II SA/Wr 70/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2023-05-18
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlaneroboty budowlanefarma fotowoltaicznapozwolenie na budowęzgłoszeniesamowolna budowawstrzymanie robótzwolnienie z pozwoleniamoc zainstalowananadzór budowlany

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych farmy fotowoltaicznej, uznając, że organy nie wyjaśniły wystarczająco, czy inwestycja podlega zwolnieniu z obowiązku pozwolenia na budowę.

Sprawa dotyczyła skargi na postanowienie wstrzymujące roboty budowlane związane z budową farmy fotowoltaicznej. Organy nadzoru budowlanego uznały inwestycję za samowolną budowę wymagającą pozwolenia. Sąd uchylił zaskarżone postanowienia, wskazując, że organy przedwcześnie zastosowały art. 48 Prawa budowlanego, nie wyjaśniając wystarczająco kwestii zastosowania zwolnienia z obowiązku pozwolenia na budowę dla urządzeń fotowoltaicznych o mocy do 50 kW. Kluczowe było ustalenie mocy zainstalowanej elektrycznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał skargę na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (DWINB), które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) wstrzymujące roboty budowlane związane z budową farmy fotowoltaicznej. Organy uznały inwestycję za samowolną budowę, kwalifikując ją jako budowlę wymagającą pozwolenia na budowę, i wstrzymały roboty na podstawie art. 48 Prawa budowlanego (PB). Sąd uchylił zaskarżone postanowienia, stwierdzając, że organy obu instancji przedwcześnie zastosowały art. 48 ust. 1 PB. Kluczowym błędem było niewystarczające wyjaśnienie kwestii zastosowania art. 29 ust. 4 pkt 3 lit. c PB, który zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę roboty budowlane polegające na instalowaniu urządzeń fotowoltaicznych o mocy zainstalowanej elektrycznej nie większej niż 50 kW. Sąd podkreślił, że przepis ten dotyczy również obiektów wolno stojących i obejmuje wszystkie niezbędne części budowlane i instalacyjne. Organy nie ustaliły mocy zainstalowanej elektrycznej realizowanego urządzenia, co jest kluczowe dla zastosowania wspomnianego zwolnienia. Sąd wskazał również na inne uchybienia, takie jak niejasności dotyczące objęcia zakresem obowiązku działki nr [...] oraz wątpliwości co do statusu I. G. jako inwestora. W związku z tym Sąd uchylił postanowienia organów obu instancji i nakazał ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wskazanych przez Sąd kwestii, w szczególności dokładnego ustalenia mocy zainstalowanej elektrycznej farmy fotowoltaicznej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, roboty budowlane polegające na instalowaniu urządzeń fotowoltaicznych o mocy zainstalowanej elektrycznej nie większej niż 50 kW, w tym wolno stojących, są zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę oraz zgłoszenia na podstawie art. 29 ust. 4 pkt 3 lit. c Prawa budowlanego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 29 ust. 4 pkt 3 lit. c PB expressis verbis zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę i zgłoszenia roboty budowlane polegające na instalowaniu wolno stojących urządzeń fotowoltaicznych o mocy do 50 kW. Organy nadzoru budowlanego przedwcześnie zastosowały art. 48 PB, nie wyjaśniając wystarczająco kwestii zastosowania tego zwolnienia i nie ustalając kluczowej mocy zainstalowanej elektrycznej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

PB art. 48 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. Zastosowanie przepisu jest usprawiedliwione wyłącznie w przypadku stwierdzenia realizacji budowy obiektu wymagającego pozwolenia lub zgłoszenia.

PB art. 29 § 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu pomp ciepła, wolno stojących kolektorów słonecznych, urządzeń fotowoltaicznych o mocy zainstalowanej elektrycznej nie większej niż 50 kW.

ppsa art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd administracyjny uchyla decyzję w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

ppsa art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga sprawę co do istoty.

Pomocnicze

PB art. 3 § 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja budowli, która obejmuje m.in. wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, a także części budowlane urządzeń technicznych oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia.

PB art. 52 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

W pierwszej kolejności obowiązki należy nakładać na inwestora robót budowlanych.

ppsa art. 77 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Organ administracji publicznej jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

ppsa art. 7

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasada prawdy obiektywnej nakazuje organowi podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

ppsa art. 106 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd może przeprowadzić dowody uzupełniające wyłącznie z dokumentów.

ppsa art. 119 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym.

ppsa art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 210 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.e. art. 3

Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne

u.o.z.e. art. 2

Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy przedwcześnie zastosowały art. 48 Prawa budowlanego, nie wyjaśniając wystarczająco kwestii zastosowania zwolnienia z obowiązku pozwolenia na budowę dla urządzeń fotowoltaicznych o mocy do 50 kW. Nie ustalono mocy zainstalowanej elektrycznej farmy fotowoltaicznej, co jest kluczowe dla zastosowania art. 29 ust. 4 pkt 3 lit. c PB. Niezasadnie nałożono obowiązek na E. T. Wątpliwości co do statusu I. G. jako inwestora i braku oświadczenia w aktach.

Odrzucone argumenty

Organy nadzoru budowlanego mają podstawy do łącznej oceny wszystkich wykonanych robót budowlanych, jeśli tworzą całość techniczno-użytkową. Ciężar dowodu w zakresie braku powiązania techniczno-użytkowego konkretnych instalacji z inwestycją fotowoltaiczną spoczywa na skarżących. Naruszenia art. 10 § 1 czy art. 73 § 1b k.p.a. nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy. Czynności kontrolne z art. 81 ust. 4 PB nie są tożsame z oględzinami z art. 79 k.p.a.

Godne uwagi sformułowania

Przede wszystkim istotne wątpliwości budzi stanowisko DWINB, jakoby art. 29 ust. 4 pkt 3 lit.c PB obejmował wyłącznie przypadki wykonywania prac instalacyjnych na istniejącym obiekcie budowlanym, a nie realizacji obiektu budowlanego od podstaw. Wolno stojące urządzenia techniczne (w tym fotowoltaiczne) mogą bowiem stanowić "budowlę". Skoro z mocy art. 29 ust. 4 pkt 3 lit.c PB ustawodawca zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę i zgłoszenia wolno stojące kolektory słoneczne i urządzenia fotowoltaiczne o mocy zainstalowanej elektrycznej nie większej niż 50 kW, to tym samym obejmuje takim zwolnieniem wszystkie elementy budowalne niezbędne do prawidłowego funkcjonowania i eksploatacji takich urządzeń. W okolicznościach kontrolowanej sprawy organy nie przeprowadziły rzetelnych ustaleń ani ocen w kwestii charakteru przedmiotowych robót budowlanych. Nie ustalono bowiem mocy zainstalowanej elektrycznej realizowanego urządzenia, co ma przecież kluczowe znaczenie dla zastosowania art. 29 ust. 4 pkt 3 lit.c PB.

Skład orzekający

Gabriel Węgrzyn

sprawozdawca

Marta Pawłowska

członek

Wojciech Śnieżyński

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia dla instalacji fotowoltaicznych, w szczególności zwolnienia dla mikroinstalacji."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i interpretacji przepisów w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania. Kluczowe jest ustalenie mocy zainstalowanej elektrycznej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy popularnej tematyki odnawialnych źródeł energii i potencjalnych pułapek prawnych związanych z budową farm fotowoltaicznych. Pokazuje, jak ważne jest prawidłowe ustalenie parametrów technicznych dla zastosowania przepisów.

Farma fotowoltaiczna bez pozwolenia? Sąd wyjaśnia kluczowy przepis Prawa budowlanego.

Dane finansowe

WPS: 100 PLN

Sektor

energetyka

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wr 70/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-05-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Gabriel Węgrzyn /sprawozdawca/
Marta Pawłowska
Wojciech Śnieżyński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
*Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 3 pkt 3, art. 29 ust. 4 pkt 3 lit. c, art. 48 ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński, Sędziowie: Asesor WSA Marta Pawłowska, Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II w dniu 18 maja 2023 r. sprawy ze skarg I. G. oraz M. T. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 listopada 2022 r. nr 1143/2022 w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji; II. zasądza od Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej I. G. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. zasądza od Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego M. T. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 25 XI 2022 r. (nr 1143/2022) Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej "DWINB") - po rozpatrzeniu zażalenia I. G., E. T. oraz M. T. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Wrocławskim (dalej "PINB") z dnia 31 VIII 2022 r. (nr 242/2022) wstrzymujące roboty budowlane prowadzone w związku z samowolną budową farmy fotowoltaicznej na działkach nr [...] i [...] w M., gmina Ż. - uchylił zaskarżone postanowienie w części określającej osoby zobowiązane do wykonania obowiązku i ustalił nowy krąg osób zobowiązanych do wykonania obowiązku tj. inwestorów robót budowlanych polegających na budowie farmy fotowoltaicznej na działkach nr [...] i [...] w M., gmina Ż., I. G. oraz M. T.; w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
Jak wynika z uzasadnienia powyższego postanowienia, DWINB zgodził się z zasadniczymi ocenami PINB co do istnienia w okolicznościach sprawy podstaw do wstrzymania prowadzonych robót budowlanych na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z 7 VII 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2021 r. poz. 2351, ze zm.) – dalej jako "PB". DWINB wyjaśnił, że na skutek informacji z dnia 24 V 2021 r. PINB prowadził czynności wyjaśniające dotyczące realizowanej na działkach nr [...] i [...] w M. inwestycji w postaci farmy fotowoltaicznej (kontrole z dnia 21 VII 2021 r. i z dnia 3 III 2022 r.). W konsekwencji tych czynności PINB, pismem z 21 IV 2022 r., zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie samowolnych robót budowlanych na działkach nr [...] i [...]. W dalszej części uzasadnienia DWINB zaznaczył, że w postępowaniu pierwszoinstancyjnym przeprowadzono czynności dowodowe (m.in. dowód z oględzin przeprowadzonych w dniu 28 VII 2022 r.), w wyniku których ustalono, że na wskazanych działkach realizowana jest inwestycja w postaci farmy fotowoltaicznej. Wykonane są słupy oświetleniowe rozmieszczone po obwodzie działek. Lampy oświetleniowe skierowane są w kierunku przedmiotowych działek. Na granicy działki nr [...] i [...] wykonano skrzynkę elektryczną. Na działce nr [...] wykonano 4 zbiorniki betonowe mogące pełnić funkcję zbiorników na wodę deszczową lub ścieki bytowe. W północno-zachodnim narożniku działki wystaje z gruntu stalowy komin mogący pełnić funkcję czerpni lub wyrzutni powietrza. W okolicy komina widoczne są wystające z ziemi przewody elektryczne. Wzdłuż zachodniej granicy działki znajdował się kontener morski. Z terenu działki nr [...] wyprowadzony jest wąż strażacki za pomocą którego odprowadzana jest woda do studni kanalizacji deszczowej, zlokalizowanej na działce nr [...] (ul. [...]). Wzdłuż, granicy z działką [...] zlokalizowana jest gruntowa instalacja fotowoltaiczna składająca się ze słupów stalowych oraz stalowych belek poprzecznych. Na konstrukcji tej ułożone zostały częściowo panele fotowoltaiczne. Ustalono także, że właścicielką nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] jest I. G., zaś właścicielami nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] są: M. T., E. T. i I. G. Na przedmiotowe roboty budowlane nie zostało udzielone pozwolenie na budowę, jak również nie dokonano zgłoszenia zamiaru ich wykonania.
W ocenie DWINB, opisany wyżej stan faktyczny wskazuje na samowolną budowę obiektu budowlanego w postaci farmy fotowoltaicznej, którą kwalifikować należy jako budowlę. Celem funkcjonowania takiej "farmy fotowoltaicznej" jest czerpanie korzyści z możliwości wytwarzania energii i jej odsprzedaży do operatora sieciowego, co jest powszechnie znanym zjawiskiem w aktualnych warunkach budowlanych panujących na terenie Polski. Uznać również należy, że rzeczona instalacja fotowoltaiczna posiada instalację (instalację elektryczną), która będzie umożliwiać jej funkcjonowanie, została wzniesiona z użyciem wyrobów budowlanych (konstrukcja stalowa), jak również posiada fundamenty (stopy fundamentowe pod poszczególnymi elementami stalowymi), które uniemożliwiają całej konstrukcji możliwość przeniesienia jej w inne miejsce, a skutecznie mogą przeciwstawiać się siłą natury w celu uniknięcia zniszczenia, nie ma przy tym znaczenia możliwość rozebrania danego obiektu, czy też technologii jego wykonania (zob. wyrok NSA z 4 XI 2021 r., III FSK 833/21 – publ. CBOSA ). W konsekwencji słusznie PINB przyjął, że zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 28 PB, na roboty budowlane polegające na wykonaniu instalacji fotowoltaicznej jak w przedmiotowym przypadku (tj. "farmy fotowoltaicznej") wymagane było uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę.
Jednocześnie DWINB wykluczył możliwość zastosowania w sprawie art. 29 ust. 4 pkt 3 lit.c PB, przewidującego zwolnienie inwestycji z obowiązku zgłoszenia i uzyskania pozwolenia na budowę, zaznaczając że ma on zastosowanie wyłącznie w przypadku "instalowania", a więc wykonywania prac na istniejącym obiekcie budowlanym, a nie do tworzenia obiektu budowlanego od podstaw. Co prawda ustawodawca nie zdefiniował nigdzie pojęcia "instalowania", jednakże, mając na uwadze to gdzie znajduje się omawiany przepis, tj. w art. 29 ust. 4 pkt 3 PB oraz pozostałe przepisy zawarte w art. 29 ust. 4 pkt 3, tj. w lit. a, b i d PB, to pojęcie to można odnosić jedynie do drobnych prac, które mają być wykonane na istniejących już obiektach, które służą za nośnik do tej instalacji urządzeń i na których mają one być zamontowane. Dodatkowo – zdaniem DWINB - można posłużyć się tutaj częścią orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 V 2021 r. o sygn. akt II OSK 859/21, w którym stwierdzono, że pojęcie "instalowania" najbardziej zbliżone jest do montażu ponieważ jedna i druga czynność polega na zamontowaniu, przytwierdzeniu czegoś do innego obiektu np. budowlanego. DWINB zaznaczył, że powyższy przepis odnosi się do urządzeń fotowoltaicznych a pojęcie urządzenia (urządzenia budowlanego), zostało zdefiniowane w art. 3 pkt 9 PB, które to również wyróżnia możliwość kwalifikacji od tego, czy dane urządzenie techniczne jest związane z obiektem budowlanym. W kontekście powyższego DWINB zaznaczył, że na przedmiotowych działkach nie znajdują się żadne obiekty budowlane dla których wykonywana instalacja fotowoltaiczna mogłaby pełnić funkcję dopełniającą, czy też jego instalację lub urządzenie techniczne.
Zdaniem DWINB słusznie więc wdrożono procedurę określoną w art. 48 PB, gdyż niezasadnym byłoby działanie na podstawie art. 49f-49i PB (nie mamy do czynienia z samowolą budowlaną istniejącą powyżej 20 lat), czy też art. 50-51 PB (nie mamy do czynienia z innymi robotami budowlanymi, jak budowa obiektu budowlanego bez pozwolenia na budowę, czy też zgłoszenia). Taki stan faktyczny sprawy jak również obowiązujące przepisy spowodowały konieczność zastosowania przez organ nadzoru budowlanego przepisu art. 48 ust. 1 pkt 1 PB. Jednakże biorąc pod uwagę, że I. G. oraz M. T. oświadczyli, że są inwestorami robót budowlanych, ponadto są właścicielami działek nr [...] oraz [...], to w ocenie DWINB niezasadnie nałożono obowiązek wstrzymania robót budowlanych również na E. T., jedną ze współwłaścicielek działki nr [...]. Powyższe wynika z tego, że w art. 52 ust. 1 PB, precyzyjnie wskazano, że w pierwszej kolejności obowiązki należy nakładać na inwestora robót budowlanych w przypadku gdy nie są zakończone, a na gruncie niniejszej sprawy są to I. G. oraz M. T., zaś w stosunku do E. T. nie wskazano nigdzie, że w jakikolwiek sposób uczestniczyła w procesie wykonywania przedmiotowego obiektu. W tym zakresie należało więc zmienić orzeczenie wydane przez PINB.
Skargi na powyższe postanowienie wnieśli I. G. i M. T. wnosząc o jego uchylenie jak i uchylenie poprzedzającego go postanowienia PINB.
W jednobrzmiących skargach zarzucono naruszenie:
- art. 10 §1, art. 28, art. 73 § 1b, art. 79 kpa;
- art. 29 ust. 1 pkt. 19a, 20, 20a, 20aa, 20b PB w brzemieniu obowiązującym od 26 VI 2019 r. do 3 VIII 2020 r.;
- art. 29 ust. 2 pkt.14, 17, 19, 32, ust. 4 pkt. 3a, 3c PB w brzmieniu obowiązującym od 3 VIII 2020 r. do 20 XII 2021 r.;
- art. 3 pkt. 20, 20b, 20h ustawy z 10 IV 1997 r. Prawo energetyczne (Dz.U. z 2022 r., poz. 1385)
- art. 2 pkt. 13, 19 i 19b ustawy z 20 II 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz.U. z 2022 r., 1378).
Uzasadniając zarzuty podniesiono, że niewłaściwie ustalono krąg stron postępowania, w szczególności nie było podstaw do nakładania obowiązku na I. G., bowiem nie była ona inwestorką. Organy naruszyły przy tym swoje obowiązki procesowe nie informując skarżących o terminie kontroli, która została przeprowadzona w dniu 21 VII 2021 r., a nadto w aktach administracyjnych nie pominięto danych osobowych osoby składającej skargę na prowadzone roboty budowlane. Podkreślono, że roboty związane z realizacją sieci i przyłączy (elektrycznych, telekomunikacyjnych), podbudowy słupowej, słupów oświetleniowych, kanalizacji kablowej, masztu antenowego, drenaży i zbiornika rozpoczęto pod rządami PB w wersjach poprzednio obowiązujących, co powinno być brane pod uwagę przy ocenie legalności tych robót. W skardze podkreślono, że na żadne z tych robót nie było wymagane pozwolenie na budowę jak i zgłoszenie. Tak samo nie jest wymagane pozwolenie na budowę jak i zgłoszenie w przypadku realizacji mikroinstalacji w rozumieniu ustawy o odnawialnych źródłach energii, a więc instalacji odnawialnego źródła energii o łącznej mocy zainstalowanej elektrycznej nie większej niż 50 kW. Taki właśnie obiekt stanowi przedmiot inwestycji w niniejszej sprawie. W skardze podniesiono też, że organy nie wyjaśniły, czy wszystkie roboty budowalne są funkcjonalnie powiązane z realizowaną mikroinstalacją, czy też niektóre mogą funkcjonować samodzielnie i niezależnie od niej, jak np. słupy oświetleniowe czy zbiornik. W ocenie skarżących niezrozumiałe jest też objęcie zakresem zakazu działki nr [...], na której nie jest realizowana inwestycja. Mikroinstalacja realizowana jest na nieruchomości nr [...], którą I. G. wydzierżawiła na rzecz M. T., prowadzącego działalność gospodarczą A.
W odpowiedzi na skargę DWINB podtrzymał stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Pismem procesowym z 9 III 2023 r. M. T. wniósł o rozpatrzenie skargi na rozprawie oraz powołanie biegłych: z zakresu instalacji fotowoltaicznych (na okoliczność co to jest mikroinstalacja fotowoltaiczna), z zakresu instalacji melioracyjnych (na okoliczność co to jest urządzenie melioracji wodnej) i z zakresu architektury (na okoliczność czy lampa ogrodowa jest obiektem małej architektury).
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, jakkolwiek nie wszystkie zarzuty skargi można podzielić.
Dla oceny zasadności skargi rozstrzygające znaczenie ma treść art. 48 ust. 1 oraz art. 29 ust. 4 pkt 3 lit.c PB.
Zgodnie z art. 48 ust. 1 PB, organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.
Zastosowanie powyższego przepisu będzie zatem usprawiedliwione wyłącznie w przypadku, gdy stwierdzona zostanie realizacja budowy takiego obiektu budowlanego, który wymaga pozwolenia na budowę lub zgłoszenia.
Zgodnie zaś z art. 29 ust. 4 pkt 3 lit.c PB, nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu pomp ciepła, wolno stojących kolektorów słonecznych, urządzeń fotowoltaicznych o mocy zainstalowanej elektrycznej nie większej niż 50 kW z zastrzeżeniem, że do urządzeń fotowoltaicznych o mocy zainstalowanej elektrycznej większej niż 6,5 kW stosuje się obowiązek uzgodnienia z rzeczoznawcą do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych pod względem zgodności z wymaganiami ochrony przeciwpożarowej, zwany dalej "uzgodnieniem pod względem ochrony przeciwpożarowej", projektu tych urządzeń oraz zawiadomienia organów Państwowej Straży Pożarnej, o którym mowa w art. 56 ust. 1a PB.
Powyższy przepis expressis verbis zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę oraz zgłoszenia roboty budowlane polegające na instalowaniu pomp ciepła, wolno stojących kolektorów słonecznych, urządzeń fotowoltaicznych o mocy zainstalowanej elektrycznej nie większej niż 50 kW. Jeżeli więc przedmiotem robót budowalnych będzie tego rodzaju inwestycja, brak będzie podstaw do uznania, że wymagane było pozwolenie na budowę lub zgłoszenie, a tym samym brak będzie podstaw do wydania postanowienia wstrzymującego roboty budowlane na podstawie art. 48 ust. 1 PB.
W okolicznościach kontrolowanej sprawy organy obu instancji przedwcześnie zastosowały art. 48 ust. 1 PB nie wyjaśniając w sposób wystarczający kwestii zastosowania w sprawie art. 29 ust. 4 pkt 3 lit.c PB.
Przede wszystkim istotne wątpliwości budzi stanowisko DWINB, jakoby art. 29 ust. 4 pkt 3 lit.c PB obejmował wyłącznie przypadki wykonywania prac instalacyjnych na istniejącym obiekcie budowlanym, a nie realizacji obiektu budowlanego od podstaw. DWINB pominął, że powołany przepis dotyczy robót budowlanych polegających na instalowaniu obiektów "wolno stojących". W związku z tym nie sposób uznać, że art. 29 ust. 4 pkt 3 lit.c PB reguluje przypadki instalowania urządzeń na istniejącym już obiekcie budowlanym. DWINB zresztą na poparcie swojej tezy powołuje nieadekwatne orzeczenie dotyczące innego rodzaju inwestycji (rozbudowa/przebudowa urządzeń radiokomunikacyjnych na obiektach budowlanych) oraz innej podstawy prawnej (art. 29 ust. 2 pkt 15 PB w wersji sprzed 19 IX 2020 r.).
W okolicznościach sprawy realizowany jest niewątpliwie obiekt wolno stojący, tak więc nie można wykluczać możliwości zastosowania w sprawie zwolnienia wynikającego z art. 29 ust. 4 pkt 3 lit.c PB. Bez znaczenia jest przy tym eksponowanie przez organy nadzoru budowlanego, że realizowana inwestycja stanowi "budowlę" w rozumieniu art. 3 pkt 3 PB. Wolno stojące urządzenia techniczne (w tym fotowoltaiczne) mogą bowiem stanowić "budowlę". Wynika to jednoznacznie z art. 3 pkt 3 PB, który potwierdza, że budowlą są m.in. wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, a także części budowlane urządzeń technicznych oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową.
Skoro z mocy art. 29 ust. 4 pkt 3 lit.c PB ustawodawca zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę i zgłoszenia wolno stojące kolektory słoneczne i urządzenia fotowoltaiczne o mocy zainstalowanej elektrycznej nie większej niż 50 kW, to tym samym obejmuje takim zwolnieniem wszystkie elementy budowalne niezbędne do prawidłowego funkcjonowania i eksploatacji takich urządzeń. Urządzenie fotowoltaiczne to nie same panele ale tworząca je całość techniczno-użytkowa, a więc także części budowlane i instalacyjne tych urządzeń niezbędne do ich prawidłowego funkcjonowania.
W okolicznościach kontrolowanej sprawy organy nie przeprowadziły rzetelnych ustaleń ani ocen w kwestii charakteru przedmiotowych robót budowlanych. Nie ustalono bowiem mocy zainstalowanej elektrycznej realizowanego urządzenia, co ma przecież kluczowe znaczenie dla zastosowania art. 29 ust. 4 pkt 3 lit.c PB. W tym zakresie PINB ograniczył się w motywach swojego postanowienia do stwierdzenia, że roboty budowalne mają doprowadzić do realizacji farmy fotowoltaicznej łączącej w jeden system "dziesiątki, a nawet setki lub tysiące modułów ustawionych na wspólnej przestrzeni". Z oczywistych względów nie może być to traktowane jako ustalenie spełniające standard procesowej wiarygodności. Przedwczesne było więc uznanie, że wystąpiły podstawy do zastosowania w sprawie art. 48 ust. 1 PB.
Organ administracji publicznej w ramach postępowania administracyjnego zobowiązany jest do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, co expressis verbis wynika z art. 77 § 1 kpa. Obowiązek ten służy realizacji – wynikającej z art. 7 kpa - zasady prawdy obiektywnej, nakazującej organowi podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Wszelkie zaś dowody istotnych okoliczności sprawy muszą zostać utrwalone w aktach. Tylko pod takim warunkiem możliwa jest weryfikacja zupełności i prawidłowości ustaleń organu.
Pomijając ustalenia w wyżej określonym zakresie organy naruszyły w sposób istotny art. 77 § 1 kpa. W konsekwencji Sąd zobligowany był do uchylenia postanowienia DWINB jak i utrzymanego nim w mocy postanowienia PINB na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c w zw. z art. 135 ustawy z 30 VIII 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259, ze zm.) – dalej "ppsa".
Rozpatrując sprawę ponownie należy uzupełnić postępowanie dowodowe w zakresie pozwalającym stwierdzić, czy przedmiotowe roboty budowlane wymagały pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Oczywiście ewentualne ustalenie, że moc zainstalowana elektryczna realizowanego urządzenia nie przekracza 50 kW, nie przesądza o braku podstaw do weryfikacji zgodności z prawem realizowanych robót, ale z całą pewności wykluczy dopuszczalność orzekania w trybie art. 48 PB, w oparciu o który wydano zaskarżone postanowienie. Dalsze czynności organów zostaną oczywiście podjęte stosownie do wyników ustaleń w powyższej kwestii. Należy jednak w tym miejscu zaznaczyć, że rację mają skarżący podnosząc, że z lektury zaskarżonych postanowień jak i z materiału dowodowego sprawy nie sposób uzyskać informacje, jakie roboty budowalne zostały stwierdzone w obrębie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] i z jakich przyczyn została ona objęta nakazem wstrzymania robót budowlanych. Jakkolwiek na nieruchomości tej występują trzy słupy oświetleniowe, to jednak trudno taką okoliczność uznać za przesądzającą o zamiarze realizowania tam urządzenia fotowoltaicznego. Organy zatem wyjaśnią tę okoliczność w sytuacji ewentualnego stwierdzenia podstaw do ponownego wydania postanowienia z art. 48 ust. 1 PB. Tak samo wątpliwości budziło objęcie zakresem obowiązku wstrzymania robót I. G., mimo że w piśmie z dnia 15 V 2022 r. wyjaśniała, że wydzierżawiła nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] na rzecz M. T. i do niego też odesłała w kwestii szczegółów. Tymczasem DWINB w motywach swojego postanowienia powołuje się na bliżej nieoznaczone "oświadczenie" I. G. jakoby była inwestorką, mimo że nie ma takiego "oświadczenia" w aktach administracyjnych.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skarżących, to nie zasługują one na uwzględnienie. Przede wszystkim organy nadzoru budowlanego mają podstawy do łącznej oceny wszystkich wykonanych robót budowlanych (a więc zarówno betonowych, murarskich, montażowych czy instalacyjnych) pod warunkiem, że w ich wyniku powstaje obiekt budowalny stanowiący całość techniczno-użytkową. Jeśli roboty budowlane tworzą pewną całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami, nie można w takiej sytuacji dzielić całego zamierzenia na poszczególne elementy składowe i oceniać z osobna, czy wymagają one zgłoszenia, czy też pozwolenia (podobnie wyrok NSA z 20 III 2015 r., II OSK 2379/13, publ. CBOSA). Jeżeli zaś w istocie konkretne instalacje czy obiekty na terenie działki nr [...] nie są pod względem techniczno-użytkowym powiązane z inwestycją fotowoltaiczną, skarżący powinni tę okoliczność podnieść w toku postępowania administracyjnego i poprzeć stosownymi dowodami. Trzeba bowiem podkreślić, że w świetle art. 7 kpa, czynności wyjaśniające podejmowane są zarówno z urzędu jak i na wniosek strony. W postępowaniu administracyjnym nierzadko ciężar przeprowadzenia dowodu spoczywa na tym, kto z określonego faktu wywodzi dla siebie skutki prawne (wyrok NSA z 27 VIII 2010 r., II OSK 1131/10 – publ. CBOSA). Odnosząc się do zarzutu naruszenia zasady czynnego udziału w postępowaniu, czy pozostawienia w aktach administracyjnych danych osobowych osoby składającej skargę na prowadzone roboty budowlane, należy podkreślić, że skuteczność tego rodzaju zarzutu uzależniona jest od wykazania, że konkretne uchybienia procesowe mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wynika to przede wszystkim z art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ppsa, według którego sąd administracyjny uchyla decyzję w przypadku takiego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tymczasem skarżący nie wykazali, by powołane przez nich naruszenia art. 10 § 1 czy art. 73 § 1b kpa miały jakikolwiek wpływ na wynik sprawy. Zasygnalizować przy tym należy, że w świetle art. 81 ust. 4 PB, organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego przy wykonywaniu obowiązków określonych przepisami prawa budowlanego mogą dokonywać czynności kontrolnych. Protokolarne ustalenia dokonane w toku tych czynności stanowią podstawę do wydania decyzji oraz podejmowania innych środków przewidzianych w przepisach prawa budowlanego. W orzecznictwie wyrażono przy tym zasadne stanowisko, że czynności kontrolne prowadzone w trybie art. 81 ust. 4 PB nie są tożsame z oględzinami jako czynnością procesową przewidzianą w art. 79 kpa. Nie mają w związku z tym do nich zastosowania wymogi wynikające z treści tego przepisu jak: zawiadomienie o miejscu i terminie oględzin na siedem dni przed terminem oraz zagwarantowanie stronie prawa udziału w oględzinach (wyrok NSA z 23 II 2022 r., II OSK 627/19, publ. CBOSA).
Sąd nie uwzględnił wniosku dowodowego o powołanie biegłych, zawartego w piśmie procesowym z 9 III 2023 r., albowiem jak wynika z art. 106 § 3 ppsa, sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Z przepisu tego wynika więc, że sąd administracyjny może przeprowadzić dowody uzupełniające wyłącznie z dokumentów. Tym samym brak jest podstaw do przeprowadzenia na etapie sądowoadministracyjnym dowodu z opinii biegłego.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 210 § 2 ppsa uwzględniając poniesione przez strony skarżące celowe koszty w kwocie po 100 zł (wpis od skargi).
Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 ppsa, zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI