II SA/Wr 697/04

II SA/Wr 697/04 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2006-03-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-12-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Alicja Palus
Halina Filipowicz-Kremis
Mieczysław Górkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
*Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2003 nr 207 poz 2016
art. 48, art. 49, art. 50, art. 51, art. 66, art. 5
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r.  - Prawo budowlane - tekst jednolity
Tezy
Stosowanie przepisów art. 48-51 oraz art. 66 prawa budowlanego łącznie czy koljno nie może mieć miejsca w jednej sprawie administracyjnej , z uwagi na odmienne podstawy prawne, krąg podmiotów będących stronami i stany faktyczne, zaznaczające granice sprawy
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz (sprawozdawca), Sędzia NSA Halina Kremis, Asesor WSA Alicja Palus, Protokolant Katarzyna Grott, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2006r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji nakazującej J. i W. K. wykonanie określonych czynności w celu doprowadzenia robót budowlanych na działce nr [...] do stanu zgodnego z prawem i uzyskania pozwolenia na użytkowanie I. uchyla zaskarżoną decyzję II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana III. zasądza od D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem kosztów postępowania sądowego
Uzasadnienie
Decyzją nr [...] z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie w. na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego nakazał inwestorom, w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem budowy domu jednorodzinnego na działce nr [...], sporządzenie inwentaryzacji geodezyjnej i inwentaryzacji budowlanej wykonanych robót wraz z ekspertyzą techniczną. Według uzasadnienia, inwestor uzyskał decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia [...], od której odwołał się skarżący, będący właścicielem sąsiedniej działki nr [...] i organ odwoławczy uchylił tę decyzję oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Inwestor uzyskał pozwolenie na budowę z dnia [...], a już w dniu [...] organ uchylił własną decyzję z urzędu, jednak tej decyzji uchylającej nie doręczył inwestorowi. W dniu [...] inwestor rozpoczął budowę, co potwierdzają wpisy w wydanym mu w dniu [...] dzienniku budowy. Organ nadzoru budowlanego najpierw decyzją z dnia [...] na podstawie art. 48 prawa budowlanego nakazał rozbiórkę rozpoczętej budowy. Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wyrokiem z dnia 6.10.2000r. NSA oddalił skargę w tej sprawie. Organ I instancji wstrzymał prowadzenie robót budowlanych, a następnie na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2b prawa budowlanego nakazał inwestorom uzyskanie opinii o zgodności budowy z planem miejscowym. Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wyrokiem z dnia 6.10.2000r. NSA oddalił skargę w tej sprawie. W toku ponownego rozpatrzenia organ przeprowadził oględziny, opisując w protokole stan zaawansowania budowy, uzyskał opinię o zgodności zabudowy z planem miejscowym i dokonał ustalenia, że inwestycja nie narusza prawa osób trzecich. W odwołaniu od tej decyzji skarżący podkreślał, że w dotychczasowym postępowaniu był dyskryminowany, gdyż nie doręczono mu decyzji o pozwoleniu na budowę, która miała być realizowana na działce posiadanej przez niego od 30 lat w dobrej wierze. W uzupełnieniu dowołania twierdził, że został celowo pominięty w postępowaniu o pozwolenie na budowę. Obecnie toczy się postępowanie sądowe o zasiedzenie tej działki.
Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W toku postępowania odwoławczego organ ustalił, że inwestorzy zawiadomili właściwy organ o zakończeniu budowy pismem z dnia [...], zaś według zaświadczenia z dnia [...] organ nie zgłosił zastrzeżeń odnośnie przystąpienia do użytkowania przedmiotowej inwestycji. Niezgłoszenie sprzeciwu na zawiadomienie o zakończeniu budowy ma wprawdzie istotne znaczenie, nie powoduje jednak zalegalizowania stanu zgodnego z prawem, w szczególności z przepisami techniczno-budowlanymi. W decyzjach stwierdzających nieważność pozwolenia na budowę ustalono na podstawie projektu zagospodarowania terenu, że przedmiotowy budynek usytuowany został ścianą z otworem okiennym (elewacja północna) w odległości 3 m od granicy z sąsiednią działką nr [...] stanowiącą własność M. i W. H. Usytuowanie budynku jest niezgodne z § 12 ust. 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych (Dz. U. z 1999r. Nr 15, poz. 140), a także z obecnie obowiązującym rozporządzeniem z dnia 12 kwietnia 2002r. Budowa była realizowana w oparciu o pozwolenie na budowę. Jego unieważnienie nie oznaczało, że miała miejsce samowola budowlana (wyrok NSA z 18.06.1998r. IV SA 1399/96 OSP 2000/4/60). Jeżeli budowa została zakończona zgodnie z zaświadczeniem z dnia [...] o przyjęciu bez sprzeciwu zawiadomienia o zakończeniu budowy, to nie oznacza to, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Nie wyrażenie sprzeciwu oznaczało jedynie, że postępowanie nie może być prowadzone w trybie samowoli budowlanej, czyli nie mogą być stosowane przepisy art. 48 lub art. 51 prawa budowlanego. Gdy jednak usytuowanie budynku było niezgodne z warunkami technicznymi, to postępowanie powinno być nadal prowadzone na podstawie przepisów dotyczących utrzymania obiektu budowlanego i organ nadzoru budowlanego jest zobowiązany na podstawie art. 66 ust. 1 prawa budowlanego wydać decyzję nakazującą usunięcie nieprawidłowości. Decyzja taka powinna być podjęta w oparciu o opinię techniczną lub ekspertyzę określającą zakres naruszenia prawa i sposób usunięcia nieprawidłowości w celu doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z obowiązującymi przepisami techniczno-budowlanymi.
W skardze do sądu administracyjnego skarżący zaznaczył, że nie kwestionuje samego rozstrzygnięcia i uzasadnienia dotyczącego naruszenia § 12 warunków technicznych w odniesieniu do H., ale zarzucił pominięcie ponadto w uzasadnieniu decyzji takiego samego naruszenia prawa przy elewacji wschodniej budynku, przylegającej do jego posesji, gdzie również poniżej 4 metry wynosi odległość do sąsiednich okien dachowych i na ścianach oraz okapu dachowego, zaś budynek zasłania okna kuchenne sąsiednich budynków. Skarżący kwestionuje ponadto ocenę, że na posiadanej przez niego do 1999 roku działce nie miała miejsce samowola budowlana. Pozwolenie na budowę nie stało się ostateczne, gdyż zostało uchylone przez ten sam organ, który je wydał. W wyroku z dnia 6.10.2000r. sygn. akt II SA/Wr 1883/99 NSA nakazał rozważyć, czy jednak nie miała miejsca samowola budowlana.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w oparciu o dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przepisy art. 48-51 umiejscowione są w rozdziale 5 ustawy – Prawo budowlane (Dz. U. z 2003r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.), natomiast przepis art. 66 w rozdziale 6 tej ustawy "Utrzymanie obiektów budowlanych". Stosowanie tego przepisu wymaga m. in. stwierdzenia, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym. Według art. 61 obiekt należy utrzymywać i użytkować zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2, czyli odnoszącymi się jedynie do użytkowania, a przede wszystkim z wyłączeniem wymagań dotyczących odpowiedniego usytuowania na działce budowlanej oraz zapewnienia poszanowania wstępujących na obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich. Jak wiadomo, nowelizacja ustawy z 2003r. rozdzieliła przewidziane w art. 5 wymagania, do tej pory jednolicie odnoszące się do zgodności projektowania, budowania, użytkowania i utrzymywania obiektów budowlanych z obowiązującymi przepisami. Wyłączenie z treści zasady zgodności prawidłowego użytkowania z przepisami, wymogu ochrony interesów osób trzecich, oznacza przesunięcie tej ochrony do sfery stosowania prawa cywilnego w sądownictwie powszechnym, zaś wyłączenie wymogu odpowiedniego usytuowanie związane jest z faktem zakończenia budowy (patrz S. Serafin "Prawo budowlane – Komentarz" s. 127 Z. Kostka "Prawo budowlane – Komentarz" s. 26-27). Uzasadnia to spostrzeżenie, że w obecnym stanie prawnym właściciele (użytkownicy wieczyści) nieruchomości sąsiednich nie są stronami w postępowaniach z zakresu rozdziału 6 prawa budowlanego (Z. Kostka j.w. s. 163). Jak wynika z powyższego, stosowanie przepisów art. 48-51 oraz art. 66 prawa budowlanego łącznie czy kolejno nie może mieć miejsca w jednej sprawie administracyjnej, z uwagi na odmienne podstawy prawne, krąg podmiotów będących stronami i stany faktyczne, wyznaczające granice sprawy. Dodatkowo z art. 5 prawa budowlanego wynika zakaz stosowania art. 66 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego z uwagi na naruszenie warunków technicznych regulujących odpowiednie usytuowanie obiektu budowlanego na działce budowlanej. Nieodpowiedni stan techniczny obiektu powinien być wynikiem zużycia technicznego lub innych zdarzeń mających miejsce po oddaniu do użytkowania (Z. Kostka cyt. Komentarz s. 162). Nie byłoby również uzasadnione dopatrywanie się nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu w niezgodności z warunkami technicznymi, mogącej być podstawą do zgłoszenia sprzeciwu po zawiadomieniu o zakończeniu budowy, który jednak nie został zgłoszony. Z podanych przyczyn, w ocenie Sądu, organ odwoławczy dopatruje się w stanie faktycznym dotychczasowej sprawy podstaw do wszczęcia postępowania w nowej sprawie, nie był uprawniony do orzeczenia o przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia, gdy uznał sprawę z zakresu stosowania art. 48-51 prawa budowlanego za bezprzedmiotową. Wypowiadając pogląd, że w ramach sprawy dotyczącej samowoli budowlanej, organ powinien w toku ponownego rozpatrzenia stosować art. 66 prawa budowlanego, organ odwoławczy pominął jednolite stanowisko prawne nauki prawa administracyjnego i orzecznictwa sądowoadministracyjnego odnośnie zagadnienia granic sprawy administracyjnej i wymogu jej tożsamości w toku instancji (przykładowo patrz Komentarze do KPA, A. Wróbel wyd. II s. 76, 81, 797, 806, 814, B. Adamiak wyd. 6 s. 96-97, 593, 598-600, R. Kędziora s. 363, Cz. Martysz s. 42-43 i G. Łaszczyca s. 182-184 tom I, G. Łaszczyca s. 29-37, 245, 249, 253 oraz J. Zimmermann "Polska jurysdykcja administracyjna" s. 7-8. 32-33, 90-91, 185, 191-193, W. Chróścielewski "Organ administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym" s. 108-109, T. Kiełkowski "Sprawa administracyjna" s. 33-35, 46, 59-61, 77, 110, 132-134, 137-139, G. Łaszczyca i A. Matan "Umorzenie ogólnego postępowania administracyjnego" s. 16, 31-34, 57, 75, 78-80 wraz z cytowanym w tych pracach orzecznictwem). Oceniając zatem zasadniczy wywód prawny zawarty w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji za prawidłowy, nie można było podzielić jego dodatkowego wniosku, jakoby po ustaniu przesłanek faktycznych stosowania art. 48-51 prawa budowlanego, postępowanie w sprawie nie stało się bezprzedmiotowe. Na marginesie można wzmiankować, że organ odwoławczy podejmując próbę przekazania do ponownego rozpatrzenia sprawy, w której skarżący z pewnością nie byłby stroną, wcześniej nie rozważał zagadnienia posiadania przez niego przymiotu strony, o ile organ powoływał się na naruszenie interesu prawnego tego właściciela sąsiedniej nieruchomości, który nie wyraził sprzeciwu wobec usytuowania budynku inwestora (elewacja północna), zaś skarżący jedynie powoływał okoliczności mogące świadczyć o przysługiwaniu mu interesu prawnego w sprawie. W nawiązaniu zaś do zarzutów skargi należy wskazać, że oddalając skargę na decyzję odwoławczą uchylającą nakaz rozbiórki z art. 48 prawa budowlanego (wyrok sygn. akt II SA/Wr 1883/99) Sąd podzielił ocenę organu o braku niewątpliwego ustalenia, czy istotnie inwestor rozpoczął roboty budowlane bez ostatecznego pozwolenia na budowę. Natomiast oddalając skargę na decyzję odwoławczą uchylającą decyzję z art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego (sygn. akt II SA/Wr 490/2000) Sąd nie zakwestionował ustaleń faktycznych organów uzasadniających stosowanie w nin. sprawie przepisów art. 51 prawa budowlanego, a jedynie podtrzymał ocenę o konieczności ich prawidłowego zastosowania w oparciu o wskazówki zawarte w tej zaskarżonej decyzji. Wymaga przypomnienia, że właściwe organy stwierdziły nieważność decyzji o uchyleniu pozwolenia na budowę z dnia [...] (decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] w aktach sprawy). Inną decyzją organy stwierdziły nieważność pozwolenia na budowę z dnia [...] jako rażąco naruszającego art. 5 ust. 1 prawa budowlanego i § 12 ust. 4 warunków technicznych z dnia [...] (decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] w aktach sprawy). Wydanie tych decyzji nie podważyło dotychczasowych ustaleń i ocen o konieczności stosowania wobec samowoli budowlanej przepisów art. 51 prawa budowlanego. Skarżący w skardze również przedstawił taki wniosek, nie kwestionując samego rozstrzygnięcia i ustaleń zaskarżonej decyzji, a jedynie postulując uzupełnienie tych ustaleń. Skarżący pominął jednakże zasadniczy problem, czy postępowanie wobec samowoli budowlanej w ogóle może być kontynuowane w świetle nowych ustaleń i trafnych ocen prawnych poczynionych w postępowaniu odwoławczym.
Mając powyższe na uwadze i zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1c, art. 152 i art. 200 p.s.a., orzeczono jak na wstępie.