II SA/Wr 744/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2007-03-07
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanenadzór budowlanyprzyłącze kanalizacyjnestan technicznyodpowiedzialnośćpostępowanie administracyjnedecyzja administracyjnauchylenie decyzjiprzekazanie do ponownego rozpatrzenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę J. L. na decyzję uchylającą nakaz udrożnienia przyłącza kanalizacyjnego, uznając, że organ odwoławczy prawidłowo przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia z powodu błędów proceduralnych organu pierwszej instancji.

Sprawa dotyczyła skargi J. L. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która uchyliła decyzję Powiatowego Inspektora nakazującą udrożnienie przyłącza kanalizacyjnego. Sąd administracyjny rozpatrywał legalność decyzji organu odwoławczego, która przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Sąd uznał, że organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ organ pierwszej instancji dopuścił się istotnych uchybień proceduralnych, w tym błędnego określenia adresata decyzji i naruszenia zasady czynnego udziału stron. W związku z tym, skarga J. L. została oddalona.

Sprawa rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu dotyczyła skargi J. L. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia 1 września 2006 r. Decyzją tą uchylono decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w D. z dnia 22 maja 2006 r., która nakazywała właścicielowi kanalizacji, "Uzdrowisko P." sp. z o. o., udrożnienie przyłącza kanalizacyjnego do budynku nr [...] przy ul. N. w P. Z. Organ pierwszej instancji uznał, że przyłącze jest w nieodpowiednim stanie technicznym i nałożył obowiązek na "Uzdrowisko P.". Organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji, wskazał na szereg błędów proceduralnych i materialnoprawnych. Przede wszystkim, organ odwoławczy uznał, że adresatem decyzji nakazującej usunięcie nieprawidłowości może być jedynie właściciel lub zarządca obiektu budowlanego, a przedmiotowe przyłącze, jako urządzenie techniczne związane z budynkiem, stanowi część składową tego budynku, którego właścicielem jest J. L., a nie część sieci kanalizacyjnej należącej do Spółki "Uzdrowisko P.". Ponadto, organ odwoławczy stwierdził naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), zasad ogólnych postępowania (art. 7, 8, 9, 11 k.p.a.) oraz braku zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpatrując skargę J. L. na decyzję organu odwoławczego, uznał, że decyzja ta była zgodna z prawem. Sąd stwierdził, że organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia. Powodem było konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części z powodu błędów organu pierwszej instancji, w tym błędnego ustalenia stanu faktycznego i prawnego oraz naruszenia procedury administracyjnej. Sąd podkreślił, że organ odwoławczy nie jest uprawniony do samodzielnego prowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości, a jedynie do jego uzupełnienia. W związku z tym, skarga J. L. została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Odpowiedzialność za udrożnienie przyłącza kanalizacyjnego spoczywa na właścicielu lub zarządcy obiektu budowlanego, do którego przyłącze należy, a nie na właścicielu sieci kanalizacyjnej, jeśli przyłącze nie jest częścią tej sieci.

Uzasadnienie

Przyłącze kanalizacyjne jest urządzeniem technicznym związanym z budynkiem i stanowi jego część składową, a nie część sieci kanalizacyjnej przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego. W związku z tym, obowiązek utrzymania go w należytym stanie technicznym spoczywa na właścicielu budynku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (21)

Główne

k.p.a. art. 138 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Prawo budowlane art. 66

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 15

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 151 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 149 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Prawo budowlane art. 5

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Prawo budowlane art. 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

u.z.w.o.ś. art. 5

Ustawa z dnia 13 lipca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków

u.z.w.o.ś. art. 2

Ustawa z dnia 13 lipca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków

P.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.c. art. 47

Kodeks cywilny

k.c. art. 48

Kodeks cywilny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a. z powodu błędów proceduralnych organu pierwszej instancji. Przyłącze kanalizacyjne jest częścią składową budynku, a nie sieci kanalizacyjnej, co oznacza, że odpowiedzialność za jego stan techniczny spoczywa na właścicielu budynku. Organ pierwszej instancji dopuścił się naruszeń proceduralnych, które uniemożliwiły organowi odwoławczemu merytoryczne rozpatrzenie sprawy i wymagały przekazania jej do ponownego rozpoznania.

Odrzucone argumenty

Argumenty skarżącego J. L. dotyczące odpowiedzialności "Uzdrowiska P." za stan przyłącza kanalizacyjnego. Argumenty skarżącego dotyczące złośliwego zablokowania kanalizacji przez L. J.

Godne uwagi sformułowania

adresatem decyzji wydanej na podstawie przepisów rozdziału 6 Prawa budowlanego, dotyczącego utrzymania obiektów budowlanych, może być jedynie właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. przedmiotowe przyłącze jest urządzeniem technicznym związanym z budynkiem położonym na działce nr [...] i jednocześnie jest częścią obiektu budowlanego. organ I instancji jednocześnie w tym samym dniu wznowił postępowanie w sprawie złego stanu technicznego przyłącza [...] uchylił swoją decyzję [...] i wydał zaskarżoną decyzję W trybie wznowienia postępowania, jeśli okoliczności sprawy za tym przemawiają, należy wydać jedną decyzję jednocześnie uchylającą decyzję dotychczasową i rozstrzygającą o istocie sprawy.

Skład orzekający

Zygmunt Wiśniewski

przewodniczący sprawozdawca

Andrzej Cisek

sędzia

Andrzej Wawrzyniak

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie odpowiedzialności za stan techniczny przyłączy budowlanych oraz prawidłowość stosowania przez organy administracji przepisów o wznowieniu postępowania i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z przyłączem kanalizacyjnym i odpowiedzialnością za jego stan.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje złożoność odpowiedzialności za infrastrukturę techniczną w budownictwie oraz błędy proceduralne, które mogą wystąpić w postępowaniu administracyjnym.

Kto odpowiada za zatkaną kanalizację? Sąd wyjaśnia podział obowiązków między właścicielem budynku a dostawcą usług.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wr 744/06 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2007-03-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-11-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Andrzej Cisek
Andrzej Wawrzyniak
Zygmunt Wiśniewski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art. 138 par. 2,  art. 136,  art. 7,  art. 8,  art. 9,  art. 11,  art. 107 par. 3,  art. 15,  art. 77 par. 1,  art. 151 par. 1 pkt 2,  art. 149 par. 2,  art. 10 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Sentencja
W IMINIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 marca 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący NSA Zygmunt Wiśniewski (spraw.) Sędziowie WSA Andrzej Cisek NSA Andrzej Wawrzyniak Protokolant apl. radc. Dorota Ciesielska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 marca 2007 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia 1 września 2006 r. Nr [...] w przedmiocie nakazania udrożnienia przyłącza kanalizacyjnego do budynku oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 22 maja 2006 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 66 pkt 1 w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w D. nakazał właścicielowi kanalizacji w P. Z. "Uzdrowisko P." sp. z o. o. w P. Z. udrożnić przyłącze kanalizacyjne do budynku nr [...] przy ul. N. w P. Z. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, organ wskazał, iż w dniu 4 września 2001 r. dokonano oględzin na przedmiotowej posesji, w wyniku której stwierdzono, że przy ogrodzeniu z L. J. jest wykopany dół, który jest zalany ściekami z kanalizacji. Dół wykopał jak i zdemontował w wykopie kanalizacyjną rurę kamionkową o średnicy 200 mm właściciel posesji J. L. w celu sprawdzenia drożności przyłącza kanalizacyjnego. Zeznał również, że kanalizacja nie działa od dwóch lat. Stwierdzono ponadto, że kanalizacja jest zatkana na odcinku przebiegającym przez posesję L. J. J. L. budując budynek nr [...], podłączył się do przyłącza kanalizacyjnego odprowadzającego ścieki z budynku nr [...], ponieważ był w tym czasie właścicielem obu budynków. Inwestor posiada decyzję znak: [...] z dnia 6 października 1993 r. o pozwoleniu na użytkowanie budynku jednorodzinnego z przybudówką gospodarczą przy ul. N. [...] w P. Z. Z protokołu przesłuchania L. J. z dnia 4 września 2001 r. wynika zaś, że kupił on budynek nr [...] od J. L. w 1990 r. Wyjaśnił, że kanalizacja z tego budynku była niesprawna więc postanowił dokonać remontu, a ponieważ przyłącze do jego budynku nie nadawało się do remontu, wykonał obok nowe. Stąd wynika, zdaniem organu I instancji, że umowa zawarta między J. L. a "Uzdrowisko P." sp. z o. o. nie mogła dotyczyć budynku nr [...] przy ul. N. w P. Z., gdyż J. L. w czasie zawarcia umowy, tj. w dniu 3 stycznia 2000 r., nie był już właścicielem nieruchomości pod nr [...], a jedynie właścicielem nieruchomości przy ul. Niemczańskiej 7a. Z umowy tej wynika, że do usługodawcy - "Uzdrowisko P." Sp. z o. o. należy: odbieranie ścieków odprowadzanych z nieruchomości Usługobiorcy, usuwanie awarii będących w jego zarządzie oraz obowiązek w zakresie utrzymywania i eksploatacji urządzeń kanalizacyjnych, obejmujące urządzenia kanalizacyjne do pierwszej studzienki na przykanaliku licząc od kanału ulicznego do miejsca przeznaczonego na jej wybudowanie.
Organ wskazał ponadto, iż jedyna studzienka znajdująca się na posesji J. L. przy ul. N. [...] w P. Z., jest wypełniona ściekami, co świadczy o braku sprawności i drożności przedmiotowego przyłącza. Zaistniały stan jest – w ocenie organu - naruszeniem art. 5 ust. 1 pkt 1d Prawa budowlanego, który mówi, że obiekt budowlany należy użytkować zgodnie z przepisami w sposób zapewniający spełnienie wymagań podstawowych dotyczących odpowiednich warunków higienicznych i zdrowotnych oraz ochrony środowiska i zapewniający ochronę interesów osób trzecich. Interes J. L. został naruszony w zakresie braku możliwości korzystania z kanalizacji. Ustawa z dnia 13 lipca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2001 r. Nr 72, poz. 747 ze zm.) w art. 5 ust. 1 mówi, że przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne ma obowiązek zapewnić zdolność posiadanych urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych do realizacji dostaw wody i wymaganej ilości i pod odpowiednim ciśnieniem oraz dostaw wody i odprowadzenia ścieków w sposób ciągły i niezawodny, a także zapewnić należytą jakość dostarczonej wody i odprowadzonych ścieków. Zgodnie zaś z ust. 2 tego artykułu, jeżeli umowa o zaopatrzeniu w wodę lub odprowadzeniu ścieków nie stanowi inaczej, odbiorca usług odpowiada za zapewnienie niezawodnego działania posiadanych instalacji i przyłączy wodociągowych lub instalacji i przyłączy kanalizacyjnych z urządzeniem pomiarowym włącznie. Art. 2 pkt 5 mówi, że przyłącze kanalizacyjne to odcinek przewodu łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną, za pierwszą studzienką, licząc od strony budynku, a w przypadku jej braku do granicy nieruchomości gruntowej. "Uzdrowisko P." Sp. z o. o. jako właściciel sieci kanalizacyjnej jest więc odpowiedzialna za wypełnienie obowiązków określonych w/w przepisami. W rozpatrywanym przypadku przyłącze kanalizacyjne do budynku przy ul. N. [...] w P. Z. jest niedrożne i nie zapewnia odprowadzenia ścieków z tego budynku, co pozwoliło na stwierdzenie, zdaniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w D., że przyłącze to znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym uniemożliwiającym właścicielowi budynku użytkowanie go zgodnie z przeznaczeniem. Art. 66 Prawa budowlanego zobowiązuje organ nadzoru budowlanego do wydania w takiej sytuacji decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości i określenie terminu wykonania obowiązku. Zgodnie z art. 3 pkt 9 ustawy – Prawo budowlane, przyłącza są urządzeniami budowlanymi. Natomiast sieci techniczne uzbrojenia terenu, na podstawie art. 3 pkt 3, zalicza się do budowli, a w myśl art. 3 pkt 1 budowle stanowiące całość techniczno-usługową wraz z instalacjami i urządzeniami są obiektami budowlanymi. Stąd organ orzekł jak wyżej.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła "Uzdrowisko P." Sp. z o. o. w P. Z., domagając się jej uchylenia w całości i umorzenia postępowania. Strona zarzuciła organowi I instancji brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego bowiem tego samego dnia wznowił postępowanie w sprawie, uchylił swoją decyzję sprzed czterech lat i wydał ponownie decyzję odpowiadającą w swej istocie decyzji dotychczasowej. Zdaniem odwołującego się kwestionowana decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w D. narusza prawo bowiem ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane daje uprawnienie do wydania nakazów przez inspektora nadzoru budowlanego każdemu, kto ma prawo do zabudowy nieruchomości budowlanej, jeżeli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (art. 4). Bezsporne w sprawie jest natomiast, że nieruchomość gruntowa przy ul. N. [...] stanowi własność J. L. W tych warunkach nakazywanie innym podmiotom podejmowania czynności na nieruchomości, do których te podmioty nie mają żadnych praw do dysponowania nimi, stanowi naruszenie przepisów. Ponadto "Uzdrowisko P." Sp. z o. o. w P. Z. nie ma zawartej z właścicielem w/w nieruchomości umowy na odprowadzanie ścieków. Zatem nie ma także - zdaniem strony - obowiązków wobec J. L. wynikających z innych ustaw, na które powołuje się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto wskazano, iż budynek przy ul. N. [...] powstał w wyniku samowoli budowlanej, co znane było inspektorowi nadzoru budowlanego. Z tych względów należy zakładać, że instalacja kanalizacyjna na nieruchomości powstała również z naruszeniem obowiązujących przepisów i prawa budowlanego. Dlatego nie nadaje się prawdopodobnie do użytkowania. Ze stanem nieruchomości J. L. odwołujący się nie ma nic wspólnego i nie może być obciążony kosztami poprawiania samowoli budowlanej mieszkańców wsi P. Nie dają podstaw do tego przepisy wymienione w sentencji decyzji. Dlatego brak jest podstaw do jej wydania. Dodatkowo odwołujący się zarzucił decyzji organu I instancji nietrafność ustaleń, gdyż "Uzdrowisko P." Sp. z o. o. nie jest właścicielem kanalizacji w P. Z.
W dniu 1 września 2006 r. D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. wydał na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. decyzję Nr [...], którą uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w D. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu stwierdzono, iż odwołanie zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz procedury administracyjnej. Podstawą materialnoprawną decyzji jest art. 66 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.), zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany lub jego część jest w nieodpowiednim stanie technicznym - właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania obowiązku. Wskazany przepis ma na celu korygowanie stwierdzonych nieprawidłowości w zakresie utrzymania obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym odpowiadającym jego funkcjom. Przepis ten ma umożliwić użytkowanie obiektu budowlanego zgodnie z przeznaczeniem. Ma on zastosowanie do przypadków szczególnego zaniedbania obowiązków ze strony właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego w odniesieniu do jego stanu technicznego. Do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych w obiekcie budowlanym nieprawidłowości wystarczające jest stwierdzenie nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu. Nie jest natomiast konieczne stwierdzenie, że stan ten stwarza zagrożenie. Treść takiej decyzji – w ocenie organu II instancji - będzie całkowicie zależna od okoliczności faktycznych sprawy, co oznacza konieczność wyjaśnienia w postępowaniu administracyjnym stwierdzonych nieprawidłowości oraz zapewnienia całkowitej zgodności rozstrzygnięcia zawartego w decyzji z dokonanymi w sprawie ustaleniami.
Zdaniem organu odwoławczego, nieodpowiedni stan techniczny przedmiotowego przyłącza jest bezsporny. Zostało to potwierdzone zarówno protokołami z oględzin jak i z przesłuchania strony i świadków. Błędem jest jednak uczynienie adresatem przedmiotowego rozstrzygnięcia "Uzdrowisko P." Sp. z o. o. Adresatem decyzji wydanej na podstawie przepisów rozdziału 6 Prawa budowlanego, dotyczącego utrzymania obiektów budowlanych, może być jedynie właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego stanowi, że urządzeniami budowlanymi są urządzenia techniczne związanie z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu i gromadzeniu ścieków. Natomiast art. 3 pkt 1 lit. b mówi, że budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi stanowi obiekt budowlany. W konsekwencji organ II instancji uznał, że przedmiotowe przyłącze jest urządzeniem technicznym związanym z budynkiem położonym na działce nr 48/2 i jednocześnie jest częścią obiektu budowlanego. Przemawia za tym również fakt, że przyłącze służy zapewnieniu użytkowania obiektu zgodnie z przeznaczeniem. Nie można więc uznać przedmiotowego przyłącza za część sieci kanalizacyjne będącej własnością Spółki z o. o. "Uzdrowisko P.". Dodatkowo J. L. potwierdził, że wykonał przyłącze w 1989 r., w czasie kiedy budował budynek mieszkalny, co jednoznacznie wskazuje, że jest on właścicielem przyłącza. Zgodnie z treścią art. 47 § 1 k.c. część składowa rzeczy nie może być odrębnym przedmiotem własności i innych praw rzeczowych. Stosownie do § 2 częścią składową rzeczy jest wszystko, co nie może być od niej odłączone bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości albo bez uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu odłączonego. Natomiast art. 48 mówi, że urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania wody, pary, gazu, prądu elektrycznego oraz inne urządzenia podobne nie należą do części składowych gruntu lub budynku, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa lub zakładu. Ponieważ z akt wynika, że J. L. samodzielnie wykonał przyłącze podczas budowy domu, organ odwoławczy uznał, że jest one częścią składową należącego do niego budynku mieszkalnego. Organ I instancji uzasadniając nałożenie obowiązku na odwołującego, powołał się na umowę Nr [...] z dnia 3 stycznia 2000 r., na odprowadzanie ścieków pomiędzy Spółką "Uzdrowisko P." a J. L. Tymczasem w aktach sprawy znajduje się pismo tej Spółki z dnia 14 marca 2002 r., adresowane do J. L., rozwiązujące tą umowę w trybie natychmiastowym zgodnie z § 9 pkt 3 w/w umowy. Nakładanie obowiązku udrożnienia przedmiotowego przyłącza na podmiot, który nie jest ani właścicielem ani zarządcą obiektu jest – w ocenie organu II instancji - nieuprawnione i narusza przepisy prawa materialnego. Ponadto podany jako podstawa prawna rozstrzygnięcia art. 66 Prawa budowlanego nakłada na organ obowiązek wyznaczenia terminu usunięcia nieprawidłowości, czego organ nie uczynił. W świetle powyższych faktów organ uznał zaskarżone orzeczenie organu pierwszej instancji za wadliwe i naruszające dyspozycję art. 66 pkt 1 Prawa budowlanego.
W związku z powyższym D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. stwierdził, że organ prowadzący postępowanie nie wziął pod uwagę wszystkich okoliczności faktycznych sprawy mogących mieć wpływ na jej rozstrzygnięcie, co oznacza naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Dodatkowo organ I instancji jednocześnie w tym samym dniu wznowił postanowieniem Nr [...] postępowanie w sprawie złego stanu technicznego przyłącza, decyzją Nr [...] uchylił swoją decyzję Nr [...] i wydał zaskarżoną decyzję Nr [...]. Takie działanie budzi wątpliwości co do pełnego i wyczerpującego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy. Postanowienie o wznowieniu postępowania daje bowiem podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). Wydawanie decyzji merytorycznej w dniu wznowienia postępowanie, zdaniem organu II instancji, wydaje się przedwczesne wobec złożonego charakteru omawianej sprawy. Skutkiem tego organ pierwszej instancji naruszył zasadę czynnego udziału stron, nie zawiadamiając ich o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia, co wynika z treści art. 10 § 1 k.p.a. Uzupełnieniem tego przepisu jest art. 81 k.p.a., zgodnie z którym okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Niemniej istotne jest, że w trybie wznowienia postępowania, jeśli okoliczności sprawy za tym przemawiają, należy wydać jedną decyzję jednocześnie uchylającą decyzję dotychczasową i rozstrzygającą o istocie sprawy. Nie można bowiem wydawać decyzji uchylającej a następnie kolejnej rozstrzygającej sprawę merytorycznie. Wobec wskazanych w postępowaniu nieprawidłowości należało decyzję organu I instancji uchylić i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Przed wydaniem ponownego rozstrzygnięcia organ winien przeprowadzić z należytą starannością i we właściwym zakresie postępowanie wyjaśniające, uwzględniając wskazane w niniejszym uzasadnieniu uwagi. Wobec braku możliwości wydania decyzji reformacyjnej, należało orzec jak w sentencji.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu administracyjnego we Wrocławiu na powyższą decyzję wniósł J. L., wskazując iż ze Spółką z o. o. "Uzdrowisko P." w P. Z. zawarł w dniu 3 stycznia 2000 r. umowę, zgodnie z którą płacił należności za oczyszczenie ścieków. Kanalizację ściekową zablokował L. J. na działce nr [...], która jest jego własnością, i to za zgodą pracownika Spółki odpowiedzialnego za kanalizację. Zdaniem skarżącego, zrobił to złośliwie, aby uniemożliwić mu przyjmowanie turystów. Ponadto "Uzdrowisko P." nie miało podstaw do rozwiązania umowy, co nastąpiło rzekomo w dniu 14 marca 2002 r. bez zgody skarżącego, i nie dotrzymało jej warunków bowiem nie otrzymał żadnego pisma w sprawie rozwiązania umowy. Odnosząc się do twierdzenia uzasadnienia zaskarżonej decyzji, iż nieodpowiedni stan techniczny przedmiotowego przyłącza jest bezsporny, co zostało potwierdzone protokołem z oględzin i przesłuchania stron i świadków, J. L. podniósł, iż ani on ani świadkowie nie wiedzą, jak to jest na trójniku pod ziemią zablokowane ponad 1m. Zdaniem skarżącego, skoro jedynie właściciel jest odpowiedzialny za utrzymanie urządzeń technicznych i właściciel na swojej działce zablokował kanalizację za pozwoleniem pracowników "Uzdrowisko P." Sp. z o. o. w P. Z., to oni są odpowiedzialni za ten stan rzeczy. Ponadto stwierdzenie organu II instancji, że skarżący potwierdził wykonanie kanalizacji w 1989 r., nie oznacza, że on jest właścicielem przyłącza. Właścicielem zablokowanego przyłącza jest bowiem L. J.
W odpowiedzi na skargę D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Przedmiotem dokonywanej przez niego kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Po myśli zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, gdy jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie jej przez sąd administracyjny następuje tylko w przypadku uchybienia przepisom prawa materialnego, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), jak też w przypadku naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję Sąd uznał, iż skarga J. L. nie zasługiwała na uwzględnienie bowiem nie doszło do naruszenia prawa materialnego ani przepisów postępowania administracyjnego, dające podstawę do jej uchylenia.
W niniejszej sprawie przedmiotem oceny Sądu była wydana przez Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. decyzja z dnia 1 września 2006 r., uchylająca w całości decyzję organu I instancji i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Kwestią, która podlegała kontroli sądowej było zatem zastosowanie przez organ II instancji przepisu art. 138 § 2 k.p.a., zgodnie z treścią którego organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Przepis art. 138 § 2 k.p.a. jest wyjątkiem od zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, zgodnie z którą organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji. Uprawnia on organ odwoławczy do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części.
"Typ decyzji kasacyjnej wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. różni się od decyzji kasacyjnej typowej tym, że może być zastosowany wtedy, gdy organ odwoławczy stwierdzi istnienie podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy. Dopuszczalność wydania przez organ odwoławczy tego typu decyzji kasacyjnej jest ograniczona przez to, że art. 138 § 2 w związku z art. 136 k.p.a. przyjmuje jako przesłankę wydania tego typu decyzji określony zakres czynności postępowania wyjaśniającego, a mianowicie "rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części". Sytuacja taka mogłaby zaistnieć, gdyby organ I instancji w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego lub przeprowadził je z rażącym naruszeniem przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. W takich przypadkach organ odwoławczy, aby dokonać oceny prawidłowości ustalenia stanu faktycznego, musiałby przeprowadzić postępowanie wyjaśniające albo w całości, albo w znacznej części, a do tego nie jest uprawniony, nie mieści się to w jego kompetencji" (zob. wyrok NSA z dnia 28 września 2001 r., V SA 239/01, LEX nr 50105).
Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w D. z dnia 22 maja 2006 r. Nr [...], którą nakazano właścicielowi kanalizacji w P. Z. "Uzdrowisko P." sp. z o. o. w P. Z. udrożnić przyłącze kanalizacyjne do budynku nr [...] przy ul. N. w P. Z., i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Przyczyną podjęcia decyzji kasacyjnej w tej sprawie była konieczność przeprowadzenia w celu rozstrzygnięcia sprawy w znacznej części postępowania wyjaśniającego. Organ odwoławczy ustalił bowiem, że organ I instancji błędnie uczynił adresatem przedmiotowego rozstrzygnięcia "Uzdrowisko P." Sp. z o.o. Organ II instancji uznał, iż ponieważ przedmiotowe przyłącze jest urządzeniem technicznym związanym z budynkiem położonym na działce nr [...], której właścicielem jest J. L., nie można uznać tego przyłącza za część sieci kanalizacyjne będącej własnością Spółki z o. o. "Uzdrowisko P.".
W tym miejscu należy wskazać, iż podstawą materialnoprawną decyzji podjętej przez organ I instancji jest art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.). Artykuł ten został umiejscowiony w rozdziale 6, zatytułowanym "Utrzymanie obiektów budowlanych".
Art. 61 Prawa budowlanego stanowi, iż właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2. Zgodnie zaś z art. 5 ust. 2 obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-7. Wśród tych wymagań należy wskazać przede wszystkim zapewniające: spełnienie wymagań podstawowych dotyczących odpowiednich warunków higienicznych i zdrowotnych oraz ochrony środowiska, (ust. 1 pkt 1 lit. d), warunki użytkowe zgodne z przeznaczeniem obiektu, w szczególności w zakresie: zaopatrzenia w wodę i energię elektryczną oraz, odpowiednio do potrzeb, w energię cieplną i paliwa, przy założeniu efektywnego wykorzystania tych czynników (ust. 1 pkt 2 lit. a), usuwania ścieków, wody opadowej i odpadów (lit. b).
Art. 66 ust. 1 stanowi zaś, iż w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany:
1) jest w nieodpowiednim stanie technicznym albo
2) jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, środowisku lub bezpieczeństwu mienia, albo
3) powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia
- właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania obowiązku. W decyzji, o której mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, właściwy organ może zakazać użytkowania obiektu budowlanego lub jego części do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości (ust. 2 art. 66).
W rozpatrywanej sprawie, jak bezspornie ustaliły organy, stan techniczny przedmiotowego przyłącza jest nieodpowiedni. Jednakże z powyższych przepisów wynika, iż do utrzymywania i użytkowania obiektu zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2, zobowiązany jest właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Tym samym adresatem decyzji wydanej na podstawie przepisów rozdziału 6 Prawa budowlanego może być jedynie właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Stąd też, aby podjąć decyzję na podstawie art. 66 Prawa budowlanego, koniecznym jest ustalenie adresata obowiązku polegającego na usunięciu stwierdzonych nieprawidłowości.
Aby określić adresata decyzji podejmowanej na podstawie art. 66 Prawa budowlanego, należy uwzględnić przede wszystkim przepis art. 3 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo budowlane, który stanowi, iż ilekroć w ustawie jest mowa o obiekcie budowlanym - należy przez to rozumieć budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi (lit. a). W art. 3 pkt 9 tej ustawy jest mowa zaś o urządzeniach budowlanych, którymi są urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki.
W rezultacie analizy powyższych przepisów Sąd doszedł do przekonania, iż przedmiotowe przyłącze jest urządzeniem technicznym związanym z budynkiem położonym na działce nr [...]. Należało zatem tym samym odmówić słuszności stanowisku organu I instancji, który w ostatnim akapicie swojej decyzji, powołując się na przepis art. 3 pkt 1 lit. b i pkt 9 ustawy – Prawo budowlane, zaliczył przyłącze kanalizacyjne do budowli.
Organ I instancji prezentując takie stanowisko, bez uwzględnienia powyższych przepisów (art. 3 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo budowlane) dokonał ustaleń, które stały się podstawą podjęcia decyzji. Świadczy to o niedokładnym ustaleniu stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz nierozpatrzeniu wszystkich okoliczności sprawy, co natomiast stanowi naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej jest bowiem obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Brak rozważań w powyższym zakresie stanowi również naruszenie procedury administracyjnej tj. przepisu art. 7 i art. 107 § 3 k.p.a.
Należy również zwrócić uwagę, iż J. L. wprawdzie wykonał przyłącze w 1989 r., w czasie kiedy budował budynek mieszkalny i był właścicielem zarówno działki nr [...] jak i [...], jednakże fakt wykonania przyłącza nie przesądza jeszcze o jego własności. W dniu 9 października 1990 r. działkę nr [...] nabył bowiem od skarżącego L. J. Ponadto w protokole oględzin z dnia 4 września 2001 r. zapisano, iż uzdrowisko wykonało główny kolektor, a przyłącza wykonali właściciele działek we własnym zakresie. Jest ono właścicielem kolektora a na podstawie porozumienia spisanego na zebraniu wiejskim właściciele wykonują przyłącza do głównego kolektora a uzdrowisko nie odpowiada za te przyłącza.
Jak wynika ze znajdującej się w aktach sprawy mapy odcinek niedrożnej kanalizacji znajduje się częściowo na działce nr [...] i częściowo na działce nr [...]. W skardze skarżący podniósł nadto, iż kanalizacja od jego budynku do pierwszej studzienki jest sprawna, natomiast została zablokowana przez L. J. na trójniku, znajdującego się na działce nr [...].
Ponadto istotne jest, iż ponieważ umowa Nr [...] z dnia 3 stycznia 2000 r. na odprowadzenie ścieków z nieruchomości nr [...] przy ul. N. w P. Z., zawarta pomiędzy "Uzdrowisko P." Sp. z o. o. w P. Z. (Usługodawca) a J. L. (Usługobiorca), została rozwiązana z dniem 15 marca 2002 r. (pismo Spółki z dnia 14 marca 2002 r. skierowane do J. L.), organ ustalając adresata decyzji o nakazie usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości na podstawie art. 66 Prawa budowlanego, winien rozważyć przepisy ustawy z dnia 13 lipca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2001 r. Nr 72, poz. 747 ze zm.).
I tak art. 5 ust. 1 powyższej ustawy stanowi, że przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne ma obowiązek zapewnić zdolność posiadanych urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych do realizacji dostaw wody w wymaganej ilości i pod odpowiednim ciśnieniem oraz dostaw wody i odprowadzania ścieków w sposób ciągły i niezawodny, a także zapewnić należytą jakość dostarczanej wody i odprowadzanych ścieków. Jeżeli umowa o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków nie stanowi inaczej, odbiorca usług odpowiada za zapewnienie niezawodnego działania posiadanych instalacji i przyłączy wodociągowych lub instalacji i przyłączy kanalizacyjnych z urządzeniem pomiarowym włącznie (ust. 2).
Zgodnie zaś z art. 2 pkt 5 tej ustawy przyłącze kanalizacyjne oznacza odcinek przewodu łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną, za pierwszą studzienką, licząc od strony budynku, a w przypadku jej braku do granicy nieruchomości gruntowej. Z decyzji organu I instancji wynika zaś, iż na posesji J. L. przy ul. N. [...] w P. Z., znajduje się taka i jedyna studzienka.
Wprawdzie organ I instancji przytoczył powyższe przepisy, jednakże nie poczynił w tym zakresie żadnych ustaleń w odniesieniu do rozpatrywanej sprawy. Przede wszystkim brak jest rozważań dotyczących w jakim miejscu znajduje się owa studzienka oraz jakie jest jej umiejscowienie względem odcinka niedrożnej kanalizacji. Ustalenia te mają natomiast wpływ na określenie właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego (budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi), czyli adresata podejmowanych w niniejszej sprawie decyzji. Organ ograniczył się jedynie do stwierdzenia, iż "Uzdrowisko P." Spółka z o. o. jako właściciel sieci kanalizacyjnej jest odpowiedzialna za wypełnienie obowiązków określonych przepisami ustawy z dnia 13 lipca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków.
Tak sformułowane uzasadnienie decyzji administracyjnej przez organ I instancji nie czyni natomiast zadość ogólnym zasadom postępowania administracyjnego (art. 7, art. 8, art. 9, art. 11 k.p.a.) oraz przepisom art. 107 § 3 k.p.a.
W ocenie Sądu powyższe uchybienia postępowania prowadzonego przez organ I instancji już dawały podstawę do podjęcia przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej. Zresztą dostrzegł je organ odwoławczy, co spowodowało uchylenie przez Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w D. z dnia 22 maja 2006 r. Nr [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego co do zasad ogólnych i szczególnych, dotyczących dowodów i ich oceny (których dopuścił się organ I instancji w niniejszej sprawie) powoduje, iż niemożliwe jest zastosowanie w postępowaniu odwoławczym art. 136 k.p.a. - to jest przeprowadzenia przez organ odwoławczy dodatkowego postępowania wyjaśniającego. W takiej sytuacji wydanie decyzji kasacyjnej nie narusza art. 138 § 2 k.p.a. (zob. wyrok NSA z dnia 20 listopada 2000 r., sygn. akt II SA 2722/99, LEX nr 53452).
Wprawdzie na podstawie art. 138 w związku z art. 136 k.p.a. organ odwoławczy może dokonać wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, których nie dokonał organ I instancji, przeprowadzając dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów, jednakże tylko wtedy, gdy rozstrzygnięcie sprawy nie wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Taka sytuacja nie miała jednak miejsca w rozpatrywanej sprawie.
Organ odwoławczy jest kompetentny wyłącznie do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego. Przeprowadzenie przez ten organ postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części naruszałoby bowiem zawartą w art. 15 k.p.a. zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Zasada ta nie powinna być rozumiana w sposób formalny. Do uznania, że została ona zrealizowana, nie wystarcza stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest też, by rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzje, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone. Tak więc każda sprawa powinna być nie tylko rozstrzygnięta, ale i rozpoznana przez dwa organy administracji różnych stopni. Tylko tak rozumiana zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego stwarza gwarancje realizacji praw i interesów stron oraz uczestników postępowania (zob. wyrok NSA z dnia 20 maja 1998 r., sygn. akt IV SA 2058/97, LEX nr 43276).
Skoro zatem organ I instancji nie zbadał wnikliwie sprawy i nie przeprowadził szczegółowego postępowania wyjaśniającego, to aby to postępowanie odpowiadało normom ustawowym, winno być przeprowadzone w całości, w szczególności z uwzględnieniem (ewentualnych) wniosków dowodowych wszystkich stron. Gdyby organ odwoławczy orzekł merytorycznie, mógłby orzec z niekorzyścią dla skarżącego bez możliwości złożenia odwołania od takiej decyzji (jako drugoinstancyjnej), a za co tym idzie sprzecznie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
Reasumując, podjecie w takiej sytuacji decyzji kasacyjnej przez organ II instancji - w ocenie Sądu - mieściło się w porządku prawnym. Brak bowiem wyjaśnienia stanu faktycznego, pozwalającego na skierowanie rozstrzygnięcia przez organ I instancji do prawidłowego adresata, zobowiązywało organ odwoławczy do uchylenia decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w D. i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ I instancji winien, wyjaśniając wnikliwie stan faktyczny sprawy, przy uwzględnieniu wszelkich okoliczności i powyższych przepisów, określić adresata swojego rozstrzygnięcia, zgodnie z dyspozycją art. 66 w związku z art. 61 Prawa budowlanego.
Odnosząc się w tym miejscu do zarzutów skargi, należy zaznaczyć, iż w znacznej części odnoszą się one do wskazania przyczyn niedrożności kanalizacji i osób za tę niedrożność odpowiedzialnych, a tym samym – do ewentualnego podmiotu, który będzie mógł zostać zobowiązany do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości przedmiotowego przyłącza kanalizacyjnego. Właśnie, również i do tych okoliczności, będzie musiał się ustosunkować organ I instancji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Ponadto, zgodnie z zarzutem skarżącego, że ani on jaki i świadkowie nie wiedzą, jaki jest stan trójnika znajdującego się pod ziemią, koniecznym będzie dokonanie przez ten organ ponownie oględzin tego przyłącza. Przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w D. sprawy w istocie jest korzystne dla strony skarżącej, bowiem umożliwi ochronę jej interesów i wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, stosownie do art. 77 § 1 i art. 7 k.p.a.
Ponadto, jak to słusznie zauważył organ odwoławczy, na podstawie art. 66 ustawy - Prawo budowlane właściwy organ orzekając o nakazie usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, jest zobowiązany do określenia terminu wykonania obowiązku. W rozpatrywanej sprawie organ I instancji jednak tego nie uczynił. Stanowi to natomiast naruszenie dyspozycji art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.
Należy również zwrócić uwagę, że organ I instancji jednocześnie w tym samym dniu, tj. 22 maja 2006 r., wznowił postępowanie w sprawie złego stanu technicznego przyłącza do budynku nr [...] przy ul. N. w P. Z. (postanowienie Nr [...]), uchylił poprzednią decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w D. z dnia 13 listopada 2001 r. Nr [...], którą nakazał Przedsiębiorstwu Państwowemu "Uzdrowisko Pr." Sp. z o. o. w P. Z. udrożnić przyłącze kanalizacyjne do budynku nr [...] przy ul. N. w P. Z. (decyzja Nr [...]), oraz wydał decyzję Nr [...].
Art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., będący podstawą podjęcia decyzji Nr 135/2006, stanowi, iż organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Tak sformułowany przepis oznacza, iż w trybie wznowienia postępowania, jeśli okoliczności sprawy za tym przemawiają, należy wydać jedną decyzję jednocześnie uchylającą decyzję dotychczasową i rozstrzygającą o istocie sprawy. Istotą wznowionego postępowania i uchylenia dotychczasowej decyzji ostatecznej jest powrót sprawy do odpowiedniego stadium zwykłego postępowania instancyjnego. Nową decyzję rozstrzygającą zatem o istocie sprawy wydaje się, jak gdyby w sprawie nie było w danej instancji rozstrzygnięcia. Niedopuszczalne jest natomiast podjęcie najpierw decyzji uchylającej a następnie kolejnej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy.
Decyzja wydana w oparciu o art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. nie może ograniczać się do uchylenia dotychczasowej decyzji. Podjęcie na podstawie wskazanego przepisu decyzji, w której uchyla się dotychczasową decyzję i nie orzeka się o istocie sprawy stanowi rażące naruszenie tego przepisu. Wydając decyzję w trybie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracyjny rozpoznaje sprawę na nowo (zob. wyrok NSA z dnia 22 marca 2000 r., sygn. akt II SA/Gd 1196/98, publ. LEX nr 44234).
Ponadto trzeba wskazać, iż postępowanie w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego jest postępowaniem odrębnym i nie stanowi prostej kontynuacji postępowania zakończonego ostateczną decyzją. Zatem decyzja wydana w trybie art. 151 k.p.a. zapada w pierwszej instancji, co oznacza to, że przysługuje od niej – jak w niniejszej sprawie - środek odwoławczy.
Skutkiem zaś podjęcia w jednym dniu zarówno postanowienia o wznowieniu postępowania, jak i decyzji o uchyleniu dotychczasowej decyzji i rozstrzygającej sprawę merytorycznie jest pozbawienie przez organ I instancji stron prawa czynnego udziału w postępowaniu. Przepis § 1 art. 10 k.p.a. stanowi bowiem, iż organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
W orzecznictwie przyjmuje się pogląd, iż obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest pouczenie strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia. Brak w aktach sprawy końcowego oświadczenia strony oraz dowodu, że organ prowadzący postępowanie pouczył stronę o przysługującym jej prawie uzasadnia wniosek, że organ prowadzący postępowanie naruszył obowiązek ustalony w art. 10 § 1 k.p.a. (zob. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2001 r., sygn. akt NSA II SA 1095/00, publ. LEX nr 53441).
Załatwienie spraw administracyjnych w oparciu o określone w prawie materialnym kryteria przedmiotowe, z pominięciem gwarantowanych ustawowo praw podmiotowych strony koliduje z podstawowymi zasadami prawa i postępowania administracyjnego, wyrażonymi w art. 7 i 10 § 1 k.p.a.
Jest to prawo strony do wypowiedzenia się w sprawie stanowiącej przedmiot postępowania administracyjnego. Prawu strony do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów towarzyszy obowiązek organu prowadzącego postępowanie pouczenia strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia, a także obowiązek wstrzymania się od wydania decyzji do czasu złożenia tego oświadczenia w wyznaczonym terminie.
Również wobec wskazanych powyżej nieprawidłowości postępowania toczącego się przed organem I instancji, decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w D. musiała zostać uchylona przez organ odwoławczy a sprawa powinna wrócić do ponownego rozpatrzenia. Przed wydaniem ponownego rozstrzygnięcia organ winien przeprowadzić z należytą starannością i we właściwym zakresie postępowanie wyjaśniające, uwzględniając wskazane w niniejszym uzasadnieniu uwagi.
Uwzględniając powyższe, Sąd doszedł do przekonania, iż decyzja zaskarżona nie narusza przepisów postępowania administracyjnego a rozstrzygnięcie organu II instancji mieściło się w porządku prawnym. Obligowało to do oddalenia skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dodatkowo wskazać należy, iż wydanie decyzji kasacyjnej przez D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W., nie przesądza jeszcze o niekorzystnym rozstrzygnięciu sprawy dla strony skarżącej. Skutkiem wydania takiej decyzji jest jedynie konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i obowiązek ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ I instancji, który może podtrzymać swój pogląd prawny wyrażony w zaskarżonej odwołaniem decyzji. Z art. 138 § 2 k.p.a. nie wynika bowiem, że organ pierwszej instancji jest związany poglądem prawnym wyrażonym w uzasadnieniu decyzji kasacyjnej. W sytuacji uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, strona będzie miała ponadto zagwarantowane w pełni prawo do obrony swoich interesów. Przede wszystkim skarżący będzie mógł podnieść i wykazać swoimi wnioskami dowodowymi kwestie, które znalazły się w skardze, a dotyczące zablokowania przedmiotowego przyłącza przez obecnego właściciela działki Nr [...].
Podjęta zaś decyzja przez organ odwoławczy, po ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ I instancji, będzie mogła być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego.
Stąd orzeczono jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI