II SA/WR 751/22

II SA/Wr 751/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-04-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Malwina Jaworska-Wołyniak
Władysław Kulon /przewodniczący/
Wojciech Śnieżyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 682
art. 67 ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Władysław Kulon, Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński (spr.), Asesor WSA Malwina Jaworska - Wołyniak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II w dniu 6 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 sierpnia 2022 r. Nr 836/2022 w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Decyzją z 18.08.2022 r. (nr 836/2022) Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: DWINB), po rozpatrzeniu odwołań J. B. (dalej: skarżąca) oraz J. M., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 67 ust. 1 ustawy z 07.07.1994 r. – Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm.) – dalej: u.p.b., utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta Wrocławia (dalej: PINB) z 24.06.2022 r. (nr 1290/2022), nakazującą: J. B., A. P., A. P.(1), T. A., J. M. oraz K. M. – współwłaścicielom nieruchomości zlokalizowanej przy ul. [...] we W., rozbiórkę nieużytkowanego, znajdującego się w złym stanie technicznym zespołu budynków gospodarczych na terenie tej nieruchomości (obiekty oznaczone nr [...]) wraz z uporządkowaniem terenu po rozbiórce.
Przedmiotowe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym sprawy.
Pismem z 29.07.2008 r. R. M. oraz T. A. poinformowali PINB o złym stanie technicznym obiektów budowlanych znajdujących się na terenie nieruchomości przy ul. [...] we W., które zagrażają bezpieczeństwu ludzi i mienia.
Pismem z 11.09.2008 r. organ zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie stanu technicznego budynków znajdujących się pod ww. adresem. Z kolei w trakcie przeprowadzonej w dniu 09.10.2008 r. kontroli stanu technicznego budynków ustalił, że znajdujące się na terenie posesji budynki gospodarcze przedstawiają zły stan techniczny (ubytki tynków, cegieł, zniszczone obróbki blacharskie). Podobne czynności kontrolne organ przeprowadził jeszcze kilkukrotnie w następujących terminach: 04.02.2010 r., 25.01.2011 r. oraz 21.08.2015 r. Za każdym razem stwierdzając pogarszający się i zły stan techniczny zabudowań.
Zawiadomieniem z 08.09.2015 r. organ poinformował strony postępowania o prowadzeniu czterech odrębnych postępowań odnośnie zabudowań znajdujących się na posesji przy ul. [...]. Jednym z nich będzie postępowanie w przedmiocie zagrożenia wynikającego z nieodpowiedniego stanu technicznego połączonych obiektów gospodarczych (obiekty nr [...]). Ponadto do akt sprawy przedłożona została sporządzona przez mgr inż. Z. K. opinia techniczna z marca 2016 r. stanu technicznego zespołu budynków inwentarskich nr [...].
Pismem z 28.01.2022 r. PINB zwrócił się do stron postępowania o przekazanie informacji o podjętych działaniach w celu usunięcia zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i mienia związanego z wadliwym stanem technicznym obiektów ze wskazaniem czy wykonano roboty naprawcze i zabezpieczające eliminujące zagrożenie z określeniem ich zakresu oraz przekazanie informacji o zamierzeniach współwłaścicieli w odniesieniu do nieużytkowanych obiektów, tj. czy będą one przeznaczone do rozbiórki, czy też do remontu.
W odpowiedzi z 08.02.2022 r. A. P. oraz A. P.(1) poinformowały organ o braku podejmowania działań zmierzających do poprawy stanu technicznego budynków, co jest wynikiem braku zgody jednego ze współwłaścicieli – R. M. W dniu 02.03.2022 r. do organu wpłynęło pismo J. B., w którym poinformowała, że w budynku nr [...] wymieniono pokrycie na nowych dach, a stan stodoły przedstawia się bez zmian. Jednocześnie strona poinformowała, że w odniesieniu do pozostałych budynków (3 inne postępowania) odpowiedzi winny udzielić pozostałe strony – będący użytkownikami tych obiektów.
Pismem z 01.02.2022 r. PINB zwrócił się do Miejskiego Konserwatora Zabytków we Wrocławiu o udzielenie informacji, czy budynki nr [...] są objęte ochroną konserwatorską, a w przypadku pozytywnej odpowiedzi, to wskazanie w jakiej formie i czy w szczególności są wpisane do rejestru zabytków. W przesłanej odpowiedzi konserwator zabytków poinformował, że obiekty nr [...] znajdują się w obszarze ujętym w gminnej ewidencji zabytków jako historyczny układ urbanistyczny dawnej wsi O. oraz osiedla w rejonie ulicy [...] we W., natomiast nie są objęte formami ochrony konserwatorskiej wynikającymi z art. 7 ust. 1 – 3 ustawy z 23.07.2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 840) – dalej: u.o.z. Budynki te nie są także objęte ochroną konserwatorską na podstawie planu miejscowego.
W trakcie przeprowadzone w dniu 11.04.2022 r. kontroli organ ustalił, że na terenie nieruchomości przy ul. [...] we W. istnieje zespół połączonych budynków gospodarczych, w tym obiekty oznaczone numerami [...]. W ich skład wchodzą: 1) obiekt nr [...] – jest to nieużytkowany parterowy obiekt sanitarny (toalety), 2) obiekt nr [...] oraz nr [...] – nieużytkowany obiekt gospodarczy (stodoła) oraz 3) obiekt nr [...] – nieużytkowany parterowy składzik. Czynności inspekcyjne wykazały, że pierwszy z obiektów to murowana parterowa przybudówka, z płaskim dachem krytym papą. Mury zewnętrzne znajdują się w złym stanie technicznym (ubytki tynków, cegieł i spoin, liczne spękania, zniszczone obróbki blacharskie i orynnowanie). Drugi z obiektów – jest to parterowy nieużytkowany składzik z murowanymi i drewnianymi ścianami w złym stanie technicznym. Obiekt nr [...] i nr [...] (stodoła) w części głównej ([...]) posiada stromy dwuspadowy dach kryty ceramiczną dachówką. Natomiast przylegająca niższa część ([...]) kryta jest jednospadowym drewnianym dachem. Mury zewnętrzne stodoły są zniszczone i spękane. Występują ubytki: tynków, cegieł i spoin. Istniejące jeszcze tynki także są uszkodzone i spękane. Także pokrycie dachowe jest nieszczelne i złuszczone (złuszczone dachówki, zlasowane, spękane z ubytkami, widoczne luźne i niestabilne elementy pokrycia). Drewniana konstrukcja dachu jest zdeformowana i posiada ugięcia. Elementy odwodnienia od strony podwórza uległy zniszczeniu. Strop podwórza jest ugięty, a znajdujące się na nim tynki są już zniszczone i uszkodzone (duże ubytki, odspojenia, spękania tynków). W toku kontroli ustalono ponadto, że opisane obiekty nie są poddawane okresowym kontrolom w trybie art. 62 ust. 1 u.p.b., stąd też brak jest protokołów z tego rodzaju czynności. Stwierdzono, że stan techniczny obiektów może zagrażać bezpieczeństwu ludzi i mienia w związku ze znaczną degradacją substancji budowlanej.
W trakcie przeprowadzonej w dniu 17.05.2022 r. rozprawy administracyjnej, o której mowa w art. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 30.08.2004 r. w sprawie warunków i trybu postępowania w sprawach rozbiórek nieużytkowanych lub niewykończonych obiektów budowlanych (Dz. U. z 2004 r., Nr 198, poz. 2043), J. B. oświadczyła, że częsta zmiana współwłaścicieli, brak zamieszkiwania przez współwłaścicieli oraz brak porozumienia co do dalszych zamierzeń i przeznaczenia obiektów, spowodowały postępującą degradację obiektów znajdujących się na terenie posesji przy ul. [...] we W. Oświadczyła, że od wielu lat obiekty te nie są użytkowanie. Uczestnicy rozprawy zgodnie wyrazili zamiar rozbiórki obiektów nr [...] do końca 2022 r.
Pismem z 20.05.2022 r. PINB zawiadomił strony postępowania o zakończeniu gromadzenia materiału dowodowego w prowadzonym postępowaniu w przedmiocie zagrożenia związanego ze złym stanem technicznym obiektów nr [...], a także o możliwości wypowiedzenia się i możliwości przeglądania akt przed wydaniem decyzji w sprawie. Z drugiej ze wskazanych możliwości w dniu 07.06.2022 r. skorzystała J. B. oraz J. M.
Następnie PINB, wydaną w dniu 24.06.2022 r. decyzją nr 1290/2022, działając na podstawie art. 67 ust. 1 w zw. z art. 83 ust. 1 u.p.b. oraz § 6 i § 7 rozporządzenia w sprawie rozbiórek, nakazał: J. B., A. P., A. P.(1), T. A., J. M. oraz K. M. – współwłaścicielom nieruchomości zlokalizowanej przy ul. [...] we W., rozbiórkę nieużytkowanego, znajdującego się w złym stanie technicznym zespołu budynków gospodarczych na terenie tej nieruchomości (obiekty oznaczone nr [...] na załączniku graficznym do decyzji) wraz z uporządkowaniem terenu po rozbiórce. Jednocześnie wskazano, że roboty te należy rozpocząć po upływie 2 miesięcy od dnia kiedy decyzja stanie się ostateczna, a zakończenie prac wraz z uporządkowaniem terenu ma nastąpić w terminie 5 miesięcy od dnia ostatecznego rozstrzygnięcia.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie PINB stwierdził, że w oparciu o poczynione ustalenia należało niewątpliwie stwierdzić, że na terenie nieruchomości znajduje się zniszczona substancja budowlana zabudowań gospodarczych, która nie nadaje się do użytkowania, remontu czy też odbudowy. Stanowi ona realne zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi i mienia. Zastany stan zabudowań jest wynikiem wieloletnich zaniedbań osób odpowiedzialnych za ich utrzymanie w należytym stanie technicznym (brak remontów, bieżących napraw, konserwacji). Zaniedbania te doprowadziły do postępującej degradacji, a w konsekwencji do całkowitego zniszczenia substancji budowlanej, co wypełnia normę art. 67 u.p.b. Wskazano, że orzeczony nakaz rozbiórki w istniejącym stanie faktycznym jest w pełni zasadny. Utrzymywanie bowiem zagrożenia, naruszającego obowiązujące przepisy, nie znajduje żadnego uzasadnienia. Jak najszybsza eliminacja zagrożenia znajduje także uzasadnienie w interesie społecznym. Na podparcie wydanego rozstrzygnięcia wskazano także na fakt, że uczestniczący w rozprawie administracyjnej współwłaściciele nieruchomości zgodnie wyrazili zamiar rozbiórki.
Odnosząc się do zabytkowego charakteru budynków i potencjalnej niemożności ich rozbiórki, organ przytoczył brzmienie art. 67 § 2 oraz § 3 u.p.b. Wskazał także, że konserwator zabytków wyjaśnił, że przedmiotowe obiekty leżą na obszarze ujętym w gminnej ewidencji zabytków, natomiast nie są objęte formami ochrony konserwatorskiej wynikającymi z art. 7 ust. 1 – 3 u.o.z. – w tym wpisem do rejestru zabytków. Nie są także objęte ochroną konserwatorską na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Taka sytuacja prawna pozwala tym samym na przeprowadzenie rozbiórki budynków.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało oprotestowane przez J. B. i J. M. w wyniku złożenia odrębnych odwołań.
W swoim odwołaniu J. B. zarzuciła organowi, że podjęta przez niego decyzja jest niekompatybilna z oceną wyrażoną przez konserwatora zabytków, co do możliwości rozebrania określonych budynków. Wskazała, że budynki nr [...] są częściowo użytkowane jak i odnawiane, a rozpoczęty remont będzie kontynuowany (np.: budynek nr [...] ma już wymieniony dach, założone nowe orynnowanie, drzwi; w budynku nr [...] także częściowo założono nowe orynnowanie – strona południowa). Natomiast budynek nr [...] jest integralną częścią budynku mieszkalnego nr [...]. Tworzy z nim spójną całość. Odwołująca zwróciła także uwagę na fakt, że wskazany w decyzji termin 2 miesięcy na rozpoczęcie robót rozbiórkowych jest obecnie nierealny z uwagi na uwarunkowania techniczne.
Opisaną na wstępie decyzją z 18.08.2022 r. DWINB utrzymał w mocy decyzję PINB z 24.06.2022 r. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał na zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, który bezsprzecznie świadczy o złym stanie technicznym obiektów. Stopień ich degradacji w pełni uzasadniał wydany przez PINB nakaz rozbiórki. Podstawą takich ustaleń stanowiły: kontrole z 21.10.2015 r. oraz 11.04.2022 r., przedłożona opinia techniczna z marca 2016 r. dotycząca stanu technicznego zespołu budynków inwentarskich nr [...], sporządzona przez mgr inż. Z. K., a także protokół z przeprowadzonej rozprawy administracyjnej. Wynika z nich, że substancja budowlana nie nadaje się do użytkowania, remontu czy też odbudowy i stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi i mienia. DWINB stanął także na stanowisku, że organ stopnia powiatowego właściwie przeprowadził postępowanie dowodowe. Wystarczająco wyjaśnił istniejący stan faktyczny i jednoznacznie wykazał zły stan techniczny budynku. DWINB dokonał także analizy art. 67 ust. 1 u.p.b. Wskazał, że zwrot: "nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia", o którym mowa w tym przepisie odnosi się nie tylko do obiektywnej niemożności przeprowadzenia remontu, odbudowy lub wykończenia, ale również do braku zamiaru właściciela doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, co znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie. Oznacza to, że zanim organ nadzoru budowlanego orzeknie o potrzebie rozbiórki danego obiektu na podstawie art. 67 ust. 1 u.p.b., to wcześniej powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, którego celem ma być również ustalenie, czy i w jaki sposób właściciel obiektu budowlanego ma zamiar usunąć istniejące naruszenia porządku prawnego w prawie budowlanym. PINB przeprowadził rozprawę administracyjną podczas której ustalił, że uczestniczący w niej współwłaściciele nieruchomości zgodnie wyrazili zamiar rozbiórki obiektów oznaczonych jako nr [...]. Oświadczenie takie złożyła także J. B. i widnieje ono w protokole z rozprawy. Z uwagi na powyższe należało tym samym wskazać, że PINB prawidłowo zastosował przepis § 2 rozporządzenia w sprawie rozbiórek, a wydanie zaskarżonej decyzji było w pełni uzasadnione, gdyż biorąc pod uwagę brak zamiaru właścicieli przystąpienia do remontu budynku, zły stan techniczny budynku i znaczny rozmiar nieprawidłowości - należało stwierdzić, że zespół zabudowań nie nadaje się do odbudowy ani remontu.
Odnosząc się do zarzutu odwołania DWINB wskazał, że prowadzone postępowanie dotyczyło budynków zaznaczonych na mapie (dołączonej do decyzji) jako nr [...]. Przedmiotowy zakres postępowania był odwołującym się znany. Zarówno J. B. jak i J. M. brali udział w całości postępowania. Odwołujący się bez uwag podpisywali m.in. protokoły kontroli, których przedmiotem był stan techniczny zespołu budynków gospodarczych nr [...]. Przedstawione okoliczności dowodzą, że strony doskonale wiedziały, które budynki czeka rozbiórka.
Odnosząc się do wniosku o wydania spójnej decyzji z decyzją konserwatora zabytków DWINB przytoczył brzmienie art. 67 § 2 oraz § 3 u.p.b. Ponadto powołał się na pismo Wydziału Architektury i Zabytków Urzędu Miejskiego Wrocławia z 04.02.2022 r., w którym wskazuje się, że zespół obiektów gospodarczych, oznaczony jako nr [...], nie jest wpisany do rejestru zabytków jednostkowo ani obszarowo, ani nie jest objęty ochroną konserwatorską na podstawie miejscowego planu. Tym samym rozbiórka tych obiektów nie wymagała uzgodnienia z jakimkolwiek organem konserwatorskim.
DWINB wskazał, że nakaz rozbiórki był zgodny z żądaniem stron, co potwierdziła rozprawa administracyjna. Dodatkowo DWINB zaznaczył, że kwestia braku użytkowania od wielu lat obiektów gospodarczych nr [...], ustalona została na podstawie oświadczenia do protokołu samej odwołującej się J. B., przeprowadzonej kontroli, a także opinii technicznej dotyczącej oceny stanu technicznego zespołu budynków Inwentarskich nr [...], sporządzonej przez mgr inż. Z. K. Ponadto organ odwoławczy zauważył, że 2-miesięcznego terminu na rozpoczęcie robót rozbiórkowych jest terminem ustanowionym przez ustawodawcę w § 7 rozporządzenia.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożyła J. B. Skarżąca wniosła w niej o uchylenie decyzji organów obu instancji. W skardze zarzuciła DWINB naruszenie: 1) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego w zakresie aktualnego zagospodarowania i stanu technicznego budynków gospodarczych, co w konsekwencji doprowadziło do uznania, że obiekty nr [...] są nieużytkowane w sytuacji, kiedy służą one do przechowywania, np. maszyn i opału oraz są one sukcesywnie remontowane od 2021 r. (toalety i stodoła); 2) art. 136 § 1 k.p.a., poprzez brak przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie w sytuacji, gdy po byłej współwłaścicielce M. M. prowadzone jest postępowanie spadkowe, w którym uczestniczą J. i K. M., uwidaczniające się w braku zapytania się uczestników postępowania spadkowego o plany co do sposobu współużytkowania nieruchomości lub jej podziału; 3) art. 10 § 1 k.p.a., poprzez naruszenie przez PINB zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, przejawiające się w tym, że zarówno w 2015 r. jak i w 2022 r. w trakcie przeprowadzanych oględzin nie uczestniczyła jedna ze współwłaścicielek - T. A. bądź też jej pełnomocnik; 4) art. 10 § 1 k.p.a., poprzez naruszenie przez PINB zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, przejawiające się w tym, że w toku postępowania zarówno przed organem I instancji jak i organem wyższego stopnia nie uczestniczyła osoba, która poinformowała nadzór budowlany o złym stanie technicznym obiektów budowlanych oraz 5) art. 75 § 1, art. 84 § 1 w zw. z art. 136 § 1 k.p.a., poprzez nie przeprowadzenie z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie w sytuacji, gdy zachodziła potrzeba przeprowadzenia uzupełniającego dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa na okoliczność stwierdzenia aktualnego stanu technicznego budynków gospodarczych, która stanowiłaby podstawę przyszłego rozstrzygnięcia o ewentualnej rozbiórce bądź zachowaniu obiektów.
W uzasadnieniu skargi umotywowano zaprezentowane zarzuty podkreślając w szczególności, że toalety (obiekt nr [...]) oraz stodoła (obiekt nr [...]) od 2021 r. są sukcesywnie remontowane i ich stan techniczny ulega polepszeniu. Tym samym konieczność rozbiórki przestaje być uzasadniona, gdyż te obiekty (w szczególności stodołę) można uratować i zaadoptować np. na budynek mieszkalny. Ponadto skarżąca wyasygnowała już znaczne środki finansowe i w przypadku dokonania zarządzonej rozbiórki środki te zostaną zmarnowane. J. B. podniosła także argument jakoby tylko ona z całego grona współwłaścicieli została pociągnięta do odpowiedzialności, a następnie została obarczona przez organy nadzoru budowlanego konsekwencjami związanymi ze złym stanem technicznym budynków. W tym miejscu skarżąca wskazała, że na mocy prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla W. – F. we W. z 26.06.1976 r. sygn. akt [...] nastąpił podział nieruchomości do korzystania. Zgodnie z postanowieniem Sądu zobowiązano współwłaścicieli (ówczesnych jak i obecnych, każdorazowych) do wzajemnego wydania sobie wskazanych pomieszczeń i części gruntu jak i zobowiązano ich do nie przeszkadzania sobie w użytkowaniu części przyznanych do wspólnego użytkowania. Na sam koniec uzasadnienia skargi skarżąca ponadto oświadczyła, że nie chce pozbywać się swojej nieruchomości, gdyż tu mieszka od urodzenia i spędziła całe swoje dotychczasowe życie. Ma plany na wykorzystanie tego majątku i ma dla kogo przekazać swój przyszły spadek.
W odpowiedzi na skargę DWINB podtrzymał swoje stanowisko wnosząc o oddalenie skargi oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Pismem z 09.12.2022 r. J. B. wniosła replikę na odpowiedź organu na skargę. W piśmie tym poinformowała, że: obiekt nr [...] (toalety) przechodzi dalszy remont i zawsze był zintegrowany z nieruchomością nr [...], budynki nr [...] i nr [...] są użytkowane, a obiekt nr [...] został już rozebrany. Skarżąca wystąpiła także z prośbą o możliwość przesunięcia w czasie zarządzonej rozbiórki o co najmniej 1 – 1,5 roku, gdyż aktualnie musi rozebrać kolejny budynek (nr [...]), a obecna sytuacja na rynku usług budowlanych i brak odpowiednich finansów uniemożliwiają rozbiórkę dwóch obiektów naraz. Skarżąca poinformowała także, że chce wystąpić do pozostałych współwłaścicieli nieruchomości o wydzielenie użytkowanych przez nią części nieruchomości i ustanowienie na nich odrębnego przedmiotu własności. W ocenie skarżącej ułatwiłoby to jej korzystanie z nieruchomości bez utrudnień, dałoby również szansę na uzyskanie dotacji unijnej na remont budynków oraz pozwoliło podłączyć się do kanalizacji. Wskazała, że chce ratować stare zabudowania, natomiast właściciele nieruchomości nr [...] są nastawieni na pozbycie się tego majątku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.) – p.p.s.a., sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd oddala skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., gdy nie zachodzi przypadek naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).
Sądowa kontrola, przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł, doprowadziła do uznania, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają prawa w stopniu dającym podstawę do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.
Przechodząc na grunt badanej sprawy i podstaw materialno-prawnych kontrolowanej decyzji należy wskazać, że warunkiem wydania nakazu rozbiórki na podstawie art. 67 ust. 1 u.p.b. jest ustalenie dwóch przesłanek. Po pierwsze, że obiekt budowlany jest obiektem niewykończonym lub nieużytkowanym. Po drugie, że taki obiekt nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia.
Zgodnie z art. 72 u.p.b. Minister Infrastruktury wydał rozporządzenie z 30.08.2004 r. w sprawie warunków i trybu postępowania w sprawach rozbiórek nieużytkowanych lub niewykończonych obiektów budowlanych (Dz.U. z 2004 r., Nr 198, poz. 2043) – dalej: "rozporządzenie". Zgodnie z § 2 tego rozporządzenia przed wydaniem decyzji o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego, o której mowa w art. 67 u.p.b., właściwy organ: 1) ustala przyczyny niewykonania przez właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego remontu, odbudowy lub wykończenia obiektu budowlanego; 2) dokonuje oględzin i oceny stanu technicznego, a w przypadku, o którym mowa w § 4 ust. 1, nakazuje właścicielowi lub zarządcy obiektu budowlanego sporządzenie ekspertyzy technicznej tego obiektu; 3) przeprowadza rozprawę. Natomiast zgodnie z treścią § 3 rozporządzenia: protokół oględzin obiektu budowlanego, o których mowa w § 2 pkt 2, zawiera: 1) opis stanu technicznego obiektu budowlanego; 2) przyczyny powstania uszkodzeń lub zniszczenia obiektu budowlanego; 3) określenie stanu zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia oraz zagrożenia dla środowiska i zdrowia ludzi; 4) opis stanu zaawansowania robót budowlanych - w przypadku obiektu niewykończonego.
W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skarżącej, orzekające w sprawie organy nadzoru budowlanego wykazały w sposób jednoznaczny, z uwzględnieniem trybu określonego w przepisach rozporządzenia, że zlokalizowane przy ul. [...] we W. obiekty - oznaczone nr [...], nie tylko nie są użytkowanie ale także nie nadają się do remontu, odbudowy lub wykończenia i dlatego zgodnie z deklaracją współwłaścicieli obecnych na rozprawie administracyjnej, powinny być przedmiotem rozstrzygnięcia rozbiórkowego wydanego na podstawie art. 67 ust. 1 u.p.b.
Podstawę stwierdzenia, że obiekty oznaczone nr [...] podlegają rozbiórce stanowiły ustalenia organu I instancji dokonane na podstawie: wyników kontroli przeprowadzonych w dniach 21.10.2015 r. oraz 11.04.2022 r., opinii technicznej z marca 2016 r. dotyczącej stanu technicznego zespołu budynków inwentarskich nr [...], sporządzonej przez mgr inż. Z. K., a także rozprawy administracyjnej.
W trakcie czynności kontrolnych z 11.04.2022 r., w których co wymaga podkreślania brała również udział skarżąca i nie wnosiła żadnych uwag, organ ustalił, że obiekty są nieużytkowane i w złym stanie technicznym, który może zagrażać bezpieczeństwu ludzi i mienia ze względu na znaczną degradację substancji budowlanej. Ustalono także, że obiekty nie są poddawane okresowym kontrolą w trybie art. 62 u.p.b. Powyższe ustalenia kontrolne korespondują z opinią techniczną z marca 2016 r. Wskazuje się w niej, że zespół zabudowań inwentarskich będących przedmiotem opinii był wykorzystywany pierwotnie do składowania płodów rolnych. Obecnie budynki ze względu na zły stan techniczny nie są praktycznie użytkowanie, jedynie okresowo służą do przechowywania opału i drobnych narzędzi. Wskazuje się również, że do czasu rozpoczęcia prac remontowych (lub rozbiórkowych) koniecznym jest wykonanie tymczasowych podpór i innych zabezpieczeń uszkodzonej więźby i stropu. Określając zakres niezbędnych prac remontowych umożliwiających dalszą eksploatację budynku mgr inż. Z. K. stwierdził, że w związku ze złym stanem technicznym obiektu dalsze jego użytkowanie uzależnione jest od wykonania remontu kapitalnego całego obiektu, obejmującego także wymianę części elementów konstrukcyjnych takich jak więźba dachowa, stropy, przemurowanie uszkodzonych murów i nadproży. Ze względu na zły stan techniczny całego obiektu oraz bardzo wysoki koszt przywrócenia go do poprawnego stanu technicznego właściciele rozważają również jego rozbiórkę. W uwagą i zaleceniach autor analizowanego opracowania podkreślił, że ze względu na złu stan techniczny obiekt nie nadaje się do użytkowania. Powyższe ustalenia są zbieżne z oświadczeniami złożonymi przez J. M., K. M., J. B., A. P. i A. P.(1) w trakcie rozprawy administracyjnej z 17.05.2022 r. Co więcej, w jej trakcie sama skarżąca przyznała, że obiekty oznaczone nr [...] są nieużytkowane i podlegają w tego powodu postępującej degradacji. Uczestnicy rozprawy, w tym również skarżąca, wyrazili zgodny zamiar rozbiórki obiektów.
W oparciu o ustalenie, że stan nieużytkowanych zabudowań jest wynikiem wieloletnich zaniedbań (brak remontów, bieżących napraw, konserwacji), które to zaniedbania doprowadziły do postępującej degradacji, a w konsekwencji do całkowitego zniszczenia substancji budowlanej, orzekające organy stwierdziły, że zostały wypełnione przesłanki z art. 67 u.p.b. Wobec tego stwierdzenia, przy uwzględnieniu braku zamiaru współwłaścicieli doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, w ocenie Sądu, prawidłowo nakazano w sprawie rozbiórkę zespołu budynków gospodarczych (oznaczonych nr [...]) wraz z uprządkowaniem terenu po rozbiórce. Prawidłowości orzeczonego w tym trybie nakazu rozbiórki nie podważają twierdzenia skarżącej na temat podjęcia przez nią prac remontowych w obiekcie [...] oraz składowaniu w obiektach [...] i [...] narzędzi, opału, drewna. Przyjdzie przede wszystkim zauważyć, że wbrew zapewnieniom skarżącej, PINB w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu 11.04.2022 r., nie stwierdził aby były prowadzone jakiekolwiek prace remontowe w obrębie obiektu [...]. Również sama skarżąca w trakcie kontroli nie zgłaszała w tym zakresie żadnych zastrzeżeń. Także w trakcie rozprawy administracyjnej stanowisko skarżącej było spójne z wolą pozostałych współwłaścicieli nieruchomości, którzy oświadczyli, że nie mają zamiaru doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem i dlatego wyrażają zgodę na rozbiórkę. Skarżąca w trakcie rozprawy administracyjnej wprost zadeklarowała wolę rozbiórki.
Nie jest rolą Sądu administracyjnego ustalać powodów zmiany stanowiska skarżącej w tej materii a także weryfikować realność deklarowanych przez nią robót budowlanych. Jak wskazuje się w orzecznictwie, zwrot "nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia", o którym mowa w art. 67 ust. 1 u.p.b., odnosi się nie tylko do obiektywnej niemożności przeprowadzenia remontu, odbudowy lub wykończenia, ale również do braku zamiaru właściciela doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem (por. wyroki NSA z 08.04.2009 r., sygn. akt II OSK 515/08 oraz z 11.09.2013 r., sygn. akt II OSK 890/12). Organy obu instancji dokonały w tym zakresie prawidłowych ustaleń na tle całokształtu okoliczności stanu faktycznego sprawy.
Sąd administracyjny ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej, a nie zastępuje go w czynnościach dowodowych (por. R. Hauser, Założenia reformy sądownictwa administracyjnego, Państwo i Prawo 1999, z. 12, s. 23). Sąd bierze przy tym pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydawania decyzji, a jego możliwości dowodowe są bardzo ograniczone (art. 106 § 3 p.p.s.a.). Ocena legalności zawsze dokonywana jest według stanu prawnego i stanu faktycznego sprawy z chwili wydania decyzji ostatecznej. Zmiana stanu prawnego czy też faktycznego po tej dacie nie ma wpływu na wynik sądowej kontroli legalności zaskarżonej decyzji.
Odnosząc się do zarzutów procesowych dotyczących pozbawiania skarżącej możności obrony jej praw przyjdzie z kolei stwierdzić, że z przedłożonych akt administracyjnych wynika, że skarżąca brała czynny udział w postępowaniu administracyjnym, w tym była obecna podczas rozprawy administracyjnej. Skarżąca była zawiadamiana w trybie art. 10 § 1 k.p.a. o możności zapoznania się z aktami i składania wniosków dowodowych. W tym trybie składała wnioski na piśmie. Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut skargi odnoszący się do pominięcia innych osób, które w ocenie skarżącej powinny uczestniczyć w prowadzonym postępowaniu. Utrwalona linia orzecznicza sądów administracyjnych na tle stosowania art. 10 § 1 k.p.a. ukształtowała pogląd, że zarzut naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym może odnieść skutek tylko wobec strony, która taki zarzut podnosi i jednocześnie wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej samej dokonanie konkretnej czynności procesowej. Nie można zatem takiego zarzutu zgłaszać w imieniu innych osób, które w ocenie strony podnoszącej taki zarzut, zostały pozbawione możności czynnego udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym.
Przyjdzie dalej wskazać, że wbrew obawie skarżącej, unormowania zawarte w u.p.b. nie uzależniają możliwości orzeczenia rozbiórki na podstawie art. 67 ust. 1 u.p.b. od tego, czy właściciel jest odpowiedzialny za doprowadzenie do złego stanu technicznego obiektu budowlanego, ale jedynie od tego, czy dany obiekt jest w stanie nienadającym się do remontu, odbudowy lub wykończenia - niezależnie od tego, czy właściciel miał jakikolwiek wpływ na zaistniały stan obiektu. Prace rozbiórkowe ze względów bezpieczeństwa powinny być wykonane możliwie najszybciej, stąd ustawodawca nie obliguje organu nadzoru budowlanego do wyjaśniania kwestii zawinienia.
Reasumując należy stwierdzić, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie - na dzień wydania decyzji objętych sądową kontrolą, uzasadniał wydanie na podstawie art. 67 ust. 1 u.p.b. nakazu rozbiórki nieużytkowanego, znajdującego się w złym stanie technicznym zespołu budynków gospodarczych na terenie nieruchomości przy ul. [...] (obiekty oznaczone nr [...]) wraz z uporządkowaniem terenu po rozbiórce. Postępowanie poprzedzające to rozstrzygnięcie zgodne było z wymaganymi określonymi w k.p.a. jak i przepisach rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 30.08.2004 r. w sprawie warunków i trybu postępowania w sprawach rozbiórek nieużytkowanych lub niewykończonych obiektów budowlanych. Deklarowana przez skarżącą zmiana stanu faktycznego, mająca miejsce po wydaniu decyzji nakazującej rozbiórkę, a polegająca na podjęciu prac remontowych w obiekcie nr [...], nie skutkuje uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji. Może być ona natomiast podstawą wystąpienia przez skarżącą na drodze administracyjnej z odrębnym wnioskiem o zmianę takiej decyzji. Pamiętać należy jednak, że skarżąca jest jednym z kilku współwłaścicieli spornych zabudowań.
Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.