II SA/Wr 712/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2014-12-30
NSAAdministracyjneŚredniawsa
taryfywodaściekiuchwałarada gminynaruszenie prawakosztyamortyzacjadotacjeprawo samorządowe

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził, że uchwała Rady Gminy odmawiająca zatwierdzenia taryf za wodę i ścieki została wydana z naruszeniem prawa, ale nie podlega wykonaniu z powodu nieistotnego naruszenia.

Sprawa dotyczyła skargi przedsiębiorstwa wodno-kanalizacyjnego na uchwałę Rady Gminy odmawiającą zatwierdzenia taryf. Przedsiębiorstwo argumentowało, że w taryfach należy uwzględniać amortyzację bilansową, nawet od środków sfinansowanych dotacją, powołując się na opinie ministerstwa. Sąd uznał, że uchwała została podjęta z nieistotnym naruszeniem prawa, ponieważ koszty inwestycji finansowanych z dotacji nie mogą obciążać odbiorców usług, a amortyzacja powinna być pomniejszona o równowartość dotacji.

Przedsiębiorstwo wodno-kanalizacyjne złożyło skargę na uchwałę Rady Gminy odmawiającą zatwierdzenia taryf dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków. Głównym zarzutem skarżącego było wliczanie do kosztów amortyzacji bilansowej, nawet od środków trwałych sfinansowanych dotacją, co według niego było zgodne z opiniami ministerstwa i niezbędne dla trwałości finansowej projektu. Rada Gminy odmówiła zatwierdzenia taryf, wskazując na naruszenie przepisów ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i rozporządzenia wykonawczego, które stanowiły, że koszty inwestycji finansowanych z dotacji nie mogą być uwzględniane w taryfach. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, mimo początkowych wątpliwości co do legitymacji procesowej skarżącego i jego wezwania do usunięcia naruszenia prawa, rozpoznał sprawę. Sąd uznał, że uchwała została podjęta z nieistotnym naruszeniem prawa, ponieważ rada gminy prawidłowo zinterpretowała przepisy dotyczące kosztów inwestycji finansowanych z dotacji. Amortyzacja od środków trwałych sfinansowanych dotacją nie może stanowić kosztu świadczenia usług i tym samym nie może być uwzględniana w taryfach w pełnej wysokości. Sąd podkreślił, że przedsiębiorstwo nie powinno domagać się zwrotu kosztów, które już zostały pokryte z dotacji. Ostatecznie sąd stwierdził, że uchwała nie podlega wykonaniu z powodu nieistotnego naruszenia prawa, ale pozostaje w obrocie prawnym.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, uchwała została wydana z naruszeniem prawa, ale naruszenie to miało charakter nieistotny.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że koszty inwestycji finansowanych z dotacji nie mogą obciążać odbiorców usług, a amortyzacja od tych środków powinna być pomniejszona o równowartość dotacji. W związku z tym, wliczenie pełnej amortyzacji do taryf stanowiło naruszenie przepisów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (10)

Główne

u.s.g. art. 91 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna.

u.s.g. art. 91 § 4

Ustawa o samorządzie gminnym

W przypadku nieistotnego naruszenia prawa nie stwierdza się nieważności uchwały, lecz orzeka, że uchwałę wydano z naruszeniem prawa.

p.p.s.a. art. 147 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały lub aktu, albo stwierdza ich niezgodność z prawem.

u.z.z.w.i.z.o.ś. art. 24 § 5

Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków

Rada gminy podejmuje uchwałę o odmowie zatwierdzenia taryf, jeżeli zostały one sporządzone niezgodnie z przepisami.

u.z.z.w.i.z.o.ś. art. 23

Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków

Określa zasady ustalania taryf, w tym koszty uzasadnione.

Rozporządzenie Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. art. 7 § 3

Wymienia źródła finansowania inwestycji, w tym dotacje i subwencje.

Rozporządzenie Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. art. 7 § 4

Koszty świadczenia usług wodociągowych i kanalizacyjnych obciąża się kosztami inwestycji finansowanych ze środków własnych, w tym z kredytów lub pożyczek spłacanych przez przedsiębiorstwo.

u.s.g. art. 101 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Umożliwia przedsiębiorstwu zaskarżenie uchwały naruszającej jego interes prawny.

Pomocnicze

u.r. art. 32

Ustawa o rachunkowości

Dotyczy amortyzacji bilansowej.

u.p.d.o.p. art. 16h

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Dotyczy amortyzacji podatkowej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Koszty inwestycji finansowanych z dotacji nie mogą obciążać odbiorców usług. Amortyzacja od środków trwałych sfinansowanych dotacją powinna być pomniejszona o równowartość dotacji. Przedsiębiorstwo nie powinno domagać się zwrotu kosztów, które już zostały pokryte z dotacji.

Odrzucone argumenty

W taryfach należy uwzględniać amortyzację bilansową, nawet od środków sfinansowanych dotacją. Wliczanie amortyzacji bilansowej jest niezbędne dla trwałości finansowej projektu i zgodne z opiniami ministerstwa.

Godne uwagi sformułowania

Sąd w nin. składzie nie wyznaje tej koncepcji. brak szerszego pisemnego uzasadnienia uchwały nie stanowił przeszkody do zaznajomienia się przez skarżącego ze szczegółowym uzasadnieniem prawnym odmowy zatwierdzenia taryf. Skarżący nie zrozumiał, że podstawowym zadaniem podmiotu korzystającego z art. 101 u.s.g. jest wykazanie (powołanie i udowodnienie) naruszenia przysługującego mu interesu prawnego.

Skład orzekający

Mieczysław Górkiewicz

przewodniczący sprawozdawca

Ireneusz Dukiel

sędzia

Andrzej Wawrzyniak

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ustalania taryf za wodę i ścieki, w szczególności kwestii uwzględniania amortyzacji od środków finansowanych dotacjami oraz znaczenia interesu prawnego przedsiębiorstwa w procedurze zatwierdzania taryf."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z dotacjami i amortyzacją, a także interpretacji przepisów ustawy o samorządzie gminnym w kontekście skarg przedsiębiorstw. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w sprawach bez elementów dotacji lub gdy nie ma wątpliwości co do interesu prawnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii finansowania usług komunalnych i prawidłowości ustalania taryf, co ma znaczenie dla odbiorców i przedsiębiorstw. Pokazuje również zawiłości proceduralne w prawie administracyjnym.

Czy można wliczać amortyzację z dotacji do rachunków za wodę i ścieki? Sąd wyjaśnia.

Sektor

usługi komunalne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wr 712/14 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2014-12-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-10-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Mieczysław Górkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 1154/16 - Wyrok NSA z 2016-08-30
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
*Stwierdzono wydanie aktu, niebędącego aktem prawa miejscowego z naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2006 nr 123 poz 858
art. 24
Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Protokolant asystent sędziego Wojciech Śnieżyński po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 grudnia 2014r. sprawy ze skargi K. na uchwałę Rady Gminy w M. z dnia .... w przedmiocie odmowy zatwierdzenia taryf dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków I. stwierdza, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa; II. orzeka, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu; III. zasądza od Gminy M. na rzecz K. kwotę 557 zł (słownie: pięćset pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
W dniu 14 stycznia 2014 r. wpłynął do wójta gminy M. wniosek skarżącego K. o zatwierdzenie taryf dla zbiorowego zapatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie gminy M. na okres od dnia 26 marca 2014 r. do dnia 25 marca 2015 r. Wniosek zawierał pisemne uzasadnienie oraz załączniki w postaci sprawozdania finansowego, wieloletniego planu rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych, informacji o ilości i cenie zakupu wody oraz odprowadzania ścieków, a w końcu informacji ekonomiczno-finansowej (tabele A-H).
W dniu 17 lutego 2014 r. wpłynęło do Rady Gminy M. pismo Wójta opiniujące wniosek negatywnie. Stanowisko to zostało uzasadnione tym, że sposób liczenia amortyzacji do taryf jest taki sam jak w poprzednim wniosku, który uchwałą Rady nr ... r. został odrzucony, zaś organ nadzoru nie zakwestionował tej uchwały.
W dniu 26 lutego 2014 r. odbyła się sesja Rady, na której Wójt i prezes Spółki przedstawili swoje stanowiska. Prezes poinformował o złożeniu skargi do sądu administracyjnego na poprzednią uchwałę.
Zaskarżoną uchwałą Rada na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 3, art. 18 ust. 2 pkt 15 u.s.g. (Dz. U. z 2013 r., poz. 594) oraz art. 24 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858) w związku z art. 23, art. 25 i art. 27 tej ustawy w związku z § 6, 7 i 19 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. (Dz. U. Nr 127, poz. 886) odmówiła zatwierdzenia taryf.
W dniu 19 marca 2014 r. Wojewoda Dolnośląski wystosował do Rady sygnalizację, w której na podstawie art. 91 ust. 4 u.s.g. stwierdził podjęcie tej uchwały z nieistotnym naruszeniem prawa. Według organu nadzoru uchwała została podjęta z naruszeniem art. 24 ust. 5 ustawy, który stanowi w szczególności, że rada gminy podejmuje uchwałę o odmowie zatwierdzenia taryf, jeżeli zostały one sporządzone niezgodnie z przepisami. W ocenie organu nadzoru wynika z tego, że uchwała odmowna powinna posiadać szczegółowe uzasadnienie ze wskazaniem przepisów, z którymi taryfa jest niezgodna. Niezgodność ta wymaga wykazania poprzez odpowiednią analizę przepisów (tak wyroki II SA/Wr 96/09, II OSK 2420/10, II SA/Wr 521/12). Według wyjaśnień udzielonych przez organy Gminy, uchwalenie odmowy związane było z tożsamym stanem faktycznym i prawnym jak ten, który uprzednio uzasadniał wydanie uchwały odmownej. Organ nadzoru powołał pisemne uzasadnienie tej poprzedniej uchwały, w którym wskazano na naruszenie art. 23 i art. 25 ustawy w związku z § 6 pkt 1a i § 7 rozporządzenia wykonawczego poprzez wliczenie do kosztów świadczenia usług amortyzacji w wysokości nie pomniejszonej o część stanowiącą równowartość dotacji. Według Rady odpisy amortyzacyjne od tej części wartości początkowej środka trwałego, która została sfinansowana otrzymanym wsparciem finansowym, nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodów i dlatego nie mogą być ujęte w taryfach. W ocenie organu nadzoru Rada podejmując uchwałę w dniu 26 lutego 2014 r. przyjęła uzasadnienie o takiej samej treści. Taryfy w obu przypadkach naruszały wskazane przepisy poprzez wliczenie do kosztów świadczenia usług wodociągowych i kanalizacyjnych amortyzacji w wysokości nie pomniejszonej o taką ich część, która jest równa kwotowo otrzymanej dotacji. Dlatego badana uchwała została podjęta z nieistotnym naruszeniem prawa (patrz P. Chmielnicki w Komentarzu do art. 91 u.s.g. wyd. 2004).
W dniu 21 lipca 2014 r. skarżący wniósł do Rady wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W wezwaniu powołał wprawdzie art. 101 u.s.g., ale jak gdyby bez znajomości lub zrozumienia treści tego przepisu, nie powołał i nie próbował wykazać naruszenia interesu prawnego, lecz twierdził, że nastąpiło naruszenie prawa przedmiotowego. Skarżący przekonywał, że Spółka nie naruszyła art. 23 i art. 25 ustawy w związku z § 6 pkt 1a i § 7 rozporządzenia poprzez wliczenie do kosztów świadczenia usług amortyzacji bilansowej tj. w pełnej wysokości niezależnie od źródeł finansowania nakładów na wytworzenie środka trwałego. Szeroko omówił zagadnienie amortyzacji tzw. bilansowej (art. 32 ustawy o rachunkowości) oraz podatkowej (art. 16h p.d.o.p.). Jak zaznaczył, Spółka zwróciła się do Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju oraz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej o opinię na temat zasad ujmowania amortyzacji w taryfach. Według tych opinii, których treści nie przytoczył, w taryfach należy ujmować amortyzację bilansową. Z kolei według skarżącego ujmowanie w taryfach amortyzacji podatkowej zagraża trwałości finansowej projektu inwestycyjnego i może doprowadzić do zwrotu dotacji z Funduszu Spójności w wysokości około 50.000.000 euro.
Jak wynika z powyższego, brak szerszego pisemnego uzasadnienia uchwały nie stanowił przeszkody do zaznajomienia się przez skarżącego ze szczegółowym uzasadnieniem prawnym odmowy zatwierdzenia taryf.
W dniu 5 września 2014 r. skarżący wniósł do sądu administracyjnego skargę na powyższą uchwałę, domagając się stwierdzenia jej nieważności. W uzasadnieniu skargi przytoczył taką samą argumentację, jak w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Taryfa jest niezgoda z § 3 pkt 1b rozporządzenia z 2006 r., gdyż nie zapewnia ochrony odbiorców usług przed nieuzasadnionym wzrostem cen i stawek opłat. Zgodnie z art. 24 ust. 5 ustawy rada gminy dokonuje kontroli wszystkich elementów taryfy, w tym poprawności ustalenia amortyzacji (wyroki II SA/Gl 1123/13, II SA/Wr 812/12). Taryfa narusza wskazane w uchwale przepisy przez wliczenie do kosztów świadczenia usług amortyzacji w wysokości nie pomniejszonej o równowartość dotacji, tj. w zakresie, w którym amortyzacja nie stanowi kosztów uzyskania przychodów. Organ przytoczył i omówił treść art. 23 ustawy oraz § 6 i 7 rozporządzenia. Kolejno organ postulował uwzględnienie zasad przewidzianych w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2011 r., Nr 74, poz. 397). Koszty świadczenia usług obciąża się kosztami inwestycji finansowanych ze środków własnych, do których rozporządzenie nie zalicza dotacji.
Organ wyjaśnił ponadto, że nie podejmował uchwały stanowiącej odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.
W uzupełnieniu skargi skarżący dołączył pisma kierowane do Ministerstwa i Narodowego Funduszu oraz odpowiedź na te pisma. Według Ministerstwa amortyzacja ustalana jest również od środków trwałych przekazanych przedsiębiorstwu nieodpłatnie i powinna być uwzględniana przy ustalaniu wysokości przychodów. Rezygnacja z tego może doprowadzić do braku środków na inwestycje odtworzeniowe.
Według Narodowego Funduszu skarżący powinien ustalać niezbędne przychody przy uwzględnieniu amortyzacji również od wartości środków trwałych sfinansowanych z dotacji UE.
Na rozprawie zawodowy pełnomocnik skarżącego na pytania Sądu uzupełnił skargę ponadto przez twierdzenie, że wskutek uchwały nastąpiło naruszenie przysługującego mu interesu prawnego wynikającego z art. 2, art. 20 i art. 24 ustawy, gdyż taryfa stanowi podstawowy instrument funkcjonowania przedsiębiorstwa. Naruszenie interesu prawnego przedsiębiorstwa wodociągowego przez uchwałę odmowną potwierdził NSA w wyroku II OSK 966/13.
Mając na uwadze wnioski organu Sąd odroczył ogłoszenie wyroku oraz przeprowadził poza rozprawą dowody uzupełniające z dokumentów znanych stronom (art. 106 § 3, art. 113 § 2, art. 139 § 1 p.p.s.a.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Ustawa o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r., poz. 594) zawiera pełną i podstawową regulację prawną w zakresie badania legalności uchwały organu gminy i wchodzących w rachubę sposobów formułowania rozstrzygnięć sądowych w tych sprawach oraz legitymacji do zaskarżenia uchwały. Wtórne i uzupełniające unormowania w tym przedmiocie zawiera ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W szczególności wskazać należy, że zgodnie z art. 91 ust. 1 u.s.g. uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna.
Jest to zasada, od której ustawa ta przewiduje wyjątki. Mianowicie zgodnie z art. 91 ust. 4 u.s.g. w przypadku nieistotnego naruszenia prawa nie stwierdza się nieważności uchwały, lecz orzeka, że uchwałę wydano z naruszeniem prawa (na temat szczegółów patrz glosa T. Lewandowskiego do wyroku II GSK 357/11 w Lex). Procesowym wyrazem tego unormowania jest przepis art. 147 § 1 p.p.s.a. Ustawa przewiduje jednak dalszy wyjątek, już nie mający odpowiednika w procedurze sądowej. Zgodnie bowiem z art. 94 u.s.g. nie stwierdza się nieważności uchwały organu gminy ponadto po upływie jednego roku od dnia jej podjęcia (z przewidzianymi dalej odstępstwami od tej reguły). Wówczas, według art. 94 ust. 2 u.s.g. sąd administracyjny orzeka o niezgodności uchwały z prawem. Wyrok ten przesądza o istnieniu podstawy z art. 91 ust. 1 u.s.g. i jednocześnie braku wyjątku przewidzianego w art. 91 ust. 4 u.s.g. Skutkiem takiego wyroku jest utrata mocy prawnej danej uchwały, ale nie od dnia jej podjęcia, jak w przypadku stwierdzenia nieważności, lecz od dnia wydania wyroku. Skutków takich nie wywołuje wyrok wydany na podstawie art. 91 ust. 4 u.s.g. i art. 147 § 1 p.p.s.a., po którym uchwała nadal pozostaje w obrocie prawnym, natomiast organ uzyskuje w ten sposób sygnalizację naruszenia prawa, którego powinien się wystrzegać przy podejmowaniu kolejnych uchwał. Jak wiadomo, w praktyce orzeczniczej nie zawsze rozróżnia się te przypadki i pamięta o istnieniu dwóch wyjątków od zasady wyrażonej w art. 91 ust. 1 u.s.g., czego wyrazem jest powoływanie w podstawie prawnej wyroku art. 147 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 94 ust. 2 u.s.g., chociaż są to podstawy wykluczające się (patrz wyrok I OSK 12/11). Należy dodać, że tak samo jak organ nadzoru nad działalnością gminną nie jest związany wyrażonym uprzednio stanowiskiem, że zachodziło jedynie nieistotnie prawa (patrz wyrok II OSK 839/08), tak tym bardziej sąd administracyjny może stosować art. 91 ust. 1 lub art. 94 ust. 2 u.s.g., o ile nawet organ nadzoru wcześniej stwierdził brak podstaw do stwierdzenia nieważności uchwały, czego wyrazem było zasygnalizowanie organowi nieistotnego naruszenia prawa.
Wymaga więc już na wstępie podkreślenia, że w nin. sprawie Sąd orzekł na podstawie art. 91 ust. 4 u.s.g. w związku z art. 147 § 1 p.p.s.a., że zaskarżona uchwała wydana została z nieistotnym naruszeniem prawa, czyli pozostaje w obrocie prawnym.
W ramach rozważań wstępnych przypomnieć należy, że uchwała została zaskarżona przez przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne, którego legitymacja procesowa wywodzi się art. 101 ust. 1 u.s.g. Legitymacja skargowa związana jest z dostrzeżonym przez dany podmiot naruszeniem przysługującego mu interesu prawnego. Przesłanką dopuszczalności skargi jest uprzednie wezwanie organu do usunięcia naruszenia tego interesu prawnego. Sądowi mogło się wydawać, że te podstawowe kwestie objaśnił pełnomocnikowi skarżącego w wyroku II SA/Wr 69/14, jak jednak wynika z treści czynności podejmowanych w nin. sprawie, to nie nastąpiło. Pełnomocnik ten nadal zatem wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa przedmiotowego, zaś w skardze nie zawarł chociaż wzmianki o naruszeniu interesu prawnego nie rozumiejąc, że bez tego sądowi nie wolno badać legalności uchwały i skarga od początku jest oczywiście bezzasadna. Dopiero na rozprawie udało się sądowi przymusić pełnomocnika do przytoczeń na ten temat, co umożliwiało przystąpienie do kontroli zgodności uchwały z prawem przedmiotowym. Kontrola ta odnosiła się w szczególności do zgodności uchwały z ustawą o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858).
W ramach uwag ogólnych odnieść się należy jeszcze do koncepcji wyrażonej w wyroku II OSK 2306/12 i niekiedy podzielanej w orzecznictwie sądowym (ostatnio wyrok II SA/Wr 698/14). Według tej koncepcji badanie legalności taryfy określonej przez przedsiębiorstwo należy do wyłącznej kompetencji organu wykonawczego gminy, natomiast uchwałę o zatwierdzeniu albo o odmowie zatwierdzenia taryfy podejmuje wprawdzie rada gminy, jednak wyłącznie w sposób zgodny ze stanowiskiem wyrażonym przez organ wykonawczy. Przy powołaniu tej koncepcji Sąd powinien oczywiście oddalić skargę w nin. sprawie niezależnie od szczegółowej oceny prawnej zaskarżonej uchwały, skoro wójt wniósł o wydanie uchwały odmownej. Jak wiadomo Sąd w nin. składzie nie wyznaje tej koncepcji. Argumentacja w tym zakresie została zawarta w wyroku II SA/Wr 69/14. Wystarczy przypomnieć, że według ustawy (art. 29 ust. 5) rada gminy podejmując uchwałę o odmowie zatwierdzenia taryf, jeżeli zostały one sporządzone niezgodnie z przepisami. Rada więc samodzielnie ocenia legalność taryf, w ramach własnej kompetencji. Zwolennicy krytykowanej koncepcji wymagają jednocześnie od rady gminy szczegółowego uzasadnienia podjętej uchwały, które przecież powinno być zbędne. Rada przyjmując omawianą koncepcję powinna napisać w uchwale "odmawiam zatwierdzenia taryf, albowiem wniósł o to wójt, w sposób wiążący radę gminy (wyrok II OSK 2306/12)" i nie wiadomo po co miałaby szczegółowo i wnikliwe rozważać podstawy prawne odmowy. W ogóle też nie wiadomo, w jakim celu ustawodawca wyposażył radę gminy w jakiekolwiek kompetencje w tym zakresie, gdyby jej uchwała miała jedynie posłusznie przepisywać wniosek wójta.
Dlatego Sąd, sygnalizując istnienie łatwej podstawy do oddalenia skargi, jednak zajął się oceną jej legalności wbrew krytykowanej koncepcji.
Dla porządku stwierdzić należało, że skarga została poprzedzona wezwaniem do usunięcia naruszenia, przywołującym art. 101 u.s.g., a następnie złożona w wymaganym terminie (wezwanie z dnia 21 lipca 2014 r., skarga złożona w dniu 5.09.2014 r.).
Sąd w obecnym składzie nie kwestionuje możności posiadania przez przedsiębiorstwo interesu prawnego w sprawie zatwierdzenia taryfy oraz jego naruszenia uchwałą odmowną. Nie jest to, jak się niekiedy twierdzi, interes jedynie faktyczny związany z potrzebami finansowo-majątkowymi przedsiębiorstwa. Zarówno samo istnienie taryfy, jak i jej treść ma podstawowe znaczenie dla funkcjonowania przedsiębiorstwa w obrocie gospodarczym, co jest oczywiste, trudno bowiem świadczyć usługi bez wymaganego ustalenia ich cen lub ich ustalenia w uzasadnionej wysokości, bilansującej potrzeby przedsiębiorstwa z ochroną odbiorców usług przed nadmiernymi cenami. Projekt taryfy opracowuje przedsiębiorstwo (art. 20 ustawy) i składa wniosek o jej zatwierdzenie (art. 24 ust. 2 i 3). Kolejno dwa niezależne organy dokonują oceny legalności projektu taryfy, przy czym organ wykonawczy, co zrozumiałe, dokonuje szczegółowych ocen i przygotowuje materiały umożliwiające radzie gminy rozważenie tego materiału i podjęcie rozstrzygającej uchwały. Publikacja zatwierdzonej taryfy należy do przedsiębiorstwa (na temat procedury zatwierdzania taryf patrz A. Trela "Zatwierdzanie taryf za zbiorowe zaopatrzenie w wodę" Administracja – Teoria – Dydaktyka Praktyka z 2008 r. z. 4, szczególnie s. 132-137, na temat posiadania przez przedsiębiorstwo interesu prawnego wyroki II SA/Wr 901/13, II SA/Gl 1123/13 w nawiązaniu do art. 2 pkt 2 i art. 26 ustawy oraz powołane tam orzecznictwo sądowe, J. Rotko w Komentarzy do art. 24 ustawy z powołaniem wyroku II SA/Gl 87/07 i II OSK 279/08). Trafnie zatem podkreśla się, że udział przedsiębiorstwa w procedurze zatwierdzenia taryfy, którą inicjuje oraz jego zainteresowanie określonym kształtem taryfy i prawidłowością procedury zatwierdzania, ma umocowanie w ustawie. Dlatego interes przedsiębiorstwa ma charakter prawny, zaś jego naruszenie w wyniku bezzasadnej odmowy zatwierdzenia taryfy uprawnia przedsiębiorstwo do złożenia skargi na podstawie art. 101 u.s.g.
Przy dokonywaniu kontroli legalności zaskarżonej uchwały należało zwrócić uwagę na tożsamość zawartego w niej rozstrzygnięcia i powołanych w nim podstaw prawnych odmowy oraz kontrolowanej już przez Sąd poprzedniej uchwały (patrz wyrok II SA/Wr 69/14). Na istnienie tej tożsamości wrócił uwagę organ nadzoru. Sąd również zwrócił uwagę, że strony, bowiem nie tylko skarżące przedsiębiorstwo, ale i organ, pominęły treść tego wyroku przy dokonywaniu czynności dotyczących zaskarżonej uchwały. Sąd podtrzymuje stanowisko, że rada gminy kontroluje legalność projektu taryf w pełnym zakresie wymogów prawnych ustanowionych w ustawie i rozporządzeniu wykonawczym z dnia 28 czerwca 2006 r. (Dz. U. Nr 127, poz. 886). Jednym z ustawowych kryteriów kontroli jest ochrona interesów odbiorców przed nieuzasadnionym wzrostem cen (art. 23 ust. 2 pkt 1a), a kolejno wymóg należytego uzasadnienia taryf (art. 25). Rozporządzenie definiuje koszty uzasadnione jako koszty określone przez przedsiębiorstwo na podstawie ustawy i tego rozporządzenia, przy zachowaniu należytej staranności zmierzającej do ochrony interesów odbiorców i minimalizacji kosztów niezbędnych do wykonywania zadań wynikających z ustawy (§ 2 pkt 8). Taryfa powinna być opracowana w sposób zapewniający ochronę odbiorców usług przed nieuzasadnionym wzrostem cen i stawek opłat (§ 3 pkt 1b). Opracowując projekt taryf przedsiębiorstwo powinno uwzględnić koszty eksploatacji i utrzymania, w tym amortyzację (§ 6 pkt 1a), przy czym koszty wynikające z inwestycji obejmują m.in. odsetki od kredytów lub pożyczek zaciągniętych na realizację inwestycji oraz koszty finansowe ich obsługi (§ 7 ust. 2 pkt 2). W rozporządzeniu wymienia się źródła finansowania inwestycji, a więc środki własne, kredyty lub pożyczki oraz dotacje i subwencje (§ 7 ust. 3). Wyraźnie wskazano, że koszty świadczenia usług wodociągowych i kanalizacyjnych obciąża się kosztami inwestycji finansowych ze środków własnych, w tym z kredytów lub pożyczek spłacanych przez przedsiębiorstwo (§ 7 ust. 4).
Powyższe przepisy zostały trafnie podane w zaskarżonej uchwale jako uzasadniające stwierdzenie, że projekty taryf zostały sporządzone niezgodnie z nimi. Jak wiadomo, skarżące przedsiębiorstwo uzyskało dotację, czyli bezzwrotne i nieodpłatne przysporzenie, pozwalającą na częściowe sfinansowanie inwestycji w środki trwałe. W majątku skarżącego znalazł się więc ekwiwalent dotacji w postaci określonych środków trwałych. Nie powstały one ze środków własnych skarżącego, do których rozporządzenie nie zalicza dotacji. Wszelkie związane z nimi koszty nie podlegają dlatego rozliczeniu z odbiorcami usług, w tym koszty wynikające z amortyzacji lub wartości umorzenia albo rat kapitałowych. W ocenie Sądu powołanie tych przepisów było wystarczające do podjęcia uchwały o odmowie zatwierdzenia taryf. Argumentacja czerpana z przepisów prawa podatkowego była zbędna. Skarżący nie tylko uzyskał częściowy zwrot poniesionych kosztów w postaci dotacji, więc nie powinien domagać się ponownego zwrotu od odbiorców usług, ale ponadto uzyskanie dotacji miało określony wpływ na koszty uzyskania przychodów w postaci odpisów amortyzacyjnych w podatku dochodowym od osób prawnych (art. 15 ust. 6 u.p.d.o.p. i art. 16 ust. 1 pkt 48 tej ustawy), a w konsekwencji zwiększenie podatku dochodowego. Powiększenie to niewątpliwie zostało uwzględnione przy ustalaniu niezbędnych przychodów przedsiębiorstwa (art. 23 ust. 1g ustawy, § 6 pkt 1b rozporządzenia).
Sąd poradził w cyt. wyroku skarżącemu, aby podejmując próby wykazania interesu prawnego z uwagi na niezapewnienie mu odpowiedniego poziomu rentowności przedsiębiorstwa oraz powołując się na zasady rachunkowości, przedstawił radzie gminy ekspertyzę z zakresu księgowości (rachunkowości) w tym zakresie.
Jak wspomniano, skarżący nie zrozumiał, że podstawowym zadaniem podmiotu korzystającego z art. 101 u.s.g. jest wykazanie (powołanie i udowodnienie) naruszenia przysługującego mu interesu prawnego. Tym bardziej nie skorzystał z podpowiedzi, że jednym ze środków dla tego wykazania byłoby dołączenie ekspertyzy (opinii biegłego), a być może i zlecił taką opinię, lecz wolał nie ujawnić jej treści. Dołączone przez skarżącego opinie innego organu lub wierzyciela nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia. Nie było istotne, że skarżący nalicza amortyzację od środków trwałych pozyskanych za dotacje, lecz że zgodnie z powołanym § 7 ust. 3 i 4 rozporządzenia koszty świadczenia usług wodociągowych i kanalizacyjnych nie obciąża się kosztami inwestycji finansowych z dotacji. W kosztach przedsiębiorstwa niewątpliwe należało więc uwzględnić amortyzację, lecz pomniejszoną o równowartość dotacji.
Z tych względów Sąd uznał, że rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej uchwale nie naruszało prawa.
Jednocześnie nie ulega wątpliwości, że sformułowanie "jeżeli zostały one sporządzone niezgodnie z przepisami" (art. 24 ust. 5 ustawy) nakłada na radę gminy powinność pisemnego uzasadnienia uchwały odmownej, w którym przekona, że projekt taryfy narusza określone przepisy. W realiach nin. sprawy, co już szeroko omówiono, wyjątkowo brak uzasadnienia nie stanowił istotnego naruszenia prawa (art. 91 ust. 1, art. 94 ust. 2 u.s.g.).
Dlatego i zgodnie z art. 91 ust. 4 u.s.g. w związku z art. 147 § 1 p.p.s.a., a także na podstawie art. 152 i art. 200 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.
H.B.22.01.2015 r.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI