II SA/Wr 696/24

II SA/Wr 696/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-06-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-09-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Dominik Dymitruk /sprawozdawca/
Halina Filipowicz-Kremis /przewodniczący/
Władysław Kulon
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1094
art. 63, art. 66
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udział społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  oceny oddziaływania na środowisko (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Sędziowie: Sędzia WSA Władysław Kulon Asesor WSA Dominik Dymitruk (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi N. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 16 lipca 2024 r. nr SKO 4213.26.2024 w przedmiocie stwierdzenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Wójta Gminy W. (dalej: Wójt, organ pierwszej instancji), postanowieniem z dnia 16 maja 2024 r. (nr OŚ.6220.3.14.2023), stwierdził obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia pn.: "Budowa ujęcia wód podziemnych z utworów czwartorzędowych na terenie działki nr [...] w miejscowości M.", oraz określił zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.
W zażaleniu na to postanowienie, wniesionym m.in. przez N. T. (dalej: skarżąca), autorka ograniczyła przedmiot zaskarżenia do "części, tj. co do określonego przez Wójta zakresu raportu oddziaływania na środowisko", w zakresie w jakim nie obejmuje całości przedsięwzięcia, tj. wszystkich trzech planowanych przez spółkę M. Sp. z o.o. z siedzibą w W.(1) (dalej także: inwestor) na terenie miejscowości M. przedsięwzięć. Zdaniem skarżącej, nie jest dopuszczalne odrębne potraktowanie "postępowania dot. studni, w oderwaniu od pozostałych przedsięwzięć, w sytuacji gdy budowa ujęcia wód jest oczywiście przedsięwzięciem powiązanym z powstałymi". W obszernym uzasadnieniu skarżąca wyjaśniła, że w odniesieniu do trzech zaplanowanych przez inwestora przedsięwzięć powinno być prowadzone jedno postępowanie środowiskowe, wskazując w tym względzie na zakaz tzw. salami slicing.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 lipca 2024 r. (nr SKO 4213.26.2024) Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu (dalej: Kolegium, organ odwoławczy) utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano w pierwszej kolejności, że orzeczenie o obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, z jednoczesnym określeniem zakresu raportu o oddziaływaniu na środowisko, nie może mieć charakteru rozstrzygnięcia częściowego. Sprawa ta bowiem nie jest podzielna. Stąd też, pomimo zaskarżenia jedynie "części" postanowienia, Kolegium zobligowane było do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy w całości.
Jako że inwestor planuje przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, nie było kwestionowane w toku postępowania stanowisko organu pierwszej instancji o konieczności przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko. Także Kolegium stanowisko to podzieliło.
W postanowieniu organ pierwszej instancji nakazał sporządzić raport zgodnie z wymogami art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2023 r. poz. 1094 z późn. zm., dalej: ustawa środowiskowa) oraz wskazał dodatkowe elementy raportu o oddziaływaniu na środowisko, wynikające z opinii Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu, Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Trzebnicy i Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wódy Polskie. Kolegium nie znalazło podstaw do podważenia prawidłowości zaskarżonego postanowienia w tym zakresie.
Organ odwoławczy podkreślił także, że Wójt prowadzi jednocześnie trzy postępowania środowiskowe z wniosku inwestora:
1) dla przedsięwzięcia pn.: "Budowa ujęcia wód podziemnych z utworów czwartorzędowych na terenie działki nr [...] w miejscowości M.", dla którego również stwierdzono obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, objęte niniejszym postępowaniem;
2) dla przedsięwzięcia pn. "Budowa Centrum Logistycznego, w skład którego wchodzą: zespół hal produkcyjno-usługowo-magazynowych z zapleczami socjalno-biurowymi, portiernie, zbiorniki i pompownie ppoż., stacja L. z instalacją gazową, instalacja fotowoltaiczna, zbiornik retencyjny i parkingi wraz z towarzyszącą infrastrukturą w miejscowości M., na działkach o numerach ewidencyjnych: [...] (fragm.), [...] (fragm.), [...] (fragm.), [...] (fragm.), [...] (fragm.), [...] (fragm.), [...] (fragm.), [...] (fragm.), [...], [...], [...] (fragm.)", dla którego stwierdzono obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, a Kolegium prowadzi postępowanie zażaleniowe;
3) dla przedsięwzięcia pn.: "Budowa Centrum Logistycznego, w skład którego wchodzą: hala produkcyjno-usługowo-magazynowa z zapleczami socjalno-biurowymi, portiernie, zbiorniki i pompownie ppoż., stacja L. z instalacją gazową, instalacja fotowoltaiczna, zbiornik retencyjny i parkingi wraz z towarzyszącą infrastrukturą w miejscowości M., na działkach o numerach ewidencyjnych: [...] (fragm.), [...] (fragm.), [...] (fragm.), [...] (fragm.), [...] (fragm.), [...] (fragm.) i [...])", dla którego również stwierdzono obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, a Kolegium prowadzi postępowanie zażaleniowe.
Organ odwoławczy wskazał ponadto, że planowanym przez inwestora przedsięwzięciem jest ujęcie wód podziemnych na działce nr [...]. Zgodnie z art. 16 pkt 65 lit. d ustawy – Prawo wodne obiekty służące do ujmowania wód podziemnych to urządzenia wodne, a więc urządzenia lub budowle służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów. Dalej organ wyjaśnił, że za przedsięwzięcia mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko uznaje się, stosownie do § 3 ust. 1 pkt 73 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, urządzenia lub zespoły urządzeń umożliwiających pobór wód podziemnych lub sztuczne systemy zasilania wód podziemnych, inne niż wymielone w § 2 ust. 1 pkt 37, o zdolności poboru wody nie mniejszej niż 10 m3 na godzinę. W niniejszym postępowaniu środowiskowym ocenić się zatem będzie oddziaływanie na środowisko ujęcia wód podziemnych, jako urządzenia wodnego zlokalizowanego w konkretnym miejscu, a nie instalacji, jakie później zostaną do niego podłączone w celu korzystania z wody przy prowadzonej działalności gospodarczej.
W skardze do tutejszego Sądu, wnosząc o uchylenie postanowień organów obu instancji, a także wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, skarżąa zarzuciłą naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77, art. 75 art. 80 oraz art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm., dalej: k.p.a.) w zw. z art. 11 k.p.a., a także art. 3 ust. 1 pkt 13 w zw. z art. 72 ust. 5 ustawy środowiskowej poprzez brak podjęcia w toku postępowania odwoławczego kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału zgromadzonego w sprawie oraz brak przeprowadzenia nowych dowodów celem oceny dopuszczalności wydania odrębnego postanowienia w niniejszej sprawie, mimo że dotyczy to przedsięwzięcia powiązanego z innymi działaniami wnioskodawcy na przedmiotowym terenie co winno skutkować objęciem wszystkich postępowań środowiskowych jednym postanowieniem o nałożeniu obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko wraz ze sporządzeniem raportu dot. całego przedsięwzięcia, a także dokonanie oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego z przekroczeniem zasad swobodnej oceny dowodów.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w postępowaniu.
W piśmie procesowym z dnia 7 listopada 2024 r. pełnomocnik inwestora wniosła o oddalenie skargi oraz wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia.
Odnosząc się do zarzutów skarg dotyczących podziału przedsięwzięcia, inwestor argumentował, że opisane w treści postanowienia Kolegium przedsięwzięcia to odrębne od siebie inwestycje. Każda realizowana na innym terenie. Każda posiadająca własną infrastrukturę (wjazdy, drogi wewnętrzne, parkingi, sieci wodnokanalizacyjne, itd.), pozwalającą na niezależne funkcjonowanie od inwestycji sąsiedniej. Pomiędzy ww. przedsięwzięciami nie będzie żadnego powiązania technologicznego.
Również budowa ujęcia wód stanowi niezależne przedsięwzięcie. Wprawdzie ujęcie będzie wykorzystywane na potrzeby przedsięwzięć inwestora, ale również przewiduje się włączenie studni do lokalnej sieci wodociągowej. Zakres wykorzystanie ujęcia będzie więc szerszy niż tylko potrzeby pojedynczych inwestycji.
Inwestor podniósł także, że nie stanowi "salami slicing" dzielenie przedsięwzięcia, które nie będzie skutkowało pominięciem oceny oddziaływania na środowisko, np. wydanie kilku decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla de facto jednego przedsięwzięcia, poprzedzonych oceną oddziaływania na środowisko. Ponadto nie będzie stanowiło niedozwolonego podziału przedsięwzięcia uzyskanie dla de facto jednego przedsięwzięcia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach poprzedzonej oceną oddziaływania na środowisko i decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, gdzie ocena nie była wykonana, gdyż organy uznały, że nie jest ona dla danej inwestycji wymagana. Nie stanowi obejścia zakazu salami slicing dzielenie przedsięwzięcia, które nie będzie skutkowało pominięciem oceny oddziaływania na środowisko, np. wydanie kilku decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla faktycznie jednego przedsięwzięcia, poprzedzonych oceną oddziaływania na środowisko.
Postanowieniem z dnia 21 listopada 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga, jako nieuzasadniona, podlegała oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakresem kognicji sądów administracyjnych, jak wynika z art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a., objęte są m.in. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Mając na uwadze powyższe kryteria, Sąd, kontrolując legalność zaskarżonego postanowienia Kolegium z dnia 16 lipca 2024 r., stwierdził, że nie narusza ono prawa.
W pierwszej kolejności, przed wyjaśnieniem materialnoprawnych podstaw wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, wskazać należy, że organy słusznie, co nie jest zresztą sporne w niniejszej sprawie, przedmiotową inwestycję zakwalifikowały do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko jako urządzenie lub zespół urządzeń umożliwiające pobór wód podziemnych lub sztuczne systemy zasilania wód podziemnych, inne niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 37, o zdolności poboru wody nie mniejszej niż 10 m3 na godzinę, a więc przedsięwzięcie określone w § 3 ust. 1 pkt 73 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r. poz. 1839). Takiej kwalifikacji dokonano również w karcie informacyjnej przedsięwzięcia.
W konsekwencji takiej kwalifikacji planowanego przedsięwzięcia, przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko nie jest obligatoryjne, lecz zostało uzależnione od stwierdzenia tego obowiązku przez właściwy organ, przy uwzględnieniu warunków określonych w art. 63 ust. 1 ustawy środowiskowej.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego postanowienia stanowił z kolei przepisy cytowanej już ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.
Zgodnie z art. 61 ust. 2 tej ustawy, ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, stanowiącą część postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, przeprowadza organ właściwy do wydania tej decyzji. Postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wszczyna się na wniosek podmiotu planującego podjęcie realizacji przedsięwzięcia. Według art. 3 ust. 1 pkt 8 ustawy środowiskowej, przez ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko rozumie się postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia obejmujące w szczególności: weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień, zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu.
W ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko określa się, analizuje oraz ocenia bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi, dobra materialne, zabytki, krajobraz, w tym krajobraz kulturowy, wzajemne oddziaływanie między tymi elementami, dostępność do złóż kopalin, ryzyko wystąpienia poważnych awarii oraz katastrof naturalnych i budowlanych, możliwości oraz sposoby zapobiegania i zmniejszania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz wymagany zakres monitoringu (art. 62 ust. 1 ustawy środowiskowej).
Zgodnie z art. 63 ust. 1 tej ustawy, który stanowił podstawę wydanych w sprawie postanowień, obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko stwierdza, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, uwzględniając łącznie następujące kryteria:
1) rodzaj i charakterystykę przedsięwzięcia, z uwzględnieniem:
a) skali przedsięwzięcia i wielkości zajmowanego terenu oraz ich wzajemnych proporcji, a także istotnych rozwiązań charakteryzujących przedsięwzięcie,
b) powiązań z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć realizowanych i zrealizowanych, dla których została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, znajdujących się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia, oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia lub których oddziaływania mieszczą się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia w zakresie, w jakim ich oddziaływania mogą prowadzić do skumulowania oddziaływań z planowanym przedsięwzięciem,
c) różnorodności biologicznej, wykorzystywania zasobów naturalnych, w tym gleby, wody i powierzchni ziemi,
d) emisji i występowania innych uciążliwości,
e) ocenionego w oparciu o wiedzę naukową ryzyka wystąpienia poważnych awarii lub katastrof naturalnych i budowlanych, przy uwzględnieniu używanych substancji i stosowanych technologii, w tym ryzyka związanego ze zmianą klimatu,
f) przewidywanych ilości i rodzaju wytwarzanych odpadów oraz ich wpływu na środowisko, w przypadkach gdy planuje się ich powstawanie,
g) zagrożenia dla zdrowia ludzi, w tym wynikającego z emisji;
2) usytuowanie przedsięwzięcia, z uwzględnieniem możliwego zagrożenia dla środowiska, w szczególności przy istniejącym i planowanym użytkowaniu terenu, zdolności samooczyszczania się środowiska i odnawiania się zasobów naturalnych, walorów przyrodniczych i krajobrazowych oraz uwarunkowań miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego - uwzględniające:
a) obszary wodno-błotne, inne obszary o płytkim zaleganiu wód podziemnych, w tym siedliska łęgowe oraz ujścia rzek,
b) obszary wybrzeży i środowisko morskie,
c) obszary górskie lub leśne,
d) obszary objęte ochroną, w tym strefy ochronne ujęć wód i obszary ochronne zbiorników wód śródlądowych,
e) obszary wymagające specjalnej ochrony ze względu na występowanie gatunków roślin, grzybów i zwierząt lub ich siedlisk lub siedlisk przyrodniczych objętych ochroną, w tym obszary Natura 2000, oraz pozostałe formy ochrony przyrody,
f) obszary, na których standardy jakości środowiska zostały przekroczone lub istnieje prawdopodobieństwo ich przekroczenia,
g) obszary o krajobrazie mającym znaczenie historyczne, kulturowe lub archeologiczne,
h) gęstość zaludnienia,
i) obszary przylegające do jezior,
j) uzdrowiska i obszary ochrony uzdrowiskowej,
k) wody i obowiązujące dla nich cele środowiskowe;
3) rodzaj, cechy i skalę możliwego oddziaływania rozważanego w odniesieniu do kryteriów wymienionych w pkt 1 i 2 oraz w art. 62 ust. 1 pkt 1, wynikające z:
a) zasięgu oddziaływania - obszaru geograficznego i liczby ludności, na którą przedsięwzięcie może oddziaływać,
b) transgranicznego charakteru oddziaływania przedsięwzięcia na poszczególne elementy przyrodnicze,
c) charakteru, wielkości, intensywności i złożoności oddziaływania, z uwzględnieniem obciążenia istniejącej infrastruktury technicznej oraz przewidywanego momentu rozpoczęcia oddziaływania,
d) prawdopodobieństwa oddziaływania,
e) czasu trwania, częstotliwości i odwracalności oddziaływania,
f) powiązań z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć realizowanych i zrealizowanych, dla których została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, znajdujących się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia, oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia lub których oddziaływania mieszczą się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia - w zakresie, w jakim ich oddziaływania mogą prowadzić do skumulowania oddziaływań z planowanym przedsięwzięciem,
g) możliwości ograniczenia oddziaływania.
Ponadto należy wskazać, że przed wydaniem postanowienia, organ ma obowiązek zasięgnięcia opinii, o którym mowa w art. 64 ust. 1 ustawy środowiskowej, co w niniejszej sprawie uczyniono.
Stwierdzenie konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, a także zakres raportu, wynika bezpośrednio ze stanowiska zajętego w postanowieniu Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 26 września 2023 r. (nr WOOŚ.4220.453.2023.TP.5) oraz postanowieniu Dyrektora Zarządu Zlewni we Wrocławiu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 14 grudnia 2023 r. (nr WR.ZZŚ.4901.192.2023.MG).
Przy czym należy mieć również na względzie, że zgodnie z art. 64 ust. 1c ustawy środowiskowej w przypadku gdy dla planowanego przedsięwzięcia organ właściwy do wydania oceny wodnoprawnej stwierdzi konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko ze względu na możliwy negatywny wpływ tego przedsięwzięcia na możliwość osiągnięcia celów środowiskowych, o których mowa w art. 56, art. 57, art. 59 i art. 61 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne, zamiast opinii, o której mowa w ust. 1 pkt 4, dokonuje on uzgodnienia w drodze postanowienia. Postanowienie to można zaskarżyć w zażaleniu, o którym mowa w art. 65 ust. 2.
Odnosząc się do zarzutu braku objęcia jednym postępowaniem środowiskowym wszystkich planowanych przez inwestora etapów w ramach zaplanowanego przedsięwzięcia, w pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 13 ustawy środowiskowej przez przedsięwzięcie rozumie się zamierzenie budowlane lub inną ingerencję w środowisko polegającą na przekształceniu lub zmianie sposobu wykorzystania terenu, w tym również na wydobywaniu kopalin; przedsięwzięcia powiązane technologicznie kwalifikuje się jako jedno przedsięwzięcie, także jeżeli są one realizowane przez różne podmioty. Chodzi tu o każde zamierzenie budowlane lub też inną ingerencję w środowisko, która polega na przekształceniu lub zmianie sposobu wykorzystania konkretnego terenu. Oznacza to, że ustawodawca wąsko definiuje to pojęcie prawne, ponieważ ogranicza je do terenów, które w wyniku lokalizacji na nich przedsięwzięcia ulegną przekształceniu lub nastąpi zmiana sposobu wykorzystania danego terenu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 183/17 – wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z kolei kumulowanie wpływu na środowisko dotyczy oddziaływań, a nie przedsięwzięć, które są ich źródłem. Przy ocenie skumulowanego oddziaływania należy uwzględnić definicję ustawową przedsięwzięcia (art. 3 ust. 1 pkt 13 ustawy środowiskowej), zgodnie z którą przedsięwzięcia powiązane technologicznie kwalifikuje się jako jedno przedsięwzięcie, także jeżeli są one realizowane przez różne podmioty (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2017 r., sygn. akt II OSK 598/16).
Sąd orzekający podziela także stanowisko wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym powiązaniem technologicznym w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 13 ustawy środowiskowej jest taki związek pomiędzy inwestycjami, który powoduje, że wspólnie tworzą one zorganizowaną całość w postaci jednej spójnej infrastruktury ukierunkowanej na ten sam cel gospodarczy. Powiązanie o jakim mowa w tym przepisie dotyczy również przedsięwzięć tego samego rodzaju i wykorzystujących tą samą technologie, choćby planowanych przez różne podmioty prawa (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 25 sierpnia 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 530/15 oraz wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 25 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 185/14).
Podkreślenia wymaga, że przywołany art. 3 ust. 1 pkt 13 ustawy środowiskowej ma zapobiegać dzieleniu jednego przedsięwzięcia na kilka przedsięwzięć realizowanych w tym samym czasie, w celu ominięcia procedury oceny oddziaływania na środowisko i ominięcia obowiązku opracowania związanej z tą procedurą dokumentacji. Przyjęcie odmiennej wykładni art. 3 ust. 1 pkt 13 ustawy środowiskowej prowadziłoby do sytuacji, w której stosowanie tej samej technologii w ramach dwóch i więcej odrębnie traktowanych przedsięwzięć, pomimo powodowania skumulowanego oddziaływania na środowisko na poziomie właściwym dla przedsięwzięć kwalifikowanych jako zawsze znacząco oddziaływujące na środowisko, nie wiązałoby się dla inwestorów z obowiązkiem ochrony środowiska przed negatywnym oddziaływaniem. Taka interpretacja rzeczonego art. 3 ust. 1 pkt 13 nie pozostawałaby w zgodzie z obowiązkiem władzy publicznej ochrony środowiska, czyli z przepisem art. 5 i art. 74 ust. 1 i 2 Konstytucji RP.
Jak trafnie wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 października 2017 r., sygn. akt II OSK 598/16, w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości UE wskazuje się wyraźnie, że cechy przedsięwzięcia należy ocenić w szczególności w kontekście skumulowanych skutków wywieranych łącznie z innymi przedsięwzięciami, w sytuacji w której brak uwzględnienia skutków skumulowanych mógłby w praktyce prowadzić do ominięcia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (zob. wyrok Trybunału z 11 lutego 2015 r. w sprawie C-531/13 w postępowaniu Marktgemeinde Straßwalchen i in./Bundesminister für Wirtschaft, Familie und Jugend). W piśmiennictwie ponadto wyrażono pogląd, według którego "Odrębnie ustawodawca traktuje ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na obszar (...). Taka ocena, obok elementów określonych w art. 62 ust. 1, powinna dodatkowo zawierać jeszcze ocenę skumulowanego oddziaływania przedsięwzięcia z innymi przedsięwzięciami. W przypadku obszaru Natura 2000 nie wystarczy jedynie dokonanie oceny danego, konkretnego przedsięwzięcia w kontekście jego oddziaływania na ten obszar. Oceny należy dokonać, badając także powiązania tego przedsięwzięcia z innymi przedsięwzięciami. Chodzi jednak tylko o te przedsięwzięcia, które wespół z tym podstawowym przedsięwzięciem oddziaływają na obszar (...)" (zob. B. Rakoczy, komentarz do art. 62. (w:) Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Komentarz. Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, 2010).
I wreszcie, w wyroku z dnia 29 stycznia 2015 r., sygn. akt II OSK 1605/13, w kontekście problematyki stosowania "salami slicing", Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że zarzut określany jako "salami slicing" mógłby być rozważany tylko w sytuacji, gdyby obowiązek przeprowadzenia oceny nie został nałożony, gdyż wtedy zaliczenie planowanego zamierzenia inwestycyjnego do grupy przedsięwzięć potencjalnie znacząco oddziałujących na środowisko miałoby konsekwencje prawne, sprowadzające się do odstąpienia od środowiskowego postępowania specjalistycznego, w którym można byłoby dokładnie zbadać wpływ tego zamierzenia na środowisko przed podjęciem decyzji inwestycyjnej (realizacyjnej).
W konsekwencji, jak wobec tego trafnie wyjaśnił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 22 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Po 437/22, nie stanowi więc "salami slicing" dzielenie przedsięwzięcia, które nie będzie skutkowało pominięciem oceny oddziaływania na środowisko, np. wydanie kilku decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla de facto jednego przedsięwzięcia, poprzedzonych oceną oddziaływania na środowisko. Ponadto nie będzie stanowiło niedozwolonego podziału przedsięwzięcia uzyskanie dla de facto jednego przedsięwzięcia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach poprzedzonej oceną oddziaływania na środowisko i decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, gdzie ocena nie była wykonana, gdyż organy uznały, że nie jest ona dla danej inwestycji wymagana. Nie stanowi też obejścia zakazu "salami slicing" dzielenie przedsięwzięcia, które nie będzie skutkowało pominięciem oceny oddziaływania na środowisko, np. wydanie kilku decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla faktycznie jednego przedsięwzięcia, poprzedzonych oceną oddziaływania na środowisko.
Podobnie w wyroku z dnia 5 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 3121/17, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w przypadku realizacji dwóch lub więcej przedsięwzięć tego samego rodzaju w ramach jednego zakładu lub obiektu, norma z § 3 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko stanowi przeszkodę w tego rodzaju etapowaniu przedsięwzięcia, które mogłoby prowadzić do ominięcia konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.
W okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy, biorąc pod uwagę, że każde z trzech wskazanych na wstępie przedsięwzięć objęte jest obowiązkiem przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, fakt etapowania inwestycji nie stanowi próby obejścia prawa, ani też jakiegokolwiek naruszenia przepisów środowiskowych. Biorąc natomiast pod uwagę charakter przedsięwzięcia polegającego na budowie ujęcia wód podziemnych z utworów czwartorzędowych na terenie działki nr [...] w miejscowości M., nie sposób argumentować, aby samodzielna realizacja tego rodzaju przedsięwzięcia – odmiennego zresztą od pozostałych – stanowiła naruszenie ww. przepisów prawa.
Sąd wskazuje także, że organ pierwszej instancji prawidłowo zasięgnął opinii organów współdziałających Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska i Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w sprawie potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i ewentualnego zakresu raportu o oddziaływaniu na środowisko.
Podkreślić należy, że z art. 66 ust. 1 ustawy środowiskowej wynika, iż zakres raportu zawiera znaczną i szczegółową ilość informacji, co ma sprzyjać kompleksowemu przeanalizowaniu potencjalnego niekorzystnego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko. Co więcej, zgodnie z art. 66 ust. 6 ustawy środowiskowej raport powinien również uwzględniać oddziaływanie przedsięwzięcia na etapach jego realizacji, eksploatacji lub użytkowania oraz likwidacji. W takiej sytuacji - wobec braku odstąpienia od wymogów, o których mowa w art. 68 - raport o oddziaływaniu na środowisko pozwoli na określenie faktycznej skali zjawiska oraz możliwy zakres środków służących ograniczeniu uciążliwości. Raport oddziaływania na środowisko jest bowiem podstawowym, określonym przez ustawę środowiskową dokumentem stanowiącym podstawę oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Przybiera on formę opracowania naukowego. Wynika to przede wszystkim z zakresu zagadnień, które powinny być przedmiotem analizy tego dokumentu. Raport, jakkolwiek jest dokumentem prywatnym, to musi zostać opracowany przez osoby posiadające wiadomości specjalne, musi być kompleksowy, spójny i rzetelny. Oznacza to, że raport powinien uwzględniać wszystkie wymagania nałożone przez ustawodawcę w świetle przepisu art. 66 ustawy środowiskowej, ponieważ jest także kluczowym dowodem w tym postępowaniu administracyjnym (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 558/17).
Podkreślenia wymaga także, że raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, zatem dokument o znacznie większym stopniu szczegółowości niż karta informacyjna przedsięwzięcia, będzie podlegał m.in. postępowaniu z udziałem społeczeństwa i wówczas zarówno społeczeństwo lokalne, jak i podmiot występujący na prawach strony, będą mogli wypowiedzieć się co do jego treści. Strony będą mogły brać aktywny udział w postępowaniu, a zatem będą mogły reagować gdy okaże się, że proponowane rozwiązania są niedookreślone, bądź też że raport pomija pewne istotne formy oddziaływania negatywnego na środowisko.
Co więcej – raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, jako kluczowy dowód w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, podlega ocenie jak każdy dowód w sprawie, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Zadaniem organu prowadzącego postępowanie jest sprawdzenie zawartości raportu w kontekście spełnienia wymogów formalnych i merytorycznych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 2151/14). Zgodnie z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. organ jest zobligowany do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności stanu faktycznego i wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W związku z tym organ musi samodzielnie ocenić raport, a wyniki tej oceny winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.
Należy także pamiętać, że przeprowadzenie oceny oddziaływania nie jest celem samym w sobie, ale ma umożliwić ustalenie ewentualnych zagrożeń dla środowiska związanych z realizacją planowanego przedsięwzięcia, a co za tym idzie - ułatwić ocenę, czy zachodzą podstawy do wydania pozytywnych decyzji upoważniających do jego realizacji (zob. K. Gruszecki, Komentarz do ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, wyd. IV, Lex el. 2023). Ponadto, nawet skonkretyzowanie - na dalszym etapie postępowania, w decyzji środowiskowej warunków, pod którymi dopuszczalna jest realizacja zamierzonej inwestycji, nie przesądza jeszcze o jej faktycznej realizacji. Wspomniana decyzja wskazuje jedynie kształt inwestycji w aspekcie wymogów ochrony środowiska, dopuszczając jej realizację w wariancie dla środowiska najkorzystniejszym. Dopiero zaś na kolejnych etapach procesu inwestycyjnego następuje materializacja warunków określonych w decyzji środowiskowej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2016 r., sygn. akt II OSK 1380/14).
Podsumowując, nie budzi wątpliwości Sądu, że w przedmiotowej sprawie istniały podstawy do nałożenia obowiązku przeprowadzenia oceny odziaływania na środowisko, zaś zakres raportu określony przez organ nie wykracza poza ramy prawne wynikające z art. 63 ust. 1 i ust. 4 w zw. z art. 68 i art. 66 ustawy środowiskowej.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.