II SA/WR 739/24

II SA/Wr 739/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-03-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Adam Habuda /przewodniczący/
Malwina Jaworska-Wołyniak /sprawozdawca/
Wojciech Śnieżyński
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 58 par. 2 w zw. z par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Adam Habuda, Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński, Asesor WSA Malwina Jaworska – Wołyniak (spr.), po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 marca 2025 r. sprawy ze skargi D.K. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 sierpnia 2024 r. nr 891/2024 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2024 r. (nr 891/2024) Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: DWINB), działając na podstawie art. 58 § 2 w zw. z § 3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2024 poz. 572, dalej k.p.a.), odmówił przywrócenia terminu D. K. (dalej: skarżąca) do wniesienia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Zgorzelcu (dalej: PINB) nr 2/2024 z dnia 11 stycznia 2024 r., w przedmiocie nałożenia na skarżącą grzywny w celu przymuszenia w sprawie samowoli budowlanej, polegającej na wybudowaniu budynku [...] w miejscowości M., wybudowanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę.
W uzasadnieniu DWINB wskazał, że postanowieniem z dnia 11 stycznia 2024 r. PINB nałożył na skarżącą grzywnę i wezwał do uiszczenia wymaganej kwoty w terminie 14 dni od dnia otrzymania niniejszego postanowienia.
Powyższe postanowienie zostało oprotestowane zażaleniem z dnia 21 maja 2024 r., w treści którego zawarto również wniosek o przywrócenie terminu do dokonania rzeczonej czynności procesowej.
DWINB wyjaśnił, że stosownie do art. 58 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Tym samym przywrócenie terminu wymaga łącznego spełnienia czterech przesłanek, tj.: uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku winy w uchybieniu terminu, wniesienie wniosku o przywrócenie terminu, dochowanie siedmiodniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, liczącego od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, dopełnienie wraz z wniesieniem żądania o przywrócenie terminu czynności, dla której termin był określony.
W świetle zaś art. 58 § 2 k.p.a., datą od której należy liczyć termin do wniesienia prośby o przywrócenie terminu, jest dzień ustania przyczyny uchybienia terminowi. W orzecznictwie przyjmuje się, że jeżeli strona nie wiedziała o uchybieniu terminu, to termin do złożenia prośby o jego przywrócenie liczy się od dnia uzyskania wiadomości o tym.
Dalej DWINB wskazał, że przesłanką, która obligatoryjnie winna zaistnieć w pierwszej kolejności, jest wniesienie żądania w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia. W przypadku niedochowania tego terminu, organ nie ma w ogóle możliwość do zbadania okoliczności podniesionych we wniosku. Ocena czy strona dochowała terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu należy do organu. W orzecznictwie istnieje twierdzenie, że przesłanka dochowania siedmiodniowego terminu jest pierwotna względem innych przesłanek. Jego niedochowanie skutkuje zawsze nieuwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu. Zgodnie bowiem z przepisem art. 58 § 3 k.p.a., termin ten nie podlega przywróceniu. Należy przy tym zauważyć różnice pomiędzy formalnym sposobem ustalania daty doręczenia orzeczenia organu administracyjnego, służącym do wniesienia środka zaskarżenia, a faktycznym ustaleniem daty, od której należy liczyć termin dla złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Zażalenie wnosi od dnia doręczenia postanowienia stronie. Datę doręczenia ustala się więc formalnie i dla rozpoczęcia biegu do wniesienia zażalenia nie ma znaczenia czy strona zapoznała się z treścią wydanego orzeczenia czy też ma wiedzę, że takie doręczenie formalnie zostało dokonane. Natomiast termin do wniesienia prośby o przywrócenie terminu, należy liczyć od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, organ odwoławczy, uznał że konieczne było dokonanie dodatkowych wyjaśnień w sprawie. Tym samym wydał postanowienie w trybie przepisu art. 136 § 1 k.p.a., nakładając na PINB obowiązek uzupełnienia materiału dowodowego poprzez wskazanie daty, w której skarżąca dowiedziała się o przedmiotowym postanowieniu. W odpowiedzi organ I instancji potwierdził datę wskazaną w oświadczeniu skarżącej, znajdującym się w aktach sprawy, tj. 13 maja 2024 r.
Wobec tak ustalonych okoliczności DWINB wskazał, że wniosek skarżącej został wniesiony w uchybieniem terminu, o którym mowa w przepisie art. 58 § 2 k.p.a., co oznacza, że organ nie był uprawniony do badania wniosku pod względem merytorycznym. W świetle bowiem złożonych przez PINB wyjaśnień, a także samego oświadczenia skarżącej, zawartego w aktach sprawy, wynika, że to od daty 13 maja 2024 r., ustała przyczyna uchybienia terminu. Zatem złożenie przedmiotowego wniosku przez skarżącą, nastąpiło zgodnie z datą stempla pocztowego w dniu 21 maja 2024 r., a więc z jednodniowym opóźnieniem.
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożyła D. K., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości ze względu na fakt, że zażalenie zostało złożone w terminie ustawowym i nakazanie rozpoznania zażalenia zgodnie z obowiązującą procedurą, ewentualnie o uchylenie przedmiotowego postanowienia w całości oraz o przywrócenie terminu. Nadto, strona wniosła o zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.
Kwestionowanemu postanowieniu zarzucono bezpodstawne przyjęcie, że datą odebrania, przez skarżącą, postanowienia z dnia 11 stycznia 2024, była data 13 maja 2024 r. i w oparciu o tę datę odmówienie przywrócenia terminu do złożenia zażalenia, alternatywnie - bezpodstawną odmowę przywrócenia terminu do złożenia zażalenia, podczas gdy zgodnie z obowiązującymi przepisami, termin należało skarżącej przywrócić.
W uzasadnieniu strona wyjaśniła, że w dniu 21 maja 2024 r. wniosła zażalenie na postanowienie PINB z dnia 11 stycznia 2024 r. wskazując, że postanowienie to odebrała 16 maja 2024 r., a zatem wywiedziony środek został złożony w ustawowym terminie.
PINB w piśmie z dnia 8 lipca 2024 r., przekazującym zażalenie do II instancji, nie wskazał daty 13 maja 2024 r., jako daty odebrania, przez skarżącą, przedmiotowego postanowienia. Datę tę przyjął dopiero po zapytaniu organu II instancji. Przy czym nie przedstawił żadnego dowodu na okoliczność odebrania, postanowienia, przez skarżącą, w tej właśnie dacie. Należy zatem przyjąć, że datą odebrania postanowienia była data 16 maja 2024 r.
Jednak nawet gdyby istotnie skarżąca odebrała postanowienie dnia 13 maja 2024, to i tak należałoby jej termin do złożenia zażalenia przywrócić, gdyż nie ponosiłaby ona winy za uchybienie temu terminowi. Postanowienie to zostało bowiem wydane w styczniu 2024 r. i przez cztery miesiące organ nie był w stanie doręczyć stronie swego rozstrzygnięcia. W tym czasie skarżąca nie ukrywała się i nie unikała kontaktu z organami administracji. Należy zatem stwierdzić, że w sprawie mamy do czynienia z klasycznym przypadkiem biurokratycznego sposobu załatwienia sprawy, a więc z negatywnym zachowaniem się urzędników, wyuczoną bezradnością, rutyną, uprzedzeniami wobec strony, asekuranctwem, konformizmem i nadmiernym formalizmem. Powoływanie się organu II instancji na jednodniowe opóźnienie w złożeniu pisma, przez skarżącą, w sytuacji czteromiesiecznej zwłoki w doręczeniu postanowienia stronie, winno być, w demokratycznym państwie prawa, niedopuszczalne.
W odpowiedzi na skargę DWINB wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje:
Na wstępie należy zaznaczyć, że ze względu na przedmiot skargi, sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów – zgodnie z art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.). Stosownie do brzmienia art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym.
Dalej, trzeba zauważyć, że w przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024, poz. 1267) ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej), formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji, postanowienia (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb ich wydania lub podjęcia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Jego uchylenie albo stwierdzenie nieważności następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając na względzie wskazane kryterium legalności, Wojewódzki Sąd Administracyjny, po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych, nie znalazł podstaw dla stwierdzenia naruszenia prawa w rozpoznawanej sprawie.
Kontroli tut. Sądu podlegało postanowienie DWINB, z dnia 9 sierpnia 2024 r. (nr 891/2024) odmawiające przywrócenia terminu skarżącej do wniesienia zażalenia na postanowienie PINB nr 2/2024 z dnia 11 stycznia 2024 r. w przedmiocie nałożenia na skarżącą grzywny w celu przymuszenia w sprawie samowoli budowlanej, polegającej na wybudowaniu budynku [...] w miejscowości M., wybudowanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę.
Podstawę prawną wydanego postanowienia stanowił art. 58 § 1 k.p.a., zgodnie, z którym w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 k.p.a.).
Przywołany przepis przewiduje cztery przesłanki przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, a mianowicie: po pierwsze - wniesienie prośby o przywrócenie terminu, po drugie - uprawdopodobnienie przez wnoszącego prośbę (zainteresowanego), że uchybienie nastąpiło bez jego winy; po trzecie - wniesienie prośby o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; po czwarte - dokonanie jednocześnie z wniesieniem prośby czynności, dla której określony był termin (w tym przypadku wniesienie odwołania). Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie. Nadto, w orzecznictwie przyjmuje się, że przesłanką, która musi obligatoryjnie zaistnieć w pierwszej kolejności, aby w ogóle możliwe było badanie okoliczności podniesionych we wniosku i ewentualne przywrócenie uchybionego terminu, jak zasadnie zauważył organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, jest złożenie żądania (prośby) w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Przesłanka dochowania siedmiodniowego terminu jest bowiem pierwotna w stosunku do pozostałych podstaw uwzględnienia wniosku. Jej niedochowanie zawsze skutkuje nieuwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu, gdyż termin siedmiodniowy jest terminem, który nie podlega przywróceniu (por. wyrok NSA z dnia 17 lutego 2022 r., sygn. akt I OSK 821/19, CBOSA).
Kluczowe jest zatem w rozpoznawanej sprawie, mając na uwadze treść zaskarżonego postanowienia i zarzuty skargi, jednoznaczne ustalenie daty, w której ustała przyczyna uchybienia terminu, a którą to skarżąca wiąże z odebraniem w siedzibie PINB w dniu 16 maja 2024 r. objętego zażaleniem postanowienia, a z czym nie zgadza się DWINB. W sprawie bezspornym jest zaś, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony wraz z zażaleniem, tj. w dniu 21 maja 2024 r. Niniejsze wynika ze stempla pocztowego na kopercie, zawierającej zażalenie oraz wniosek o przywrócenie terminu. Data ta została również wskazana przez DWINB w zaskarżonym postanowieniu i nie została zakwestionowana przez skarżącą.
Z akt sprawy wynika, że przesyłka adresowana do skarżącej i zawierająca postanowienie z dnia 11 stycznia 2024 r. była dwukrotnie awizowana (w dniu 16 stycznia 2024 r. i 24 stycznia 2024 r.) i wobec niepodjęcia zwrócona nadawcy. Nadto, w aktach sprawy znajduje się oświadczenie skarżącej, w którym wskazała, że w dniu 13 maja 2024 r. odebrała postanowienie PINB nr 2/2024 z 11 stycznia 2024 r. i jednocześnie wskazała, że w związku z tym, że nie otrzymała awiza w sprawie, nie mogła złożyć zażalenia na to postanowienie w ustawowym terminie. W załączonych aktach administracyjnych znajduje się również pismo skarżącej, datowane na dzień 16 maja 2024., w którym wnosi o udostepnienie materiałów dotyczących samowoli budowlanej w miejscowości M. [...].
W ocenie Sądu z powyższego wynika, że skarżąca już w dniu 13 maja 2024 r. miała wiedzę o wydanym w dniu 11 stycznia 2024 r. postanowieniu i to właśnie od tej daty należało liczyć siedmiodniowy, ustawowy termin do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu. Upłynął on zaś wraz z dniem 20 maja 2024 r., który nie był dniem ustawowo wolnym od pracy. W tej sytuacji złożony w dniu 21 maja 2024 r. wraz z zażaleniem wniosek o przywrócenie terminu, został wniesiony po terminie, co zasadnie skutkowało wydaniem przez DWINB postanowienia z dnia 9 sierpnia 2024 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia.
W świetle brzmienia art. 58 k.p.a. irrelewantna jest przywołana w skardze okoliczność zwłoki w doręczeniu postanowienia i tylko jednodniowe opóźnienie w złożeniu pisma. Nadto, wobec znajdującej się w aktach sprawy, przesyłki adresowanej do skarżącej i zawierającej postanowienie PINB, która była dwukrotnie awizowana i nie została przez nią podjęta brak jest podstaw do przyjęcia, iż postanowienie z dnia 11 stycznia 2024 r. zostało doręczone 16 maja 2024 r. W tymże dniu skarżąca wystąpiła o udostępnienie jej materiałów sprawy, co nie może zostać uznane za tożsame z doręczeniem jej postanowienia PINB.
W związku z powyższym Sąd nie podzielił zarzutów skargi, uznając zaskarżone postanowienie za odpowiadające prawu i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w całości.