II SA/WR 717/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2024-05-24
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanepostępowanie administracyjnedostęp do aktstrona postępowaniainteres prawnyobszar oddziaływaniaprojekt zamiennynadzór budowlany

WSA we Wrocławiu oddalił skargę na postanowienie WINB uchylające odmowę przeglądania akt sprawy, uznając, że uczestnik postępowania nie utracił statusu strony.

Sąd administracyjny rozpatrzył skargę na postanowienie WINB, które uchyliło postanowienie PINB o odmowie przeglądania akt sprawy. Uczestnik postępowania, P. B., domagał się dostępu do akt dotyczących postępowania naprawczego w sprawie budowy budynku mieszkalnego przez skarżących, E. i P. K. PINB odmówił dostępu, uznając, że P. B. utracił status strony po rozbiórce garażu. WINB uchylił tę odmowę, wskazując, że status strony nie został utracony. WSA we Wrocławiu oddalił skargę skarżących, potwierdzając, że P. B. nadal posiadał przymiot strony w momencie wydania postanowienia o odmowie dostępu do akt.

Sprawa dotyczyła skargi P. K. i E. K. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (DWINB), które uchyliło postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kłodzku (PINB) o odmowie przeglądania akt sprawy. P. B., uczestnik postępowania, domagał się dostępu do akt dotyczących postępowania naprawczego w sprawie budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego przez skarżących. PINB odmówił dostępu, argumentując, że P. B. utracił status strony w postępowaniu z uwagi na rozbiórkę garażu, który mógł oddziaływać na jego nieruchomość. DWINB uchylił postanowienie PINB, uznając, że P. B. nie utracił statusu strony, ponieważ potencjalne oddziaływanie inwestycji nadal mogło wpływać na jego interes prawny, a postępowanie w sprawie dostępu do akt jest incydentalne i zależne od postępowania głównego. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę skarżących, podzielając stanowisko DWINB. Sąd podkreślił, że prawo wglądu do akt przysługuje stronie postępowania, a ustalenie kręgu stron w postępowaniu legalizacyjnym powinno być oparte na art. 28 k.p.a., który wymaga badania istnienia interesu prawnego lub obowiązku. Sąd uznał, że informacja PINB o utracie statusu strony przez P. B. była przedwczesna, gdyż postępowanie w sprawie projektu zamiennego nie zostało zakończone, a potencjalne oddziaływanie inwestycji nadal mogło wpływać na interes prawny uczestnika.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli postępowanie w sprawie dostępu do akt jest incydentalne i zależne od postępowania głównego, a status strony nie został ostatecznie przesądzony.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że informacja o utracie statusu strony była przedwczesna, ponieważ postępowanie główne (zatwierdzenie projektu zamiennego) nie zostało zakończone, a potencjalne oddziaływanie inwestycji nadal mogło wpływać na interes prawny uczestnika.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

k.p.a. art. 73 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów, również po zakończeniu postępowania.

k.p.a. art. 74 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

Stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Pomocnicze

p.b. art. 28 § ust. 2

Prawo budowlane

Stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu.

p.b. art. 3 § pkt 20

Prawo budowlane

Przez obszar oddziaływania obiektu rozumie się teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu.

k.p.a. art. 10 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu.

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada budzenia zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej.

k.p.a. art. 9

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada informowania.

P.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uczestnik postępowania (P. B.) nie utracił statusu strony w postępowaniu głównym, ponieważ potencjalne oddziaływanie inwestycji nadal mogło wpływać na jego interes prawny. Informacja PINB o utracie statusu strony była przedwczesna, gdyż postępowanie w sprawie projektu zamiennego nie zostało zakończone. Krąg stron w postępowaniu legalizacyjnym ustala się na podstawie art. 28 k.p.a., badając istnienie interesu prawnego lub obowiązku.

Odrzucone argumenty

Uczestnik postępowania utracił status strony z uwagi na rozbiórkę garażu, który przestał oddziaływać na jego nieruchomość w stopniu określonym w art. 3 pkt 20 prawa budowlanego.

Godne uwagi sformułowania

Prawo wglądu do akt nie jest czynnością procesową zmierzającą do załatwienia sprawy. Postępowanie w sprawie udostępnienia akt ma charakter postępowania incydentalnego i zależnego od postępowania 'głównego'. Przymiotu strony postępowania administracyjnego w sprawie o wydanie pozwolenia na budowę nie daje jakiekolwiek oddziaływanie inwestycji na nieruchomości sąsiednie, lecz jedynie oddziaływanie określone w art. 3 pkt 20 p.b. Samo potencjalne oddziaływanie jest już wystarczające do stwierdzenia o istnieniu interesu prawnego.

Skład orzekający

Halina Filipowicz-Kremis

sędzia

Marta Pawłowska

sprawozdawca

Wojciech Śnieżyński

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie kręgu stron w postępowaniach legalizacyjnych i naprawczych w prawie budowlanym, prawo do dostępu do akt sprawy przez strony postępowania."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki postępowań budowlanych i interpretacji przepisów k.p.a. w kontekście dostępu do akt.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej zasady procesowej - prawa do dostępu do akt, co jest kluczowe dla prawników procesowych. Interpretacja pojęcia 'strony' i 'obszaru oddziaływania' w prawie budowlanym jest istotna dla praktyków.

Czy utrata statusu strony oznacza koniec dostępu do akt? Sąd wyjaśnia kluczowe zasady postępowania administracyjnego.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wr 717/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-05-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Halina Filipowicz-Kremis
Marta Pawłowska /sprawozdawca/
Wojciech Śnieżyński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 73
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Asesor WSA Marta Pawłowska (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 maja 2024 r. sprawy ze skargi P. K. i E. K. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 21 września 2023 r., nr 865/2023 w przedmiocie uchylenia w całości postanowienia o odmowie przeglądania akt sprawy dotyczących postępowania naprawczego w sprawie budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem nr 865/2023 Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpoznaniu zażalenia P. B. (dalej jako: "uczestnik") na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kłodzku (dalej jako: "PINB") z dnia 12 lipca 2023 r., nr 114/2023, którym odmówiono uczestnikowi przeglądania akt sprawy dotyczącej prowadzonego postępowania naprawczego, w sprawie budowy przez E. i P. K. (dalej jako: "skarżący", "inwestorzy", budynku mieszkalnego jednorodzinnego na terenie działki nr [...] we W., w sposób istotnie odbiegający od zatwierdzonego projektu budowlanego, uchylił zaskarżone postanowienie w całości.
Rozstrzygnięcie to zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Przed PINB toczy się postępowanie w sprawie zgodności prowadzonej przez Państwo E. i P. K. budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz garażu dwustanowiskowego na terenie działki nr [...] we W. z uzyskaną decyzją pozwolenia na budowę.
Decyzją z dnia 13 grudnia 2017 r. PINB nałożył na skarżących obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych. Następnie postępowanie zostało zawieszone. Po jego podjęciu, w dniu 14 marca 2022 r. skarżący złożyli uzupełniony zamienny projekt budowlany i jednocześnie poinformowali o rezygnacji z budowy garażu wolnostojącego, dwustanowiskowego, przewidzianego do realizacji według projektu pierwotnego. Pismem z dnia 4 maja 2022 r. inwestorzy zawiadomili o dokonaniu rozbiórki przedmiotowego garażu. Przeprowadzona w dniu 17 maja 2022 r. przez przedstawiciela PINB wizja lokalna działki nr [...] we W. potwierdziła fakt rozbiórki spornego garażu. Mając powyższe na uwadze, pismem z dnia 31 maja 2022 r., organ nadzoru budowlanego stopnia powiatowego powiadomił Pana P. B., iż utracił on status strony w prowadzonej sprawie z uwagi na okoliczność, że po rozbiórce garażu, działka uczestnika nie znajduje się w obszarze oddziaływania legalizowanej inwestycji..
W dniu 12 lipca 2022 r. uczestnik wniósł o wszczęcie postępowania w sprawie nielegalnej rozbiórki garażu przez skarżących. PINB postanowieniem nr 119/2022 z dnia 9 września 2022 r. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego. Zażalenie uczestnika na to rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy przez organ odwoławczy.
W dniu 5 lipca 2023 r. P. B. złożył wniosek o udostępnienie akt dotyczących prowadzonego postępowania naprawczego.
PINB postanowieniem nr 114/2023 z dnia 12 lipca 2023 r. odmówił uczestnikowi przeglądania akt sprawy dotyczących prowadzonego postępowania naprawczego , wskazując, że utracił on już status strony w postępowaniu.
Uchylając w całości to rozstrzygnięcie, DWINB wyjaśnił w pierwszej kolejności, że podstawą podjętego rozstrzygnięcia stanowił art. 74 § 2 k.p.a. Zgodnie z art. 73 § 1 k.p.a. strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów, a uprawnienie to przysługuje stronie również po zakończeniu postępowania. Powyższe oznacza, iż prawo domagania się udostępnienia akt sprawy przysługuje podmiotowi, który ma przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a.
Stosownie do art. 28 k.p.a., stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Wynikający z art. 73 § 1 k.p.a. obowiązek organu udostępnienia akt sprawy każdemu, kto ma w tym interes prawny, obejmuje również okres zawieszenia postępowania, bowiem prawo wglądu do akt nie jest czynnością procesową zmierzającą do załatwienia sprawy.
Jak zatem wskazano powyżej, zapewnienie stronie jak najpełniejszego dostępu do akt stanowi realizację jednej z naczelnych zasad procedury administracyjnej, a mianowicie zasady czynnego udziału w postępowaniu (art. 10 k.p.a.). Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne DWINB podniósł, że skoro przepis art. 73 k.p.a. stanowi gwarancję realizacji zasady czynnego udziału stron, to w konsekwencji przeprowadzenie postępowania z naruszeniem prawa dostępu do akt sprawy uznać należy za złamanie zasady wyrażonej art. 10 § 1 k.p.a. (wyrok WSA w Opolu z 28 września 2006 r., sygn. akt II SA/Op 225/06). Okoliczność wskazująca na to, że art. 73 § 1 k.p.a. posługuje się pojęciem strony nie oznacza, że jest to inna strona niż strona w postępowaniu "głównym" czyli takim, które zmierza do merytorycznego załatwienia sprawy. Postępowanie w sprawie udostępnienia akt ma charakter postępowania incydentalnego i zależnego od owego postępowania "głównego". To w postępowaniu "głównym" organ administracji rozstrzyga sprawę administracyjną. Skoro postępowanie w sprawie udostępnienia akt w toku postępowania administracyjnego ma charakter wpadkowy, incydentalny i zależny od postępowania "głównego", to także i krąg stron na potrzeby postępowania wpadkowego nie ustala się odrębnie niż ten, który organ ustalił na potrzeby postępowania "głównego (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku dnia 23 czerwca 2017 r. sygn. akt II OSK 2668/15).
Dalej DWINB wyjaśniał, że PINB prowadzi postępowanie w trybie art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego, którego celem jest doprowadzenie wykonanych robót budowlanych (budowanego lub wybudowanego obiektu budowlanego) do stanu zgodnego z prawem, co należy rozumieć jako stan, w którym określone roboty budowlane nie będą pozostawały w kolizji z przepisami prawa.
Zgodnie z art. 28 ust. 2 p.b. stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę, a w konsekwencji także w sprawie zatwierdzenia projektu zamiennego w wyniku zmiany pozwolenia na budowę, są inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Określając krąg stron postępowania prowadzonego na podstawie art. 50-51 ustawy Prawo budowlane należy mieć na uwadze art. 52 p.b., zgodnie z którym obowiązanym do wykonania obowiązku wynikającego z art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51 jest Inwestor, właściciel lub zarządca obiektu.
Jednakże wskazać należy, iż przymiotu strony postępowania administracyjnego w sprawie o wydanie pozwolenia na budowę (w niniejszym przypadku zatwierdzenia projektu zamiennego w wyniku zmiany pozwolenia na budowę) nie daje jakiekolwiek oddziaływanie inwestycji na nieruchomości sąsiednie, lecz jedynie oddziaływanie określone w art. 3 pkt 20 p.b., czyli powodujące ograniczenia w zagospodarowaniu otoczenia wynikające z odrębnych przepisów (Wyrok NSA z 14.06.2023 r., II OSK 2013/20, LEX nr 3582963).
W rozpatrywanej sprawie inwestorzy zrezygnowali z budowy garażu wolnostojącego o konstrukcji metalowej (który był przewidziany w projekcie pierwotnym) zlokalizowanego bezpośrednio przy granicy z działką uczestnika. Ustalono, że garaż został rozebrany i w związku z powyższym, w ocenie PINB uczestnik utracił status strony w tymże postępowaniu, gdyż obszar oddziaływania budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...] nie obejmuje już swym zakresem jego działki. DWINB wskazał, że stanowisko takie nie jest uprawnione.
W ocenie organu odwoławczego na aktualnym etapie postępowania prowadzonego przez PINB w Kłodzku nie sposób przesądzić, iż uczestnik - wnioskujący o udostępnienie mu akt postępowania, utracił status strony. To, że aktualnie inwestorzy zrezygnowali z budowy przewidzianego w projekcie pierwotnym garażu zlokalizowanego bezpośrednio przy granicy jego działki, w żaden sposób nie przesądza, iż garaż ten ostatecznie nie powstanie, gdyż projekt budowlany zamienny nie został zatwierdzony. Nie tylko wyraźne/bezsporne naruszenie praw wynikających z szeroko rozumianego prawa budowlanego sprawia, że aktualizuje się podstawa z art. 28 ust. 2 w związku z art. 3 pkt 20 p.b., ale wystarczające jest istnienie potencjalnego oddziaływania. Samo potencjalne oddziaływanie jest już wystarczające do stwierdzenia o istnieniu interesu prawnego. Istnienie potencjalnego oddziaływania inwestycji powoduje, że strony mają prawo podejmować działania ukierunkowane na zapewnienie przestrzegania w toku postępowania administracyjnego wszystkich określonych prawem wymagań związanych z realizacją inwestycji. Gdyby na tym etapie pominąć jakąkolwiek ze stron, utraciłaby ona możliwość ewentualnego zakwestionowania potencjalnych uchybień poczynionych przez inwestora, jego projektanta, czy nawet organu administracji architektoniczno-budowlanej (Wyrok WSA w Poznaniu z 28.07.2023 r" II SA/Po 865/22, LEX nr 3592694).
Zatem, na obecnym etapie postępowania uczestnik nie utracił statusu strony w prowadzonym przez PINB postępowaniu administracyjnym i status ten winien posiadać do momentu oddania spornej inwestycji do użytkowania.
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skargę na nie do tutejszego sądu wnieśli uczestnicy, wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. 28 prawa budowlanego, w związku z art. 3 pkt 20 tej ustawy, poprzez błędne uznanie, że uczestnik nie utracił prawa strony ponieważ należąca do niego nieruchomość nadal pozostaje w obszarze oddziaływania inwestycji.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że skarżący od 2014 r. usiłują przystąpić do użytkowania wybudowanego budynku mieszkalnego, jednakże uniemożliwiają to działania podejmowane przez uczestnika postępowania. Wskazano na trwający konflikt pomiędzy stronami postępowanie, przejawiający się kilkoma postępowaniami sądowymi, nie tylko sądowoadministracyjnymi. W celu przyspieszenia postępowania naprawczego skarżący zrezygnowali z garażu i dokonali jego rozbiórki o czym poinformowali organ prowadzący postępowanie. Złożyli stosownym projekt zamienny. W skardze wywodzono, że dokonana rozbiórka garażu spowodowała, że inwestycja będąca przedmiotem postępowania, przestała oddziaływać na nieruchomość uczestnika w stopniu określonym w art. 3 pkt 20 prawa budowlanego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), dalej jako: "p.p.s.a.", sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uwzględnia skargę jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślenia wymaga fakt, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.), nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie.
Przede wszystkim trzeba wskazać, że skarga, mimo bardzo rozbudowanego uzasadnienia nie zawiera argumentacji mogącej podważyć zasadność zakwestionowanych orzeczeń. W szczególności trzeba wskazać, że cała argumentacja odnosząca się do okoliczności niezwiązanych bezpośrednio z kwestią dostępu do akt są bez znaczenia dla sądowej oceny tego postępowania.
Podstawą wydania zaskarżonego postanowienia o odmowie udostępnienia skarżącemu akt sprawy jest art. 73 § 1 w zw. z art. 74 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm., dalej: k.p.a.). Stosownie do art. 73 § 1 k.p.a., strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania (§ 1). Czynności określone w § 1 są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu (§ 1a). Wgląd w akta sprawy w przypadku, o którym mowa w art. 236 § 2, następuje z pominięciem danych osobowych osoby składającej skargę (§ 1 b). Strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony (§ 2). Organ administracji publicznej może zapewnić stronie dokonanie czynności, o których mowa w § 1, w swoim systemie teleinformatycznym, po uwierzytelnieniu strony w sposób określony w art. 20a ust. 1 albo 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (§ 3). Z kolei art. 74 § 2 k.p.a. stanowi, że odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelnienia takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Dokonując wykładni powołanych przepisów, sąd zauważa, że, jak trafnie wskazało kolegium jawność postępowania administracyjnego może być rozważana w dwóch aspektach: tzw. jawności wewnętrznej (względnej), to jest jawności wobec stron i uczestników postępowania na prawach strony, oraz jawności zewnętrznej, to jest jawności wobec podmiotów niebędących uczestnikami postępowania. Jawność wewnętrzna jest ściśle związana z zasadami ogólnymi czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.), budzenia zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.) oraz informowania (art. 9 k.p.a.). Udostępnianie akt sprawy w postępowaniu administracyjnym, uregulowane w art. 73 i 74 k.p.a. Z ich treści wynika, że tylko strona postępowania ma prawo wglądu w akta sprawy. Przepisy kodeksu nie zawierają regulacji dotyczących kwestii udostępniania akt podmiotom nie będącym stronami postępowania. Trzeba dalej powiedzieć, że o tym, czy dany podmiot jest stroną, decyduje istnienie interesu prawnego lub obowiązku, którego dane postępowanie dotyczy (art. 28 k.p.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że z uprawnień przewidzianych w art. 73 k.p.a. może korzystać tylko podmiot uznany za stronę w postępowaniu "głównym", a ponadto, powołany przepis nie stanowi (nie może stanowić-przyp. sądu) podstawy do weryfikowania kręgu stron ustalonego w tym postępowaniu (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 13 września 2016 r., III SA/Kr 281/16, CBOSA). Trafnie organy wskazują, że okoliczność wskazująca na to, że art. 73 § 1 k.p.a. posługuje się pojęciem strony oznacza, że jest to ten sam podmiot, któremu taki przymiot przysługuje w postępowaniu "głównym", czyli takim, które zmierza do merytorycznego załatwienia sprawy. Prawidłowo także organy uznały, że postępowanie w sprawie udostępnienia akt ma charakter postępowania incydentalnego i zależnego od postępowania "głównego". Właśnie w postępowaniu "głównym" organ administracji rozstrzyga sprawę administracyjną i jego zadaniem jest ustalenie prawidłowego kręgu podmiotów, którym przymiot strony przysługuje. Konsekwencją tej zasady jest między innymi i to, że postępowanie w sprawie udostępnienia akt w toku postępowania administracyjnego mające charakter wpadkowy, incydentalny i zależny od postępowania "głównego", determinuje także krąg stron na potrzeby postępowania wpadkowego. Organ orzekający w trybie wpadkowym nie ma kompetencji procesowych do samodzielnego (odmiennego od postępowania głównego) ustalania kręgu stron w sposób odmienny od tego, który organ ustalił na potrzeby postępowania głównego (por. wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2017 r., II OSK 2668/15, LEX nr 2342035).
Na gruncie niniejszej sprawy należy mieć na uwadze, że postępowanie prowadzone jest w oparciu o przepisy Prawa budowlanego. W myśl art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Przez obszar oddziaływania, stosownie do art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, rozumieć należy teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu. Wyraźne brzmienie tego przepisu wskazuje, że znajduje on zastosowanie wyłącznie w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę. W innym postępowaniu, prowadzonym na podstawie przepisów Prawa budowlanego, w tym również postępowaniu legalizacyjnym, krąg stron ustalać należy na podstawie art. 28 Kpa, a zatem badać istnienie interesu prawnego (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z dnia 6 kwietnia 2011r., sygn. akt II OSK 573/10, z dnia 6 października 2010 r.,, czy wyrok z dnia 29 stycznia 2016 r. II OSK 1324/14, wszystkie dostępne na stronie ).
Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek, rodziłoby po jego stronie uprawnienie do wniesienia odwołania od decyzji wydanej w tym postępowaniu. Krąg stron w postępowaniu legalizacyjnym, z racji tego, że ustalany jest na podstawie art. 28 k.p.a, a nie art. 28 p.b., może być szerszy. Stąd też, zarzuty skargi w zakresie w jakim wskazują na brak ograniczeń w zagospodarowaniu działki uczestnika nie mogły zasługiwać na uwzględnienie. Zauważyć trzeba także, że przytoczone w skardze orzecznictwo odnosi się do postępowań z zakresu pozwolenia na budowę, nie zaś do postępowań naprawczych. Prawidłowo organ odwoławczy wskazał zatem, że w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę mamy do czynienia z dokładnym określeniem obszaru oddziaływania. Jest to teren, na którym wskutek powstania inwestycji przepisy odrębne, w szczególności techniczno – budowlane, wprowadzają ograniczenia w zagospodarowaniu. W tym wypadku o posiadaniu przez dany podmiot przymiotu strony decyduje zatem zaistnienie konkretnej ingerencji w sferę jego interesu prawnego. Zmiany, a w szczególności ograniczenia w możliwości zagospodarowania terenu będącego własnością takiego podmiotu nie mają charakteru potencjalnego, ale rzeczywisty. Zupełnie inaczej jest w przypadku postępowań, gdzie krąg stron jest ustalany na podstawie art. 28 Kpa. Związek pomiędzy wynikiem postępowania, a interesem prawnym czy obowiązkiem podmiotu jest tego rodzaju, że chodzić jedynie o możliwość wpływu postępowania na interes prawny czy obowiązek podmiotu, nie zaś pewność zaistnienia takiego wpływu. Nadto art. 28 Kpa w odróżnieniu od art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego nie precyzuje, w jakiej postaci ma się przejawiać wpływ postępowania na interes prawny, czy obowiązek podmiotu uznawanego za stronę. Nie muszą to być - chociaż mogą - ograniczenie w zagospodarowaniu nieruchomości, czy też inne ograniczenia w wykonywaniu prawa własności (tak samo WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 13 maja 2014 r. sygnatura akt IV SA/Po 859/13, baza orzeczeń sądów administracyjnych CBOSA).
Należy zgodzić się również ze stanowiskiem DWINB, że informacja skierowana przez PINB do uczestnika o utracie statusu strony w postępowaniu była przedwczesna. Organ pierwszej instancji podjął taką decyzję na podstawie informacji od inwestorów, że rezygnują z budowy garażu. Tymczasem rozstrzygnięcia w postępowaniu administracyjnym nie mogą zapadać na podstawie oświadczeń stron. Celem prowadzonego postępowania jest przecież zatwierdzenie bądź odmowa zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego, a w momencie skierowania do uczestnika informacji o utracie statutu strony, z pewnością nie była wydana decyzja zatwierdzająca projekt zamienny. Co więcej, z akt sprawy wynika, że złożony projekt zamienny zawierał braki, a inwestorzy zostali wezwani do ich usunięcia. W takiej sytuacji jako prawidłowe należy ocenić stanowisko DWINB o przedwczesności pozbawienia uczestnika statusu strony.
Skoro powyższe rozważania wskazują na fakt, że P. B. w chwili wydania postanowienia o odmowie udostępnienia akt sprawy posiadał przymiot strony, to zaskarżone rozstrzygnięcie – uchylające postanowienie o odmowie udzielenia dostępu do akt sprawy – musi zostać ocenione jako prawidłowe. Z tego powodu Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, który jest przewidziany dla rozpoznania skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie (art. 119 pkt 3 p.p.s.a.)

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI