II SA/WR 22/23

II SA/Wr 22/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-06-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Halina Filipowicz-Kremis /przewodniczący/
Marta Pawłowska /sprawozdawca/
Olga Białek
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 2414/23 - Wyrok NSA z 2024-01-05
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
*Wymierzono organowi grzywnę z art. 154 p.p.s.a.
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 154
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek Asesor WSA Marta Pawłowska (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi A. K. w przedmiocie niewykonania przez Wojewodę Dolnośląskiego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 1 marca 2022 r., sygn. akt II SAB/Wr 1564/21 I. wymierza Wojewodzie Dolnośląskiemu grzywnę w wysokości 200 (słownie: dwieście) złotych; II. stwierdza, że bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. dalej idącą skargę oddala; IV. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
A. K. (dalej: skarżąca), pismem z dnia 4 grudnia 2022 r., wniosła skargę na niewykonanie przez Wojewodę Dolnośląskiego (dalej: organ) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wydanego w dniu 1 marca 2022 r. r. w sprawie o sygn. akt II SAB/Wr 1564/21, którym to Sąd stwierdził, że: organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia sprawy w przedmiocie wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej i zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku. W żądaniu skargi zawarto wniosek o wymierzenie Wojewodzie Dolnośląskiemu grzywny w maksymalnej wysokości oraz przyznanie skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 24 723,95 zł.
Akta sprawy administracyjnej wraz z odpisem wyroku ze stwierdzoną prawomocnością zostały doręczone Wojewodzie w dniu 10 sierpnia 2022 r. Dwumiesięczny termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Sąd upływał w dniu 10 października 2022 r.
W dniu 11 października 2022 r. Wojewoda Dolnośląski wydał postanowienie o zawieszeniu postepowania do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że z uwagi na wątpliwości co do rzetelności sporządzonego w sprawie operatu szacunkowego, Wojewoda Dolnośląski w dniu 11 grudnia 2020 r. wystąpił do Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z wnioskiem o wszczęcie postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej w odniesieniu do rzeczoznawcy majątkowego sporządzającego przedmiotowy operat. Ministerstwo pismem z dnia 13 stycznia 2021 r. zawiadomiło Wojewodę o wszczęciu postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej. Wobec powyższego, organ podjął w dniu 11 października 2022 r. rozstrzygnięcie w przedmiocie zawieszenia postępowania do czasu zakończenia postępowania dyscyplinarnego prowadzonego wobec rzeczoznawcy. Na postanowienie to skarżąca wniosła zażalenie.
Pismem z dnia 17 listopada 2022 r. skarżąca wezwała Wojewodę Dolnośląskiego do wykonania wyroku z dnia 1 marca 2022 r. II SAB/Wr 1564/21. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że od momentu otrzymania odpisu wyroku 10 sierpnia 2022 r., do upływu terminu wyznaczonego przez Sąd, Wojewoda nie podjął jakiejkolwiek czynności zmierzającej do załatwienia sprawy. Na uzasadnienie żądania przyznania sumy pieniężnej autorka skargi wskazała na toczące się w sposób przewlekły od 14 lat postępowanie i wskazując na orzecznictwo sądowoadministracyjne podniosła, że suma ta stanowić będzie rodzaj zadośćuczynienia za tę sytuację.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i przedstawił przebieg postępowania w sprawie od dnia 30 grudnia 2008 r, do dnia wydania wyroku w sprawie II SAB/Wr 1564/21.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Podstawą prawną jej rozpoznania jest art. 154 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 529 ze zm.) - dalej: p.p.s.a., który stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Zgodnie z art. 154 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Z przepisu tego wynika, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Ustawodawca formułuje zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku.
W niniejszej sprawie skarżąca spełniła wskazany w art. 154 § 1 p.p.s.a. warunek dopuszczalności wniesienia przedmiotowej skargi na niewykonanie wyroku, czyniąc to skierowanym do organu pisemnym wezwaniem z dnia 17 listopada 2022 r., czemu zresztą organ administracji nie zaprzecza.
Przystępując natomiast do oceny, czy Wojewoda pozostawał w bezczynności w wykonaniu prawomocnego wyroku, w pierwszej kolejności trzeba wskazać na poglądy wyrażone w literaturze prawa i orzecznictwie sądowym, dotyczące wykładni art. 154 p.p.s.a., które skład orzekający w pełni podziela. Podkreśla się tam (por.: Dauter Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VII, WKP 2018), że środki przewidziane w art. 154 p.p.s.a mają na celu ukaranie organu oraz jego dyscyplinowanie, a w określonej sytuacji wydanie rozstrzygnięcia (o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku) za organ. Celem skargi na niewykonanie prawomocnego wyroku sądu stwierdzającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przymuszenie organu do działania w sytuacji, gdy ignoruje on orzeczenie sądu i nie podejmuje czynności, do których został przez sąd zobowiązany. W konsekwencji, niewykonanie wyroku oznacza pozostawanie przez organ w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (vide: wyrok NSA z 30.05.2001 r., sygn. akt II SA 2015/00). Niewykonaniem wyroku jest również sytuacja, gdy rozstrzygnięcie organu – bez względu na jego treść i zakres poprzedzającego go postępowania – nie zostało wydane, bądź nie podjęto innych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Niewykonanie wyroku, o jakim mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a., ma miejsce także wtedy, gdy organ wprawdzie wykonał wyrok, lecz z przekroczeniem wyznaczonego terminu. Stwierdzenie powyższej okoliczności następuje zaś zawsze według stanu na dzień wniesienia skargi (wyrok WSA w Łodzi z 24.05.2017 r., sygn. akt III SA/Łd 278/17).
Z akt niniejszej sprawy wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu prawomocnym wyrokiem z dnia 1marca 2021 r. w sprawie o sygn. akt II SAB/Wr 1564/21, wyznaczył Wojewodzie termin dwóch miesięcy do wydania rozstrzygnięcia w sprawie z wniosku skarżącej o rekompensatę za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej. Akta administracyjne sprawy z odpisem prawomocnego wyroku były doręczone Wojewodzie w dniu 10 sierpnia 2021 r., a zatem organ zobligowany był rozstrzygnąć sprawę najpóźniej z dniem 10 października 2021 r.
Sąd rozpoznający niniejszą sprawę stoi na stanowisku (zgodnym z poglądem Z. Żukowskiego wyrażonym w glosie do postanowienia NSA z 12.05.1998 r., sygn. akt IV SA 1317/96, publ.: OSP 1999/3, poz. 57), że termin do załatwienia sprawy wyznaczony przez Sąd w wyroku uwzględniającym skargę na bezczynność lub przewlekłość postępowania jest terminem odrębnym, dodatkowym w stosunku do terminów przewidzianych w przepisach art. 35 k.p.a., tym samym też nie podlega przedłużeniu w trybie art. 36 k.p.a.
W niniejszej sprawie Wojewoda nie wydał decyzji w terminie wyznaczonym w ww. wyroku. Z akt administracyjnych wynika, że pierwszą czynnością dokonaną przez Wojewodę było zawieszenie postępowania, a i to nastąpiło dzień po upływie terminu wyznaczonego przez Sad.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie ma kompetencji do oceny trafności rozstrzygnięcia o zawieszeniu postępowania, niemniej na uwagę zasługuje fakt, że o wszczęciu postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej rzeczoznawcy Wojewoda Dolnośląski powziął informacje w dniu 13 stycznia 2020 r., jednak wówczas nie uznał tego za powód do zawieszenia postępowania.
Co więcej, organ w czasie wyznaczonym przez Sąd na załatwienie sprawy nie podjął żadnej czynności utrwalonej w aktach, zmierzającej do zakończenia sprawy. Brak jest w aktach nawet informacji, czy organ występował do Ministerstwa z zapytaniem o losy wszczętego w styczniu 2021 r. postępowania wobec rzeczoznawcy, czy też jakichkolwiek kroków podjętych w zakresie ustalenia wartości nieruchomości w związku z powziętymi wcześniej wątpliwościami co do rzetelności przedłożonego w sprawie operatu.
Takiego zaniechania organu nie sposób interpretować inaczej jak ignorowanie prawomocnego wyroku. Wskazanie przez sąd administracyjny w trybie art. 149 p.p.s.a. terminu załatwienia sprawy jest bowiem elementem wyroku. Żaden przepis k.p.a. czy p.p.s.a. nie nadaje organowi kompetencji do ingerowania i zmiany prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego przez przedłużenie terminu procedowania w sprawie. Doniosłość skutków prawomocnego wyroku musi rodzić po stroni organu obowiązek jego respektowania. Uwadze Sądu nie umknęło, że nawet w odpowiedzi na skargę organ w żaden sposób nie usiłował usprawiedliwić swej opieszałości, opisując w treści pisma postępowanie od 2008 r, do 2021 r., co nie jest zupełnie przedmiotem rozstrzygania w niniejszej sprawie.
Biorąc zatem pod uwagę okoliczności dotyczące niniejszej sprawy, Sąd uznał, że grzywna w wysokości 200 złotych będzie adekwatna do stopnia, w jakim organ naruszył termin załatwienia sprawy po przesłaniu mu prawomocnego wyroku, a jednocześnie spełni wystarczająco represyjną funkcję. Sąd miał bowiem na uwadze, że skarga została wniesiona miesiąc po upływu wyznaczonego terminu, a zatem oceniając sprawę z momentu jej wniesienia, bezczynność organu wynosiła jeden miesiąc. W związku z tym Sąd orzekł jak w punkcie I wyroku na podstawie art. 154 § 1 i 6 p.p.s.a.
W ocenie Sądu, bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (art. 154 § 2 in fine p.p.s.a.), o czym orzekł w pkt II sentencji wyroku. Dokonując takiej oceny Sąd wziął pod uwagę wskazany wcześniej fakt, że na moment wniesienia skargi opóźnienie to wynosiło niewiele ponad jednej miesiąc. Trudno zatem stawiać już na tym momencie zarzut kwalifikowanego naruszenia prawa.
Przepis art. 154 § 7 p.p.s.a. w przypadku wyroku uwzględniającego skargę na niewykonanie wyroku przydaje sądowi kompetencję przyznania od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Brzmienie przepisu wskazuje na fakultatywność działania sądu uzależnioną od każdorazowej oceny danego przypadku. Zatem sąd, uwzględniając skargę, może, lecz nie musi, przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną. Wskazania wymaga, że suma pieniężna jako taka, z punktu widzenia skarżącego pełni rolę rekompensaty za niedogodność spowodowaną przewlekłością postępowania, jednocześnie dla organu ma charakter represyjno-dyscyplinujący. W niniejszej zaś sprawie, zdaniem Sądu, nie zaistniały okoliczności, które wymagałyby zasądzenia na rzecz skarżącej sumy pieniężnej. Uzasadniając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej, skarżąca wskazała ogólnie na czternastoletnią opieszałość organu w niniejszym postepowaniu. Jednakże okoliczność ta była przedmiotem rozpoznania w sprawie o sygnaturze akt II SAB/Wr 1564/21, tymczasem w niniejszej sprawie, dla przyznanie sumy pieniężnej skarżąca winna była wykazać okoliczność jaka zaistniała po jej stronie, na skutek niewykonania wyroku, a nie wcześniejszego przewlekłego prowadzenia sprawy. Tego bowiem (niewykonania wyroku), a nie przewlekłości organu dotyczy wniesiona skarga i wydane rozstrzygnięcie. Tymczasem skarżąca nie sformułowała w uzasadnieniu skargi żadnego wyjaśnienia, co takiego stało się na skutek niewykonania wyroku do dnia 10 października 2022 r., co uzasadniałoby przyznanie sumy w wysokości 24 723,95 złotych.
Orzecznictwo sądowoadministracyjne jest zgodne co do tego, że uzasadnienie wniosku o przyznanie sumy z art. 154 § 7 p.p.s.a., musi nawiązywać do krzywdy wywołanej bezczynnością i przedstawić argumentację uzasadniającą jej zrekompensowanie. Nie wystarczy ogólnie powołać się na samą okoliczność bezczynności czy przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ (por. I SA/Wr 538/20, Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, LEX nr 3177409 - wyrok z dnia 29 kwietnia 2021 r.).
Z powyższych powodów Sąd oddalił skargę w tej części na podstawie art. 151 p.p.s.a.
O kosztach postępowania (pkt IV sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzone koszty złożyły się: wpis sądowy kwocie 200 zł, koszty zastępstwa prawnego w kwocie 480 zł oraz opłata skarbowa w wysokości 17 zł.