II SA/WR 705/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2006-09-21
NSAochrona środowiskaŚredniawsa
odpadyzbieranie odpadówtransport odpadówdzikie wysypiskoprawo ochrony środowiskapostępowanie administracyjneczynny udział stronypostępowanie dowodoweuchylenie decyzjiprzekazanie do ponownego rozpatrzenia

WSA we Wrocławiu oddalił skargę I. T. na decyzję SKO w L., uznając, że uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia było zasadne z powodu naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu.

Skarżąca I. T. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L., która uchyliła decyzję Prezydenta Miasta L. nakazującą usunięcie odpadów. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów k.p.a., w tym brak czynnego udziału w postępowaniu i brak dowodów na posiadanie odpadów. WSA we Wrocławiu oddalił skargę, uznając, że decyzja SKO o uchyleniu decyzji organu I instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia była uzasadniona ze względu na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i naruszenie przez organ I instancji zasady czynnego udziału strony.

Skarżąca I. T. zaskarżyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L., która uchyliła decyzję Prezydenta Miasta L. nakazującą jej usunięcie odpadów z terenu działki. Prezydent Miasta L. nakazał I. T. usunięcie odpadów, wywiezienie ich na składowisko i zgłoszenie wykonania prac, wskazując na zebranie gruzu z jej samochodu na "dzikim" wysypisku. Skarżąca odwołała się, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o odpadach oraz k.p.a., w tym brak czynnego udziału w postępowaniu, brak dowodów na posiadanie odpadów i brak uzasadnienia faktycznego decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. uchyliło decyzję organu I instancji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na naruszenie zasady czynnego udziału strony i konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Skarżąca wniosła skargę do WSA we Wrocławiu, domagając się umorzenia postępowania, argumentując, że organ odwoławczy powinien był umorzyć sprawę zamiast przekazywać ją do ponownego rozpatrzenia. WSA we Wrocławiu oddalił skargę, uznając, że decyzja SKO o uchyleniu decyzji organu I instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia była w pełni uzasadniona. Sąd podkreślił, że organ I instancji naruszył zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 k.p.a.) oraz nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 7, 77 § 1 k.p.a.). W związku z tym, organ odwoławczy, nie mogąc merytorycznie rozstrzygnąć sprawy bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a. Sąd odrzucił również zarzut, że sprawa powinna zostać umorzona, wskazując, że nie zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, organ odwoławczy może uchylić decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, co miało miejsce w tej sprawie z powodu naruszenia zasady czynnego udziału strony.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że decyzja kasacyjna organu odwoławczego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. była uzasadniona, ponieważ organ pierwszej instancji nie przeprowadził należytego postępowania wyjaśniającego i naruszył zasadę czynnego udziału strony. W takiej sytuacji organ odwoławczy nie mógł merytorycznie rozstrzygnąć sprawy i prawidłowo przekazał ją do ponownego rozpoznania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 138 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

u.o. art. 34 § 1

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 136

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 61 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 70

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ pierwszej instancji naruszył zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu. Organ pierwszej instancji nie przeprowadził wyczerpującego postępowania wyjaśniającego. Organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., uchylając decyzję i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Odrzucone argumenty

Organ odwoławczy powinien był umorzyć postępowanie zamiast przekazywać sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Godne uwagi sformułowania

organ pierwszej instancji pozbawił strony możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, naruszając tym samym zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, wobec którego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty

Skład orzekający

Mieczysław Górkiewicz

przewodniczący

Anna Siedlecka

członek

Julia Szczygielska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania art. 138 § 2 k.p.a. w przypadku naruszenia zasady czynnego udziału strony i konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przez organ pierwszej instancji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej w postępowaniu administracyjnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w postępowaniu administracyjnym, w szczególności zasady czynnego udziału strony i stosowania art. 138 § 2 k.p.a., co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.

Naruszenie procedury administracyjnej: Kiedy sąd uchyla decyzję i każe zaczynać od nowa?

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wr 705/05 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2006-09-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-12-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anna Siedlecka
Julia Szczygielska /sprawozdawca/
Mieczysław Górkiewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 138 par. 2,  art. 136,  art. 10 par. 1,  art. 61,  art. 7,  art. 77,  art. 107 par. 3,  art. 70,  art. 138 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz Sędzia WSA Anna Siedlecka Sędzia NSA Julia Szczygielska /sprawozdawca/ Protokolant aplikant radcowski Marzena Galica-Mazurek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 września 2006 r. przy udziale – sprawy ze skargi I. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. Nr [...] w sprawie uchylenia decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] r., Nr [...] oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. z 2001 r. Nr 62, poz. 628 ze zm.), Prezydent Miasta L. nakazał I. T., właścicielce Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego A w L., prowadzącej działalność polegającą na zbieraniu i transporcie odpadów z budowy, remontów i demontażu obiektów budowlanych:
- usunięcie odpadów z miejsc nieprzeznaczonych do ich składowania tj. z terenu działki nr [...] obręb geodezyjny P. Osiedle, stanowiącej własność Gminy L.
- wywiezienie odpadów na składowisko odpadów komunalnych w L. przy ul. D. w terminie do [...]r.,
- zgłoszenie wykonanych prac celem dokonania odbioru w Wydziale Ochrony Środowiska i Rolnictwa Urzędu Miasta w L.,
- przedłożenie zaświadczenia o przyjęciu odpadów na w/w składowisko odpadów komunalnych.
W uzasadnieniu wskazano, iż w dniu [...] r. pracownicy Wydziału Ochrony Środowiska i Rolnictwa Urzędu Miasta w L. oraz Straż Miejska dokonując kontroli przedmiotowej działki, na której nieznani sprawcy utworzyli "dzikie" wysypisko odpadów, zatrzymali T. L. Ł., który wysypywał z samochodu należącego do I. T. odpady pochodzące z remontów, gruz ceglany i betonowy. Organ wskazał, iż na podstawie pkt 1.4 ppkt 3 decyzji Prezydenta Miasta L. nr [...] z dnia [...]r. odpady zbierane i transportowane przez przedsiębiorstwo muszą być wywożone na wysypisko odpadów komunalnych w L .
Biorąc pod uwagę powyższe organ orzekł jak wyżej.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła I. T., zarzucając jej rażące naruszenie art. 34 ustawy o odpadach poprzez wydanie decyzji z naruszeniem art. 75 oraz art. 6 k.p.a. poprzez ustalenie w decyzji warunków w sytuacji jej nieprawomocności i tym samym naruszenie art. 16 i art. 108 k.p.a. Nadto, zdaniem dowołującej się, swoim postępowaniem organ naruszył art. 75 i art. 7 k.p.a. bowiem w toku postępowania organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Naruszono również art. 8 k.p.a. bowiem organy administracji obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów państwa, jak i art. 10 k.p.a. bowiem nie zapewniono stronie udziału w toku postępowania i uniemożliwiono jej przed wydaniem decyzji zaznajomienia się z materiałem dowodowym w sprawie oraz wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, naruszając tym samym zasadę czynnego udziału strony w toku postępowania oraz art. 81 k.p.a. Poprzez prowadzenie postępowania bez udziału strony naruszony został także art. 79 k.p.a. Zdaniem skarżącej w toku postępowania, jak i w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji, nie przedstawiono żadnych dowodów, które mogłyby uzasadniać tezę o wysypywaniu w dniu [...]r. odpadów pochodzących z remontów, gruz ceglany i betonowy z należącego do strony samochodu na działkę nr [...]. Nadto nie przedstawiono żadnych dowodów, że jest posiadaczem znajdujących się na tej działce odpadów, niewiadomego pochodzenia, rodzaju i ilości. W wezwaniu z dnia [...]r. stwierdzono tylko, że po ilości podobnych stert odpadów można przypuszczać, że proceder ten trwał już od dłuższego czasu. Tym samym w ocenie skarżącej naruszono art. 34 ustawy o odpadach, bowiem już tylko z materialnego punktu widzenia, nie sposób twierdzić, że odwołująca się jest posiadaczem przedmiotowych odpadów. Tym samym, na zasadzie art. 81 k.p.a., nie można uznać tez decyzji za udowodnione, a nadto należy stwierdzić naruszenie art. 107 k.p.a bowiem kwestionowana decyzja nie zawiera uzasadnienia faktycznego.
W dniu [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wydało na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. decyzję Nr [...], którą uchylono w całości w/w decyzję Prezydenta Miasta L. i sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy wskazał, iż stosownie do przepisu art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji państwowej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ orzekający w sprawie obowiązany jest, zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a., wszcząć postępowanie w sprawie, powiadamiając o tym fakcie wszystkie strony postępowania. Następnie organ winien przeprowadzić postępowanie dowodowe przy uwzględnieniu zasad określonych w art. 77 i art. 78 k.p.a. Zgodnie zaś z art. 81 k.p.a. okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. W omawianej sprawie organ pierwszej instancji pozbawił strony takiej możliwości, naruszając tym samym zasadę czynnego udziału w postępowaniu, wyrażoną w art. 10 k.p.a. Jak wskazał dalej organ, poprzez udział w postępowaniu administracyjnym należy rozumieć udział strony w ciągu czynności przygotowawczych tego postępowania. Absencja strony w postępowaniu administracyjnym obejmuje zarówno przypadki, gdy strona w ogóle nie brała udziału w postępowaniu, jak i gdy nie brała udziału w istotnych czynnościach przygotowawczych organu. Przy czym, to nie strona winna wykazać dostateczną aktywność w celu zapewnienia dla siebie czynnego udziału w postępowaniu lecz stosownie do art. 10 § 1 k.p.a., taki obowiązek spoczywa na organach administracji publicznej. W konsekwencji wykazane uchybienia formalno-prawne musiały skutkować uchyleniem decyzji organy I instancji i przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniosła I. T., domagając się jej uchylenia w całości i umorzenia postępowania w sprawie. Skarżąca podniosła, że w toku postępowania, jak i w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie przedstawiono żadnych dowodów, które mogłyby uzasadniać tezę o wysypywaniu w dniu [...]r. odpadów pochodzących z remontów, gruz ceglany i betonowy z należącego do niej samochodu na działkę nr [...] obręb Osiedle P . Nadto nie przedstawiono żadnych dowodów, że jest ona posiadaczem znajdujących się na tej działce odpadów, niewiadomego pochodzenia, rodzaju i ilości. W wezwaniu z dnia [...]r. stwierdzono tylko, że po ilości podobnych stert odpadów można przypuszczać, że proceder ten trwał już od dłuższego czasu. Powyższe stanowi naruszenie art. 34 ustawy o odpadach bowiem już tylko z materialnego punktu widzenia, nie sposób twierdzić, że skarżąca jest posiadaczem przedmiotowych odpadów. Zgodnie z art. 6 k.p.a. organy działają na podstawie przepisów prawa. Nie mogą one działać swoich przypuszczeń czy domysłów. Dowodem w sprawie mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych, oględziny. Zgodnie z przyjętą linia orzecznictwa postępowania administracyjnego szczególną rangę dowodową nadaje się dowodom z dokumentów. W niniejszej sprawie nie przedstawiono żadnych dowodów na okoliczność uzasadniającą tezę, że skarżąca jest posiadaczem odpadów znajdujących się na działce [...]., jak również, że w dniu [...]r. wysypywano odpady z jej samochodu. Skarżąca oświadczyła, iż nie jest posiadaczem tychże odpadów. Swoim postępowaniem organ wydający zaskarżoną decyzję naruszył art. 75 i art. 7 k.p.a. bowiem w toku postępowania organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Naruszono również art. 8 k.p.a. bowiem organy administracji obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów państwa. Naruszony został nadto art. 10 k.p.a. bowiem nie zapewniono skarżącej udziału w toku postępowania i nie umożliwiono jej przed wydaniem decyzji zaznajomienia się z materiałem dowodowym w sprawie oraz wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Tym samym, na zasadzie art. 81 k.p.a., nie można uznać żadnej z tez decyzji za udowodnione. Nadto strona podniosła, że naruszono art. 107 k.p.a bowiem kwestionowana decyzja nie zawiera uzasadnienia faktycznego. Powyższe zarzuty zostały uwzględnione w decyzji organu II instancji, jednakże sprawa została skierowana do ponownego rozpatrzenia zamiast być umorzoną przez ten organ. Zdaniem strony skarżącej, organ odwoławczy winien, biorąc pod uwagę wskazane rażące uchybienia postępowania, uchylając decyzję organu I instancji jednocześnie umorzyć postępowanie.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie została uwzględniona.
Stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Przedmiotem dokonywanej przez niego kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Po myśli zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, gdy jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej przez Sąd następuje tylko w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ust. 1 lit a) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) i naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Biorąc pod uwagę tak ograniczony zakres kognicji, Sąd rozpatrując niniejszą skargę uprawniony był jedynie w tym postępowaniu do zbadania, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też to prawo narusza i w zależności od tej oceny orzec w sposób przewidziany w art. 145 § 1 lub art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie może być uwzględniona, jako że ocena przeprowadzonego postępowania oraz stanowisko organu odwoławczego nie daje podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.
W niniejszej sprawie przedmiotem oceny Sądu była, wydana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., decyzja z dnia [...]r., którą uchylono w całości decyzję organu I instancji i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Kwestią, która podlegała kontroli sądowej było zatem zastosowanie przez organ II instancji przepisu art. 138 § 2 k.p.a., zgodnie z treścią którego organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części.
Przepis art. 138 § 2 k.p.a. jest wyjątkiem od zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, przyjętej w art. 15 k.p.a., zgodnie z którą organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji. Każda sprawa administracyjna podlega dwukrotnemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu, po raz pierwszy przez organ pierwszej instancji, a następnie w wyniku złożenia odwołania przez stronę przez organ drugiej instancji. Organ odwoławczy obowiązany jest zatem sprawę, rozstrzygniętą decyzją organu pierwszej instancji, ponownie rozpoznać i merytorycznie rozstrzygnąć. W sytuacji zaś, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, organ odwoławczy jest uprawniony na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchylić decyzję organu I instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.
Typ decyzji kasacyjnej wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. różni się od decyzji kasacyjnej typowej tym, że może być zastosowany wtedy, gdy organ odwoławczy stwierdzi istnienie podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy. Dopuszczalność wydania przez organ odwoławczy tego typu decyzji kasacyjnej jest ograniczona przez to, że art. 138 § 2 w związku z art. 136 k.p.a. przyjmuje jako przesłankę wydania tego typu decyzji określony zakres czynności postępowania wyjaśniającego, a mianowicie "rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części". Sytuacja taka mogłaby zaistnieć, gdyby organ I instancji w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego lub przeprowadził je z rażącym naruszeniem przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. W takich przypadkach organ odwoławczy, aby dokonać oceny prawidłowości ustalenia stanu faktycznego, musiałby przeprowadzić postępowanie wyjaśniające albo w całości, albo w znacznej części, a do tego nie jest uprawniony, nie mieści się to w jego kompetencji" (zob. wyrok NSA z dnia 28 września 2001 r., V SA 239/01, LEX nr 50105).
Taka sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie. Zatem istniały podstawy do wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. opisanej wyżej decyzji kasacyjnej z dnia [...]r. na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji Prezydenta Miasta L. oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Przyczyną podjęcia decyzji kasacyjnej w tej sprawie była konieczność przeprowadzenia w celu rozstrzygnięcia sprawy w istocie w całości postępowania wyjaśniającego. Sama skarżąca podniosła w skardze, iż organ I instancji ani nie wyjaśnił w dokładny sposób stanu faktycznego, jak i nie umożliwił jej zapoznanie się z zebranym materiałem dowodowym. A skoro organ I instancji nie przeprowadził szczegółowego postępowania wyjaśniającego, to aby to postępowanie odpowiadało normom ustawowym, winno być przeprowadzone całości, w szczególności z uwzględnieniem (ewentualnych) wniosków dowodowych strony skarżącej.
Trzeba w tym miejscu zaznaczyć, podzielając stanowisko organu odwoławczego, że organ pierwszej instancji podejmując swoją decyzję naruszył zasadę czynnego udziału w postępowaniu, wyrażoną w art. 10 § 1 k.p.a., co w rezultacie doprowadziło do wydania decyzji bez zebrania i wnikliwego rozpatrzenia materiału dowodowego. Zapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu wyraża się w umożliwieniu jej składania wyjaśnień, zgłaszania dowodów oraz uczestniczenia w ich przeprowadzeniu. Przejawia się ona np. w obowiązku zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania, prawa strony dostępu do akt sprawy, prawa do zgłaszania dowodów, obowiązku zawiadamiania strony o terminie i miejscu przeprowadzania dowodów, prawo strony do wypowiadania się przed wydaniem decyzji. Pozbawienie strony postępowania udziału w toku postępowania uniemożliwiły w zasadzie organowi odwoławczemu ocenę prawidłowości zastosowania przez organ I instancji przepisów prawa materialnego jak i stanu faktycznego sprawy. Gdyby bowiem organ odwoławczy orzekł merytorycznie, orzekłby z niekorzyścią dla strony skarżącej, bez możliwości złożenia odwołania od takiej decyzji (jako drugoinstancyjnej), a co tym idzie sprzecznie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
Zgodnie z treścią art. 138 k.p.a. organ odwoławczy rozpatruje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie, co oznacza, że ma on obowiązek rozpatrzeć wszystkie okoliczności sprawy i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu decyzji. W sytuacji zaś, gdy wszystkie okoliczności sprawy nie zostały wyjaśnione przez organ I instancji, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. nie miało, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania, podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Stwierdzenie przez ten organ, że decyzja organu I instancji jest wadliwa, jego obowiązkiem było wydanie decyzji uchylającej taką decyzję i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Ponadto należy zauważyć, iż zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądnie strony lub z urzędu, przy czym datą wszczęcia tegoż postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji państwowej (art. 61 § 3 k.p.a.). O wszczęciu zaś postępowania tak na żądanie strony, jak i z urzędu organ stosownie do przepisu art. 61 § 4 k.p.a. obowiązany jest zawiadomić o tym fakcie wszystkie osoby będące stronami w sprawie.
Zaskarżoną decyzję podjęto w ramach postępowania prowadzonego na podstawie ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. Nr 62, poz. 628 ze zm.). Art. 34 ust. 1 tejże ustawy stanowi, iż wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsc nieprzeznaczonych do ich składowania lub magazynowania, wskazując sposób wykonania tej decyzji. Decyzja, o której mowa w ust. 1, wydawana jest z urzędu – ust. 2.
W aktach niniejszej sprawy znajduje się jedynie protokół z dnia [...]r. w sprawie naruszeń przepisów ustawy o odpadach w zakresie działania niezgodnego z wydaną decyzją Prezydenta Miasta L. Nr [...] z dnia [...] r. dotyczącą zezwolenia na zbieranie i transport odpadów przez I. T. oraz wezwanie z dnia [...]r. do niezwłocznego zaniechania naruszeń powyższego zezwolenia. Brak jest natomiast zawiadomienia stron o wszczęciu postępowania administracyjnego, czym został naruszony przepis art. 61 § 4 k.p.a.
Podstawową kwestią w niniejszej sprawie było udzielenie odpowiedzi, czy organ pierwszej instancji miał dostateczne podstawy do wydania opisanej wyżej decyzji z dnia [...]r. Nr [...], nakazującej usunięcie odpadów z miejsc nieprzeznaczonych do ich składowania i wywiezienie ich na składowisko odpadów komunalnych. W ocenie Sądu, tak zebrany materiał dowodowy i w zasadzie brak jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego, nie dawały możliwości do podjęcia decyzji rozstrzygającej sprawę co do jej istoty. Zatem podjęcie decyzji kasacyjnej przez organ odwoławczy było w pełni zasadne.
Z wydanej przez ten organ pierwszej instancji decyzji, nakazującej I. T. usunięcie z działki [...] odpadów z miejsc nieprzeznaczonych do ich składowania i wywiezienie ich na składowisko odpadów komunalnych, nie wynika by dokonywał w zakresie zastosowania art. 34 ust. 1 ustawy o odpadach jakichkolwiek ustaleń, naruszając niewątpliwie przepisy art. 7, art. 77 § 1 jak i art. 107 § 3 k.p.a.
Zasada, zawarta w art. 77 § 1 k.p.a., zobowiązuje organ administracji publicznej zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Jako dowolne należy więc traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (powołany wyżej art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści.
Powyższe przepisy zostały naruszone w niniejszej sprawie przez organ I instancji, który nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, do czego zobowiązuje art. 77 § 1 k.p.a., jak też nie wykazał należytej dbałości i staranności w dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, jak tego wymaga art. 7 k.p.a. Uchybienia te zauważył organ odwoławczy, co musiało skutkować, wbrew zarzutom skargi, podjęciem decyzji zgodnie z dyspozycją art. 138 § 2 k.p.a.
Ponadto Sąd nie podzielił zarzutu skarżącej, że organ odwoławczy winien był uchylić decyzję organu pierwszej instancji i umorzyć postępowanie pierwszej instancji.
Podjęcie takiego rozstrzygnięcia jest możliwe na podstawie art. 138 & 1 pkt.2 in fine k.p.a., lecz może mieć ono miejsce tylko wówczas, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe.
Należy tutaj zaznaczyć, iż bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, wobec którego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy. Bezprzedmiotowość to brak przedmiotu postępowania, którym jest konkretna sprawa, a w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (zob. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2003 r.; sygn. akt III SA 2225/01; Biul. Skarb. 2003/6/25).
Bezprzedmiotowość postępowania może mieć zarówno charakter podmiotowy jak i przedmiotowy. O braku przesłanki przedmiotowej do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy można mówić, np. gdy w znaczeniu prawnym brakuje przedmiotu postępowania czy też sprawa ma cywilny charakter. Klasyczna postać bezprzedmiotowości postępowania ujawni się wtedy, gdy przedmiot rozstrzygnięcia w sprawie prawnie nie istnieje (zob. wyrok NSA z dnia 1 marca 1984 r.; sygn. akt II SA 2085/83; ONSA 1984, Nr 1, poz. 23). W sytuacji braku strony postępowania mającej interes prawny w uzyskaniu rozstrzygnięcia (np. z powodu śmierć osoby fizycznej, ustania bytu osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej) mamy do czynienia z nieistnieniem przesłanek podmiotowych do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy.
Żadna z przesłanek uzasadniających umorzenie postępowania administracyjnego na dzień wydania zaskarżonej decyzji nie zaistniała w rozpatrywanej sprawie. W okolicznościach niniejszej sprawy zakończenie przez organ II instancji postępowania przez wydanie decyzji umarzającej postępowanie, w sytuacji gdy rozstrzygnięcie sprawy wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przez organ I instancji, byłoby, w ocenie Sądu naruszeniem przepisu art.138 & 1 pkt.2 in fine k.p.a.
Wskazać przy tym należy, że przekazanie przez organ odwoławczy sprawy do ponownego rozpatrzenia nie przesądza treści rozstrzygnięcia organu I instancji przez nakaz załatwienia jej pozytywnie lub negatywnie dla strony. O treści rozstrzygnięcia może w przypadku tego rodzaju decyzji organu drugiej instancji decydować wyłącznie organ pierwszej instancji. Dodatkowo wskazać należy, iż wydanie decyzji kasacyjnej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. było – w istocie – korzystnym rozstrzygnięciem dla strony skarżącej. Jak bowiem wynika z uzasadnienia skarżonej decyzji organ odwoławczy wyraził w niej pogląd, iż organ I instancji pozbawił strony możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, naruszając tym samym zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu. Natomiast w sytuacji uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania strona będzie miała zagwarantowane w pełni prawo do obrony swych praw.
W konsekwencji stwierdzić należy, że kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a do czego ograniczają się kompetencje Sądu nie wykazała, by decyzja ta wydana została z naruszeniem przepisów o którym stanowi art. 145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Z braku zatem uzasadnionych podstaw, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu nie mógł uwzględnić skargi I. T. i wobec tego oddalił ją w myśl art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Stąd orzeczono jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI