II SA/WR 683/04

II SA/Wr 683/04 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2006-03-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-12-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Alicja Palus /sprawozdawca/
Anna Siedlecka /przewodniczący/
Halina Filipowicz-Kremis
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2001 nr 113 poz 1209
art. 1 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Siedlecka, Sędzia NSA Halina Kremis, Asesor WSA Alicja Palus /sprawozdawca/, Protokolant Izabela Krajewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2006r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy nabycia prawa własności nieruchomości gruntowej położonej w L. przy ul. I. Ł. [...] oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 1 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości /Dz.U. Nr 113, poz. 1209 z późn. zm./ oraz art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego, Burmistrz Miasta L. odmówił nabycia z mocy prawa własności nieruchomości gruntowej zabudowanej domem mieszkalnym, położonej w L. przy ul. I. Ł. [...] w granicach działki nr [...] o powierzchni [...], obręb [...], [...], zapisanej w Księdze Wieczystej KW Nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w L. Wydział Ksiąg Wieczystych, której użytkownikiem wieczystym jest A. M. K.
Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ wskazał, że zgodnie z art. 1 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez uczestników wieczystych prawa własności nieruchomości, osoby fizyczne będące w dniu [...] oraz w dniu wejścia w życie ustawy tj. w dniu 24 października 2001r. użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub nieruchomości stanowiących nieruchomości rolne, nabywają z mocy prawa własność tych nieruchomości z dniem, w którym decyzja wydana w tej sprawie stanie się ostateczna.
W myśl cytowanych wyżej przepisów prawo do nabycia własności mają tylko te osoby, które były użytkownikami wieczystymi w dwóch datach tj. w dniu 26 maja 1990r. i w dniu 24 października 2001r., a zatem w tych dwóch datach użytkownikiem wieczystym musi być ta sama osoba.
Natomiast, jeżeli w okresie pomiędzy 26 maja 1990r., a 24 października 2001r. nastąpiło przeniesienie użytkowania wieczystego na inną osobę, to przesłanka do nabycia nieruchomości nie jest spełniona. Tak samo przesłanka nie zachodzi, jeżeli w okresie pomiędzy tymi datami nastąpiło nabycie użytkowania wieczystego w wyniku spadkobrania.
Następcą prawnym uprawnionym do nabycia własności nieruchomości jest tylko i wyłącznie osoba, która nabyła użytkowanie wieczyste po dacie 24 października 2001r.
Ponadto organ orzekający wyjaśnił w dalszej części uzasadnienia, że w toku prowadzonego w sprawie postępowania ustalono, że nieruchomość gruntowa położona w L. przy ul. I. Ł. [...] zabudowana jest domem mieszkalnym, a z akt sprawy wynika, iż poprzednik prawny wnioskodawcy – I. K. nabyła prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości aktem notarialnym Rep. [...] z dnia [...]. W wyniku spadkobrania postanowieniem Sądu Rejonowego w L. z dnia 18 sierpnia 1999r. sygn. akt Ns 188/99/ prawo to nabył po zmarłej I. K. na podstawie ustawy w całości syn spadkobierczyni A. M. K. /W Księdze Wieczystej wpisu spadkobrania dokonano dnia 8 sierpnia 2002 r., a prawo użytkowania wieczystego ustanowione zostało do dnia 29 września 2040r./.
W zakończeniu uzasadnienia organ I instancji wskazał, że w przedmiotowej sprawie spadek został otwarty przed dniem 25 października 2001r., w związku z czym następca prawny nie nabył prawa do nabycia własności nieruchomości, a tym samym wnioskodawca nie może nabyć z mocy prawa własności przedmiotowej nieruchomości jako następca prawny.
Od opisanej powyżej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. wniósł A. K. zarzucając, że w kwestionowanej decyzji zastosowano w sposób nieuprawniony interpretację przepisów ustawy z dnia 26 lipca 2001r. "oszukańczo tą ustawą manipulując".
Wskazał, że jest następcą prawnym, o jakim mowa w art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003r. o kształtowaniu ustroju rolnego, a Sąd Rejonowy w L. w dniu [...] orzekł, że nabył w całości spadek po zmarłej matce na podstawie ustawy.
Podkreślił przy tym, że okres na jaki ustanowiono prawo użytkowania wieczystego wskazuje, że jest to kontynuacja prawa posiadanego przez matkę. Podał również, że ojciec był osadnikiem wojskowym i tzw. zabużaninem.
Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. decyzją z dnia [...] Nr [...] stosując przepis art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu orzeczenia organ odwoławczy przedstawił argumentację tożsamą z argumentacją powołaną przez organ I instancji, a ponadto wskazał, że z art. 1 ust. 7 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości wynika, że decyzje w sprawach objętych tą ustawą będą wydawane w szczególnym trybie określonym w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa w porozumieniu z ministrem do spraw administracji publicznej.
W rozporządzeniu Ministra Skarbu Państwa z dnia 25 listopada 2003r. w sprawie szczegółowego trybu wydawania decyzji o nabyciu przez użytkowników lub współużytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne /Dz.U. Nr 205, poz. 1991z późn. zm./ szczegółowo zostały uregulowane czynności przygotowawcze, jakie muszą być podjęte przed wydaniem decyzji o nabyciu prawa własności nieruchomości gruntowej, będącej w użytkowaniu bądź współużytkowaniu wieczystym.
W myśl § 2 ust. 1 i ust. 4 tego rozporządzenia – przed wydaniem decyzji o nabyciu własności nieruchomości właściwy organ sporządza wykaz nieruchomości, o których mowa w art. 1 ust. 1 powoływanej ustawy. Następnie organ ten wykłada wykaz do publicznego wglądu na okres 30 dni i o jego wyłożeniu informuje w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości. Natomiast zgodnie z ust. 4 § 2 tego rozporządzenia – po upływie w/w terminu osoby uprawnione mogą składać zastrzeżenia dotyczące wykazu w terminie 30 dni.
Z materiałów sprawy wynika, że takie wykazy nieruchomości, stanowiące podstawę do wydania decyzji o nabyciu prawa własności nieruchomości były wyłożone do publicznego wglądu i skarżący nie składał zastrzeżeń do wykazu nieruchomości sporządzonego przez organ I instancji, natomiast wcześniej złożył wniosek o nabycie prawa własności będącej w jego użytkowaniu wieczystym nieruchomości gruntowej. Z materiałów tych wynika również, że omawiana nieruchomość stanowi własność Gminy M. L.
Organ odwoławczy – kończąc swój wywód – stwierdził, że skarżący nie nabył z mocy prawa własności nieruchomości będącej w jego użytkowaniu wieczystym, bowiem nie był użytkownikiem wieczystym nieruchomości w dwóch w/w datach. Użytkownikiem wieczystym tej nieruchomości stał się dopiero w dacie otwarcia spadku po I. K. tj. w dniu [...], która wcześniej nie była użytkownikiem wieczystym gruntu w dwóch przyjętych w ustawie datach.
Decyzja wydana w postępowaniu odwoławczym została przez A. K. zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.
W petitum skargi skarżący wniósł o jej uchylenie jako niezgodnej z prawem, a w uzasadnieniu obszernie i szczegółowo opisał czynności orzecznicze dotychczas podjęte w sprawie oraz zarzucił osobom podejmującym odmowne decyzje interpretowanie ustawy w sposób tendencyjny, nieuprawniony i zawężający. W ocenie skarżącego takie działania "ubliżają powadze wszystkich osób oraz instytucji uczestniczących w procesie legislacyjnym tej ustawy, a więc Sejmu, Senatu, Prezydenta RP, Biura Legislacyjnego Sejmu i Biura Legislacyjnego Senatu."
W odpowiedzi na skargę zawartej w piśmie doręczonym Sądowi w dniu [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko przyjęte dotychczas w sprawie oraz argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekając w sprawie uwzględnił następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Wyjaśniając przesłanki podjętego rozstrzygnięcia wskazać przede wszystkim należy, że w przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. nr 153, poz. 1269/ ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem /jeżeli ustawy nie stanowią inaczej/, formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji /innego aktu lub czynności/ z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub tryb podjęcia innego aktu albo czynności, będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu.
Mając na względzie wskazane powyżej kryterium legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych nie znalazł podstaw dla stwierdzenia zasadności zarzutu naruszenia prawa procesowego czy materialnego w rozpoznawanej sprawie, co obligowało Sąd do wydania orzeczenia w trybie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/, mimo uwzględnienia dyspozycji przepisu art. 134 § 1 powołanego aktu.
Materialnoprawną podstawę orzekania w rozpoznawanej sprawie – prawidłowo przyjętą przez organy orzekające – stanowią przepisy powoływanej wcześniej ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości z uwzględnieniem zmian wprowadzonych ustawą z dnia 11 kwietnia 2003r. o kształtowaniu ustroju rolnego /Dz.U. Nr 64, poz. 592/. Regulacja ta traktowana jako kolejna prawna możliwość przeprowadzenia pewnego rodzaju transformacji prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, ustaliła odrębne – w stosunku do ustawy z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności – kryteria warunkujące dokonanie uwłaszczenia.
Zgodnie z przywołanym w uzasadnieniach zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej przepisem art. 1 ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości "osoby fizyczne będące w dniu 26 maja 1990r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne nabywają z mocy prawa własność tych nieruchomości z dniem, w którym decyzja, o której mowa w ust. 3 stała się ostateczna."
Wymagana jest przy tym tożsamość osób uwzględnionych w tym przepisie, co oznacza – jak prawidłowo wskazały to organy orzekające, że te same osoby musiały być użytkownikami wieczystymi nieruchomości w obu wskazanych datach.
W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że nieruchomość pozostająca w użytkowaniu wieczystym wnioskodawcy – A. K. jest zabudowana budynkiem mieszkalnym oraz że wnioskodawca nabył prawo użytkowania wieczystego z dniem 19 lipca 1998r. tj. z dniem śmierci I. K. – swojej matki, której jest spadkobiercą.
Prawidłowość tych ustaleń potwierdzają dokumenty znajdujące się w aktach sprawy.
Istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy było rozważenie, czy dopuszczalne jest w warunkach prawnych istniejących w dacie orzekania w administracyjnym postępowaniu instancyjnym, pozytywne orzeczenie o nabyciu prawa własności przedmiotowej nieruchomości w stosunku do A. K., który prawo jej użytkowania wieczystego nabył jako następca prawny w dniu 19 lipca 1998r.
W ocenie Sądu stanowisko prezentowane wobec tej kwestii w zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej zasługuje na pełną akceptację, a sposób interpretacji zastosowanych przepisów ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości jest zgodny z poglądami prezentowanymi w literaturze prawniczej i bogatym w tym zakresie orzecznictwem sądów administracyjnych. Nie można zatem – jak sugeruje skarżący – zarzucić interpretacji przyjętej przez organy orzekające w sprawie dokonywania jej w sposób zawężający tendencyjny lub dowolny, ani traktować jako przejaw lekceważenia organów i instytucji aktywnie uczestniczących w procesie legislacyjnym.
Jak już wcześniej wskazano przepis art. 1 ust. 1 cytowanej wcześniej ustawy wymaga, aby osoby fizyczne uprawnione do nabycia prawa własności wymienionych w tej ustawie nieruchomości były użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi tych nieruchomości w dniu 26 maja 1990r. oraz w dniu 24 października 2001r.
Tak określony przez ustawodawcę warunek oznacza, że nie każda osoba fizyczna będąca użytkownikiem lub współużytkownikiem wieczystym nieruchomości nabywa prawo własności tej nieruchomości na podstawie przepisów omawianej ustawy z dnia 26 lipca 2001r., lecz tylko taka osoba, która była użytkownikiem /współużytkownikiem/ wieczystym danej nieruchomości zarówno w dniu 26 maja 1990r., jak i w dniu 24 października 2001r.
Z kolei w myśl art. 1 ust. 2 powoływanej ustawy prawo własności nieruchomości nabywają takie osoby fizyczne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1.
Skoro zatem osobami, o których mowa w ust. 1 art. 1 omawianej ustawy są takie osoby fizyczne, które były użytkownikami /współużytkownikami/ wieczystymi danej nieruchomości zarówno w dniu 26 maja 1990r., jak i w dniu 24 października 2001r., to – w konsekwencji – osobami wymienionymi w ust. 2 tego artykułu są osoby fizyczne będące następcami prawnymi osób, które były użytkownikami /współużytkownikami/ wieczystymi danej nieruchomości zarówno w dniu 26 maja 1990r., jak i w dniu 24 października 2001r., a nie tylko w jednej z dat.
Dodatkowo Sąd uznał za celowe wyjaśnić, że skarżący niewłaściwie ocenia swoją sytuację prawną, powstałą na skutek nabycia spadku po zmarłej matce.
Do ogółu praw dziedziczonych należało bowiem wyłącznie prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, położonej w L. przy ul. I. Ł. [...], w granicach działki Nr [...] /a nie prawo jej własności/ i to prawo zostało nabyte w drodze spadku przez skarżącego jako kontynuatora poprzednika prawnego, czyli I. K.
Wobec przedstawionych wcześniej okoliczności stwierdzić należy, że kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie wykazała, by decyzja ta naruszała prawo i to w sposób wymagający wyeliminowania jej z obrotu prawnego.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny – zgodnie z art. 151 powołanej poprzednio ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł jak w sentencji.