SA/Gd 253/19 i z dnia 20 maja 2009 r., sygn. akt II SA/Gd 104/09 – dost. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Odstępstwa, które należy kwalifikować jako istotne, zostały zdefiniowane w przepisie art. 36a ust. 5 Pb zgodnie z którym, istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę jako odstąpienie w zakresie:
1) projektu zagospodarowania działki lub terenu, w przypadku zwiększenia obszaru oddziaływania obiektu poza działkę, na której obiekt budowlany został zaprojektowany;
2) charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego dotyczących:
a) powierzchni zabudowy w zakresie przekraczającym 5%,
b) wysokości, długości lub szerokości w zakresie przekraczającym 2%,
c) liczby kondygnacji;
3) warunków niezbędnych do korzystania z obiektu budowlanego przez osoby niepełnosprawne, o których mowa w art. 1 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, sporządzonej w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006 r., w tym osoby starsze;
4) zmiany zamierzonego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części;
5) ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, innych aktów prawa miejscowego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu;
6) wymagającym uzyskania lub zmiany decyzji, pozwoleń lub uzgodnień, które są wymagane do uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę lub do dokonania zgłoszenia:
a) budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1-4, lub
b) przebudowy, o której mowa w art. 29 ust. 3 pkt 1 lit. a, oraz instalowania, o którym mowa w art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. d;
7) zmiany źródła ciepła do ogrzewania lub przygotowania ciepłej wody użytkowej, ze źródła zasilanego paliwem ciekłym, gazowym, odnawialnym źródłem energii lub z sieci ciepłowniczej, na źródło opalane paliwem stałym.
Brzmienie powyższego przepisu uległo znacznej zmianie na skutek nowelizacji ustawy – Prawo budowlane dokonanej ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U z 2020, poz. 471) w wyniku której, z charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego określonych w art. 36a ust. 5 pkt 2 Pb, wykreślono kubaturę, jako parametr trudny do obliczenia, co powodowało często wątpliwości, m.in. w zakresie stwierdzenia, czy zmiana doprowadziła do zmiany kubatury, czy też nie. Ustawodawca dokonał także zmian w zakresie parametru jakim jest powierzchnia zabudowy, ustalając, że istotnym odstępstwem będzie przekroczenie powierzchni zabudowy powyżej 5%. Pozostałe parametry, które zostały wymienione w przepisie, to jest wysokość, długość, szerokość oraz liczba kondygnacji, są wystarczające do prawidłowego zakwalifikowania dokonanych zmian jako istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu, lub projektu architektoniczno-budowlanego. Odstąpienie w zakresie charakterystycznych parametrów obiektu jest istotne, jeśli dotyczyć będzie liczby kondygnacji, powierzchni zabudowy o ponad 5%, a także wysokości, długości lub szerokości w zakresie przekraczającym 2%.
Wykładnia art. 36a Pb prowadzi do wniosku, że wartością chronioną w świetle powyższych przepisów jest zapewnienie takiego stanu rzeczy, by odstąpienie od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków decyzji o pozwoleniu na budowę nie prowadziło do wykroczenia poza przysługujące inwestorowi prawo do zabudowy, było zgodne z obowiązującym na określonym terenie ładem przestrzennym, nie naruszało norm i zasad zapewniających spełnienie wymaganych warunków technicznych, jak i użytkowych wymienionych w art. 5 ust. 1 pkt 1–10 Pb (zob. Prawo budowlane, Komentarz, (red.) Alicja Plucińska Filipowicz, Marek Wierzbowski, LEX/el 2023).
Innymi słowy, zrealizowana inwestycja co do zasady powinna stanowić odzwierciedlenie projektu budowlanego zatwierdzonego przez właściwy organ administracji publicznej. W rzeczywistości jednak parametry zrealizowanego projektu zwykle nie pokrywają się idealnie z zamierzeniem wynikającym z projektu. Z tych też powodów ustawodawca dopuścił możliwość odstępstw, jednak narzucił dla nich granice, które zostały narzucone omawianym przepisem art. 36a ust. 5 Pb. Przepis ten zawiera zamknięty katalog sytuacji, które należy kwalifikować jako odstępstwa istotne, zaś ustawodawca nie wartościuje wymienionych odstępstw poprzez przypisanie któremukolwiek pierwszeństwa przed innymi, nie daje też podstaw do twierdzenia (jakie zostało podniesione w skardze), że odstępstwa te się wzajemnie uzupełniają. Oznacza to, że stwierdzenie przez organ nadzoru budowlanego występowanie odstępstwa spełniającego choćby tylko jeden z warunków wymienionych w art. 36a ust. 5 Pb, uzasadnia zakwalifikowanie go jako istotnego. Sąd przy tym podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego (w wyroku z dnia 25 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1273/09, dost. w CBOSA), które zostało przytoczone w uzasadnieniu skargi i pomimo nowelizacji brzmienia art. 36a Pb nie utraciło aktualności. Zgodnie z nim, kwalifikacja stopnia odstąpienia musi wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, przy uwzględnieniu charakteru inwestycji i wartości wyrażonych w art. 4, art. 5 i 9 Pb – o zakwalifikowaniu przedstawionych przez inwestora zmian jako istotnych decyduje bowiem specyfika planowanej przez niego inwestycji oraz zakres i rodzaj planowanego odstępstwa.
Jednakże wbrew twierdzeniom skargi, organom obu instancji nie można było zarzucić braku rzetelnego zapoznania się z okolicznościami sprawy zgodnie z przywołanymi wyżej wymogami.
Jak to już wyżej zostało zaznaczone, w niniejszej sprawie podstawą wniesienia sprzeciwu była realizacja zamierzenia inwestycyjnego z odstępstwami, która w rozumieniu przepisu art. 36a ust. 5 Pb są odstępstwami istotnymi, a te dotyczą parametrów obiektu budowlanego zrealizowanego na podstawie pozwolenia na budowę – powierzchni zabudowy, wysokości, długości, szerokości oraz liczby kondygnacji. Organy architektoniczno-budowlane nie tylko podniosły zaistnienie odstępstw, ale również je wykazały dokonując analizy dokumentacji złożonej przez inwestorkę.
Jak wynika z akt administracyjnych, podstawą poczynionych ustaleń były przede wszystkim dokumenty złożone przez samą stronę skarżącą – zatwierdzony projekt budowy oraz dokumenty powykonawcze dołączone do wniosku o wydanie zaświadczenia o braku sprzeciwu. Przeprowadzona przez organy analiza tych dokumentów wykazała, że szerokość wykonanej rozbudowy na długości 189cm – zgodnie z projektem budowlanym – miała wynosić 6,065m, a faktycznie wyniosła 6,42 m. Proste wyliczenie wykazało, że faktyczny wymiar szerokości odbiega od projektowanego o 6%.
Szerokość obiektu budowlanego, zgodnie z treścią art. 36a ust. 5 pkt 2 lit. b Pb, jest jednym z charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego, który musi wypełniać wymogi narzucone przepisami prawa i podlega reżimowi wyznaczającemu granice odstępstw. W rezultacie nie ma znaczenia, jaką wartość w rzeczywistości dane odstępstwo będzie wynosić (przepisy Prawa budowlanego nie przewidują dodatkowych unormowań przewidujących możliwych minimalnych odstępstw od już stwierdzonych), a w niniejszej sprawie jest to w istocie niespełna 40 cm.
Zauważyć należy, że PINB stwierdził również inne odstępstwa, w tym dotyczące długości zrealizowanej rozbudowy, jak i jej powierzchni. Ustalił jednak, że różnice wynikające z zatwierdzonego projektu i rysunków powykonawczych nie przekraczają 2% jeśli chodzi o parametr długości oraz 5% w obliczonej powierzchni rozbudowanej części. Tym samym tych wielkości nie zakwestionował.
Treść zaskarżonej decyzji DWINB z kolei potwierdza przeprowadzenie powtórnie takiej samej analizy, zgodnie z wymogami zasady dwuinstancyjności. Dokonanie takich samych ustaleń, jakie zostały poczynione przez organ I instancji, bynajmniej nie oznacza powielenia jego decyzji.
W rezultacie tak poczynionych ustaleń w niniejszej sprawie, zdaniem Sądu PINB miał podstawy do zgłoszenia sprzeciwu, a decyzję w tym przedmiocie oparł na wnikliwej analizie dokumentacji przedstawionej przez skarżącą. Kwalifikacja odstąpienia jako istotnego została prawidłowo też dokonana na podstawie przywołanych wyżej przepisów prawa materialnego, których brzmienie nie budziło wątpliwości. Powyższe twierdzenia odnoszą się także do organu odwoławczego, który utrzymał rozstrzygnięcie PINB w mocy po ponownym rozpoznaniu sprawy.
W kontekście argumentacji podnoszonej w skardze – jak też na etapie postępowania administracyjnego – wskazującej, że przy tak niewielkim (jak twierdzi skarżąca), przekroczeniu parametru szerokości budynku wprowadzony został dodatkowo warunek nieprzekraczalności zabudowy o 5% - co pozwala na przyjęcie, że skoro w niniejszej sprawie warunek ten został spełniony, to nie doszło do istotnego odstępstwa, wskazać należy, że obowiązujące brzmienie art. 35 ust. 5a Pb nie potwierdza, aby w obecnym stanie prawnym ustawodawca - w przypadku przekroczenia omawianego parametru - uzależnił kwalifikację odstępstwa jako istotnego od jednoczesnego zachowania parametru powierzchni zabudowy (przekroczenie do 5%). Istotnie, tego rodzaju regulacja istniała przed wejściem w życie noweli z dnia 13 lutego 2020 r. Zgodnie bowiem z uchylonym już art. 36 ust. 5a Pb nie stanowiła istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego zmiana wysokości, szerokości lub długości obiektu budowlanego nie będącego obiektem liniowym, jeżeli odstąpienie łącznie spełniało następujące warunki: 1/ nie przekraczało 2% wysokości, szerokości lub długości obiektu budowlanego określonych w projekcie budowlanym; 2/ nie zwiększało obszaru oddziaływania obiektu; 3/ nie mieściło się w zakresie odstępstw o których mowa w ust. 5 pkt 3-6, z wyjątkiem odstępstw od projektowanych warunków ochrony przeciwpożarowej, jeżeli odstępstwo zostało uzgodnione z rzeczoznawcą do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych; 4/ nie naruszało przepisów techniczno-budowlanych. Przywołana norma obecnie już nie obowiązuje, a nawet ona nie wprowadzała warunku na który powołuje się skarżąca - pozwalającego uznać, że przekroczenie szerokości budynku nie stanowi istotnego odstępstwa jeżeli powierzchnia zabudowy nie przekracza jednocześnie o 5% powierzchni określonej w projekcie budowlanym.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że argumentacja skarżącej nie jest zasadna. W świetle aktualnie obowiązującej regulacji, już samo tylko przekroczenie przewidzianej w projekcie budowalnym szerokości budynku – niezależnie od wpływu tej zmiany na powierzchnię zabudowy – świadczy o istotnym odstępstwie od projektu budowlanego.
Wobec powyższego Sąd orzekający, po dokonaniu kontroli zaskarżonej decyzji – nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi – nie dostrzegł jakichkolwiek podstaw do jej uchylenia. W tym stanie rzeczy skarga została oddalona w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI