II SA/WR 724/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA we Wrocławiu stwierdził nieważność decyzji organów nadzoru budowlanego, ponieważ zostały one wydane wobec osoby zmarłej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził nieważność decyzji Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającej ją decyzji PINB dotyczących kontroli budynku mieszkalnego wielorodzinnego. Kluczowym powodem było wydanie decyzji wobec osoby zmarłej, co stanowi rażące naruszenie prawa. Sąd podkreślił, że postępowanie administracyjne nie może być prowadzone wobec osoby, która utraciła zdolność prawną.
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą przeprowadzenie kontroli stanu technicznego zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe. Skarżący zarzucili m.in. naruszenie przepisów proceduralnych, w tym wydanie decyzji wobec osoby zmarłej. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał skargę za zasadną, stwierdzając nieważność obu decyzji organów nadzoru budowlanego. Sąd ustalił, że jedna ze stron postępowania, A. P., zmarła przed wydaniem decyzji przez organ I instancji, a mimo to obie decyzje zostały skierowane również do niej. Sąd podkreślił, że prowadzenie postępowania administracyjnego wobec osoby zmarłej jest rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), ponieważ osoba zmarła nie posiada zdolności prawnej i nie może być stroną postępowania. W związku z tym, sąd uznał za zbędne odnoszenie się do zarzutów merytorycznych dotyczących stanu technicznego zbiornika czy sposobu gospodarowania ściekami. Nakazał organom ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem prawidłowego ustalenia kręgu stron postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, decyzja administracyjna wydana wobec osoby zmarłej jest nieważna z powodu rażącego naruszenia prawa.
Uzasadnienie
Osoba zmarła nie posiada zdolności prawnej i nie może być stroną postępowania administracyjnego ani podmiotem praw i obowiązków. Wydanie decyzji wobec takiej osoby stanowi rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., co skutkuje stwierdzeniem nieważności decyzji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_nieważność
Przepisy (10)
Główne
k.p.a. art. 156 § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa, w tym wobec osoby nieposiadającej zdolności prawnej (zmarłej), stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji.
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd administracyjny stwierdza nieważność decyzji organu, jeśli wykazano rażące naruszenie prawa.
Pomocnicze
k.p.a. art. 31 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zdolność prawna osoby fizycznej oceniana jest według przepisów prawa cywilnego.
k.c. art. 8
Kodeks cywilny
Zdolność prawna osoby fizycznej powstaje z chwilą narodzin i kończy się z chwilą śmierci.
p.b. art. 62 § 3
Prawo budowlane
p.b. art. 83 § 1
Prawo budowlane
k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie
Argumenty
Skuteczne argumenty
Decyzje organów zostały wydane wobec osoby zmarłej, co stanowi rażące naruszenie prawa procesowego (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Organ I instancji nie zawiesił postępowania po śmierci strony, a organ II instancji nie ustalił tego faktu.
Odrzucone argumenty
Argumenty dotyczące stanu technicznego zbiornika bezodpływowego i planowanego podłączenia do sieci kanalizacyjnej nie zostały rozpatrzone przez sąd ze względu na stwierdzenie nieważności decyzji z przyczyn proceduralnych.
Godne uwagi sformułowania
Osoba zmarła nie może mieć ani zdolności prawnej, ani być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego. W stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć, ani prowadzić postępowania, nie mogą też być do niej kierowane wydane w sprawie rozstrzygnięcia. Naruszenie prawa w powyższym zakresie, prowadzące do rozstrzygnięcie decyzją administracyjną o prawach lub obowiązkach osoby zmarłej, odpowiada przesłance nieważności decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. rażącemu naruszeniu prawa. Decyzja taka jest obarczona wadą nieważności i powinna być usunięta z obrotu prawnego.
Skład orzekający
Adam Habuda
przewodniczący
Halina Filipowicz-Kremis
członek
Władysław Kulon
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady, że decyzje administracyjne nie mogą być wydawane wobec osób zmarłych, a takie naruszenie skutkuje stwierdzeniem nieważności decyzji."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy organ administracji publicznej prowadzi postępowanie wobec osoby, która zmarła w trakcie jego trwania, nie ustalając prawidłowo kręgu stron.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje fundamentalne błędy proceduralne, które mogą prowadzić do unieważnienia decyzji administracyjnych, nawet jeśli kwestie merytoryczne wydają się istotne. Podkreśla znaczenie prawidłowego ustalenia stron postępowania.
“Decyzja administracyjna wydana wobec zmarłego? Sąd stwierdza nieważność!”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Wr 724/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2025-01-28 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-10-04 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Adam Habuda /przewodniczący/ Halina Filipowicz-Kremis Władysław Kulon /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s Hasła tematyczne Budowlane prawo Skarżony organ Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku *Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 572 art. 156 par. 1 pkt 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Adam Habuda Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz – Kremis Sędzia WSA Władysław Kulon (spr.) Protokolant referent Wiktoria Sojka-Ratajczyk po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi Z. K., A. K., I. W. i I. P. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 czerwca 2024 r. nr 664/2024 w przedmiocie nakazu przeprowadzenia kontroli budynku mieszkalnego wielorodzinnego. I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji; II. zasądza od Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących kwotę 1048 (słownie: tysiąc czterdzieści osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Przedmiotem skargi wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu przez Z. K., A. K., I. W. i I. P., (dalej - skarżący), zastępowanych przez profesjonalnego pełnomocnika, jest decyzja Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, (dalej - DWINB, organ II instancji) z dnia 14 czerwca 2024 r., nr 664/2024 w przedmiocie nakazu przeprowadzenia kontroli budynku mieszkalnego wielorodzinnego. W świetle przedłożonych łącznie ze skargą akt administracyjnych stan sprawy, w której zapadło kwestionowane rozstrzygnięcie, kształtował się następująco. Do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta Wrocławia, (dalej - PINB, organ I instancji) wpłynęło zgłoszenie dotyczące podejrzenia nieszczelności zbiornika bezodpływowego na terenie nieruchomości przy ul. [...] we W. Po uzyskaniu dokumentów dotyczących przedmiotowego budynku organ I instancji zawiadomił o wszczęciu postępowania, którego przedmiot określono jako stan techniczny bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe. W dniu 3 kwietnia 2024 r. PINB wydał decyzję nr 660/2024, którą na podstawie art. 62 ust. 3 w zw. z art. 83 ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 682, ze zm.) nakazano A. P., I. P., Z. K., A. K. i I. W. przeprowadzenie kontroli budynku polegającej na sprawdzeniu stanu technicznego: elementów budynku i instalacji narażonych na szkodliwe wpływy atmosferyczne i niszczące działania czynników występujących podczas użytkowania obiektu, instalacji i urządzeń służących ochronie środowiska, ze szczególnym uwzględnieniem przyłączy i urządzeń instalacyjnych służących oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, czyli zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe wraz z zewnętrzną instalacją kanalizacji sanitarnej. Uzasadniając wydany nakaz organ wskazał na skargę przekazaną za pośrednictwem Wydziału Środowiska Urzędu Miejskiego Wrocławia, z której wynika, że istnieje podejrzenie nieszczelności zbiornika bezodpływowego na nieczystości płynne znajdującego się przy ul. [...] we W. W piśmie i załącznikach do niego znajdują się dane dotyczące rozwiązań technicznych odprowadzania ścieków z budynków przy ulicy [...] i [...]. Zdaniem instytucji zawiadamiającej nieszczelność zbiornika może być prawdopodobna, gdyż ilość wywożonych ścieków nie jest adekwatna do ilości osób zamieszkujących oba budynki. Właściciele nieruchomości w odpowiedzi na żądanie przedstawienia trzech ostatnich protokołów z okresowych kontroli obiektu budowlanego dotyczących m.in. stanu technicznego instalacji i urządzeń służących ochronie środowiska, do których zalicza się przede wszystkim zbiornik bezodpływowy na nieczystości ciekłe wraz z zewnętrzną instalacją kanalizacji sanitarnej, poinformowali, że budynki przy ul. [...] i [...] wybudowano około 1966 r. wraz z lokalną instalacją kanalizacyjną. Nieczystości płynne z obu budynków odprowadzane są do odstojnika na działce przy ul. [...], a następnie przepływają do zbiornika bezodpływowego na działce przy ul. [...], wybudowanego w 1983 r. Zbiornik ten jest wykonany z prefabrykowanych kręgów żelbetowych. Inwestycje te były realizowane przez Gminę W., która do 1996 r. była właścicielem obu nieruchomości. Dołączono szkic sytuacyjny lecz protokołów z kontroli okresowych nie dostarczono. Poinformowano też, że w ulicy [...] wykonywana jest przez Gminę W. budowa kanalizacji sanitarnej. Organ I instancji wskazał na posiadane dokumenty odnośnie przedmiotowego budynku ze względu na inne postępowania i uznał, że z protokołu z kontroli stanu technicznego wynika, że stan techniczny bezodpływowego zbiornika ścieków został w protokole oceniony jako średni. Po czym PINB stwierdził, że współwłaściciele nie dostarczyli protokołów kontroli obejmującej zbiornik, więc należy uznać, że kontrole nie były przeprowadzane. Zdaniem organu braki w materiale dowodowym nie pozwalają obecnie na jednoznaczne, obiektywne stwierdzenie, jakie nieprawidłowości występują w stanie technicznym zbiornika bezodpływowego. Natomiast informacje przekazane przez wyspecjalizowaną instytucję, jaką jest Wydział Środowiska Urzędu Miejskiego Wrocławia, powodują, że stan techniczny zbiornika i kanalizacji należy określić jako nieodpowiedni. W związku z czym, po wskazaniu na art. 62 ust. 3 Prawa budowlanego organ ocenił, że ze względu na połączenie instalacji kanalizacyjnej w jeden wspólny system na działkach przy ul. [...] i [...] można podejrzewać, że nieszczelności mogą występować w instalacjach, w tym osadniku i zbiorniku, znajdujących się na obu działkach lub na jednej z nich. Ponieważ instalacja kanalizacyjna na działce przy ul. [...] była objęta kontrolą okresową, a jej wynik był pozytywny, to wyjaśnienia wymaga stan techniczny zbiornika i kanalizacji na działce przy ul. [...] nr [...]. Nadto wedle organu budowa kanalizacji w ulicy [...] pozostaje na tym etapie bez wpływu na obowiązki właścicieli w zakresie utrzymania obiektu, ponieważ nie da się określić, czy i kiedy nastąpi podłączenie kanalizacji budynków do sieci, a także czy wadliwe elementy na działce pozostaną częścią instalacji przyłączeniowej, czy też zostaną rozebrane lub unieczynnione. W złożonym odwołaniu strony wniosły o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania. Argumentacja odwołania skupiała się na wykazaniu, że od kwietnia 2023 r. do marca 2024 r. pobór wody wynosił 217 m³, a w tym samym okresie wystawiono faktury na wywiezienie 200m³ nieczystości. Różnica wynikać będzie z faktu wykorzystywania wody do podlewania przydomowych ogródków i trawników. W tych okolicznościach organ nie miał podstaw do wydania decyzji. Gdyby faktycznie doszło do rozszczelnienia zbiornika na nieczystości to byłoby to widoczne i wyczuwalne. Mocno akcentowano również fakt budowy miejskiej sieci kanalizacyjnej, do której zostanie podłączony budynek. Nie zgodzono się z organem, że budowa kanalizacji sanitarnej pozostaje bez wpływu na obowiązki właścicieli budynku. W dniu 14 czerwca 2024 r. DWINB wydał decyzję nr 664/2024, którą przyjmując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej - k.p.a.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji obszernie opisano ustalenia dokonane przez organ I instancji i przedstawiono treść wydanej decyzji. W ramach własnych rozważań organ omówił regulacje prawnomaterialne dotyczące utrzymania obiektu budowlanego w odpowiednim stanie technicznym, w tym obowiązki ciążące na współwłaścicielach. Przytoczono także okoliczności uprawniające organ nadzoru budowlanego do interwencji i możliwości wydania odpowiednich nakazów, w sytuacji powstania w tym zakresie uzasadnionych wątpliwości. DWINB uznał, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa, co uzasadniał tym, że współwłaściciele nie dostarczyli protokołów kontroli obejmującej zbiornik, a zatem należało uznać, iż kontrole nie były przeprowadzane. W ocenie organu PINB dla miasta Wrocławia słusznie zauważył, że nieprzedłożenie protokołów powoduje braki w materiale dowodowym, co nie pozwala na jednoznaczne, obiektywne stwierdzenie, jakie nieprawidłowości występują w stanie technicznym zbiornika bezodpływowego. Natomiast informacje przekazane przez wyspecjalizowaną instytucję, jaką jest Wydział Środowiska Urzędu Miejskiego Wrocławia, powodują, że stan techniczny zbiornika i kanalizacji należy określić jako nieodpowiedni, który może zagrażać dobrom określonym w art. 62 ust. 3 Prawa budowlanego. Zdaniem DWINB ze względu na połączenie instalacji kanalizacyjnej w jeden wspólny system na działkach przy ul. [...] i [...] można podejrzewać, że nieszczelności mogą występować w instalacjach, w tym osadniku i zbiorniku, znajdujących się na obu działkach lub na jednej z nich. Z uwagi na okoliczność, iż instalacja kanalizacyjna na działce przy ul. [...] była objęta kontrolą okresową, a jej wynik był pozytywny, to wyjaśnienia wymaga stan techniczny zbiornika i kanalizacji na działce przy ul. [...]. Nadto budowa kanalizacji w ul. [...] pozostaje bez wpływu na obowiązki właścicieli w zakresie utrzymania obiektu, ponieważ nie da się określić, czy i kiedy nastąpi podłączenie kanalizacji budynków do sieci, a także czy wadliwe elementy na działce pozostaną częścią instalacji przyłączeniowej, czy też zostaną rozebrane lub unieczynnione. Odnośnie twierdzeń stron wskazujących, iż ilość zużywanej wody zgadza się z ilością wywożonych ścieków, DWINB podał, że nie przedłożono dokumentów, które potwierdzałyby tę okoliczność, a winny być w posiadaniu właścicieli, w tym faktury za wodę i faktury za odbiór ścieków. Co więcej, na wyraźne wątpliwości wskazał Wydział Środowiska Urzędu Miejskiego Wrocławia, który jest kompetentny w tej dziedzinie. Nie bez znaczenia jest również fakt, że współwłaściciele nie przeprowadzali żadnych okresowych kontroli, do czego są zobowiązani z mocy prawa. Zaniechanie to, w połączeniu z wątpliwościami dotyczącymi stanu technicznego urządzeń, upoważnia i zobowiązuje do nakazania kontroli. Końcowo organ odwoławczy zaznaczył, że przewidywane podłączenie budynków na ul. [...] do budowanej sieci kanalizacyjnej pomoże rozwiązać problem nieprawidłowości w stanie technicznym, jeśli rzeczywiście mają miejsce. Jednak kontrola ma pomóc ustalić rzeczywisty stan. W skardze wywiedzionej na powyższą decyzję skarżący wnieśli o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, uchylenie zaskarżonej decyzji, uchylenie poprzedzającej ją decyzji PINB, umorzenie prowadzonego przez organy obu instancji postępowania administracyjnego, zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz przeprowadzenie dowodów ze wskazanych dokumentów. Zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej zarzucono mające wpływ na ich treść, naruszenie następujących przepisów prawa materialnego i procesowego: 1. Art. 30 § 4 w zw. z art. 97 §1 k.p.a., poprzez wydanie zaskarżonych decyzji mimo śmierci jednej ze stron, tj. A. P., w trakcie postępowania przed I instancją, tj. w dniu [...] stycznia 2024 r., a tym samym wadliwy brak zawieszenia postępowania, uniemożliwienie wstąpienia do postępowania następcom prawnym zmarłej strony oraz wadliwe zaadresowanie obu zaskarżonych decyzji m.in. wobec zmarłej strony. 2. Art. 61. ust. 1. pkt 1) p-pkty a) i b) Prawa budowalnego, poprzez błędne przyjęcie, że w niniejszej sprawie istnieje element budynku, budowli lub instalacji, w tym służący ochronie środowiska, narażony na szkodliwe wpływy atmosferyczne i niszczące działania czynników występujących podczas użytkowania obiektu, tj. konkretnie zbiornik bezodpływowy na nieczystości ciekle (zwany dalej zbiornikiem na szambo), a nadto, że przedmiotowy zbiornik na szambo winien być poddany kontroli. 3. Art. 105. ust. 1. k.p.a. poprzez brak umorzenia postępowania, mimo jego bezprzedmiotowości (braku zbiornika na szambo, który mógłby zostać objęty kontrolą). 4. Art. 77 § 1 k.p.a., poprzez dokonanie dowolnej i wybiórczej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. 5. Art. 7a. § 1. k.p.a., poprzez błędne uznanie, że w przedmiotowej sprawie okoliczności prawne i faktyczne nie budzą żadnych wątpliwości i można na ich podstawie orzec na niekorzyść skarżących i nałożyć na skarżących związane z tym obowiązki. 6. Art. 7., 8., 9. i 11. k.p.a., poprzez pominięcie przy wydaniu zaskarżonych decyzji podstawowych interesów skarżących, pogłębianie nieufności skarżących do prawa i organów administracji publicznej, wywołanie groźby znacznej szkody z powodu nieznajomości prawa przez skarżących oraz brak należytego wyjaśniania skarżącym ich sytuacji prawnej. W uzasadnieniu skargi w pierwszym rzędzie wskazano na śmierć strony postępowania podczas trwania postępowania przed organem I instancji. W tych okolicznościach, zdaniem autora skargi, organ powinien zawiesić postępowanie do czasu wstąpienia w jego miejsce następców prawnych. Dalej, odwołując się do przepisów prawa materialnego argumentowano, że obiekt budowlany powinien być poddawany kontrolom w czasie jego użytkowania. Tymczasem zbiornik na nieczystości został unieczynniony i odłączony od budynku. Obecnie gospodarka ściekowa będzie prowadzona przez miejski system kanalizacji ściekowej za pomocą przyłącza, które całkowicie omija zbiornik. Zdaniem skarżących jest to okoliczność, która powoduje obligatoryjnie konieczność zawieszenia postępowania. W dalszej kolejności podniesiono, że organy niedostatecznie zbadały sygnalizowaną przez strony kwestię planowanych zmian w odprowadzaniu ścieków. Wobec realizowania gospodarki ściekowej wyłącznie przez miejski system kanalizacyjny nie ma żadnego sensu kontrolowania unieczynniony element odłączony od budynku, który nie stanowi już elementu instalacji. W ramach uzasadniania zarzutów dotyczących naruszenia przepisów procedury administracyjnej, wskazując na art. 77 § 1 k.p.a. i art. 7a § 1 tej ustawy autor skargi uznał, że na skarżących został nałożony kosztowny i nadmierny obowiązek. Mimo likwidacji problemu poprzez zastosowane rozwiązanie, organ nie rozstrzygnął wątpliwości na korzyść stron. W udzielonej odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie uznając zarzuty skargi za bezzasadne. Skarżący dwukrotnie uzupełniali skargę informując m.in. o podłączeniu budynku do miejskiego przyłącza kanalizacyjnego i zawarciu umowy na odprowadzanie ścieków. Dodatkowo przedkładano dokumenty potwierdzające te okoliczności. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone w art. 184 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a skonkretyzowane m.in. w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 j.t.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 j.t., dalej: p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. W ocenie składu orzekającego Sądu skarga okazała się zasadna, gdyż zaskarżona decyzja DWINB jak i poprzedzająca ją decyzja PINB dla miasta Wrocławia wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W oparciu o twierdzenia i dokumenty załączone do skargi Sąd ustalił bowiem, że zaskarżona decyzja skierowana została do osoby zmarłej tj. A. P. Decyzja organu I instancji została wydana w dniu 3 kwietnia 2024 r., natomiast DWINB wydał zaskarżoną decyzję w dniu 14 czerwca 2024 r. Z załączonej do skargi kopi aktu zgonu wynika, że A. P. zmarł [...] stycznia 2024 r. Znamienne przy tym pozostaje, że zmarły nie tylko uznawany był przez organy obu instancji za stronę postępowania ale też organ I instancji uczynił go adresatem skierowanego do właścicieli budynku nakazu. Organ II instancji okoliczności tej nie ustalił utrzymując decyzję PINB w mocy. W tym miejscu wskazać należy, że koniecznym elementem każdego postępowania administracyjnego są jego podmioty, tj. organ, przed którym toczy się postępowanie oraz strona, o której prawach organ administracyjny orzeka w danym postępowaniu. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków, a zatem jeżeli ma zdolność prawną. Zdolność prawną należy zaś oceniać według przepisów prawa cywilnego (art. 31 § 1 k.p.a.). Zgodnie z art. 8 Kodeksu cywilnego zdolność prawna osoby fizycznej powstaje z chwilą narodzin, a kończy się z chwilą śmierci. Z powyższego wynika zatem, że status strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z chwilą jej śmierci. Osoba zmarła nie może mieć ani zdolności prawnej, ani być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego. Innymi słowy, w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć, ani prowadzić postępowania, nie mogą też być do niej kierowane wydane w sprawie rozstrzygnięcia. Jak wskazuje się w doktrynie, brak zdolności prawnej wyklucza kształtowanie jakichkolwiek materialnoprawnych uprawnień lub obowiązków podmiotu. Tak więc prowadzenie postępowania administracyjnego w sprawie wobec podmiotu, który nie ma zdolności prawnej i wydanie w stosunku do takiej osoby decyzji (orzeczenia) odnoszącego się do jej praw lub obowiązków stanowi rażące naruszenie prawa (vide: J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz. Warszawa 1996 r., s. 183; B. Adamiak; "Brak zdolności prawnej jednostki jako przesłanka nieważności decyzji administracyjnej. Glosa do wyroku NSA z dnia 24 lutego 2021 r., I OSK 3028/18", OSP 2021/12/105). Również w orzecznictwie sądów administracyjnych aktualny pozostaje pogląd, że charakter strony postępowania administracyjnego przysługujący osobie fizycznej wygasa z chwilą jej śmierci. Prowadzi to do konkluzji, że w stosunku do osoby, która nie żyje nie można wszcząć i prowadzić postępowania, a w konsekwencji wydać decyzji administracyjnej. Naruszenie prawa w powyższym zakresie, prowadzące do rozstrzygnięcie decyzją administracyjną o prawach lub obowiązkach osoby zmarłej, odpowiada przesłance nieważności decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. rażącemu naruszeniu prawa. Skierowanie bowiem decyzji do zmarłej strony, a więc osoby, która w danym momencie nie miała już przymiotu strony, jest wadliwością decyzji, która nie podlega konwalidacji. Decyzja taka jest obarczona wadą nieważności i powinna być usunięta z obrotu prawnego. Skutek w postaci ukształtowania sytuacji prawnej osoby, która nie tylko nie miała już przymiotu strony ale w ogóle nie mogła być podmiotem praw i obowiązków, stanowi działanie nieakceptowalne z punktu widzenia praworządności (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 11 marca 2008 r. sygn. akt I OSK 1959/06; z 24 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 908/09; z 23 lipca 2010 r. sygn. akt I OSK 1324/09; z 9 grudnia 2011 r. sygn. akt I OSK140/11; z 22 stycznia 2014 r. sygn. akt I OSK 708/12; dostępne na https://cbois.nsa.gov.pl). Powyższe oznacza, że A. P. nie mógł być stroną postępowania zakończonego decyzją PINB, a tym bardziej postępowania odwoławczego zakończonego zaskarżoną decyzją. Z chwilą śmierci strony postępowania w jej prawa i obowiązki powinni wstąpić jej następcy prawni. Z akt sprawy nie wynika natomiast, by w postępowaniu administracyjnym brali udziału spadkobiercy zmarłego. Skoro zatem w przedmiotowej sprawie doszło do wydania obu kontrolowanych przez Sąd decyzji w stosunku do osoby zmarłej, to należy uznać, że rozstrzygnięcia te obarczone są od dnia wydania wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., co skutkować musi stwierdzeniem ich nieważności. Zaznaczyć tu trzeba, że nie ma znaczenia okoliczność, czy prowadząc postępowanie organ miał wiedzę o śmierci strony, czy też nie. Organ powinien bowiem w sposób prawidłowy, na każdym etapie postępowania, mieć aktualną wiedzę na temat kręgu podmiotów mających interes prawny w danym postępowaniu - art. 61 § 4 k.p.a. w zw. z art.10 § 1 k.p.a. Wobec ujawnionej w toku postępowania sądowoadministracyjnego okoliczności skutkującej koniecznością stwierdzenia nieważności obu zapadłych w sprawie decyzji Sąd uznaje za zbędne odnoszenie się do zarzutów zawartych w skardze odnoszących się do aspektów prawnomaterialnych czy też aktualnego sposobu gospodarowania ściekami w obrębie przedmiotowej nieruchomości. Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę wskazane wyżej kwestie i ustali prawidłowo aktualny krąg stron postępowania, którym należy zapewnić w nim udział i do których należy kierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcia. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono w pkt II na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 tej ustawy w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie ustanowionego przez skarżących pełnomocnika z wyboru w kwocie 480 zł, wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 500 zł oraz opłaty skarbowe od pełnomocnictw.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI