II SA/Wr 711/24

II SA/Wr 711/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-02-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Adam Habuda /przewodniczący/
Malwina Jaworska-Wołyniak /sprawozdawca/
Olga Białek
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 119, art. 121 par. 2, art. 122 par. 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Adam Habuda, Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek, Asesor WSA Malwina Jaworska-Wołyniak (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II w dniu 18 lutego 2025 r. sprawy ze skargi Z. K. i I. K. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 lipca 2024 r. nr 783/2024 w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 lipca 2024 r. (nr 783/2024), Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: DWINB), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej k.p.a.), utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta Wrocławia (dalej: PINB) nr 1054/2024 z dnia 22 maja 2024 r, którym nałożono grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 10.000,00 zł na Z. K. oraz grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 10.000,00 zł na I. K.
Powyższe postanowienie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
PINB, decyzją z dnia 29 lipca 2019 roku nr 1477/2019, nakazał Z. i I. K. (dalej: skarżący) - inwestorom robót budowlanych polegających na: rozbiórce dachu nad parterową (użytkową) częścią budynku przy ul. [...],[...] we W., wykonaniu wieńca betonowego na istniejących ścianach i wykonaniu nowego zadaszenia (w innej technologii oraz z zastosowaniem materiałów o innych parametrach), zamurowaniu istniejącego otworu drzwiowego w ścianie frontowej ww. części obiektu, rozbiórce części ścianki podokiennej oraz osadzeniu w wykonanym otworze stolarki okiennej o innych wymiarach, a także wykonaniu instalacji wentylacyjnej ww. użytkowej części obiektu - doprowadzenie parterowej części budynku przy ul. [...],[...] we W. do stanu poprzedniego poprzez:
rozbiórkę wykonanego zadaszenia wraz z betonowym wieńcem i attykami oraz odtworzenie istniejącego przed wykonaniem robót zadaszenia,
rozbiórkę przewodów wentylacyjnych przechodzących przez ww. zadaszenie wraz z kominkami wentylacyjnymi,
odtworzenie zamurowanego otworu drzwiowego w ścianie frontowej części parterowej obiektu zlokalizowanego od strony części mieszkalnej, wraz z montażem stolarki drzwiowej,
demontaż stolarki okiennej i drzwiowej w ścianie frontowej w części obiektu zamurowanie rozebranego fragmentu ścianki podokiennej i montaż stolarki okiennej o wymiarach i podziale zgodnym z istniejącym przed wykonaniem samowolnych robót,
demontaż urządzeń sanitarnych i kuchennych zamontowanych w obrębie lokalu użytkowego,
demontaż stolarki drzwiowej (dwóch skrzydeł drzwiowych wraz ościeżnicami) stanowiących wydzielenie pomieszczeń sanitarnych.
Powyższa decyzja, została utrzymana w mocy, decyzją DWINB nr 1241/2019, od której Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 12 listopada 2020 r. oddalił skargę, zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 grudnia 2023 r. oddalił skargę kasacyjną od orzeczenia Sądu I instancji.
W dniu 25 kwietnia 2024 r. PINB wydał upomnienie nr [...] (doręczone 8 maja 2024 r.), w którym wezwał skarżącego do wykonania - w ciągu 7 dni od doręczenia upomnienia - obowiązku wynikającego z decyzji DWINB nr 1241/2019 oraz zapłaty kosztów upomnienia. Zobowiązany został również poinformowany, że w przypadku niezłożenia pisemnej informacji o wykonaniu obowiązku PINB uzna powyższa okoliczność za niewykonanie obowiązku.
Również w dniu 25 kwietnia 2024 r. PINB wydał upomnienie nr [...] (doręczone 8 maja 2024 r.), w którym wezwał skarżącą do wykonania - w ciągu 7 dni od doręczenia upomnienia - obowiązku wynikającego z decyzji DWINB nr 1241/2019 oraz zapłaty kosztów upomnienia. Podobnie jak w przypadku upomnienia nr [...], zobowiązana została poinformowana, że w przypadku niezłożenia pisemnej informacji o wykonaniu obowiązku, PINB uzna powyższą okoliczność za niewykonanie obowiązku.
Kolejno, dnia 22 maja 2024 r. PINB, wystawił tytuł wykonawczy nr [...] skierowany do skarżącej. Tego samego dnia wystawił również tytuł wykonawczy nr [...] skierowany do skarżącego.
W piśmie z dnia 16 maja 2024 r. pełnomocnik skarżących, złożył do PINB wniosek o zmianę decyzji nr 1477/2019 w zakresie terminu przez jego wydłużenie do dnia 31 grudnia 2024 r.
Postanowieniem nr 1054/2024 z dnia 22 maja 2024 r., PINB, na podstawie art. 119, 120 § 1, 121 § 2 i art. 122 § 2 pkt 1 i 2 w zw. z art. 17 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm., dalej u.p.e.a.), nałożył grzywnę w celu przymuszenia na każdego ze skarżących w kwocie po 10 000 zł z powodu uchylania się zobowiązanych od wykonania obowiązku określonego w załączonych tytułach wykonawczych. Równocześnie wezwano zobowiązanych do wpłacenia powyższej grzywny, w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia postanowienia, a także wykonania określonego w tytułach wykonawczych obowiązku, w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia postanowienia.
Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli skarżący załączając do niego kopię wniosku o zmianę decyzji 1477/2019.
Utrzymując w mocy – postanowieniem z dnia 12 lipca 2024 r. (nr 783/2024) – postanowienie PINB nr 1054/2024, DWINB wskazał, że celem postępowania egzekucyjnego, podobnie jak zastosowanych w nim środków egzekucyjnych, jest doprowadzenie do realizacji przez zobowiązanego jego obowiązków (art. 6 § 1 u.p.e.a.). Zgodnie zaś z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie może badać zasadności obowiązku określonego tytułem wykonawczym, a tym samym zasadności decyzji będącej podstawą egzekucji.
DWINB wskazał, że w realiach badanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 12 grudnia 2023 r., oddalił skargę kasacyjną od wyroku tut. Sądu z dnia 12 listopada 2020 r., oddalającego w całości skargę na decyzję nr 1241/2019 z dnia 14 października 2019 r. Uprawomocnienie się wyroku WSA we Wrocławiu z dniem 12 grudnia 2023 r., spowodowało, że decyzja nr 1241/2019 z dnia 14 października 2019 r. stała się prawomocna. Niewątpliwe zatem istnieje w obrocie prawnym decyzja ostateczna, z której można wywieść ciążący na skarżących obowiązek wskazany w tytułach wykonawczych. Decyzji takiej służy tzw. domniemanie legalności, które oznacza że jest ona ważna i powinna być wykonywana dopóty, dopóki nie zostanie zmieniona, uchylona lub nie zostanie stwierdzona jej nieważność przez właściwy organ i z zachowaniem przepisanego trybu postępowania.
DWINB wskazał na trafność ustaleń PINB, że decyzja, którą nakazano doprowadzenie parterowej części budynku przy ulicy [...], [...] we W. do stanu poprzedniego przez wykonanie określonych robót budowlanych, tj. decyzja DWINB nr 1241/2019 z dnia 14 października 2019 r., nie została wykonana, co potwierdzenie znajduje zarówno w braku odpowiedzi zobowiązanych na - zawarte w upomnieniach - wezwania PINB do złożenia zawiadomień o wykonaniu obowiązku nałożonego w decyzji prawomocnej, jak i w treści zażalenia m.in. przez stwierdzenie "istnieje uzasadniona przyczyna dla której Skarżący nie wykonuje decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta Wrocławia nr 1477/2019".
Nadto, skarżący, pomimo upomnień z maja 2024 r. i informacji, które kierował organ I instancji, w dalszym ciągu nie wywiązali się z ciążących na nich obowiązków, określonych w decyzji ostatecznej. Od zaś momentu uprawomocnienia się decyzji nakładającej obowiązki do dnia nałożenia grzywny w celu przymuszenia minęło ponad 6 miesięcy, co stanowiło wystarczający czas na podjęcie istotnych działań zmierzających do realizacji nałożonego obowiązku.
Organ odwoławczy podkreślił, że znajdujące się w aktach sprawy wystąpienia skarżących (załącznik do zażalenia) jak również z treść samego zażalenia wskazuje, że intencją skarżących jest właśnie niewykonanie obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego w objętym obowiązkiem obiekcie, a "zawarcie ugody ze Wspólnotą Mieszkaniową nieruchomości we W. przy ul. [...]-[...]" oraz "legalizacja robót budowlanych wykonanych przez stronę".
W tych okolicznościach - zdaniem DWINB – słusznym było wszczęcie postępowania egzekucyjnego i nałożenie grzywien w celu przymuszenia, których wysokość została określona w sposób prawidłowy, uwzględniając niewykonanie wszystkich obowiązków oraz jednorazowy charakter grzywny. W ocenie organu ustalone kwoty grzywny są na tyle wysokie, że dla skarżących korzystniejsze będzie wykonanie obowiązków określonych w ostatecznej decyzji, a uciążliwość związana z ich wysokością powinna spełnić swój cel, jakim jest wywołanie u skarżących chęci wykonania obowiązków zgodnie z treścią nakazu.
Dalej DWINB wskazał, że nakładając grzywnę w celu przymuszenia PINB właściwie wezwał każdego ze zobowiązanych do uiszczenia nałożonej grzywny w oznaczonym terminie oraz pouczył o konsekwencjach jej nieuiszczenia, jak i wezwał do wykonania obowiązku określonego w tytułach wykonawczych w określonym terminie.
Wreszcie, DWINB wyjaśnił, że uwzględniając ustalenia faktyczne dotyczące rozpatrywanego w innej sprawie (znak: WOA. 7718.50.2024) wniosku o zmianę terminu egzekwowanej decyzji nie znalazł podstaw do zawieszenia postępowania zażaleniowego. Nie stanowią bowiem podstawy zawieszenia postępowania egzekucyjnego takie okoliczności, jak uruchomienie przez zobowiązanego nadzwyczajnych środków wzruszenia decyzji, na podstawie której wystawiono tytuł wykonawczy.
Odnosząc się do zażalenia, DWINB wyjaśnił, że podniesione w nim zarzuty pozostają nieskuteczne, zaś przytoczone okoliczności nie mogą prowadzić do podważenia zasadności i zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia PINB. Zarzut bowiem, że wykonanie robót nakazanych decyzją doprowadzi do "przywrócenia stanu zagrażającego życiu i zdrowiu ludzi", polega bowiem w istocie na podważeniu słuszności i zgodności z prawem egzekwowanej decyzji ostatecznej, której to organ egzekucyjny nie jest władny badać.
Ustosunkowując się z kolei do twierdzeń skarżących, pominięcia ustaleń dotyczących "fatalnego stanu technicznego konstrukcji dachu nad lokalem mieszkalnym w budynku przy ul. [...]" oraz prowadzenia rozmów ugodowych ze Wspólnotą Mieszkaniową w celu uzyskania zgody na dysponowanie nieruchomością wspólną na cele budowlane. DWINB wskazał, że okoliczności te pozostają irrelewantne z punktu widzenia art. 119 w zw. z art. 120 § 1 i art. 121 § 2 i § 4 i art. 122 § 2 u.p.e.a. Po pierwsze bowiem, sytuacja "fatalnego stanu technicznego konstrukcji dachu nad lokalem mieszkalnym w budynku przy ul. [...]" tym bardziej uzasadnia niezwłoczne wykonanie nakazu przywrócenia obiektu do stanu poprzedniego, będącego stanem zgodnym z prawem. Po drugie, okoliczność prowadzenia rozmów ugodowych dla uzyskania zgody nie ma żadnego znaczenia dla obowiązków określonych decyzją nr 1477/2019, tj. nie podważa prawnej konieczności wykonania nakazanych decyzją robót.
Bez wpływu na nałożone grzywny pozostają też – zdaniem organu odwoławczego – podniesione w zażaleniu ogólnikowe stwierdzenia, co do podjętych działań zabezpieczających w celu wyeliminowania zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi. Argumentacja ta usiłuje bowiem działania, które już były przedmiotem oceny prawnej w toku postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego, przedstawić jako istotne w sprawie o nałożenie grzywny i ponownie zmierza do podważania zasadności obowiązku określonego tytułem wykonawczym, a tym samym zasadności decyzji będącej podstawą egzekucji.
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożyli Z. K. i I. K. wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu I instancji, a nadto zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.
Kwestionowanemu postanowieniu zarzucono rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a to art. 119 w zw. z art. 120 §1 i art. 121 § 2 i § 4 i art. 122 § 2 u.p.e.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na bezpodstawnym przyjęciu, że skarżący bez uzasadnionej przyczyny nie wykonują decyzji z dnia 29 lipca 2019 r., a także na bezpodstawnym nałożeniu na skarżących grzywny w celu przymuszenia w kwocie po 10.000,00 złotych, podczas gdy skarżący wykazali, że podjęte przez skarżących działania miały na celu zabezpieczenie konstrukcji dachu nad lokalem niemieszkalnym, posadowionym w budynku we W. przy ul. [...].
W uzasadnieniu skarżący podnieśli, że zaskarżone postanowienie nie uwzględnia podjętych przez nich działań w celu zabezpieczenia dachu nad lokalem niemieszkalnym. Z pola widzenia organów zniknęły bowiem istotne ustalenia faktyczne dotyczące fatalnego stanu technicznego konstrukcji dachu, a także fakt prowadzenia rozmów ugodowych ze Wspólnotą Mieszkaniową w celu uzyskania zgody na dysponowanie nieruchomością wspólną na cele budowlane w zakresie robót wykonanych w obrębie lokalu niemieszkalnego w tym budynku, która to zgoda umożliwi przeprowadzenie postępowania naprawczego. Niniejsze zaś uniemożliwiło organom nadzoru budowlanego prawidłowe zastosowanie art. 119 w zw. z art. 120 § 1 i art. 121 § 2 i § 4 i art. 122 § 2 u.p.e.a.
W dalszej części skarżący przywołali brzmienie art. 66 ust. 3 p.b. i wskazali, że nie ulega wątpliwości, że ustawodawca bliżej nie precyzując, w jakim terminie, powinny zostać wykonane prace nadające obiektowi budowlanemu ponownie stan "odpowiedni", miał na uwadze, że każdy przypadek wymaga zindywidualizowanej oceny organu. W tym zakresie zaś organ powinien kierować się tak obiektywnymi względami (specyfiką i rodzajem koniecznym prac, ich skomplikowaniem, wymaganiami technicznymi), jak i interesem publicznym związanym z obowiązkiem osiągnięcia wyznaczonego w ustawie celu stosowanej normy prawnej.
Odnosząc powołany stan prawny do okoliczności niniejszej sprawy, a w szczególności do zabezpieczenia przez skarżących dachu nad lokalem niemieszkalnym skarżący wskazali, że budynek ten zagrażał życiu, zdrowiu ludzi, a działania podjęte przez skarżących zagrożenie to wyeliminowały. Powołane więc okoliczności, udowodnione na podstawie dokumentów złożonych do akt sprawy, jednoznacznie wskazują na to, że istnieje uzasadniona przyczyna z powodu, której skarżący nie wykonują decyzji PINB nr 1477/2019. Nie jest bowiem racjonalne wykonanie oznaczonych decyzją robót tylko i wyłącznie po to, aby przywrócić stan zagrażający życiu i zdrowiu ludzi.
W ocenie skarżących nie ulega zatem żadnej wątpliwości, że zaskarżone postanowienie narusza wskazane na wstępie przepisy, albowiem skoro istnieją uzasadnione przyczyny dla niewykonania decyzji nr 1477/2019, to postępowanie w niniejszej sprawie winno zostać zawieszone do czasu rozpoznania wniosku skarżących o przeprowadzenie postępowania naprawczego.
W odpowiedzi na skargę DWINB wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Należy przede wszystkim wyjaśnić, że w przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024, poz. 1267) ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej), formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji, postanowienia (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb ich wydania lub tryb podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Jego uchylenie albo stwierdzenie nieważności następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając na względzie wskazane kryterium legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych nie znalazł podstaw dla stwierdzenia naruszenia prawa w rozpoznawanej sprawie, mimo rozważenia w toku dokonywanych czynności przepisu art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024, poz. 935, dalej p.p.s.a.), z którego wynika, że Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kontroli tut. Sądu podlegało postanowienie DWINB z dnia 12 lipca 2024 r. (nr 783/2024), utrzymujące w mocy postanowienie PINB nr 1054/2024 z dnia 22 maja 2024 r, którym nałożono na każdego ze skarżących grzywnę w celu przymuszenia w wysokości po 10.000,00 zł każdemu.
Zasady stosowania tego środka egzekucyjnego regulują przepisy rozdziału 2 działu III u.p.e.a., dotyczące egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, a istotą postępowania egzekucyjnego w administracji jest przymusowe wykonanie obowiązków wymienionych w art. 2 u.p.e.a. w przypadku uchylania się zobowiązanych od wykonania tych obowiązków.
W kontrolowanej sprawie, wykonaniu przez skarżących podlegały obowiązki, nałożone decyzją PINB z dnia 29 lipca 2019 r. nr 1477/2019, utrzymaną w mocy decyzją z dnia 14 października 2019 r., nr 1241/2019, w celu doprowadzenia parterowej części budynku przy ul. [...],[...] we W. do stanu poprzedniego. Obowiązki te zostały enumeratywnie wymienione we wspomnianym rozstrzygnięciu, którego prawidłowość wydania została stwierdzona w toku kontroli sądowoadministracyjnej. W tych okolicznościach, jak słusznie zauważył DWINB, uprawomocnienie się wyroku WSA we Wrocławiu z dniem 12 grudnia 2023 r., spowodowało, że decyzja z dnia 14 października 2019 r., podlegała wykonaniu.
Formalne wdrożenie procedury egzekucyjnej wiąże się jednak ze spełnieniem przez organ pewnych warunków. Zdaniem Sądu organy dopełniły wszelkich formalności umożliwiających zastosowanie środków egzekucyjnych. Skierowano bowiem upomnienia zawierające wezwanie do wykonania obowiązków, jego nieskuteczność spowodowała wystawienie tytułów wykonawczych, a wreszcie nałożono grzywny w celu przymuszenia.
Zastosowany środek egzekucyjny jest właściwy w świetle obowiązujących przepisów. Jak bowiem słusznie wyjaśniono przepisy u.p.e.a., w przypadku niewykonania obowiązku niepieniężnego dotyczącego nakazu wykonania określonych robót budowlanych, dopuszczają zastosowanie w praktyce dwóch środków egzekucyjnych, a mianowicie grzywny w celu przymuszenia (art. 119 u.p.e.a.) oraz wykonania zastępczego (art. 127 u.p.e.a.). Z zasad postępowania egzekucyjnego w administracji, określonych w art. 7 § 2 u.p.e.a. (zasady racjonalnego działania) oraz w art. 7 § 3 u.p.e.a. (zasady niezbędności), wynika obowiązek organu zastosowania wobec zobowiązanego takiej dolegliwości, która jest niezbędna do realizacji ciążącego na nim obowiązku i zaprzestania stosowania tej dolegliwości w momencie, gdy obowiązek ten zostanie spełniony. Stosownie do treści art. 7 § 1 i § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny stosuje przewidziane w ustawie środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków, środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Zasadniczo przyjmuje się, że grzywna w celu przymuszenia jest łagodniejszym środkiem egzekucyjnym od wykonania zastępczego, o czym świadczy choćby przepis art. 122 § 2 pkt 2 u.p.e.a., z którego wynika, że środkiem egzekucyjnym, stosowanym w egzekucji obowiązków wynikających z przepisów Prawa budowlanego jest w pierwszym rzędzie grzywna w celu przymuszenia, a dopiero w przypadku nieskuteczności przedmiotowego środka, wykonanie zastępcze. W razie wykonania obowiązku grzywna może zostać zwrócona w części (75%) lub w całości (art. 126 u.p.e.a.), albo, gdy nie została zapłacona lub ściągnięta podlega umorzeniu (art. 125 § 1 u.p.e.a.). To od zobowiązanego zależy zatem czy wykona nałożony obowiązek, a w konsekwencji czy poniesie koszty nałożonej grzywny. W przypadku wykonania zastępczego koszty, które obciążają zobowiązanego, nie podlegają zwrotowi. W tych też okolicznościach Sąd uznał, że organy obu instancji, dokonując wyboru środka egzekucyjnego, właściwie zastosowały grzywnę w celu przymuszenia, prawidłowo motywując wybór tego środka. Poczynione ustalenia oraz dokonana ocena nie noszą cech dowolności.
Nie narusza też obowiązujących regulacji prawnych wysokość nałożonych grzywien. Z art. 121 § 2 u.p.e.a. wynika, że każdorazowo nałożona grzywna na osobę fizyczną nie może przekraczać kwoty 10.000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50.000 zł. Ponadto, ze względu na brzmienie art. 121 § 4 u.p.e.a., wymierzając grzywnę w sprawie egzekucji obowiązku wynikającego z prawa budowlanego, organ musi uwzględnić, że środek ten może być stosowany jednokrotnie, a co za tym idzie - musi być odpowiednio dolegliwy, aby zapewnić jego skuteczność. Wobec tego kwota grzywny winna być na tyle wysoka i uciążliwa, aby doprowadziła do wykonania nakazu przez zobowiązanego. Grzywna, niebędąc karą, winna być dla strony zobowiązanej na tyle dotkliwa, aby wybrała ona rozwiązanie polegające na dobrowolnym wykonaniu obowiązku we własnym zakresie.
W realiach badanej sprawy, organ wymierzając grzywnę w wysokości po 10 000 dla każdego ze skarżących podał okoliczności, które przemawiały za taką ich wysokością. W tym zakresie wskazał na jednokrotny charakter niniejszej grzywny, upływ 6 miesięcy od momentu uprawomocnienia się decyzji nakładającej obowiązki oraz nie tylko brak ich wykonania ale również wskazywany w toku postępowania brak samej woli ich wykonania i podejmowane przez skarżących działania kwestionujące de facto zasadność ich nałożenia. Wobec tak przywołanych okoliczności, uzasadnienie organów nie budzi zastrzeżeń i koresponduje z istotą niniejszego środka egzekucyjnego. Grzywna w celu przymuszenia nie jest bowiem karą, lecz formą nacisku mającą na celu skłonienie zobowiązanego poprzez dolegliwość finansową do określonego zachowania się. Aby odniosła pożądany skutek winna być nałożona przez organ egzekucyjny w odpowiedniej wysokości tak, aby jej dolegliwość zmobilizowała zobowiązanego do realizacji nakazu. Celem nałożenia grzywny jest między innymi uniknięcie konieczności sięgania do następnego dolegliwszego środka egzekucyjnego, jakim jest wykonanie zastępcze. Wymierzając grzywnę organ musi uwzględnić, że środek ten ma być odpowiednio dolegliwy, aby zapewnić jego skuteczność. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ w sposób niebudzący zastrzeżeń wskazał, jakie okoliczności przemawiały za tak określoną wysokością nałożonych grzywie, akcentują w sposób szczególny konieczność zmobilizowania skarżących do wykonania obowiązku.
Mając na uwadze dotychczasowe wywody Sąd nie stwierdził aby w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez utrzymanie w obrocie prawnym postanowienia nakładającego na środek egzekucyjny w postaci grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji.
Odnosząc się z kolei do zarzutów, zgłaszanych przez skarżących, tak w zażaleniu, jak i skardze, w pierwszym rzędzie należy wskazać, że organ egzekucyjny w żadnym zakresie nie może dokonywać (nie ma kompetencji) badania decyzji ostatecznej, na której podstawie jest obowiązany prowadzić postępowanie wykonawcze. Nie może uwzględniać innych, niż wykonanie obowiązku, okoliczności. Tylko to mogłoby prowadzić do umorzenia egzekucji. Zatem, skoro decyzja jest w obrocie prawnym, to organ egzekucyjny z mocy prawa jest obowiązany do egzekucji jej postanowień. W sprawie mamy do czynienia z ostateczną i prawomocną decyzją, która do dnia wydania zaskarżonego postanowienia nie została wzruszona. W tej sytuacji należy doprowadzić do realizacji wynikającego z jej treści obowiązku, a z punktu widzenia konieczności jego egzekucji, nie mają znaczenia podejmowane przez skarżących działania ukierunkowane na podjęcie rozmów ugodowych ze Wspólnotą Mieszkaniową w celu uzyskania zgody na dysponowanie nieruchomością wspólną na cele budowlane w zakresie robót wykonanych w obrębie lokalu niemieszkalnego i tym samym przeprowadzenie postępowania naprawczego. Dopóki bowiem decyzja nakładająca egzekwowany obowiązek pozostaje w obrocie prawnym, a ciążący na skarżących obowiązek nie zostanie w pełni wykonany, organ zobowiązany jest do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Można przy tym jeszcze nadmienić, że w kwestii zawieszenia postępowania, organy wydały odrębne postanowienia, które nie podlegają ocenie w granicach badanej sprawy.
Odnosząc się z kolei do drugiego z zarzutów, należy zauważyć, że nakładając grzywnę w celu przymuszenia organy egzekucyjne nie przeprowadzają oceny podejmowanych przez zobowiązanych działań zabezpieczających, a ustalają czy nałożony decyzją obowiązek został w całości wykonany czy też nie. Stąd, w realiach badanej sprawy, prawidłowości wydanego postanowienia nie mogły zmienić wskazane przez skarżących działania, które w ich ocenie podlegały na zabezpieczeniu budynku w celu wyeliminowania zagrożenia dla życia i zdrowia. Nadto, twierdzenia, że wykonanie obowiązków objętych decyzją nr 1477/2019 "tylko i wyłącznie po to, aby przywrócić stan zagrażający życiu i zdrowiu" jest nieracjonalne, dotyczą prawidłowości nałożonych obowiązków, które na etapie postępowania egzekucyjnego nie podlegają już ocenie. Niniejsze słusznie zauważył DWINB, a pogląd ten znajduje swoje uzasadnienie w judykaturze. Jak bowiem zauważył Naczelny Sąd Administracyjny m. in. w wyroku z dnia 13 czerwca 2023 r. (sygn. akt II OSK 2027/20) "W postępowaniu egzekucyjnym ani organy, ani sądy administracyjne nie są władne oceniać prawidłowości wykonywanej decyzji, w szczególności w sytuacji, gdy taka sądowa kontrola tej decyzji już miała miejsce. Dopóki wykonalność ostatecznej decyzji administracyjnej nie zostanie wstrzymana, albo też decyzja ta nie zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego, organy egzekucyjne mają prawo i obowiązek prowadzić egzekucję określonych w decyzji obowiązków". Natomiast w wyroku z dnia 21 czerwca 2016 r., (sygn. II OSK 2539/14) Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że przepis art. 29 § 1 u.p.e.a. nie uprawnia organu do weryfikowania podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji, gdyż oznaczałoby to niedopuszczalne wkraczanie w ustalenia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną. W toku postępowania egzekucyjnego nie bada się zatem sprawy od strony merytorycznej, gdyż powodowałoby to w istocie przekształcenie postępowania egzekucyjnego w trzecią instancję. Tym samym nie można kwestionować zasadności obowiązku, do którego wykonania grzywna ma przymusić.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na mocy przepisu art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Powołany przepis stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zaskarżone postanowienie należy do ostatniej z wymienionych kategorii, dlatego też sprawa została skierowana do rozpoznania w trybie uproszczonym, bez wyznaczania rozprawy.