II SA/WR 726/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2024-02-01
NSAochrona środowiskaŚredniawsa
ochrona gruntówrekultywacjaopłata rocznaopłata podwyższonaprawo ochrony środowiskadegradacja gruntówdewastacja gruntówodpowiedzialność spółkiprzejęcie obowiązków

WSA we Wrocławiu oddalił skargę spółki w restrukturyzacji na decyzję SKO dotyczącą obowiązku zapłaty podwyższonej opłaty rocznej za rekultywację gruntów rolnych.

Sprawa dotyczyła skargi Zarządcy masy sanacyjnej T. Sp. z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu w przedmiocie obowiązku zapłaty podwyższonej opłaty rocznej za niewykonanie rekultywacji gruntów rolnych. Sąd administracyjny uznał, że spółka przejmując obowiązki rekultywacyjne, przejmuje również odpowiedzialność za ich niewykonanie, w tym sankcje finansowe, nawet jeśli decyzja o przeniesieniu obowiązków nastąpiła po terminie wykonania rekultywacji. Sąd oddalił skargę, uznając decyzję SKO za zgodną z prawem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał skargę Zarządcy masy sanacyjnej T. Sp. z o.o. w restrukturyzacji na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu, która utrzymała w mocy decyzję Starosty Trzebnickiego w przedmiocie obowiązku zapłaty podwyższonej opłaty rocznej za niewykonanie rekultywacji gruntów rolnych. Spółka kwestionowała możliwość obciążenia jej sankcjami za okres poprzedzający formalne przeniesienie na nią decyzji o obowiązku rekultywacji oraz zarzucała naruszenie przepisów dotyczących przedawnienia i sposobu ustalania opłaty. Sąd uznał, że spółka, przejmując koncesję na eksploatację złoża, przejęła również obowiązek rekultywacji i związane z nim sankcje, niezależnie od daty formalnego przeniesienia decyzji. Podkreślono, że spółka miała wiedzę o obowiązku rekultywacji już wcześniej. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące błędnej kwalifikacji gruntów (zdewastowane zamiast zdegradowane) oraz stosowania przepisów dotyczących opłat rocznych zamiast sankcji administracyjnej. W konsekwencji, sąd oddalił skargę jako bezzasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, spółka przejmująca obowiązki wynikające z decyzji o koncesji i decyzji o obowiązku rekultywacji, przejmuje całość wynikających z nich praw i zobowiązań, w tym również ponoszenie sankcji za brak wykonania nałożonych tymi decyzjami obowiązków, nawet jeśli decyzja o przeniesieniu nastąpiła po terminie wykonania rekultywacji.

Uzasadnienie

Spółka miała wiedzę o obowiązku rekultywacji już w momencie przejęcia koncesji i powinna mieć świadomość konsekwencji jego niewykonania. Przejęcie obowiązków ma charakter deklaratoryjny i obejmuje zobowiązania wstecz.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (22)

Główne

uogril art. 28 § ust. 3

Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Podstawa do wydania decyzji administracyjnej w przypadku niewykonania rekultywacji zdewastowanego terenu w wyznaczonym terminie, nakładająca opłatę roczną podwyższoną o 200%.

Pomocnicze

uogril art. 12

Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Dotyczy opłat rocznych, do których nie stosuje się zasad naliczania opłaty podwyższonej.

uogril art. 4 § pkt 13

Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Definicja opłaty rocznej.

uogril art. 4 § pkt 16

Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Definicja gruntów zdegradowanych.

uogril art. 4 § pkt 17

Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Definicja gruntów zdewastowanych.

uogril art. 20 § ust. 4

Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Określa okres, w którym powinna zostać zakończona rekultywacja.

uogril art. 20 § ust. 6

Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Dotyczy zmiany osoby zobowiązanej do rekultywacji.

uogril art. 28 § ust. 4

Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Dotyczy gruntów zdegradowanych, nie miał zastosowania w sprawie.

uogril art. 28 § ust. 5

Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Dotyczy gruntów zdegradowanych, nie miał zastosowania w sprawie.

uogril art. 12 § ust. 14

Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Termin płatności opłat rocznych (nie dotyczy opłaty podwyższonej).

Ord.pod. art. 68 § § 1

Ordynacja podatkowa

Trzyletni okres przedawnienia należności budżetowych.

u.f.p. art. 67 § ust. 1

Ustawa o finansach publicznych

Odesłanie do przepisów Ordynacji podatkowej w zakresie przedawnienia należności budżetowych.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 84 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

P.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § § 1 i 2 pkt 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 185 § §1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 190

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.g.g. art. 26a § ust. 2

Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przejęcie przez spółkę obowiązków rekultywacyjnych i odpowiedzialności za ich niewykonanie, niezależnie od daty formalnego przeniesienia decyzji. Opłata roczna podwyższona jest sankcją administracyjną, a nie opłatą roczną, co wyklucza stosowanie przepisów o pomniejszeniu o wartość gruntu. Rozróżnienie między gruntami zdegradowanymi a zdewastowanymi, gdzie w sprawie zastosowanie miały przepisy dotyczące gruntów zdewastowanych.

Odrzucone argumenty

Obciążenie spółki sankcjami za okres poprzedzający formalne przeniesienie decyzji o obowiązku rekultywacji. Zastosowanie przepisów dotyczących opłat rocznych (art. 12 uogril) do opłaty podwyższonej (art. 28 ust. 3 uogril). Niezastosowanie przepisów dotyczących gruntów zdegradowanych (art. 28 ust. 4 i 5 uogril) i brak przeprowadzenia dowodu z opinii rzeczoznawców. Naruszenie przepisów o przedawnieniu należności. Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego dotyczących wyjaśnienia stanu faktycznego i ustalenia wartości gruntu.

Godne uwagi sformułowania

Spółka przejmując obowiązki wynikające z decyzji o koncesji i decyzji o obowiązku rekultywacji, przejmuje całość wynikających z nich praw i zobowiązań, w tym również ponoszenie sankcji na brak wykonania nałożonych tymi decyzjami obowiązków. Opłata roczna podwyższona stanowi sankcję administracyjną, która nie może być utożsamiana z opłatą roczną, a zatem nie mogą mieć do niej zastosowania zasady odnoszące się do naliczania opłat rocznych.

Skład orzekający

Marta Pawłowska

sprawozdawca

Władysław Kulon

członek

Wojciech Śnieżyński

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie odpowiedzialności podmiotów za niewykonanie obowiązków rekultywacyjnych, zwłaszcza w kontekście przejmowania działalności gospodarczej i stosowania sankcji administracyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz specyfiki gruntów zdewastowanych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu odpowiedzialności prawnej spółek w kontekście ochrony środowiska i rekultywacji terenów zdegradowanych, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.

Spółka odpowiada za rekultywację, nawet jeśli decyzja przyszła po terminie?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wr 726/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-02-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Marta Pawłowska /sprawozdawca/
Władysław Kulon
Wojciech Śnieżyński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 1366/24 - Wyrok NSA z 2024-10-29
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2409
art. 28 ust. 3
Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński Sędziowie: Sędzia WSA Władysław Kulon Asesor WSA Marta Pawłowska (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 lutego 2024r. sprawy ze skargi Zarządcy masy sanacyjnej T. Sp. z o.o. w restrukturyzacji z/s w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 13 maja 2021 r. nr SKO 4201/32/20 w przedmiocie obowiązku zapłaty opłaty rocznej podwyższonej oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez tutejszy Sąd. Uprzednio, wyrokiem z dnia 27 stycznia 2022 r., wydanym pod sygnaturą akt II SA/Wr 455/21 tutejszy Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 13 maja 2021 r. w przedmiocie obowiązku zapłaty opłaty rocznej podwyższonej oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie administracyjne. Rozstrzygnięcie to zostało uchylone przez Naczelny Sąd Administracyjny, który po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu wyrokiem z dnia 22 listopada 2023 r. sygnatura akt I OSK 1545/22 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania.
Rozstrzygnięcia te zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z dnia 13 maja 2021 r. (SKO 4201/32/20) Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu (dalej "SKO") po rozpoznaniu odwołania T. sp. z o.o. w restrukturyzacji z siedzibą w P. (obecnie T.(1) sp. z o.o. w upadłości, dalej jako "skarżąca") od decyzji Starosty Trzebnickiego (dalej jako "starosta") z dnia 11 września 2020 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w części obejmującej treść pkt. 2 jej osnowy, i w tym zakresie, orzekając co do istoty sprawy, nadało, dla pkt. 2 osnowy zaskarżonej decyzji nowe, następujące brzmienie: "Obowiązek uiszczania opłaty rocznej podwyższonej, o której mowa w pkt 1 niniejszej decyzji obowiązuje z osobna za każdy następujący rok kalendarzowy: 2017, 2018, 2019 i 2020"; umorzyło postępowanie pierwszej instancji w uchylonej części obejmującej ustalenie opłaty rocznej podwyższonej za lata 2012 - 2016 oraz za lata przyszłe; uchyliło zaskarżoną decyzję w części obejmującej pkt 3 jej osnowy i umorzyło postępowanie pierwszej instancji w uchylonej części; utrzymało w mocy w pozostałym zakresie zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji odwoławczej SKO wyjaśniło, że postępowanie prowadzone było na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy z 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. z 2017 r. poz. 1161 ze zm.) - dalej jako "uogril", który stanowi podstawę do wydania decyzji administracyjnej w przypadku, gdy strona nie wywiąże się z obowiązku wykonania rekultywacji zdewastowanego terenu w wyznaczonym terminie. W ocenie SKO taka decyzja wydawana jest corocznie z dołu i stwierdza niewykonanie obowiązku rekultywacyjnego w danym roku. Orzeczonej na podstawie art. 28 ust. 3 uogril sankcji nie można utożsamiać z instytucją opłaty rocznej z art. 12 powołanej ustawy, jakkolwiek opłata roczna podwyższona o 200% nawiązuje do pojęcia opłat rocznych, definiowanej w art 4 pkt 13 uogril i obliczonej zgodnie z art. 12 uogril. Zdaniem SKO, opłatę roczną podwyższoną o 200% ponosi się nie za określony z góry okres (jak ma to miejsce w przypadku opłaty rocznej), ale tylko za ten rok kalendarzowy, w którym stwierdzono fakt niewykonania obowiązku rekultywacyjnego. W ocenie SKO dopuszczalne jest ustalenie opłaty rocznej podwyższonej o 200% wstecz za te okresy roczne, w których stwierdzono niewykonanie obowiązku. Może więc wystąpić sytuacja, że podmiot korzystający ze środowiska - z gruntów rolnych, będzie ponosił dwie opłaty za ten sam okres rozliczeniowy: opłatę roczną i roczną opłatę podwyższoną o 200 %. Nie jest jednak dopuszczalne określenie rocznej opłaty podwyższonej o 200 % na przyszłość, za przyszłe okresy rozliczeniowe, skoro nieskonkretyzowany obowiązek jej ponoszenia jeszcze w ogóle nie powstał. SKO stanęło w konsekwencji na stanowisku, że art. 28 ust. 3 uogril nie kształtuje stosunku materialnoprawnego bezpośrednio. Konkretyzacja rocznej opłaty podwyższonej o 200 % wymaga dopiero przeprowadzenia postępowania administracyjnego jurysdykcyjnego. W jego ramach są zbierane dowody celem ustalenia, czy w ogóle ziściły się wskazane w prawie materialnym przesłanki podmiotowe i przedmiotowe załatwianej sprawy administracyjnej. Wymaga władczego określenia, kto jest zobowiązanym i w jakiej konkretnej wysokości. Art. 28 ust. 3 uogril nakazuje zatem organom ochrony gruntów rolnych ustalenie (konkretyzację) w formie decyzji administracyjnej rocznej opłaty podwyższonej o 200 % za niewykonanie obowiązku rekultywacyjnego, niezależnie od opłat rocznych ustalanych w trybie art. 12 uogril nakładanych za faktyczne wyłącznie gruntów z produkcji rolniczej.
W dalszej części uzasadnienia SKO wyjaśniło, że w okolicznościach sprawy wystąpiły wszystkie przesłanki do zastosowania art. 28 ust. 3 uogril. Skarżąca spółka nie wykonała rekultywacji gruntów rolnych klasy Rlllb wytworzonych z gleb pochodzenia mineralnego o łącznej powierzchni 2,5000 ha, zdewastowanych w wyniku eksploatacji złoża kruszywa naturalnego "[...]" (część działki nr [...] AM-[...] obręb P. gmina O.). Obowiązek zakończenia rekultywacji tych terenów w terminie do dnia 10 października 2012 r. wynikał z decyzji starosty z dnia 11 grudnia 2007 r., nr OŚ- 6019/8/7, wydanej wobec poprzednika prawnego skarżącej - P. C. Decyzja ta została zresztą przeniesiona na skarżącą decyzją starosty z dnia 5 lutego 2018 r., nr OŚRiL.6122.11 2017 (utrzymaną w mocy decyzją SKO z dnia 5 kwietnia 2018 r., SKO 4201/8/18, od której skargę oddalono wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 19 września 2018 r., sygn. akt II SA/Wr 530/18). SKO zaznaczyło także, że uprzednio wydana była także na poprzednika prawnego skarżącej – P. C. - decyzja ustalająca wysokość opłaty rocznej. Ustalono ją bowiem w decyzji starosty z dnia 2 marca 2009 r. (OŚ-6018/4/45/08/09) zezwalającej P. C. na wyłączenie z produkcji gruntów rolnych określając wysokość opłaty rocznej na kwotę 62 775 zł. SKO wyjaśniło też, że działalność górnicza w obrębie działki nr [...] prowadzona była od początku przez P. C., najpierw w formie indywidualnej działalności gospodarczej, a potem w formie spółki W. sp. z o.o. przemianowanej następnie na T.(2) sp. z o.o. P. C. umową z dnia 27 maja 2011 r. przeniósł własność działki nr [...] na T.(2) sp. z o.o.
Zdaniem SKO w stanie faktycznym wystąpiły podstawy do wymiaru opłaty rocznej podwyższonej o 200% w kwocie 196 728,75 zł (2,5000 ha x 262 305 zł) x 10%) x 3 = 196 728,75 zł. SKO nie zgodziło się jednak z rozstrzygnięciem starosty co do okresu, za który powinna być stosowana opłata, wskazując na zastosowanie trzyletniego okresu przedawnienia niepodatkowej należności publicznoprawnej na zasadzie art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 67 ust 1 ustawy o finansach publicznych i art. 22b ust. 3 uogril. Stąd też, zdaniem SKO, istnieje możliwość zastosowania opłaty rocznej podwyższonej o 200%, dopiero od roku 2017 do roku 2020, bowiem decyzja starosty w przedmiocie opłaty rocznej podwyższonej o 200% doręczona została skarżącemu dopiero w 2020 r. Jednocześnie SKO wykluczyło możliwość ustalenia tego rodzaju opłaty na przyszłość, bowiem decyzja z art. 28 ust. 3 Uogril nie może konkretyzować zobowiązań w zakresie obowiązków opłatowych, które jeszcze nie powstały. Przy czym nie wykluczyło przy tym możliwości wydania kolejnych decyzji w tym przedmiocie, o ile okaże się, że strona nadal nie wywiązuje się z obowiązku rekultywacji w następnych latach. Tym samym SKO wskazało na konieczność umorzenia postępowania w części dotyczącej opłaty podwyższonej za lata przyszłe.
SKO stwierdziło również bezprzedmiotowość rozstrzygnięcia z pkt 3. decyzji starosty, wskazując, że w zakresie upoważnienia do wydania decyzji nie mieści się wskazywanie w jej osnowie numeru rachunku bankowego, na który należy dokonać wpłaty. Może to być element informacyjny uzasadnienia decyzji, a nie jej osnowy. Nadto, w zakresie upoważnienia do wydania decyzji nie mieści się wskazywanie w jej osnowie terminu płatności rocznych opłat. Termin płatności rocznych opłat podwyższonych o 200 % wynika z mocy prawa. Nie jest jednak regulowany w uogril. Wskazany w art. 12 ust. 14 uogril termin ("w terminie do dnia 30 czerwca każdego roku za dany rok, za który opłata jest należna") dotyczy opłat rocznych nakładanych w trybie art. 12 powołanej ustawy, czyli ustalanych z góry, na przyszłość. Decyzja zaś wydawana na podstawie art. 28 ust. 3 uogril ustala wysokość zobowiązania nie na przyszłość, ale za okresy minione, w których stwierdzono niewykonanie obowiązku rekultywacyjnego. Termin ich płatności jest uregulowany - w ocenie SKO - w Dziale III Ordynacji podatkowej w art. 47. Są one więc płatne i wymagalne dopiero po wydaniu decyzji ustalającej, bo dopiero na jej podstawie powstają. Nie mogą być wymagalne z mocą wsteczną od dnia 30 czerwca za dany rok, za który dana opłata jest uiszczana. Są płatne dopiero po doręczeniu decyzji ustalającej wysokość zobowiązania.
W dalszej części uzasadnienia decyzji odwoławczej SKO odniosło się do stanowiska skarżącej przedstawionego w toku postępowania administracyjnego podkreślając w szczególności, że dla zakresu odpowiedzialności skarżącego z art. 28 ust. 3 uogril nie ma znaczenia fakt, że dopiero w 2018 r. przeniesiono na skarżącego decyzję określającą obowiązek rekultywacyjny. Decyzja o przeniesieniu praw i obowiązków wynikających z wcześniejszej decyzji rekultywacyjnej ma bowiem charakter deklaratoryjny. Potwierdza jedynie fakt, że przejście takie nastąpiło konstytutywnie z mocą wsteczną od dnia w którym nastąpiła "zmiana osoby zobowiązanej do rekultywacji gruntów" o której mowa w art. 20 ust. 6 uogril. Zmiana osoby zobowiązanej do rekultywacji miała miejsce już w 2010 r., kiedy nastąpiło przeniesienie obowiązków koncesjonariusza z P. C. na skarżącą. Wydanie decyzji przenoszącej prawa i obowiązki dopiero w 2018 r. nie wykluczało więc ustalenia skarżącej opłat rocznych podwyższonych z mocą wsteczną, z uwzględnieniem jednak przepisów o przedawnieniu. SKO zauważyło także, że kwestionowanie przez skarżącą długości terminu wyznaczonego w decyzji rekultywacyjnej stanowi polemikę z prawomocnym orzeczeniem i nie może być wzięte pod uwagę przy stosowaniu art. 28 ust. 3 uogril
W skardze na powyższą decyzję strona zakwestionowała decyzję SKO w części dotyczącej punktu III, tj. w zakresie, w jakim SKO utrzymało w mocy decyzję starosty, jak też w części dotyczącej punktu I podpunkt 1), tj. w zakresie orzeczenia o tym, iż z osobna za każdy następujący rok kalendarzowy: 2017, 2018, 2019 i 2020 obowiązuje obowiązek uiszczania opłaty rocznej podwyższonej. Tym samym wniesiono o uchylenie decyzji w zaskarżonej części i zasądzenie kosztów postępowania. W skardze zarzucono przy tym naruszenie:
1) art. 28 ust 3 w zw. z art. 20 ust. 6 i art 12 ust. 14 uogril wskutek określenia w punkcie I podpunkt 1) zaskarżonej decyzji, że z osobna za każdy następujący rok kalendarzowy: 2017, 2018, 2019 i 2020 obowiązuje obowiązek uiszczania opłaty rocznej określonej w punkcie 1 decyzji starosty, podczas gdy przekazanie praw i obowiązków wynikających z decyzji rekultywacyjnej starosty z dnia 11 grudnia2007 r. na skarżącą miało miejsce dopiero w dacie 19 września 2018 r., gdyż dokonane zostało decyzją starosty z dnia 5 lutego 2018 r. która uprawomocniła się dnia 19 września 2018 r., skutkiem czego przyjąć należało, że dopiero po tej dacie powstać mógł obowiązek rekultywacji gruntów przez skarżącą, co powoduje, iż nie można skarżącej obciążać sankcjami za okres wcześniejszy, czyli że biorąc pod uwagę treść art. 12 ust. 14 uogril, jaki stanowi, że opłaty roczne za dany rok uiszcza się w terminie do dnia 30 czerwca tego roku, to obowiązek ten sytuować można było poczynając najwcześniej od roku kalendarzowego 2019 r.;
2) art. 28 ust. 3 w zw. art. 12 ust 14 uogril i art. 68 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa w zw. z art. 67 ust 1 ustawy o finansach publicznych w zw. z art. 22b ust 1 i 3 uogril wskutek określenia, że obowiązek uiszczania opłaty rocznej określonej w punkcie 1 decyzji starosty obowiązuje za rok kalendarzowy: 2017 i 2018, podczas gdy prawo do ustalenia opłaty określonej w art. 28 ust. 3 uogril z racji tego, że stanowi ona należność budżetową przedawnia się z mocy odesłania zawartego w art. 67 ust. 1 ustawy o finansach publicznych na zasadach określonych w przepisach działu III ustawy Ordynacja podatkowa, tj. na podstawie art 68 § 1 Ordynacji podatkowej, co oznacza, że zobowiązanie do jej zapłaty nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek, czyli że organ nie mógł określić daty powstania zobowiązania do zapłaty opłaty rocznej określonej w art. 28 ust 3 uogril tak czy inaczej wcześniej niż na 2018 rok, a z racji zarzutu podniesionego w punkcie 1 powyżej - nie wcześniej niż na rok 2019;
3) art. 28 ust. 3 w zw. z art 4 pkt 13) i w zw. z art. 12 ust. 6 Uogril wskutek przyjęcia, że w przypadku wydawania decyzji określonej przepisem art 28 ust. 3 Uogril nie ma zastosowania przewidziana w art. 12 ust. 6 tej ustawy zasada pomniejszenia należności stanowiącej podstawę wyliczenia opłaty rocznej definiowanej przepisem art 4 pkt 13) Uogril o wartość gruntu, ustaloną według cen rynkowych stosowanych w danej miejscowość w obrocie gruntami, w dniu faktycznego wyliczenia tego gruntu z produkcji, co skutkowało błędnym - zawyżonym ustaleniem wysokości tej opłaty rocznej;
4) art. 28 ust. 4 i ust. 5 Uogril wskutek ich niezastosowania, podczas gdy w sytuacji, kiedy obowiązek rekultywacji gruntów zdegradowanych nie został wykonany (czyli że też - kiedy nie został wykonany w terminie), to ustala się obowiązek wpłacania równowartości opłaty rocznej w takiej części, w jakiej nastąpiło ograniczenie wartości użytkowej gruntów, którego rozmiar należy ustalić na podstawie dwóch odrębnych opinii rzeczoznawców;
5) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 kpa, poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i błędne jego ustalenie wskutek nieustalenia, jaka była wartość gruntu na datę faktycznego ich wyłączenia z produkcji według cen rynkowych stosowanych w danej miejscowości w obrocie gruntami, ponadto wskutek nieustalenia czy i w jakiej części, w jakiej nastąpiło ograniczenie wartości użytkowej gruntów;
6) art. 84 § 1 kpa w zw. z art 28 ust. 5 Uogril polegające na zaniechaniu przeprowadzenia dowodu z opinii dwóch odrębnych rzeczoznawców celem ustalenia czy i w jakiej części nastąpiło ograniczenie wartości użytkowej gruntów w odniesieniu do kierunku rekultywacji określonego w decyzji starosty znak OS-6019/8/7 z dnia 11 XII 2007 r. (rekreacyjny z przyrodnicza funkcją użytku ekologicznego), a w rezultacie, czy rekultywacja została przeprowadzona i w jakim zakresie, co skutkowało bezzasadnym utrzymaniem w mocy decyzji organu I instancji;
7) art. 6 kpa w zw. z art 20 ust. 4 i ust 6 Uogril i art 26a ust 2 ustawy z dnia 4 II 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. z 2005 r. Nr 228, poz. 1947, ze zm.), jak tez art 7, art. 8 i art. 9 kpa wskutek nieuwzględnienia, że strona nie miała możliwości skorzystania z trybu zmiany ostatecznej decyzji starosty z dnia 11 XII 2007 r. nr OŚ-6019/8/07, mimo że jest sprzeczna z prawem, w tym wystąpienia o zmiany terminu wykonania orzeczonych decyzji obowiązków przed jego upływem, co powoduje, że uzasadniony jest zarzut, iż nakładanie sankcji za niewykonanie tej decyzji nie może być uznane za zgodne z prawem, społecznie akceptowalne i godne wsparcia ze strony państwa, jako że nie odpowiada zasadom współżycia społecznego, nie jest społecznie pożądane i nie odpowiada zasadzie działania organów administracji publicznej zgodnie z prawem.
W odpowiedzi na skargę SKO odniosło się do zarzutów skargi wnosząc o rozpatrzenie skargi w trybie uproszczonym i oddalenie jej w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Jak stanowi art. 1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 zez m. dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta polega na orzekaniu w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
Stosownie do treści art. 185 §1 w związku z art. 190 p. p. s. a., WSA obecnie rozpoznający sprawę, związany jest wykładnią prawa dokonaną w sprawie przez NSA. Za prawidłowe więc należy uznać rozstrzygnięcie przez organy administracyjne kwestii opłat podwyższonych za brak rekultywacji w drodze decyzji administracyjnej. Kwestii tej zresztą nie kwestionowano w skardze.
Postępowanie w niniejszej sprawie było na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy z 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych, zgodnie z którym, w razie niezakończenia rekultywacji gruntów zdewastowanych w okresie, o którym mowa w art. 20 ust. 4, stosuje się opłatę roczną podwyższoną o 200% od dnia, w którym rekultywacja gruntów powinna zostać zakończona.
W rozpoznawanej sprawie nie było kwestia sporną, że rekultywacja terenów, których dotyczy zaskarżona decyzja nie została zakończona w terminie określającym kierunek rekultywacji, tj. do dnia 10 października 2012 r. Termin ten, jak wyjaśniono w zaskarżonej decyzji, wynikał z decyzji starosty z dnia 11 grudnia 2007 r., nr OŚ- 6019/8/7, wydanej wobec poprzednika prawnego skarżącej - P. C. Natomiast przed upływem terminu rekultywacji, koncesja na eksploatacje terenu została przeniesiona na stronę skarżącą (decyzja z dnia 31 sierpnia 2010 r.) Co więcej, jak wykazano w postępowaniu przed SKO, również przed upływem terminu rekultywacji, strona skarżąca posiadała już wiedzę o tym obowiązku, z pisma Starosty Trzebnickiego z dnia 23 września 2011 r. Pomimo tego skarżąca spółka nie podjęła żadnych działań w kierunku rekultywacji, ani zmiany decyzji określającej termin jej wykonania.
Sama decyzja o obowiązku rekultywacji została przeniesiona na stronę skarżącą decyzją Starosty z dnia 5 lutego 2018 r., nr OŚRiL.6122.11.2017 r. W związku z tym faktem strona formułuje obecnie główny zarzut skargi, że nie można obciążać jej sankcją za brak rekultywacji przed datą przeniesienia na nią obowiązków rekultywacyjnych.
Sąd orzekający w niniejszej składzie uznaje za trafne stanowisko organu, że Spółka przejmując obowiązki wynikające z decyzji o koncesji i decyzji o obowiązku rekultywacji, przejmuje całość wynikających z nich praw i zobowiązań, w tym również ponoszenie sankcji na brak wykonania nałożonych tymi decyzjami obowiązków. Nie może zasługiwać na akceptację stanowisko prezentowane przez stronę, albowiem już w chwili przejęcia koncesji, Spółka miała wiedzę co do sytuacji prawnej przejmowanego przedsięwzięcia, a przynajmniej, przy założeniu profesjonalizmu i zasady starannego działania wymaganych od podmiotu gospodarczego, mieć tę wiedzę powinna. Fakt, że strona miała świadomość ciążących na przejmowanym przedsiębiorstwie obowiązków rekultywacyjnych i ewentualnych konsekwencji ich niewykonania potwierdza również opisana przez SKO okoliczność, znana Sądowi z urzędu, z akt sprawy o sygnaturze akt II SA/Wr 699/19, że Spółka celowo nie wnioskowała o przeniesienie decyzji rekultywacyjnej do czasu upływu terminu w niej określonego, aby przeniesienie to nastąpiło z urzędu po jego upływie.
Nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut naruszenia art. 28 ust. 4 i ust. 5 Uogril. Jak wskazano wcześniej, postępowanie w sprawie toczyło się na podstawie art. 28 ust. 3 Uogril, albowiem dotyczyło dewastacji gruntów zdewastowanych. Natomiast art. 28 ust. 4 Uogril, dotyczy gruntów zdegradowanych, zatem zupełnie innego przypadku i nie miał zastosowania w niniejszej sprawie. Stosownie do definicji tych pojęć, zawartych w art. 4 pkt 16 i 17 Uogril , grunty zdegradowane to grunty, których rolnicza lub leśna wartość użytkowa zmalała, w szczególności w wyniku pogorszenia się warunków przyrodniczych albo wskutek zmian środowiska oraz działalności przemysłowej, a także wadliwej działalności rolniczej, natomiast grunty zdewastowana to grunty, które utraciły całkowicie wartość użytkową w wyniku przyczyn, o których mowa w pkt 16. Grunty eksploatowane przez stronę skarżącą, a wcześniej przez jej poprzednika prawnego, pozwoliły na wydobywanie złoża metoda odkrywkową, czyli po zdjęciu jej warstwy wierzchniej. Na skutek wydobywania złoża spod wody, po zakończeniu wydobycia w ich miejscy powstało zagłębisko wodne pokopalniane, zatem grunty te utraciły całkowicie swa pierwotną wartość użytkową. Sytuacja taka wypełnia normę definicji gruntów zdewastowanych, zatem prawidłowo tak właśnie została zakwalifikowana przez organy. Tak tez wynika zresztą z decyzji rekultywacyjnej z dnia 11 grudnia 2007 r. I wobec waloru ostateczności tej decyzji, okoliczność ta nie mogła obecnie zostać skutecznie podważona.
Skoro zaś przepis art. 28 ust. 4 i 5 Uogril w ogóle nie miały zastosowania w niniejszej sprawie, to nie można uznać, że zostały przez organy orzekające w niniejszej sprawie naruszone.
Sąd nie uznał również za uzasadniony zarzuty naruszenia art. 28 ust. 3 w zw. z art. 4 pkt 13 w zw. z art. 12 Uogril, poprzez niepomniejszenie należności stanowiącej podstawę wyliczenia opłaty rocznej o wartość gruntu w dniu faktycznego wyłączenia go z produkcji. Przytoczone w skardze uregulowania dotyczą należności oraz opłat rocznych wymienionych w art. 12. Tymczasem opłata roczna podwyższona stanowi sankcję administracyjną, która nie może być utożsamiana z opłatą roczną, a zatem nie mogą mieć do niej zastosowania zasady odnoszące się do naliczania opłat rocznych. Kwestie opłat rocznych zostały zaś już rozstrzygnięte odrębnymi decyzjami administracyjnymi.
W kolejnych zarzutach strona skarżąca również odnosi się do zasad rekultywacji gruntów zdegradowanych, co w sytuacji wyraźnego rozróżnienia ustawowego od gruntów zdewastowanych (czyli sytuacji z jaką mamy do czynienia w niniejszej sprawie), z powodów wcześniej opisanych, nie mogło mieć zastosowania.
W odniesienia do zarzutu naliczenia opłaty rocznej podwyższonej za rok 2020 r., pomimo zakończenia rekultywacji, wyjaśnić należy, że pojęcie zakończenia rekultywacji jest pojęciem prawnym, co oznacza że musi zostać stwierdzone ostateczną decyzją. Skoro ponad wszelką wątpliwość przeprowadzone postępowanie administracyjne wykazało, że do końca 2020 r. nie została na rzecz strony skarżącej wydana decyzja stwierdzająca zakończenie rekultywacji przedmiotowych terenów, to prawidłowo organy ustaliły opłatę roczną podwyższoną również za ten okres.
Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania, które miałoby wpływ na wynik sprawy. Wartość gruntu ustalona została na podstawie opinii biegłego. Operatowi temu nie można zarzucić nierzetelności. Strona skarżąca zresztą te nie zarzuca, koncentrując się na braku drugiej opinii biegłego, zgodnie do treści art. 28 ust. 5 Uogril. Należy zatem w tym miejscu powtórzyć, że przepis ten odnosi się do gruntów zdegradowanych, mówi bowiem o ocenie rozmiaru ograniczenia wartości użytkowej gruntów. Tymczasem w niniejszej sprawie grunt został zdewastowany, co oznacza nie ograniczenie, a całkowitą utratę wartości użytkowej. Nadto sam przepis nie ma zastosowania do ustalania wartości gruntu na potrzeby wymierzenia opłaty rocznej podwyższonej.
Z uwagi na powyższe, wobec stwierdzenia, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego ani procesowego, Sąd – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI