II SA/Wr 697/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2024-03-26
NSAbudowlaneWysokawsa
warunki zabudowyfarma fotowoltaicznaplanowanie przestrzenneczęść działkigrunt rolnyOZEinwestycjeNSAWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające ustalenia warunków zabudowy dla farmy fotowoltaicznej, uznając dopuszczalność wnioskowania o część działki ewidencyjnej, zwłaszcza w przypadku inwestycji OZE.

Skarżąca spółka wniosła o ustalenie warunków zabudowy dla farmy fotowoltaicznej na części działki. Organy obu instancji odmówiły, uznając, że wniosek musi dotyczyć całej działki ewidencyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił te decyzje, stwierdzając, że dopuszczalne jest ustalenie warunków zabudowy dla części działki, szczególnie w kontekście inwestycji OZE, które mają priorytetowy charakter. Sąd wskazał jednak na potrzebę analizy ochrony gruntów rolnych wewnątrz wyznaczonego terenu i możliwość uzupełnienia wniosku przez inwestora.

Sprawa dotyczyła skargi S. sp. z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy, która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy R. odmawiającą ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie farmy fotowoltaicznej o mocy do 20 MW na części działki nr [...]. Organy uznały, że wniosek o warunki zabudowy musi dotyczyć całej działki ewidencyjnej, a nie tylko jej fragmentu, powołując się na ochronę gruntów rolnych klasy IIIb znajdujących się wewnątrz planowanego terenu inwestycji. Skarżąca spółka argumentowała, że dopuszczalne jest ustalenie warunków zabudowy dla części działki, zgodnie z nowymi przepisami i orzecznictwem NSA. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przychylił się do stanowiska skarżącej. Sąd podkreślił, że nowelizacja ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wprowadziła pojęcie 'terenu objętego wnioskiem' i 'frontu terenu', co sugeruje dopuszczalność wnioskowania o część działki. Sąd powołał się na orzecznictwo NSA, które dopuszcza takie rozwiązanie, zwłaszcza w przypadku dużych działek ewidencyjnych i inwestycji o szczególnym charakterze, jak farmy fotowoltaiczne. Sąd zaznaczył, że inwestycje OZE mają szczególny priorytetowy charakter, co potwierdza m.in. wyłączenie stosowania zasady dobrego sąsiedztwa dla tego typu przedsięwzięć. Jednocześnie Sąd podzielił wątpliwości organów co do ochrony gruntów rolnych klasy IIIb i wskazał, że organ I instancji powinien umożliwić inwestorowi uzupełnienie wniosku lub wykazanie, jak zostaną zachowane te grunty. W związku z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, dopuszczalne jest ustalenie warunków zabudowy dla części działki ewidencyjnej, zwłaszcza w przypadku inwestycji o szczególnym, priorytetowym charakterze, jak farmy fotowoltaiczne.

Uzasadnienie

Nowelizacja przepisów u.p.z.p. wprowadziła pojęcia 'terenu objętego wnioskiem' i 'frontu terenu', co sugeruje dopuszczalność wnioskowania o część działki. Orzecznictwo NSA również dopuszcza takie rozwiązanie w szczególnych sytuacjach, a inwestycje OZE kwalifikują się jako takie sytuacje ze względu na ich priorytetowy charakter i cel promowania energii odnawialnej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

u.p.z.p. art. 52 § ust. 2 pkt 1, pkt 1a

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Wniosek o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego (oraz decyzji o warunkach zabudowy na mocy odesłania z art. 64) powinien zawierać określenie granic terenu objętego wnioskiem, co sugeruje dopuszczalność wnioskowania o część działki ewidencyjnej.

u.p.z.p. art. 61 § ust. 1 pkt 4, pkt 5

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Organy błędnie uznały, że warunki te nie zostały spełnione, opierając się na założeniu, że wniosek dotyczy całej działki, a nie jej części.

u.p.z.p. art. 61 § ust. 5a

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

W celu ustalenia wymagań dla nowej zabudowy właściwy organ wyznacza obszar analizowany wokół terenu objętego wnioskiem, co odnosi się do 'terenu', a niekoniecznie całej działki ewidencyjnej.

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa prawna uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z powodu naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego.

k.p.a. art. 135

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa prawna uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

p.u.s.a. art. 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Określa właściwość sądów administracyjnych do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 134

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres kontroli sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna orzeczenia o kosztach postępowania.

Pomocnicze

u.p.z.p. art. 61 § ust. 3

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Wyłączenie konieczności spełnienia wymogów zasady dobrego sąsiedztwa i dostępu do drogi publicznej dla inwestycji OZE potwierdza ich szczególny, priorytetowy charakter i uzasadnia odejście od ścisłego stosowania przepisów.

u.o.g.r.l. art. 7 § ust. 2a

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Wskazano na niespełnienie przesłanek do zastosowania wyjątku od zasady uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych, co było jednym z argumentów organów.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Naruszenie zasady dobrej administracji poprzez niewłaściwe rozpatrzenie materiału dowodowego i brak wszechstronności.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Naruszenie zasady wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Błędne przyjęcie, że należało utrzymać w mocy decyzję organu I instancji.

k.p.a. art. 79a § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Sąd wskazał na możliwość zastosowania tego przepisu w celu umożliwienia inwestorowi zmiany lub uzupełnienia wniosku.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Dopuszczalność ustalenia warunków zabudowy dla części działki ewidencyjnej, zwłaszcza w kontekście inwestycji OZE. Nowelizacja przepisów u.p.z.p. wprowadziła pojęcia 'terenu objętego wnioskiem' i 'frontu terenu', co sugeruje dopuszczalność wnioskowania o część działki. Inwestycje OZE mają szczególny, priorytetowy charakter, co uzasadnia odejście od ścisłego stosowania niektórych przepisów (np. zasady dobrego sąsiedztwa).

Odrzucone argumenty

Argumentacja organów obu instancji opierająca się na konieczności rozpatrywania wniosku o warunki zabudowy w odniesieniu do całej działki ewidencyjnej. Utrzymanie w mocy decyzji odmawiającej ustalenia warunków zabudowy ze względu na rzekome niespełnienie warunków z art. 61 ust. 1 pkt 4 i 5 u.p.z.p. oraz wątpliwości co do ochrony gruntów rolnych klasy IIIb.

Godne uwagi sformułowania

Pojęcia działki ewidencyjnej i terenu na użytek rozpoznawania spraw o ustalenie warunków zabudowy nie są bowiem pożsamości. W najnowszym orzecznictwie sądowo-administracyjnym nie wyklucza się możliwości ustalenia warunków zabudowy dla terenu, który stanowi część działki ewidencyjnej. Inwestycje OZE mają zaś szczególny priorytetowy charakter, o czym świadczą szczególne regulacje związane z ich realizacją. Każdy krok w celu zwiększenia dostępności energii słonecznej ma fundamentalne znaczenie w transformacji polityki energetycznej i zmniejszenia uzależnienia od tradycyjnej energii, jak i ochronę klimatu.

Skład orzekający

Adam Habuda

przewodniczący

Halina Filipowicz-Kremis

sprawozdawca

Olga Białek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie warunków zabudowy dla inwestycji OZE, dopuszczalność wnioskowania o część działki ewidencyjnej, interpretacja przepisów u.p.z.p. w kontekście inwestycji OZE."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji inwestycji OZE i wymaga analizy konkretnych okoliczności faktycznych, w tym ochrony gruntów rolnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego tematu inwestycji OZE i ich zgodności z przepisami o planowaniu przestrzennym, a także interpretacji pojęcia 'terenu' w kontekście działki ewidencyjnej, co jest istotne dla wielu inwestorów i prawników.

Farma fotowoltaiczna na części działki? Sąd administracyjny wyjaśnia kluczowe zasady.

Sektor

energetyka

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wr 697/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-03-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-12-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Adam Habuda /przewodniczący/
Halina Filipowicz-Kremis /sprawozdawca/
Olga Białek
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Sygn. powiązane
II OSK 1489/24 - Wyrok NSA z 2025-07-17
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 977
art. 52 ust. 2 pkt 1,  pkt 1a,  art. 61 ust. 5a
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r.  o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Adam Habuda, Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek, Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II w dniu 26 marca 2024 r. sprawy ze skargi S. sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 22 września 2023 r. Nr SKO/PP-412/62/2023 w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie farmy fotowoltaicznej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy na rzecz skarżącej kwotę 500 (słownie: pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
S. Sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej: skarżąca spółka, strona skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy (dalej: SKO, Kolegium, organ odwoławczy) z 22 września 2023 r. (Nr SKO/PP-412/62/2023), którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy R. (dalej: Wójt, organ I instancji) z 2 sierpnia 2023 r. (Nr 34/2023) odmawiającej ustalenia na rzecz skarżącej spółki warunków zabudowy dla inwestycji: "Budowa farmy fotowoltaicznej o łącznej mocy do 20 MW wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną", planowaną do realizacji na terenie części działki nr [...], obręb K., gmina R.
Decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Wnioskiem z 1 czerwca 2023 r. strona skarżąca wystąpiła do organu I instancji o ustalenie warunków zabudowy dla przedsięwzięcia polegającego na budowie farmy fotowoltaicznej o łącznej mocy do 20 MW z możliwością realizacji w etapach - każdy o mocy do 1 MW wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną na terenie obejmującym część działki ewidencyjnej nr [...], obręb K., gmina R.
Wójt pismem z 20 czerwca 2023 r. przedłożył Staroście Lubińskiemu, celem uzgodnienia w odniesieniu do gruntów wykorzystywanych na cele rolne i leśne w rozumieniu przepisów o gospodarce nieruchomościami, projekt decyzji odmawiającej ustalenia warunków zabudowy dla projektowanej inwestycji. Pismem w tej samej dacie organ I instancji przesłał stronom postępowania projekt decyzji odmownej. Organ uzgodnieniowy nie udzielił odpowiedzi, co oznacza, że projekt decyzji został uzgodniony w sposób milczący.
Skarżąca spółka w piśmie z 30 czerwca 2023 r. wyraziła swoje zastrzeżenia do przedstawionego projektu decyzji. Jako główne i podstawowe zastrzeżenie wskazała, że zgodnie z aktualnym nurtem orzeczniczym prezentowanym przez NSA, dopuszczalne jest wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla terenu stanowiącego część działki ewidencyjnej.
Decyzją z 2 sierpnia 2023 r. (Nr 34/2023), Wójt odmówił ustalenia na rzecz strony skarżącej warunków zabudowy dla inwestycji: "Budowa farmy fotowoltaicznej o łącznej mocy do 20 MW wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną", planowaną do realizacji na terenie części działki nr [...], obręb K., gmina R.
Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ I instancji wskazał, że planowane zamierzenie inwestycyjne należy do kategorii inwestycji o których mowa w art. 4 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2023 r. poz. 977) - dalej jako: u.p.z.p. i tym samym zgodnie z art. 59 ust. 1 u.p.z.p. wymagało ustalenia warunków zabudowy. Organ oceniając łączne spełnienie warunków, które umożliwiałyby wydanie wnioskowanej decyzji (art. 61 ust. 1 pkt 1 – 6 u.p.z.p.) stwierdził, że zostały spełnione warunki jedynie z pkt 2 oraz z pkt 3. Wójt stwierdził natomiast, że nie spełniono warunku z pkt 4, a także warunku z pkt 5. Podkreślono, że inwestycja planowana jest do lokalizacji na terenie oznaczonym w ewidencji gruntów symbolami RIVa, RIVb, RV, RVI, N o powierzchni [...] ha. Cała działka nr [...] w ewidencji gruntów oznaczona jest symbolami Rlllb, RIVa, RIVb, RV, RVI, Lz, N o łącznej powierzchni [...] ha. Zakres inwestycji przedstawiony we wniosku o wydanie decyzji dotyczy części działki, przez co pominięto aspekt ochrony całych gruntów klasy I-III w obrębie działki ewidencyjnej. Z racji niespełnienia wymagań art. 61 ust. 1 pkt 4 i 5 u.p.z.p. odstąpiono od analizy zabudowy zlokalizowanej na obszarze analizowanym. W zakresie warunku postawionego przez ustawodawcę w pkt 6 Wójt wskazał, że zamierzenie budowlane nie znajduje się w obszarze: a) w stosunku do którego decyzją o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej, o której mowa w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o przygotowaniu i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 273 ze zm.), ustanowiony został zakaz, o którym mowa w art. 22 ust. 2 pkt 1 tej ustawy, b) strefy kontrolowanej wyznaczonej po obu stronach gazociągu, c) strefy bezpieczeństwa wyznaczonej po obu stronach rurociągu.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła skarżąca spółka zarzucając w nim naruszenie art. 61 ust. 1 pkt 4, 5 u.p.z.p. poprzez błędną wykładnię a w konsekwencji jego niezastosowanie. W odwołaniu podkreślono, że błędne jest przyjęte w zaskarżonym rozstrzygnięciu założenie, że ustalenie warunków zabudowy odnosi się do działki objętej wnioskiem jako całości, nie zaś do tej części, która w wyniku realizacji będzie zabudowana lub w inny sposób zagospodarowana. Jednocześnie wskazano, że w złożonym wniosku inwestor oznaczył teren przeznaczony pod inwestycję jako część działki z pominięciem obszaru sklasyfikowanego jako grunt orny klasy IIIb.
Po rozpatrzeniu odwołania SKO wydało przywołaną na wstępie decyzję utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Kolegium stwierdziło, iż Wójt zasadnie odmówił ustalenia warunków zabudowy dla wnioskowanej inwestycji. Organ odwoławczy wskazał, że zasadniczą kwestią w sprawie było rozstrzygnięcie, czy możliwe jest ustalenie warunków zabudowy dla części działki nr [...], obręb K., gmina R., tak jak to zakreślił inwestor we wniosku. Kolegium wskazało, że działka nr [...] o łącznej powierzchni [...] ha składa się z następujących użytków i klas: Rlllb – [...] ha; RIVa – [...] ha; RIVb – [...] ha; RV – [...] ha; RVI – [...] ha; Lz – [...] ha; N – [...] ha. Zdaniem SKO nie było jednak podstaw do uznania za prawidłowe zgłoszenia przez inwestora we wniosku tylko części działki. Kolegium dostrzegając wprowadzone od 3 stycznia 2022 r. do u.p.z.p. zmiany uznało, że uzasadnione są one szczególnymi przypadkami, w których decyzja o warunkach zabudowy dotyczyć może części. a nie całości działki ewidencyjnej. Jednak jak wskazano, w niniejszej sprawie nie zachodziła żadna uzasadniona przyczyna, dla której należałoby ustalić warunki zabudowy dla części działki nr [...]. W ocenie Kolegium za takim stanowiskiem przemawiał fakt, że na działce nr [...] wyznaczony przez inwestora teren pod planowaną inwestycję, co prawda znajduje się na gruntach rolnych klasy RIVa, RIVb, RV, RVI, N, ale jednocześnie wewnątrz tego obszaru znajdują się grunty rolne Rlllb, objęte szczególną ochroną prawną. Kolegium wskazało na wątpliwości dotyczące możliwości zachowania rolniczego charakteru gruntów klasy RIIIb w czasie funkcjonowania farmy fotowoltaicznej. Zdaniem SKO trudno przyjąć, iż grunty te będą nadal uprawiane rolniczo, gdy będą dookoła otoczone wnioskowaną inwestycją, a nawet gdyby nie były uprawiane rolniczo, to mając na względzie, że żywotność farm fotowoltaicznych jest przewidziana na około 29 lat, to sam upływ tego czasu spowoduje, że stracą one charakter rolniczy, bowiem przez cały ten czas, w związku z nieprzeprowadzaniem na nich zabiegów agrotechnicznych w ramach upraw polowych, nie będą utrzymywane w dobrej kulturze rolnej. Nadto Kolegium wskazało na brak możliwości zastosowania w sprawie wyjątku od ogólnie obowiązującej regulacji z art. 7 ust. 2a ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2409 ze zm.) - dalej jako: u.o.g.r.l., ponieważ nie zostały łącznie spełnione wszystkie przesłanki w nim określone, np. przesłanka z pkt 4, gdyż powierzchnia gruntu klasy RIIIb wynosi [...] ha, a nie maksymalnie 0,5 ha. Konkludując, SKO stwierdziło, że analizie należy poddać teren całej działki nr [...], a nie jedynie jej części, na których inwestor planuje budowę elektrowni fotowoltaicznej.
