II SA/WR 692/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2022-12-01
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościpodział nieruchomościprawo wodnestarorzeczewłasnośćSkarb PaństwaWSA Wrocław

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę spółki P. S.A. na decyzję SKO odmawiającą zatwierdzenia podziału nieruchomości w celu wydzielenia starorzecza, uznając, że art. 225 ust. 1 Prawa wodnego dotyczy stanów przyszłych, a nie historycznych.

Spółka P. S.A. wniosła o zatwierdzenie podziału nieruchomości w celu wydzielenia obszaru zajętego przez starorzecze rzeki Ś., argumentując, że zgodnie z art. 225 ust. 1 Prawa wodnego, grunty te stanowią własność Skarbu Państwa. Organy administracji oraz WSA we Wrocławiu uznały jednak, że przepis ten dotyczy hipotetycznych stanów przyszłych, a nie historycznych, i nie tworzy roszczenia o przeniesienie własności. W konsekwencji, skarga spółki została oddalona.

Przedmiotem sprawy była skarga P. S.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu, która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości. Celem podziału miało być wydzielenie obszaru zajętego przez starorzecze rzeki Ś., które według spółki stanowi własność Skarbu Państwa na mocy art. 225 ust. 1 Prawa wodnego. Organy administracji, w tym SKO, uznały, że wskazany przepis nie tworzy roszczenia o przeniesienie własności nieruchomości, a jedynie reguluje sytuację prawną gruntów, które staną się starorzeczami w przyszłości. Podkreślono, że charakter wód rozstrzyga minister właściwy do spraw gospodarki wodnej w drodze decyzji, a do tego czasu nie można mówić o formalnym istnieniu starorzecza. WSA we Wrocławiu przychylił się do stanowiska organów, interpretując art. 225 ust. 1 Prawa wodnego jako normę dotyczącą hipotetycznych stanów przyszłych, zgodnie z zasadą lex retro non agit. Sąd uznał, że odmienna interpretacja strony skarżącej prowadziłaby do chaosu prawnego i nieuprawnionego żądania rozgraniczenia nieruchomości. W związku z tym, skarga została uznana za niezasadną i oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, przepis ten dotyczy hipotetycznych stanów przyszłych, a nie historycznych, i nie tworzy roszczenia o przeniesienie własności. Pozostawia on stan prawny nieruchomości w dotychczasowym kształcie.

Uzasadnienie

Sąd przychylił się do stanowiska organów, że art. 225 ust. 1 Prawa wodnego należy interpretować jako normę dotyczącą przyszłych zdarzeń, zgodnie z zasadą lex retro non agit. Odmienna interpretacja prowadziłaby do chaosu prawnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

u.g.n. art. 95 § pkt 4

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Prawo wodne art. 225 § ust. 1

Ustawa Prawo wodne

Przepis dotyczy hipotetycznych stanów przyszłych, a nie historycznych, i nie tworzy roszczenia o przeniesienie własności. Pozostawia stan prawny nieruchomości w dotychczasowym kształcie.

Pomocnicze

u.g.n. art. 96 § ust. 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 97 § ust. 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Prawo wodne art. 219

Ustawa Prawo wodne

O charakterze wód rozstrzyga minister właściwy do spraw gospodarki wodnej w drodze decyzji.

Prawo wodne art. 211 § ust. 2

Ustawa Prawo wodne

k.p.a. art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 97 § § 1 pkt 4

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

P.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Odrzucone argumenty

Argumentacja spółki oparta na art. 225 ust. 1 Prawa wodnego jako podstawie do przeniesienia własności nieruchomości na Skarb Państwa. Zarzut naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez niezawieszenie postępowania.

Godne uwagi sformułowania

starorzecza (...) pozostają własnością dotychczasowego właściciela wód regulacja ta wprost zakłada zachowanie prawa własności do gruntu przez podmiot, który był dotychczas właścicielem wody przepis ten dekretuje pozostawienie stanu prawnego nieruchomości w stanie dotychczasowym regulacja zawarta w przepisie ma zastosowanie do hipotetycznych stanów przyszłych, a nie zaszłości historycznych lex retro non agit

Skład orzekający

Gabriel Węgrzyn

przewodniczący

Władysław Kulon

sprawozdawca

Marta Pawłowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 225 ust. 1 Prawa wodnego w kontekście podziału nieruchomości i roszczeń własnościowych wobec starorzeczy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej ze starorzeczami i przepisami Prawa wodnego oraz ustawy o gospodarce nieruchomościami. Interpretacja zasady lex retro non agit.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii interpretacji przepisów prawa wodnego i ich wpływu na prawo własności nieruchomości, co jest istotne dla profesjonalistów z branży nieruchomości i prawa administracyjnego.

Starorzecze na Twojej działce? Sąd wyjaśnia, czy możesz stracić własność.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wr 692/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2022-12-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Gabriel Węgrzyn /przewodniczący/
Marta Pawłowska
Władysław Kulon /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1899
art. 95 pkt 4
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Dz.U. 2021 poz 2233
art. 225 ust. 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn Sędziowie: Sędzia WSA Władysław Kulon (spr.) Asesor WSA Marta Pawłowska Protokolant: referent Kamil Demianiuk po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 17 maja 2022 r., nr SKO 4116/24/22 w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej zainicjowanej skargą P. S.A. z siedzibą w W., (dalej – skarżąca, spółka) zastępowanej przez profesjonalnego pełnomocnika jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu (dalej: SKO, Kolegium) z dnia 17 maja 2022 r., nr SKO 4116/24/22 w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości. Zakwestionowane skargą rozstrzygnięcie było efektem postępowania prowadzonego w następujących uwarunkowaniach prawnych i faktycznych.
Skarżąca wnioskiem z dnia 10 września 2021 r. wystąpiła do Dyrektora Zarządu Geodezji Kartografii i Katastru Miejskiego we W. o wydanie decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości położonej przy ul. [...] we W., oznaczonej w operacie ewidencji gruntów i budynków miasta W. obrębu K. jako działka nr [...] AM 5, zgodnie z art. 95 pkt 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z wnioskiem celem podziału miało być wydzielenie obszaru zajętego przez starorzecze rzeki Ś..
Organ I instancji po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego merytorycznie orzekł w sprawie decyzją z dnia 15 kwietnia 2022 r., nr 123/2022, którą przyjmując w podstawie prawnej m.in. art. 95 pkt 4, art. 96 ust. 1, art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j.: Dz. U. z 2021r. poz. 1899 ze zm., dalej – u.g.n.), rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości (Dz. U. z 2004 r., nr 268, poz. 2663, dalej - rozporządzenie) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej – k.p.a.) odmówił zatwierdzenia podziału nieruchomości położonej przy ul. [...], oznaczonej w operacie ewidencji gruntów i budynków miasta W. obrębu K. jako działka nr [...], AM 5.
Uzasadniając swoje stanowisko organ I instancji podał, że wnioskodawca jako podstawę wniosku wskazał art. 225 ust. 1 ustawy Prawo (Dz. U. z 2021 r., poz. 2233 ze zm.) wodne lecz nie przedstawił dokumentu, z którego wynikałoby, że na projektowanej do wydzielenia działce nr [...] AM 5 objętej w całości użytkiem Tr - tereny różne znajduje się starorzecze. Ustawa Prawo wodne nie zawiera definicji starorzecza, natomiast zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą starorzecze jest zbiornikiem wodnym, który może powstać w sposób naturalny bądź w wyniku prac regulacyjnych człowieka. Oceniono nadto, że dołączona do akt sprawy kserokopia korespondencji pomiędzy P. S.A., a Państwowym Gospodarstwem Wodnym Wodami Polskimi Zarządem Zlewni we W. nie może przesądzać o charakterze oraz zasięgu starorzecza. O charakterze wód, zgodnie z art. 219 ustawy Prawo wodne, rozstrzyga minister właściwy do spraw gospodarki wodnej w drodze decyzji. Do ustalenia zasięgu wykonywania prawa własności w stosunku do nieruchomości Skarbu Państwa, stanowiących wody płynące, czy starorzecza, mają zastosowanie przepisy ustawy Prawo wodne dotyczące rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych, nie zaś przepisy u.g.n. dotyczące podziałów.
Organ I instancji odwołując się do korespondencji prowadzonej z wnioskodawcą poddał analizie problematykę celu dokonania podziału nieruchomości i uznał, że nie przedstawiono dokumentu, z którego wynikałoby, że na projektowanej działce nr [...] AM 5 znajduje się starorzecze. Nadto zaprezentowano stanowisko, że organ nie posiada dowolności w ustaleniu, czy żądanie strony odpowiada któremukolwiek z celów wskazanych wart. 95 u.g.n. lecz obowiązek wskazania celu podziału we wniosku wynika wprost z § 2 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości, stanowiącego, iż "w przypadku dokonywania podziałów nieruchomości, o których mowa w art. 93 ust. 2a i art. 95, we wniosku, o którym mowa w ust. 2, należy wskazać cel dokonania podziału nieruchomości". Wskazanie celu służy, organowi do oceny kompletności wniosku, a także do tego, by organ mógł zastosować procedurę podziałową bez wydawania postanowienia opiniującego, o którym mowa w art. 93 ust. 4 i 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dodatkowo po wskazaniu przepisów prawa materialnego organ zauważył, że organ ma obowiązek prowadzenia postępowania w zakresie wskazanym przez stronę.
W złożonym w terminie odwołaniu skarżąca wniosła o uchylenie decyzji i zatwierdzenie podziału nieruchomości względnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Względem decyzji podniesiono zarzuty naruszenia:
- § 2 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że spełnienie warunku podania we wniosku celu podziału polega nie na ujawnieniu przez wnioskodawcę, czemu podział ma służyć, lecz na wskazaniu konkretnego przepisu art. 95 u.g.n., któremu ten cel jest przyporządkowany; ma to istotne znaczenie w sprawie ponieważ wnioskodawca wyraźnie wskazał, że oczekuje wydzielenia tej części działki, która stanowi dorzecze, a w myśl art. 225 ust. 1 ustawy Prawo wodne nie jest jego własnością, a przez to winna być ujawniona w odrębnej księdze wieczystej niż prowadzona dla nieruchomości P. S.A.
- art. 93 pkt 3 u.g.n. w zw. z art. 225 ust. 1 Prawa wodnego poprzez jego niezastosowanie i odmowę zatwierdzenia podziału nieruchomości, mimo że wydzielana część nieruchomości jako starorzecze z mocy prawa stanowi przedmiot własności Skarbu Państwa,
- art. 13 ust. 4 Prawa wodnego poprzez jego niezastosowanie i odmowę uznania, iż Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie posiada kompetencję do ustalania przebiegu starorzecza Ś., co też uczyniło w niniejszej sprawie,
- art. 8 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i uznanie w sposób sprzeczny z logiką i zasadami doświadczenia życiowego, że charakter wody jako starorzecza budzi wątpliwości w sytuacji, gdy PK. S.A. i Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie w wielu pismach zgodnie stwierdziły, iż jest to starorzecze Ś.,
- art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 219 ust. 1 Prawa wodnego poprzez jego niezastosowanie i niezawieszenie postępowania administracyjnego mimo wskazania przez organ, iż przeszkodą do zatwierdzenia podziału jest brak wystarczających danych, które pozwalałyby na stwierdzenie o charakterze oraz zasięgu starorzecza, a o czym może rozstrzygnąć w drodze decyzji minister właściwy do spraw gospodarki wodnej.
Podniesione zarzuty zostały stosownie uzasadnione, przy czym zasadniczo strona argumentowała, że wskazany został cel podziału, gdyż wydzielenie części działki zajętej przez starorzecze zgodnie z prawem stanowi własność Skarbu Państwa.
SKO we Wrocławiu w dniu 17 maja 2022 r. wydało wskazaną na wstępie decyzję nr SKO 4116/24/22, którą na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. Po przedstawieniu stanu spray w części historycznej uzasadnienia decyzji, organ II instancji przedstawił istotę postępowania podziałowego na gruncie u.g.n. i rozporządzenia. Według Kolegium spółka wystąpiła o podział nieruchomości, a jako podstawę wniosku, wskazała przepisy art. 95 pkt 4 u.g.n. w związku z art. 225 ust. 1 Prawa wodnego, zaś jako cel podziału podała wydzielenie działki gruntu pod starorzeczem. Organ uznał, iż spółka upatrywała źródła "roszczenia do części nieruchomości" w przepisie art. 225 ust. 1 Prawa wodnego, według którego starorzecza oraz grunty powstałe w wyniku wykonania budowli regulacyjnych pozostają własnością dotychczasowego właściciela wód. Jej zdaniem, przepis ten stanowi źródło roszczenia do przeniesienia własności nieruchomości pod starorzeczem na rzecz Skarbu Państwa, zaś w odwołaniu sformułowano jeszcze dalej idący pogląd, że część nieruchomości pod starorzeczem, w myśl art. 225 ust. 1 Prawa wodnego, nie jest własnością spółki, a "przez to winna być ujawniona w odrębnej księdze wieczystej niż prowadzona dla nieruchomości P. S.A."
SKO po zaprezentowaniu poglądów piśmiennictwa odnośnie zakresu stosowania zarówno art. 95 pkt 4 u.g.n. jak i art. 225 ust. 1 ustawy Prawo wodne podjęło się ustalenia czy art. 225 ust. 1 Prawa wodnego stanowi podstawę do przyznania określonemu podmiotowi prawa do roszczenia o część nieruchomości. Po przeprowadzeniu próby zdefiniowania pojęcia starorzecza organ II instancji zauważył, że zgodnie z art. 211 ust. 2 Prawa wodnego, śródlądowe wody płynące stanowią własność Skarbu Państwa. Dlatego art. 225 ust. 1 Prawa wodnego rozstrzyga kwestię własności gruntu, który stracił łączność z uprzednio pokrywającą go wodą (śródlądową wodą płynącą). Ustawodawca wprost zdecydował, że taki grunt pozostaje własnością dotychczasowego właściciela śródlądowej wody płynącej, czyli Skarbu Państwa. Niewątpliwie więc regulacja ta wprost zakłada zachowanie prawa własności do gruntu przez podmiot, który był dotychczas właścicielem wody. Dokonując wykładni gramatycznej art. 225 ust. 1 Prawa wodnego Kolegium stwierdziło, iż nie wprowadza on konsekwencji prawnych w postaci powstania roszczenia o przejście prawa własności nieruchomości, ani tym bardziej bezpośredniego skutku prawnorzeczowego w postaci przejścia prawa własności gruntu z mocy prawa). Nie ma tam mowy np. o "staniu się własnością dotychczasowego właściciela wody", czy też "przejściu z mocy prawa własności gruntu na rzecz właściciela wód". Wedle SKO prawodawca w sposób czytelny oraz jednoznaczny posłużył się zwrotem "starorzecza (...) pozostają własnością dotychczasowego właściciela wód" Z kolei według słownikowego znaczenia sformułowanie "pozostać - pozostawać" oznacza: nie opuścić jakiegoś miejsca, nie zmienić się, trwać w jakimś stanie, w jakimś położeniu, istnieć jako pozostałość jakiejś całości, przetrwać po czyjejś śmierci lub czyimś odejściu.
Dokonując dalszej analizy przepisu organ podał, że art. 225 ust. 1 Prawa wodnego oznacza tyle, że jeżeli w wyniku zaistnienia określonych procesów dana nieruchomość przestanie być pokryta śródlądowymi wodami płynącymi, a w ich miejsce pojawi się starorzecze, to taka sytuacja nie będzie miała żadnego wpływu na jej aktualny, jak i przyszły stan prawny. Nadal grunt będzie stanowił własność Skarbu Państwa. Jednoznaczną wolą prawodawcy, powstanie starorzecza w miejscu śródlądowych wód płynących nie zmienia stanu prawnego nieruchomości. Przeciwnie, przepis ten dekretuje pozostawienie stanu prawnego nieruchomości w stanie dotychczasowym. Zdaniem Kolegium przedmiotowa regulacja dotyczy hipotetycznych stanów przyszłych, a nie kwestii regulacji określonych zaszłości historycznych.
Odnosząc się do twierdzeń strony SKO oceniło, że zgodnie z nimi prawodawca zakładałby istnienie generalnego i powszechnego roszczenia wszystkich właścicieli nieruchomości pokrytych starorzeczami o ich wykup przez Skarb Państwa, niezależnie od tego, kiedy takie starorzecza powstały. Oznaczałoby to możliwość przejścia, w trybie art. 225 ust. 1 Prawa wodnego, na rzecz Skarbu Państwa gruntów, które nigdy wcześniej nie pozostawały jego własnością, co byłoby oczywiście sprzeczne z wolą prawodawcy.
Końcowo Kolegium uznało, że powoływany przez spółkę art. 225 ust. 1 Prawa wodnego na pewno nie kreuje żadnych ustawowych roszczeń do części nieruchomości w rozumieniu art. 95 pkt 4 u.g.n. W konsekwencji, w istocie nie ma znaczenia, czy na projektowanej do wydzielenia działce gruntu nr [...] znajduje się starorzecze rzeki Ś.. Co za tym idzie, projektowany podział należy przeprowadzić w dwuetapowej procedurze, zakładającej wydanie postanowienia opiniującego wstępny projekt podziału. Organ wykluczył także istnienie w badanej sprawie innych podstaw do podziału nieruchomości.
Nie godząc się z wydaną decyzją spółka oprotestowała ją skargą do sądu administracyjnego, w której wniesiono o jej uchylenie i uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Żądania skargi zostały oparte na zarzutach zbliżonych do zaprezentowanych w instancyjnym środku odwoławczym. W obszernym uzasadnieniu skargi przekonywano o celu podziału, którym ma być wydzielenie części działki zajętej pod starorzecze rzeki Ś.. Zdaniem strony skarżącej P. nigdy nie było właścicielem ani użytkownikiem wieczystym rzeki Ś. oraz pozostającego po jej dawnym biegu starorzecza. Na tle wskazywanych regulacji wynikających z ustawy Prawo wodne, w tym art. 225 ust. 1, powtarzano zasadę, w myśl której grunty powstałe w wyniku wykonania budowli regulacyjnych pozostają własnością dotychczasowego właściciela wód.
W udzielonej Sądowi odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie przedstawiając stanowisko zbieżne z zaprezentowanym w wydanej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 j.t, dalej - p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.
Na wstępie rozważań należy zwrócić uwagę, że organy administracyjne konsekwentnie wypowiedziały się negatywnie względem wniosku strony skarżącej, nie znajdując podstaw do orzeczenia zgodnie z wnioskiem. Sąd oceniając legalność kwestionowanych skargą aktów administracyjnych dostrzegł rozbieżność odnośnie stanowiska strony i organów odnośnie istnienia podstaw do dokonania podziału nieruchomości na gruncie obowiązujących regulacji prawnomaterialnych. Punktem wyjścia do dalszych rozważań jest wskazywany przez wnioskodawcę fakt istnienia na części nieruchomości starorzecza. Z okoliczności tej strona wyprowadza konieczność wydzielenia nieruchomości, która jak podaje ,,z mocy prawa pozostawała własnością dotychczasowego właściciela wód czyli Skarbu Państwa", (vide teza z uzasadnienia zażalenia). Skarżąca buduje pogląd prawny, w myśl którego część nieruchomości nie należy do niej.
Wobec takich twierdzeń skarżącej należy zauważyć, że organy administracyjne, w szczególności organ I instancji , biorąc pod uwagę normę prawną, z której strona wyprowadza swoje stanowisko, a to art. 225 ust. 1 Prawa wodnego, w sposób wyraźny wyjaśniły, że zgodnie z art. 219 ustawy Prawo wodne o charakterze wód rozstrzyga minister właściwy do spraw gospodarki wodnej w drodze decyzji. Faktem jest, że inicjatorka postępowania sam wniosek konstruuje na przekonaniu o istnieniu na części nieruchomości starorzecza. Co więcej, fakt ten próbuje uzasadniać wskazując na stanowisko prezentowane przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie. W świetle art. 219 Prawa wodnego w sensie formalnym nie może być jednak mowy o istnieniu na przedmiotowej nieruchomości starorzecza, skoro nie zapadła w tym zakresie decyzja właściwego ministra. W tych okolicznościach nie było podstaw do orzeczenia przez organy zgodnie z wnioskiem.
Wobec twierdzeń odwołania jak i skargi nie można zgodzić się z zarzutem naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w powiazaniu z innymi przepisami poprzez nie zawieszenie postępowania wobec braku danych pozwalających na stwierdzenie charakteru i zasięgu starorzecza. Otóż sama strona nie zgadza się z prawidłowością uznawania jej za właściciela części nieruchomości, która to własność ,,nie przeszła" ze Skarbu Państwa". Dla zawieszenia postępowania niezbędne jest istnienie zagadnienia wstępnego warunkującego kształt rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy. W niniejszym przypadku organ nie dopatrzył się istnienia takiego zagadnienia, gdyż mimo jednoznacznego stanowiska spółki nie zostało w żaden sposób zainicjowane postępowanie w ramach którego właściwy minister orzekł by o istnieniu starorzecza w trybie art. 211 ustawy Prawo wodne. Zagadnienie wstępne zostało więc wykreowane przez samą stronę, zaś organ związany wnioskiem strony zobligowany był do orzeczenia uwzględniającego aktualny stan faktyczny i prawny. Nie zaistniała zatem przesłanka obligująca organ do zawieszenia postępowania z urzędu, jak zdaje się to oceniać strona.
Co do zasady spór w sprawie sprowadza się do właściwego rozumienia art. 225 ust. 1 Prawa wodnego. Nie tracąc z pola widzenia intencji jaką kierowała się spółka wnioskująca o wszczęcie postępowania, a mianowicie dokonania podziału nieruchomości celem uporządkowania stanu prawnego odnośnie części nieruchomości, która zdaniem strony skarżącej nie przeszła na jej własność, trzeba rozstrzygnąć kto tj. organy czy skarżąca, właściwie rozumieją przedmiotowy normatyw.
Sąd w składzie orzekającym przychyla się do stanowiska Kolegium. Zgodnie z art. 225 ust. 1 Prawa wodnego starorzecza oraz grunty powstałe w wyniku wykonania budowli regulacyjnych pozostają własnością dotychczasowego właściciela wód. Kolegium, odmiennie niż strona skarżąca rozumie ratio legis niniejszego przepisu. Organ inaczej niż skarżąca podchodzi do objęcia tą regulacją wód ze względu na czas w jakim doszło do zaprzestania pokrycia danej nieruchomości wodami, czyli inaczej powstania starorzecza. Otóż zasadnie organ wyprowadza, że regulacja zawarta w przepisie ma zastosowanie do hipotetycznych stanów przyszłych, a nie zaszłości historycznych. Należy zgodzić się ze stanowiskiem organu choćby ze względu na łacińską zasadę lex retro non agit. Racjonalny ustawodawca nie wprowadził przecież regulacji odnoszących się do wszystkich nieruchomości stanowiących starorzecza, bez względu na czas ich powstania. Ewentualne objęcie omawianą normą prawną wszystkich starorzeczy, nie tylko byłoby sprzeczne z zasadami tworzenia prawa, ale wprost prowadziło by do powstania chaosu w zakresie prawa własności nieruchomości stanowiących starorzecza i to bez względu na czas w jakim zjawisko zaprzestania pokrycia nieruchomości wodami nastąpiło. Zdecydowanie art. 225 ust. 1 Prawa wodnego należy rozumieć jako normę prawną nakierowaną na objęcie nią wyłącznie nieruchomości, które stały się starorzeczem od chwili wejścia w życie niniejszego przepisu.
Odmienny, a jednocześnie wadliwy, pogląd strony skarżącej co do treści art. 225 ust. 1 Prawa wodnego, sprowadzający się wręcz do przyjęcia, że nigdy nie stała się ona właścicielem czy użytkownikiem wieczystym części nieruchomości, prowadzi w konsekwencji do nieuprawnionego żądania rozgraniczenia nieruchomości na gruncie u.g.n. Sąd w składzie orzekającym przyjmuje za prawidłowe stanowisko organu w zakresie dokonanej przezeń wykładni art. 225 ust. 1 ustawy Prawo wodne, co w konsekwencji prowadzi do uznania skargi jako niezasadnej.
Końcowo zaznaczyć należy, że postępowanie w sprawie prowadzone było na wniosek, a nie z urzędu i to wnioskodawca zakreślił jego przedmiot i wyraźnie wskazywał we wniosku podstawę prawną swych żądań. W tych okolicznościach zadaniem organu było ustalenie, czy podział jest zgodny z prawem, dopuszczalny, a dopiero potem możliwe jest dokonywanie go według określonych reguł.
Nie doszło także do naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego i procedury administracyjnej, ani też innych przepisów uzasadniających uwzględnienie skargi.
Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI