II SA/WR 694/24

II SA/Wr 694/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-04-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Halina Filipowicz-Kremis
Malwina Jaworska-Wołyniak
Wojciech Śnieżyński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 105 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 344
art. 124b ust. 1, ust. 4, art. 126 ust. 5 i ust. 8
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Asesor WSA Malwina Jaworska-Wołyniak Protokolant: sekretarz sądowy Aneta Januszkiewicz po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia 10 lipca 2024 r., nr NRŚ-OR.7536.1.2024.ASi w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zobowiązania do udostępnienia części nieruchomości oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
W dniu 04.08.2023 r. do Prezydenta W. wpłynął wniosek złożony przez P. sp. z o.o. z/s w T., O. we W. - dalej: spółka, o wydanie na podstawie art. 124b ustawy z 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r., poz. 344) – dalej: u.g.n., decyzji zobowiązującej właściciela nieruchomości, tj. W. B. do udostępnienia części nieruchomości położonej we W., w granicach działki nr [...], w celu wykonania czynności związanych z remontem oraz usunięciem awarii przewodów i urządzeń służących do przesyłania gazu. Jako podstawę wniosku spółka wskazała, że "prace polegające na usunięciu awarii będą polegały na wpięciu wyremontowanego odcinka gazociągu dn 315 do istniejącej sieci gazowej".
Zawiadomieniem z 21.08.2023 r. Prezydent poinformował strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w opisanej wyżej sprawie. W dniu 25.08.2023 r. organ wezwał wnioskodawcę do złożenia wyjaśnień i uzupełnienia złożonego wniosku. Spółka uzupełniła wniosek w zakreślonym terminie pismem z 07.09.2023 r. Jednocześnie spółka wyjaśniła, że nie zawarła porozumienia z W. B. na wykonania prac polegających na wpięciu na działce nr [...] wykonanych odcinków gazociągu. W tym zakresie powołano się na korespondencję email z 20.07.2023 r. oraz 02.08.2023 r. Dodatkowo spółka otrzymała wezwanie z 02.08.2023 r. W. B. do usunięcia infrastruktury gazociągowej z działki nr [...].
Po zawiadomieniu stron postępowania organ przeprowadził w dniu 11.10.2023r. oględziny działki nr [...], z której to czynności sporządzono protokół oraz wykonano zdjęcia. W trakcie oględzin ujawniono nieszczelność gazociągu stalowego DN 250, przejawiającą się obecnością pęcherzyków powietrza w wodzie znajdującej się w wykopie, przez który przebiega gazociąg.
Pismem z 14.10.2023 r. W. B., reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o oddalenie wniosku spółki ze względu na okoliczność, że w sprawie nie znajduje zastosowania art. 124b ust. 1 u.g.n., ponieważ wnioskująca spółka nie dokonuje konserwacji, remontu czy też usunięcia awarii. W rzeczywistości doszło do położenia nowej instalacji gazociągu obok dotychczas istniejącego, bez dokonania odpowiednich prac projektowych na bardzo długim odcinku, po obu stronach działki nr [...] i [...], jak również przez cała działkę nr [...]. Ponadto strona wskazała, że spółka odmawia podjęcia rozmów na temat zmiany przebiegu instalacji. Nadto spółka nie wykazała, żeby działała w stanie awarii, który uzasadniałby tak szeroki zakres prac i zmianę parametrów gazociągu. W celu potwierdzenia, że spółka wykonuje nową inwestycje, tj. położenia nowego gazociągu DN 315 strona wniosła o zobowiązanie spółki do przedstawienia wszelkiej dokumentacji związanej z tą inwestycją. Ponadto wniosła o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego projektanta instalacji gazowych na wykazanie, że spółka wykonuje nową inwestycję i gazociąg o średnicy DN 315 nie stanowi zastępstwa dla gazociągu o średnicy DN 250.
W piśmie z 02.11.2023 r. spółka złożyła oświadczenie o cofnięciu wniosku złożonego w trybie art. 124b u.g.n. i wniosła o umorzenie postępowania w sprawie. Uzasadniając złożony wniosek powołała się na fakt wykonania w trybie awaryjnym niezbędnych prac na działce nr [...] i wydanie przez Prezydenta decyzji z 20.10.2023 r. (nr 43/2023). Mocą tej decyzji, wydanej w trybie art. 126 ust. 5 u.g.n., organ zatwierdził zrealizowane przez spółkę prace polegające na usunięciu awarii sieci gazowej przebiegającej przez działkę nr [...].
Decyzji z 08.12.2023 r. (nr 52/2023), wydaną na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., Prezydenta W. umorzył w całości postępowanie w sprawie wydania na podstawie art. 124b ust. 1 u.g.n. decyzji zobowiązującej właściciela nieruchomości do udostępnienia części nieruchomości położonej we W., w granicach działki nr [...], w celu wykonania czynności związanych z remontem oraz usunięciem awarii przewodów i urządzeń służących do przesyłania gazu wobec stwierdzenia bezprzedmiotowości jego dalszego prowadzenia. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ stwierdził na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, że wydanie decyzji zobowiązującej właściciela nieruchomości do jej udostępnienia w granicach działki nr [...] nie jest w aktualnym stanie rzeczy zasadne, ponieważ prace w zakresie wskazanym przez wnioskującą spółkę zostały już zrealizowane. Nie jest tym samym uzasadnione uwzględnienie wniosku właściciela nieruchomości z 14.10.2023 r., m.in. w zakresie uzupełnienia materiału dowodowego o opinię biegłego projektanta instalacji gazowych oraz przeprowadzenia rozprawy.
Od opisanego rozstrzygnięcia odwołanie wniósł W. B., żądając jego zmiany i nieuwzględnienia oświadczenia spółki w przedmiocie cofnięcia wniosku i umorzenia postępowania. Strona postępowania zarzuciła organowi I instancji naruszenie:
1) art. 105 § 1 k.p.a. w zw. art. 124b u.g.n. przez przyjęcie, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe, podczas gdy sprawa nadawała się do merytorycznego rozstrzygnięcia, a organ błędnie przyjął, iż czynności podejmowane przez spółkę spełniają przesłanki z przepisu art. 126 ust. 5 u.g.n. i spółka nie miała możliwości w złożenia wniosku na podstawie art. 126 ust. 1 u.g.n., podczas gdy spółka prowadziła szeroko zakrojone prace polegające na położeniu nowej linii gazociągu, a nie jej naprawie i przeprowadzała je od dłuższego czasu bez informowania właścicieli poszczególnych działek, w tym właściciela działki nr [...] i nr [...], a spółka według harmonogramu prac wiedziała, że będzie zachodziła konieczność przeprowadzenia prac na działce nr [...], gdzie umieszczone były zawory na istniejącej instalacji gazowej i spółka zaplanowała na tej działce również połączenie dwóch stron nowego gazociągu;
2) art. 126 ust. 5 u.g.n., przez uznanie, że przyczyna niezwłocznego wkroczenia na teren nieruchomości bez uprzedniego złożenia wniosku na podstawie art. 126 ust. 1 u.g.n. była okoliczność nagłego powzięcia informacji o prawdopodobnym wycieku gaz z uszkodzonego gazociągu, podczas gdy spółka wkroczyła na nieruchomość w nie wiadomo jakim czasie dokonała wykopu, montażu zasuwy DN-300 na gazociągu stalowym o średnicy 250 mm, a następnie jej demontażu, pozostawienia zawrotu na tymże gazociągu;
3) przyjęcie, iż zachodzą przesłanki z art. 126 ust. 1 i ewentualnie z ust. 5 u.g.n. podczas gdy w rzeczywistości prace prowadzone przez spółkę miały na celu połączenie dwóch odcinków prowadzonej inwestycji polegającej na położeniu nowego gazociągu;
4) art. 126 ust. 5 u.g.n., przez pominięcie, że sprzeciw na wejście na działkę nr [...] i nr [...] wpłynął do spółki w dniu 25.07.2023 r., wobec czego spółka przedstawiła niepełny materiał dowodowy w sprawie, a prace nie były tak naglące jak przedstawiała to spółka;
5) art. 126 ust. 5 u.g.n., przez pominięcie, że wniosek spółki nie dotyczył działań podjętych przez nią, a wykazanych w protokołach awarii, kartach pracy pogotowia oraz notatce służbowej z 11.10.2023 r., a działań wcześniejszych;
6). organ nie poinformował, że doszło do uzupełnienia postępowania dowodowego o w/w pisma i nie wydał rozstrzygnięcia w zakresie wniosków dowodowych właściciela działki;
7) art. 77 § 1 i art. 75 § 1 k.p.a. przez pominięcie wniosków dowodowych zgłoszonych w piśmie z 14.10.2023 r., podczas gdy organ winien był dążyć do pełnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i zażądać dokumentów od spółki i przeprowadzić dowód z opinii biegłego;
8) art. 89 k.p.a. przez brak wyznaczenia rozprawy, pomimo wskazywania przez organ, iż po wizji na działce zostanie wyznaczona rozprawa w celu uzgodnienia interesów stron i wyjaśnienia sprawy, a właściciel nieruchomości nie został wysłuchany w sprawie;
9) art. 85 w zw. z art. 28 i 79 k.p.a. przez brak zawiadomienia o ponownych oględzinach nieruchomości przeprowadzonych w dniu 20.10.2023 r., jak również o wszczęciu postępowania znak [...];
10) art. 10 w zw. z art. 28 k.p.a. przez brak zawiadomienia o przeprowadzeniu dalszego postępowania dowodowego w sprawie i braku wyznaczenia nowego terminu do zapoznania się z aktami sprawy;
11) art. 7 w zw. z art. 8 k.p.a. przez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy przez oparcie swoich działań i decyzji jedynie w oparciu o informacje wnioskodawcy, bez ich weryfikacji i próby ustalenia stanu faktycznego na podstawie własnych czynności, bez żądania dokumentów istotnych dla sprawy a to dokumentacji dotyczącej zaprojektowania, czy też wykonania prac przez spółkę.
W odwołaniu strona wniosła o przeprowadzenie dowodu z pisma PINB dla miasta W. z 21.08.2023 r. oraz oświadczenia W. B. z 24.07.2023r. wraz z prezentatą spółki z 25.07.2023 r. - w celu wykazania, iż prace dotyczące położenia nowej instalacji były prowadzone przynajmniej od kwietnia 2023 r., gdyż w dniu 03.04.2023 r. przeprowadzono pierwszą próbą wytrzymałości i szczelności, stąd spółka nie działała w trybie awarii, czy też w nagłej potrzebie zapobieżenia okolicznościom, a sprzeciw do prac został złożony przez właściciela 25.07.2023r.
Decyzją z 10.07.2023 r. (nr NRŚ-OR.7536.12024.ASi) Wojewoda Dolnośląski utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z 08.12.2023 r. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia Wojewoda wyjaśnił, że podziela stanowisko organu I instancji, że zrealizowanie przez spółkę niezbędnych prac mających na celu usunięcie awarii gazociągu, skutkowało powstaniem przesłanki bezprzedmiotowości postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Ustosunkowując się do części zarzutów odwołania (punkty od 1 do 5 i 9) organ odwoławczy podkreślił, że odnoszą się one do odrębnego postępowania administracyjnego, które było prowadzone w innym przedmiocie i zostało zakończone wydaniem ostatecznej decyzji. W związku z powyższym, w ramach przedmiotowej sprawy organ odwoławczy nie może oceniać ich zasadności. Za bezpodstawne organ odwoławczy uznał również twierdzenia odwołującego zawarte w punktach: 6, 7 i 8 zarzutów odwołania. W tym zakresie Wojewoda powołał się na stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, gdzie organ I instancji stwierdził, że w związku ze zrealizowaniem prac na nieruchomości i tym samym odpadnięciem powinności załatwienia sprawy co do meritum, nie zostały uwzględnione wnioski dowodowe właściciela nieruchomości, wyartykułowane w wystąpieniu z 14.10.2023 r. Z kolei wyrażona w punkcie 6 zarzutów odwołania konstatacja, że organ I instancji nie poinformował właściciela nieruchomości o uzupełnieniu materiału dowodowego o dokumenty wymienione w punkcie 5 zarzutów, zdaniem organu odwoławczego okazał się nieuprawniona z tego względu, że zostały one przedłożone w odrębnym postępowaniu administracyjnym, które prowadzone było w innym przedmiocie. Za bezzasadny Wojewoda ocenił również zarzut z punktu 10 odwołania. W tym zakresie zwrócił uwagę na fakt, że po wystosowaniu do stron zawiadomienia z 12.10.2023 r. o zakończeniu postępowania dowodowego organ I instancji nie inicjował pozyskania jakichkolwiek dowodów. Dokumentacja, która wpłynęła do organu I instancji po tej dacie, pochodziła od stron, które nadesłały ją z własnej inicjatywy, nie zaś w odpowiedzi na ewentualne wezwanie organu do przedłożenia dowodów. Wojewoda wskazał przy tym, że strony postępowania są uprawnione do zapoznawania się z aktami sprawy w każdej fazie postępowania, które to prawo nie jest ograniczone terminem wyznaczonym w zawiadomieniu o skompletowaniu materiału dowodowego, mającym jedynie charakter instrukcyjny. Jego rolą jest natomiast zmobilizowanie stron do przedstawienia dowodów, które z ich perspektywy mogą wpłynąć na treść rozstrzygnięcia, a które nie zostały przedłożone do akt sprawy we wcześniejszych etapach postępowania. W świetle opisanych okoliczności, na organie I instancji nie spoczywał obowiązek skierowania do stron powtórnego zawiadomienia o zakończeniu postępowania dowodowego ani wyznaczenia stronom terminu do zapoznania się z aktami sprawy, w związku z czym nie naruszył on żadnego z przepisów wymienionych w odnośnej części odwołania. Wojewoda nie przychylił się również do twierdzenia odwołującego się o konieczności przedłożenia przez spółkę dokumentacji dotyczącej zaprojektowania, czy wykonania gazociągu. W tym zakresie uznał, że do przyjęcia zaistnienia bezprzedmiotowości postępowania, wystarczające było oświadczenia spółki z 02.11.2023 r. o zrealizowaniu prac i o wycofaniu podania o wydanie decyzji, połączone z wnioskiem o umorzenie postępowania administracyjnego.
W skardze na powyższą decyzję W. B. wniósł o uchylenie decyzji organu II instancji i zasądzenie kosztów postępowania. Autor skargi zarzucił Wojewodzie naruszenie:
1) art. 124 w zw. z art. 124b u.g.n. przez przyjęcie, że spółka była uprawniona do czasowego zajęcia działki nr [...] i zachodziła przesłanka celu publicznego zajęcia nieruchomości - podczas gdy zdaniem skarżącego nie zachodziły ku temu przesłanki, gdyż spółka wykonywała prace polegające na położeniu nowej instalacji gazowej i połączeniu jej dwóch odcinków, a nie remoncie istniejącej instalacji i nie zachodziła potrzeba nagłego działania spółki na działce nr [...];
2) art. 138 i art. 105 § 1 k.p.a. w zw. art. 124b u.g.n., przez przyjęcie, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe, podczas gdy sprawa nadawała się do merytorycznego rozstrzygnięcia, a organ I instancji błędnie przyjął, iż czynności podejmowane przez spółkę spełniają przesłanki z przepisu art 126 ust. 5 u.g.n. i spółka nie miała możliwości w złożenia wniosku na podstawie art. 126 ust. 1 u.g.n., podczas gdy spółka prowadziła szeroko zakrojone prace polegające na położeniu nowej linii gazociągu, a nie naprawie dotychczas położonej i przeprowadzała je od dłuższego czasu bez informowania właścicieli działek, w tym właściciela działki nr [...] i nr [...], a spółka według harmonogramu prac wiedziała, iż będzie zachodziła konieczność przeprowadzenia prac na działce nr [...], gdzie umieszczone były zawory na istniejącej instalacji gazowej i spółka zaplanowała na tej działce również połączenie dwóch stron nowego gazociągu;
3) art. 126 ust. 5 u.g.n. przez uznanie, że przyczyna niezwłocznego wkroczenia na teren nieruchomości bez uprzedniego złożenia wniosku na podstawie art. 126 ust. 1 u.g.n. była okoliczność nagłego powzięcia informacji o prawdopodobnym wycieku gaz z uszkodzonego gazociągu, podczas gdy spółka wkroczyła na nieruchomość w nie wiadomo jakim czasie i dokonała wykopu, montażu zasuwy DN300 na gazociągu stalowym o średnicy 250 mm, a następnie jej demontażu i pozostawienia zawrotu na tymże gazociągu;
4) art. 126 ust. 5 u.g.n. przez pominięcie, że sprzeciw na wejście na działki nr [...] i nr [...] wpłynął do spółki w dniu 25.07.2023 r., wobec czego spółka przedstawiła niepełny materiał dowodowy w sprawie, a prace nie były tak naglące jak przedstawiała to spółka;
5) art. 126 ust. 5 u.g.n. przez pominięcie, że wniosek spółki nie dotyczył działań podjętych przez spółkę a wykazanych w protokołach awarii, karty pracy pogotowia, notatki służbowej z 11.10.2023 r., a działań wcześniejszych;
6) art. 8, art. 9 § 1 w zw. z art. 138 k.p.a. przez pominięcie przez organ II instancji, iż organ I instancji nie poinformował o wszczęciu postępowania znak [...];
7) art. 8, art. 9 § 1 w zw. z art. 138 k.p.a. przez pominięcie przez organ II instancji, iż organ I instancji nie poinformował, że doszło do uzupełnienia postępowania dowodowego o w/w pisma i nie wydał rozstrzygnięcia w zakresie wniosków dowodowych właściciela działki;
8) art. 77 § 1 i art. 75 § 1 w zw. z art. 138 k.p.a., przez pominięcie przez organ II instancji, iż organ I instancji nie przeprowadził pełnego postępowania dowodowego w sprawie, podczas gdy organ winien był dążyć do pełnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i zażądać dokumentów od spółki i przeprowadzić dowód z opinii biegłego;
9) art. 85 w zw. z art. 28 i art. 79 w zw. z art. 138 k.p.a. przez pominięcie przez organ II Instancji, iż organ I instancji nie zawiadomił o ponownych oględzinach nieruchomości przeprowadzonych w dniu 20.10.2023 r.;
10). art. 10 w zw. z art. 28 k.p.a. przez pominięcie przez organ II instancji, iż organ I instancji nie zawiadomił o przeprowadzeniu dalszego postępowania dowodowego w sprawie i braku wyznaczenia nowego terminu do zapoznania się z aktami sprawy;
11). art. 7, art. 8 w zw. z art. 138 k.p.a. przez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy przez oparcie swoich działań i decyzji jedynie o informacje wnioskodawcy, bez ich weryfikacji i próby ustalenia stanu faktycznego na podstawie własnych czynności, bez żądania dokumentów istotnych dla sprawy a to dokumentacji dotyczącej zaprojektowania, czy też wykonania prac przez spółkę.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Dolnośląski podtrzymał swoje stanowisko wnosząc o jej oddalenie.
Na rozprawie w dniu 01.04.2025 r. pełnomocnik skarżącego oświadczyła, że przed Prezydentem W. toczy się odrębne postępowanie w przedmiocie odszkodowania za udostępnienie nieruchomości stanowiącej części działki nr [...] oraz za szkody powstałe w wyniku jej zajęcia. Wszczęcie tego postępowania poprzedziła próba spółki ustalenia odszkodowania ze skarżącym. Według wiedzy pełnomocnika postępowanie odszkodowawcze jest obecnie zawieszone ze względu na oczekiwanie na wynik niniejszego postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przeprowadzona kontrola legalności zaskarżonej decyzji doprowadziła Sąd do uznania, że akt ten odpowiada prawu.
Przedmiotem kontroli w sprawie jest decyzja Wojewody Dolnośląskiego 10.07.2024 r., którą została utrzymana w mocy decyzja Prezydenta W. z 08.12.2023 r. umarzająca postępowanie w sprawie zobowiązania skarżącego, będącego właścicielem nieruchomości położonej we W., oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...], do jej czasowego udostępnienia P. sp. z o.o.
W sprawie jest bezspornym, że wnioskiem z 04.08.2023 r. (data wpływu do organu) spółka wniosła o wydanie decyzji na podstawie art. 124b ust. 1 u.g.n. we wskazanym wyżej przedmiocie. Nie budzi również wątpliwości, że pismem z 02.11.2023 r. spółka złożyła oświadczenie o cofnięciu złożonego wniosku, wnosząc o umorzenie postępowania z uwagi na wykonanie w trybie awaryjnym niezbędnych prac na działce nr [...] oraz wydanie przez Prezydenta W. decyzji z 20.10.2023 r. (nr 43/2023). Mocą tej ostatniej decyzji, podjętej na podstawie art. 126 ust. 5 u.g.n., organ zatwierdził zrealizowane przez spółkę prace polegające na usunięciu awarii sieci gazowej przebiegającej przez działkę nr [...].
W tych okolicznościach organy obu instancji zgodnie uznały, że prowadzenie postępowania w sprawie zobowiązania skarżącego do czasowego udostępnienia spółce części działki [...], stało się bezprzedmiotowe, co skutkowało jego obligatoryjnym umorzeniem na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Z kolei skarżący stoi na stanowisku, że nie istniały podstawy do umorzenia postępowania i organ powinien wydać merytoryczne rozstrzygnięcie.
W tak zarysowanym sporze należy przyznać rację organom administracji z następujących powodów.
Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania (w całości albo w części), gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części. W orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę, że bezprzedmiotowość, o której mowa w tym przepisie, oznacza brak podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania danej sprawy. Wiąże się to z brakiem któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, co skutkuje tym, że nie można załatwić sprawy przez jej rozstrzygnięcie co do istoty. Tak rozumiana bezprzedmiotowość może mieć charakter podmiotowy, jak i przedmiotowy. Zawsze jednak oznacza brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest konkretna sprawa, w której organ administracji jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Organ umarza więc postępowanie w sytuacji, gdy brak jest podstaw prawnych lub faktycznych do prowadzenia postępowania administracyjnego i do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Decyzja o umorzeniu postępowania nie rozstrzyga o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach stron i jest równoznaczna z brakiem przesłanek do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy (por. wyrok NSA z 06.07.2020 r., sygn. akt II OSK 818/20 i powołane tam orzecznictwo czy wyrok NSA z 18.06.2020 r. sygn. akt I GSK 2078/19).
Zdaniem Sądu, z takim przypadkiem zakończenia postępowania administracyjnego mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Wobec cofnięcia przez spółkę złożonego wniosku o zobowiązanie skarżącego do czasowego udostępnienia jego nieruchomości, która to czynność procesowa była podyktowana faktem zrealizowania spornych robót, wystąpiła bezprzedmiotowość postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Następczo nie było zatem podstaw do wydania rozstrzygnięcia o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania. Przyjdzie przy tym podkreślić, że zgodnie z art. 124b ust. 2 u.g.n. decyzja zobowiązująca do czasowego udostępnienia nieruchomości w celu wykonania konserwacji, remontu lub usunięcia awarii może być wydana albo z urzędu albo na wniosek jednego z podmiotów wymienionych w art. 124b ust. 1 u.g.n. Co istotne, art. 124b ust. 2 u.g.n. posługuje się alternatywą rozłączną z uwagi na użycie w tym przepisie spójnika "albo". Alternatywa rozłączna dotyczy wyboru między dwoma wykluczającymi się alternatywami. W niniejszej sprawie postępowanie toczyło się na wniosek, a zatem zezwolenie nie mogło zostać udzielone z urzędu. Skoro spółka była jedynym wnioskodawcą w sprawie, to wówczas umorzenie postępowania nie wymagało uzyskania zgody skarżącego. Tym samym w dyspozycji art. 105 § 1 k.p.a., nie zaś art. 105 § 2 k.p.a., mieści się sytuacja, gdy jedyny wnioskodawca składa wyraźne oświadczenie o wycofaniu wniosku.
W realiach kontrolowanej sprawy nie można jednak pominąć jednej istotnej kwestii. Mianowicie, w trakcie prowadzenia postępowania w trybie art. 124b ust. 1 u.g.n., które miało na celu zapewnić spółce tytuł prawny do nieruchomości skarżącego, miała miejsce awaria, która wymagała podjęcia natychmiastowych prac niezbędnych do zapobieżenia powstania znacznej szkody. Doszło na tej podstawie do czasowego zajęcia nieruchomości w trybie nadzwyczajnym, a następnie późniejszego uzyskania przez spółkę decyzji, o której mowa w art. 126 ust. 5 i 8 u.g.n.
Wobec powyższego pojawia się pytanie, czy umorzenie postępowania prowadzonego w trybie art. 124b ust. 1 u.g.n. jako bezprzedmiotowego w związku z usunięciem awarii w trybie art. 126 ust. 5 u.g.n., nie pozbawiło skarżącego uprawnień wynikających z art. 124b ust. 4 u.g.n. Niewątpliwie bowiem doszło do faktycznego ograniczenia skarżącego w jego prawach do nieruchomość. Zgodnie natomiast z art. 124b us.t 4 u.g.n., za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe na skutek czynności, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub osobą, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości a podmiotem, któremu udostępniono nieruchomość. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie w terminie 30 dni, licząc od dnia, w którym upłynął termin udostępnienia nieruchomości, określony w decyzji, o której mowa w ust. 1, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej wszczyna postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania.
Z powyższego przepisu wynika, że przedmiotu postępowania prowadzonego na podstawie art. 124b ust. 1 u.g.n. nie można ograniczyć wyłącznie do kwestii zobowiązania do czasowego udostępnienia nieruchomości, w rozpoznawanym przypadku do robót wykonywanych na odcinka gazociągu na działce nr [...], ale należy go powiązać również z kwestią odszkodowania za czasowe udostępnienie tej nieruchomości oraz za szkody powstałe na skutek czynności wynikających z faktu takiego udostępnienia. Przy czym, jak słusznie zauważył to WSA w Krakowie w wyroku z 04.12.2017 r., sygn. akt II SA/Kr 1132/17, również sam fakt wydania takiej decyzji nie przesądza jeszcze o obowiązku wypłaty odszkodowania, do którego konkretyzacji potrzebne jest rzeczywiste "skonsumowanie" decyzji poprzez realizację prac na nieruchomości.
Innymi słowy, przedmiotu postępowania prowadzonego na podstawie art. 124b ust. 1 u.g.n., nie można wiązać wyłącznie z wykonaniem czynności związanych z remontem oraz usunięciem awarii przewodów i urządzeń służących do przesyłania gazu. Jest to niewątpliwie bezpośredni przedmiot sprawy. Jeśli jednak dojdzie do wejścia na nieruchomość i czasowego jej udostępnienia, wówczas niemniej istotne staje się odszkodowanie, o którym stanowi art. 124b ust. 4 u.g.n.
Takie ustalenie mogłoby prowadzić do wniosku, że jeżeli doszło do faktycznego udostępnienia nieruchomości i zrealizowania wnioskowanych prac, to nie nastąpiła bezprzedmiotowość postępowania prowadzonego w trybie art. 124b ust. 1 u.g.n., ponieważ umorzenie postępowania powodowałoby pozbawienie skarżącego uprawnień wynikających z art. 124b ust. 4 u.g.n.
W ocenie Sądu, takie zagrożenie w realiach niniejszej sprawy nie występuje. Skoro w odrębnym postępowaniu została wydana na postawie art. 126 ust. 5 i ust. 8 u.g.n ostateczna decyzja Wojewody Dolnośląskiego z 11.04.2024 r., której mocą potwierdzono zaistnienie nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, której nagłość uniemożliwiła złożenie wniosku o wydanie zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości na podstawie art. 126 ust. 1 u.g.n. i wymusiła na spółce zajęcie nieruchomości bez uprzedniego pozyskania do niej tytułu prawnego, to wówczas skarżący nie zostanie pozbawiony uprawnień odszkodowawczych, które wynikają z art. 126 ust. 3 u.g.n. Przepis ten zawiera analogiczne postanowienia do treści art. 124b ust. 4 u.g.n. Z oświadczenia pełnomocnika złożonego na rozprawie w dniu 01.04.2025 r. wynika, że Prezydent W. prowadzi postępowanie w przedmiocie odszkodowania za udostępnienie nieruchomości stanowiącej części działki nr [...] oraz za szkody powstałe w wyniku zajęcia nieruchomości.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi należy zauważyć, że decyzja potwierdzająca zaistnienie przesłanek zajęcia nieruchomości w trybie nadzwyczajnym, o której mowa w art. 126 ust. 5 i ust. 8 u.g.n., stanowi odrębne rozstrzygnięcie zarówno od decyzji wydawanej na podstawie art. 126 ust. 1 u.g.n. (decyzji zezwalającej na czasowe zajęcie nieruchomości), jak i decyzji wydawanej na podstawie art. 124b u.g.n. (zobowiązującej do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania konserwacji, remontu bądź usunięcia awarii). Co istotne, biorąc pod uwagę zarzuty skargi, wydana na podstawie art. 126 ust. 5 i ust. 8 u.g.n. przez Wojewodę Dolnośląskiego decyzja z 11.04.2024 r., stanowiła przedmiot kontroli WSA we W., który nieprawomocnym wyrokiem z 06.02.2025 r., sygn. akt II SA/Wr 459/24, oddalił skargę. Tym samym poza oceną Sądu orzekającego w niniejszej sprawie pozostają te spośród zarzutów skargi, które zbudowane są na braku spełnienia przesłanek wydania decyzji w tym nadzwyczajnym trybie. Zarzuty skargi zbudowane wokół treści art. 126 ust. 1, ust. 5 i ust. 8 u.g.n. odnoszą się do odrębnego postępowania. Orzekające w niniejszej sprawie organy obu instancji nie mogły naruszyć tych przepisów, ponieważ w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzja ich nie stosowały.
Wobec wydania na postawie art. 105 § 1 k.p.a. decyzji o umorzeniu postępowania administracji, nie zaś merytorycznego rozpatrzenia wniosku o udostępnienie nieruchomości w celu wykonania konserwacji, remontu lub usunięcia awarii, straciły również na znaczeniu te spośród zarzutów skargi, które dotyczyły braku podstaw prawnych do procedowania nad wnioskiem spółki w trybie art. 124b ust. 1 u.g.n. Raz jeszcze należy podkreślić, że spółka nie uzyskała tytułu prawnego do nieruchomości skarżącego w tym trybie. Dlatego Sąd nie mógł wypowiedzieć się na temat zarzutów skargi dotyczących kwalifikacji spornych robót, jako wykonania zupełnie nowej infrastruktury przesyłowej i tym samym tego, że zakres planowanych robót wykracza poza zakres art. 124b ust. 1 u.g.n.
Za chybione należało uznać wszystkie zarzuty dotyczące naruszenia przepisów regulujących prowadzenie postępowania wyjaśniającego, a także zasady dwuinstancyjności, ponieważ ustalenia stanu faktycznego nie budzą wątpliwości. Stan faktyczny sprawy w kluczowych dla podjęcia decyzji o umorzeniu postępowania aspektach, został ustalony w sposób prawidłowy i znajduje oparcie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach. Z tych względów zarzuty naruszenia art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79 i art. 138 § 1 k.p.a. okazały się pozbawione usprawiedliwionych podstaw.
Podsumowując, zarzuty skargi okazały się chybione, gdyż istniała podstawa do obligatoryjnego umorzenia postępowania zainicjowanego wnioskiem z 04.08.2023r. Cofnięcie przez spółkę tego wniosku stanowiło bezwzględną przeszkodę do wydania decyzji rozstrzygającej co do istoty sprawę zobowiązania skarżącego do udostępnienia części nieruchomości położonej we W., w granicach działki nr [...], w celu wykonania czynności związanych z remontem oraz usunięciem awarii przewodów i urządzeń służących do przesyłania gazu.
W tej sytuacji Sąd uznał, że w zaskarżonej decyzji organ administracji, w oparciu o prawidłowe ustalenie stanu faktycznego dokonał właściwej interpretacji normy określonej w art. 105 § 1 k.p.a., a swoje stanowisko uzasadnił zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), orzekł jak w sentencji.