W skardze na decyzję SKO zarzucono: 1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 61 ust. 3-6 u.p.z.p, poprzez ich błędne zastosowanie, polegające na uznaniu przez organ, że wniosek skarżącej spółki o ustalenie warunków zabudowy dla planowanej inwestycji powinien być rozpatrywany w oparciu o całość działki ewidencyjnej nr [...], podczas gdy dotyczył on tylko części działki ewidencyjnej nr [...], co wynika z wniosku oraz załącznika graficznego; art. 52 ust. 2 pkt 1a u.p.z.p. w zw. z art. 64 ust. 1 u.p.z.p. poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że poprzez określenie "granice terenu objętego wnioskiem" rozumieć należy istniejące prawnie granice, których przebieg ustalony został w trybie przewidzianym obowiązującymi przepisami, co wyklucza wskazywanie przez inwestora terenu stanowiącego tylko część działki ewidencyjnej; 2. naruszenie przepisów postępowania: art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego oraz błędne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie należało utrzymać w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy dla wnioskowanej inwestycji. W rezultacie wniesiono o: zmianę zaskarżonej decyzji; uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta; zasadzenie na jej rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżąca spółka umotywowała zarzuty skargi, podkreślając m.in., że pojęcia działki ewidencyjnej i terenu na użytek rozpoznawania spraw o ustalenie warunków zabudowy nie są tożsame, a nadto w decyzji o warunkach zabudowy dopuszczalne jest wyodrębnienie części działki jako terenu inwestycji.
W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492, ze zm.) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Przy czym w myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) - dalej jako: p.p.s.a., rozstrzygając w granicach danej sprawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną jednakże powyższe regulacje nie pozwalają sądowi na stosowanie przy orzekaniu zasad współżycia społecznego lub zasad słuszności. Uchylenie decyzji lub postanowienia, względnie stwierdzenie ich nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania lub prawa materialnego, odpowiednio mogących mieć lub mających wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 p.p.s.a.).
Oceniając legalność zaskarżonej decyzji w tak zakreślonych granicach Sąd uznał, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Kontroli Sądu w niniejszej sprawie podlega opisana na wstępie decyzja SKO utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, którą odmówiono ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie farmy fotowoltaicznej.
Podstawę powyższego rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 61 ust. 1 u.p.z.p. Istota sporu w sprawie sprowadza się do oceny, czy dopuszczalne jest ustalenie warunków zabudowy dla objętej wnioskiem inwestycji na części działki geodezyjnej. Powołany przez organy brak możliwości ustalenia warunków zabudowy dla części działki był w niniejszej sprawie przyczyną wydania decyzji odmownej.
Przy rozstrzyganiu przedstawionego zagadnienia należało uwzględnić, że postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone było wskutek wniosku, który wpłynął do organu I instancji 7 czerwca 2023 r. Z kolei 3 stycznia 2022 r. weszła zaś w życie nowelizacja przepisów u.p.z.p. dokonana ustawą z 17 września 2021 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2021 r., poz. 1986) w której, między innymi, wprowadzono zmianę w treści art. 52 ust. 2 pkt 1, dodano również do tego artykułu pkt 1a oraz dokonano zmiany w art. 61 dodając ust. 5a.
W związku z powyższym należy wskazać, że zgodnie z nowym brzmieniem art. 52 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p. wniosek o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego powinien zawierać mapę zasadniczą lub, w przypadku jej braku, mapę ewidencyjną, pochodzące z państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, obejmujące teren, którego wniosek dotyczy, wraz z obszarem, na który inwestycja będzie oddziaływać, w skali 1:500 lub 1:1000, a w stosunku do inwestycji liniowych również w skali 1:2000, w postaci: a) elektronicznej - w obowiązującym państwowym systemie odniesień przestrzennych albo b) papierowej. Z kolei na podstawie art. 52 ust. 2 pkt 1a u.p.z.p. wniosek o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego powinien zawierać: określenie granic terenu objętego wnioskiem. Przywołane przepisy na mocy odesłania z art. 64, znajdują zastosowanie także do decyzji o warunkach zabudowy. Z kolei na podstawie art. 61 ust. 5a u.p.z.p. w celu ustalenia wymagań dla nowej zabudowy i zagospodarowania terenu właściwy organ wyznacza wokół terenu, o którym mowa w art. 52 ust. 2 pkt 1a, na kopii mapy zasadniczej lub mapy ewidencyjnej dołączonej do wniosku o ustalenie warunków zabudowy obszar analizowany w odległości równej trzykrotnej szerokości frontu terenu, o którym mowa w art. 52 ust. 2 pkt 1a, jednak nie mniejszej niż 50 m oraz nie większej niż 200 m, i przeprowadza na nim analizę cech zabudowy i zagospodarowania terenu w zakresie warunków, o których mowa w ust. 1 pkt 1a. Przez front terenu należy rozumieć tę część granicy działki budowlanej, która przylega do drogi publicznej, drogi wewnętrznej lub granicy działki obciążonej służebnością drogową, z której odbywa się główny wjazd na działkę.
We wskazanych normach mowa jest zatem o "terenie" a nie o działce ewidencyjnej w rozumieniu prawa geodezyjnego i kartograficznego. Prawodawca jednoznacznie przy tym odwołał się do szerokości frontu terenu objętego wnioskiem, a nie o szerokości frontu działki ewidencyjnej.
Także w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. Nr 164, poz. 1588) wyraźnie rozróżnia się pojęcie działki i terenu. Do pojęcia terenu prawodawca odwołał się wprost w § 1 pkt 2, § 5 ust. 1 i 2, § 6 ust. 1, § 9 ust. 1 tego aktu prawnego, co wskazuje, że jego zamiarem jest dopuszczenie możliwości ustalania warunków zabudowy dla fragmentów działek ewidencyjnych. Pojęcia działki i terenu na użytek rozpoznawania spraw o ustalenie warunków zabudowy nie są bowiem pojęciami tożsamymi.
Z przedstawionych powodów normatywnych w najnowszym orzecznictwie sądowo-administracyjnym nie wyklucza się możliwości ustalenia warunków zabudowy dla terenu, który stanowi część działki ewidencyjnej (por. np. wyrok NSA z 10 października 2023 r., sygn. akt. II OSK 83/23 – nie publ., wyrok NSA z 14 czerwca 2023 r., sygn. akt II OSK 1751/22, publ. CBOSA). Istotne jest wykreślenie tych granic w jasny i precyzyjny sposób.
Odnosząc się do przywołanej przez Kolegium linii orzeczniczej, która opowiada się za niedopuszczalnością ustalenia warunków zabudowy dla terenu obejmującego tylko część działki lub działek ewidencyjnych, w ocenie Sądu, podkreślić jednak trzeba, że także w tym stanowisku dopuszcza się odstępstwo od tej zasady ze względu na występujące w danym przypadku szczególne względy faktyczne lub prawne (por. NSA w wyroku z 16 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 743/17, publ. CBOSA). Analiza orzecznictwa prowadzi także do wniosku, że do wskazanych szczególnych okoliczności faktycznych i prawnych uzasadniających wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla terenu stanowiącego część działki ewidencyjnej, zalicza się między innymi sytuacje, w której teren inwestycji na który składa się część działki ewidencyjnej, obejmuje wyłącznie grunty niewymagające zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne a równocześnie teren ten można jednoznacznie wyodrębnić i przedstawić na załączniku graficznym do decyzji (por. np. wyroki NSA z: 15 lutego 2022 r. sygn. akt II OSK 712/21, 14 czerwca 2022 r. sygn. akt II OSK 1082/21, publ. CBOSA). W takim przypadku decyzja o warunkach zabudowy powinna określać, między innymi, linie rozgraniczające teren inwestycji wyznaczone na mapie w odpowiedniej skali (art. 54 pkt 3 w związku z art. 64 ust. 1 u.p.z.p). Za pomocą tych linii powinno nastąpić wyodrębnienie (wskazanie) konkretnej części działki na której zamierzenie budowlane ma być realizowane bez naruszenia powszechnie obowiązujących przepisów. Jak się wskazuje taka wykładnia ma silne uzasadnienie w normach konstytucyjnych i pozwala na wyważenie wartości takich jak prawo własności (art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 3 Konstytucji RP w związku z art. 6 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p) oraz ochrona środowiska i zrównoważony rozwój (art. 5 i art. 74 Konstytucji RP w związku z art. 1 ust. 1 u.p.z.p). W rezultacie wykładania taka pozwala także zachować przewidzianą w art. 7 ust. 1 i ust. 2 u.o.g.r.l. zasadę uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne.
Dopuszczalność określenia we wniosku granic terenu przeznaczonego na realizację zamierzenia budowalnego jedynie do części działki, a w konsekwencji wskazanie tego terenu w decyzji o warunkach zabudowy i uwidocznienie tej części działki w załączniku graficznym stanowiącym integralną część decyzji, dopuszcza się zwłaszcza w przypadkach, gdzie występuje duża działka ewidencyjna. W orzecznictwie NSA przyjmuje się także, że wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla części działki ewidencyjnej jest możliwe, ze względu na uwarunkowania urbanistyczne, kiedy z analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu w zakresie warunków w oparciu o parametry zabudowy sąsiednich działek ewidencyjnych wynika, że ustalenie warunków zabudowy dla części działki ewidencyjnej nie prowadzi do naruszenia ładu przestrzennego i wymogów, o których mowa w art. 61 ust. 1 u.p.z.p., w szczególności w odniesieniu do wskaźnika powierzchni zabudowy - przykładowo, kiedy ustalenie warunków zabudowy dotyczy terenu stanowiącego fragment zabudowanej już działki ewidencyjnej (por. wyroki NSA z: 14 czerwca 2022 r., sygn. akt II OSK 1082/21, 19 lutego 2021 r., sygn. akt II OSK 2976/20, 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1693/19, publ. CBOSA).
Zdaniem Sądu, przywołane wyżej poglądy orzecznicze oraz opisane sytuacje w których stwierdzono wystąpienie szczególnych okoliczności uzasadniających ustalenie warunków zabudowy dla części działki, nie pozwalają zaakceptować stanowiska organów obu instancji o odmowie ustalenia warunków zabudowy w niniejszej sprawie, ze względu na objęcie wnioskiem części działki ewidencyjnej. W rozpatrywanym przypadku nie mamy do czynienia z wystąpieniem o ustalenie warunków zabudowy dla terenu stanowiącego niezabudowany fragment działki ewidencyjnej, która na pozostałym, nieobjętym wnioskiem, obszarze jest już zabudowana. Niewątpliwie mamy również do czynienia z dużą działką ewidencyjną. Dla uzasadnienia zasadności przeciwnego stanowiska na gruncie rozpatrywanej sprawy nie wystarcza tylko powołanie się na linię orzeczniczą dopuszczającą ustalenie warunków zabudowy jedynie w odniesieniu do działki ewidencyjnej rozumianej jako całość a nie część, która ma być faktycznie zabudowana. Jak bowiem wcześniej zaznaczono także ten pogląd dopuszcza możliwość ustalenia warunków zabudowy dla części działki w szczególnych sytuacjach faktyczno-prawnych. Podzielając powyższe stanowisko Kolegium nie przeprowadziło szczegółowej analizy i rozważań, czy w rozpoznawanej sprawie nie występuje jedna ze szczególnych sytuacji uzasadniających ustalenie warunków zabudowy dla części działki. Tymczasem z przywołanego wyżej orzecznictwa wynika, że zakres szczególnych okoliczności uzasadniających ustalenie warunków zabudowy dla części działki może być znaczenie większy niż przykładowo wskazany przez Kolegium. Zatem każdy przypadek w którym wnioskowano o ustalenie warunków zabudowy dla części działki niewątpliwie wymaga szczegółowej analizy pod tym kątem, czego w niniejszej sprawie zabrakło. Powyższe wskazuje, że organ odwoławczy nie uzasadnił w przekonujący sposób, że faktycznie nie mamy w niniejszej sprawie do czynienia ze szczególnym przypadkiem uzasadniającym uwzględnienie wniosku strony. Co istotne organ pominął zupełnie, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z inwestycją instalacji OZE. Tego rodzaju inwestycje mają zaś szczególny priorytetowy charakter, o czym świadczą szczególne regulacje związane z ich realizacją. Tymczasem nawet w orzecznictwie akceptującym stanowisko Kolegium (ograniczającym możliwość ustalenia warunków zabudowy na części działki tylko do szczególnych, wyjątkowych przypadków) przyjmuje się, że ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji o charakterze szczególnym i z punktu widzenia ustawodawcy priorytetowym - a za taką uznać należy instalacji OZE - kwalifikować należy właśnie jako sytuację wyjątkową, uzasadniającą ustalenie warunków zabudowy dla części działki. Ocenę tę potwierdza wprowadzone dla tego rodzaju inwestycji w art. 61 ust. 3 u.p.z.p. wyłączenie konieczności spełnienia wymogów zasady dobrego sąsiedztwa i dostępu do drogi publicznej. Należy przy tym zauważyć, że zmieniając treść tego przepisu ustawodawca potwierdził, że instalacje OZE w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy o odnawialnych źródłach energii stanowią szczególne inwestycje, podobnie jak wskazane w tym przepisie linie kolejowe, obiekty liniowe i urządzenia infrastruktury technicznej, które co do zasady sytuowane są na częściach działek ewidencyjnych (por. WSA w Gdańsku w wyroku z 8 lutego 2023 r. sygn. akt II SA/Gd 679/22, publ. CBOSA). Powyższe stanowisko znajduje także potwierdzenie w wyroku NSA z 12 października 2022 r. sygn. akt II OSK 1482/21 w którym wskazano, że nowelizację art. 61 ust. 3 u.p.z.p. trzeba postrzegać systemowo jako realizację celów Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/2001 z dnia 11 grudnia 2018 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych (Dz. Urz. UE L z 2018 r. Nr 328, poz. 82). Jednym z celów tej dyrektywy, który został uprzednio również wyrażony w Dyrektywach 2009/28/EC oraz 2001/77/EC, jest zalecenie uproszczenia i skrócenia procedur administracyjnych dotyczących realizacji inwestycji w zakresie OZE. Każdy krok w celu zwiększenia dostępności energii słonecznej ma fundamentalne znaczenie w transformacji polityki energetycznej i zmniejszenia uzależnienia od tradycyjnej energii, jak i ochronę klimatu. Wdrożenie technologii fotowoltaiki słonecznej i energii słonecznej termicznej daje szanse przynoszenia obywatelom i przedsiębiorstwom korzyści, tak w zakresie ochrony klimatu, jak i korzyści ekonomiczne. Wykorzystanie energii słonecznej, w połączeniu z efektywnością energetyczną, stanowi sposób na ochronę obywateli i przedsiębiorców przed zmiennością cen paliw kopalnych. Te fundamentalne wartości leżące u podstaw ograniczenia barier w rozwoju instalacji fotowoltaicznych w pełni uzasadniały odejście od zawartej w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. ustawowej zasady kontynuacji, mającej na celu zapewnienie ładu przestrzennego, z której wynikałaby dopuszczalność realizacji takich inwestycji tylko w sąsiedztwie zabudowy przemysłowej.
Reasumując, wbrew stanowisku Kolegium, w okolicznościach tej konkretnej sprawy, teren objęty wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie farmy fotowoltaicznej wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną nie musi stanowić całości działki ewidencyjnej nr [...]. Terenem objętym wnioskiem może być wyznaczona graficznie część działki. Istotne jest wykreślenie tych granic w jasny i precyzyjny sposób, a przy tym pozbawiony wątpliwości co do motywów i kryteriów takiego działania. Jednocześnie jednak Sąd podziela zastrzeżenia Kolegium, że wobec faktu, że wewnątrz wyznaczonego przez inwestora na działce nr [...] terenu zainwestowania, znajdują się grunty rolne RIIIb, objęte szczególną ochroną prawną, wątpliwości budzi zachowanie ich charakteru rolniczego w czasie funkcjonowania farmy fotowoltaicznej. Dlatego kierując się zasadą dobrej administracji, będącej składnikiem zasady demokratycznego państwa prawnego, organ l instancji w powtórzonym postępowaniu powinien wskazać inwestorowi, że obecnie jego wniosek posiada mankamenty, które mogą utrudnić realizację przedsięwzięcia. Organ powinien zatem stworzyć inwestorowi możliwość - w oparciu o art. 79a § 1 k.p.a. – zmiany w tym zakresie wniosku, np. poprzez takie skorygowanie terenu objętym wnioskiem aby nie tworzyć wewnętrznych wydzieleń lub ewentualnie zobowiązać inwestora do jego dodatkowego uzasadnienia aby wykazać, że będzie istniał nadal swobodny dostęp do spornej części działki celem jej dalszego wykorzystania rolniczego.
Mając powyższe na uwadze Sąd doszedł do przekonania o zasadności skargi. Kolegium dopuściło się naruszenia przepisów prawa materialnego (poprzez błędną wykładnię przepisów) oraz prawa procesowego (przez niewłaściwe zastosowanie co miało istotny wpływ na wynik spraw). W związku z tym Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji (pkt I sentencji wyroku). O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. (pkt II sentencji wyroku).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI