II SA/WR 682/24

II SA/Wr 682/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-03-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Adam Habuda /przewodniczący/
Halina Filipowicz-Kremis
Wojciech Śnieżyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 56 par. 1 pkt 1-5
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Adam Habuda, Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz - Kremis, Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński (spr.), po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 marca 2025 r. sprawy ze skargi M. D. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 1 lipca 2024 r. nr 724/2024 w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego w sprawie doprowadzenia do usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym ogrodzenia oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta Wrocławia, postanowieniem z 30.04.2024 r. (nr 898/2024), po rozpoznaniu wniosku M. D. o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, postanowił odmówić zawieszenia postępowania prowadzonego wobec wnioskodawczyni na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z 21.09.2023 r., mającego na celu doprowadzenie do usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym ogrodzenia, oddzielającego nieruchomości znajdujące się przy ul. [...] i ul. [...], [...] we W., usytuowanego na granicy działek poprzez naprawę ogrodzenia składającego się z prefabrykowanych elementów betonowych, pełniącego w części funkcję zabezpieczającą przed osuwaniem gruntu, przywracając jego sprawność techniczną i użytkową obejmującą: wymianę uszkodzonych i zużytych techniczne elementów, prawidłowe posadowienie ogrodzenia w sposób zapewniający stabilność i stateczność tej konstrukcji, pionowość ścian, uwzględniając obciążenie związane z naporem gruntu - skarpy znajdującej się na działce przy ul. [...].
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że jest zobowiązany do zawieszenia postępowania egzekucyjnego w przypadku wystąpienia podstaw wskazanych w treści art. 56 § 1 pkt 1-5 ustawy z 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2023 r., poz. 2505 ze zm.) – dalej: u.p.e.a.
Mając na uwadze powyższe organ stwierdził, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewiduje zawieszenia postępowania egzekucyjnego na wniosek zobowiązanej. Zgodnie z art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a. uprawnienie to przysługuje jedynie wierzycielowi (zob. wyrok NSA z 18.11.2015 r., sygn. akt II FSK 2668/13). Stąd żądanie zobowiązanej nie stanowi podstawy do zawieszenia postępowania.
Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpoznaniu sprawy na skutek zażalenia M. D., postanowieniem z 01.07.2024 r., utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Organ odwoławczy wyjaśnił, że przepis art. 56 § 1 pkt 1-5 u.p.e.a. określa zamknięty katalog przesłanek obligatoryjnego zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Organ odwoławczy wskazał, że postępowanie egzekucyjne w sprawie dotyczy doprowadzenia do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji tego organu nr 501/2022 z 11.05.2022 r. utrzymującej w mocy decyzję PINB dla miasta Wrocławia nr 604/2022 z 22.03.2022r. Decyzja ta jest decyzją ostateczną i funkcjonującą w obrocie prawnym, nie wstrzymano również jej wykonania. Na podstawie tej decyzji nałożono na zobowiązaną obowiązek o charakterze niepieniężnym, którego instrukcyjny termin wykonania już upłynął. Powyższe oznacza, że w sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek z art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Nie wystąpiły także przyczyny zawieszenia postępowania egzekucyjnego wymienione w art. 56 § 1 pkt 2 i 3 u.p.e.a., bowiem brak jest informacji o śmierci któregoś ze zobowiązanych, żaden zobowiązany nie utracił również zdolności do czynności prawnych. Nadto PINB (będący wierzycielem) nie występował z wnioskiem o zawieszenie postępowania, co oznacza, że nie wystąpiła przesłanka wymieniona w art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a. W kwestii zawieszenia postępowania egzekucyjnego w innych przypadkach niż powyższe przewidzianych w ustawach (art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a.) DWINB wskazał, że przepis ten zawiera odesłanie do uregulowań szczegółowych, które przewidują expressis verbis możliwość lub obowiązek zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Analiza akt postępowania oraz treści zażalenia nie daje podstaw do uznania, że wystąpiły okoliczności przewidziane w innych ustawach uzasadniające zawieszenie postępowania egzekucyjnego.
M. D., pismem z 08.09.2024 r., skorzystał z prawa skargi do sądu administracyjnego. Skarżąca zaskarżyła w całości postanowienie DWINB z 01.07.2024 r., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77, art. 10, art. 80, art. 81 k.p.a. polegające na:
a) braku wyjaśnienia stanu faktycznego ani załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli - brak weryfikacji możliwości realizacji nałożonego obowiązku, pod kątem obowiązku złożenia wniosku o zawieszenia postępowania przez organ nakładający obowiązek na podstawie art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a.;
b) niezebraniu oraz rozpatrzeniu całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, w kontekście zarzutu wskazanego w pkt a) w zakresie w jakim nałożony obowiązek jest niewykonalny przez skarżącą, która nie może go zrealizować, gdyż Wspólnota Mieszkaniowa, jako drugi zobowiązany, nie wpuszcza jej na teren swojej nieruchomości celem naprawy ogrodzenia z betonu, spełniającego funkcję muru oporowego, którego skarżąca nie stawiała oraz nie zgadza się na wywiezienie mas ziemnych nielegalnie, tj. niezgodnie z projektem i bez pozwolenia na użytkowanie posadowionych na granicy działki formułujących uskok, a nie skarpę, doprowadzając do braku możliwość wykonania obowiązku o czym skarżąca wielokrotnie wskazywała;
c). wydaniu orzeczenia nie w oparciu o całokształt materiału dowodowego oraz przy braku wskazania jaka okoliczność została udowodniona, a jaka nie;
d). utrzymaniu postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania w mocy podczas gdy w sprawie samej zasadności nałożenia grzywny jak i realizacji obowiązku toczą się postępowania sądowe przed WSA oraz NSA, które mogą wpłynąć na kwestie zasadności zarówno samego obowiązku jak i nałożonej grzywny w celu jej egzekucji.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w ocenie skarżącej, prawomocna decyzja PINB dla miasta Wrocławia z 22.03.2023 r. (nr 604/2022), wydana została z rażącym naruszeniem prawa, gdyż: 1) nie ma możliwości technicznych remontu w sposób bezpieczny muru oporowego, który stoi na granicy jej działki, a którego nie wznosiła, gdyż doprowadziłoby to do katastrofy budowlanej i obsunięcia się masywów ziemnych usytuowanych w uskok naniesionych przez Wspólnotę niezgodnie z projektem budowlanym; 2) stan muru oporowego, który został wzniesiony przez drugiego zobowiązanego (tudzież Wspólnotę) niezgodnie z warunkami zagospodarowania terenu, w tym bez prawidłowego znicowania mas ziemnych do poziomu gruntu z jednoczesnym zapewnieniem prawidłowego odwodnienia, bez możliwości dokonywania nasadzeń w przestrzeni, która zgodnie z projektem budynku Wspólnoty od strony budynku skarżącej winna posiadać wnękę niezabudowaną, co przeciwdziałać miało zacieniem budynku sąsiedniego należącego do skarżącej, a co nigdy nie zostało dochowane. W takich okolicznościach sprawy, zdaniem skarżącej, należało dokonać zawieszenia postępowania z urzędu, czym odmawiając zawieszenia postępowania egzekucyjnego, PINB naruszył art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a. W dalszej części skargi jej autorka przypomniała, że została wezwana do remontu muru oporowego na granicy nieruchomości, którego nie wznosiła i który stanowi samowolę budowlaną, co potwierdził sam organ, wskazując, że w jego zasobach brak jest dokumentów potwierdzających legalne posadowienie spornego muru oporowego, którego podstawową funkcją jest podpieranie mas ziemi nawiezionej w sposób nieuprawniony przez Wspólnotę, a następnie zagospodarowanych nasadzeniami przez współwłaścicieli wspólnoty, a nie odgrodzeniem od siebie dwóch nieruchomości. Skarżąca wskazała, że efektem ubocznym dokonanych nasadzeń są notoryczne podtopienia jej nieruchomości przez wycieki wody z uskoku przez nieszczelny mur oraz pogłębiające jego zły stan techniczny podlewanie przez mieszkańców wspólnoty nielegalnie dokonanych nasadzeń, które na dzień dzisiejszy urosły po kilka metrów, pogłębiając przy tym stan zacienienia budynku zlokalizowanego na działce skarżącej. Ponadto wskazała, że sporny mur oporowy został posadowiony bez dokonania odwodnienia liniowego w tym obszarze, co powoduje miejscowe zalania jej nieruchomości i wpływa na zachwianie warunków wodnych pomiędzy nieruchomościami, a także na częstą dewastację jej majątku zlokalizowanego na posesji.
Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa.
Na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25.07.2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024r., poz. 935), dalej: p.p.s.a. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który to wyjątek nie ma w niniejszej sprawie zastosowania).
Przedmiotem tak rozumianej kontroli przeprowadzonej w oparciu o przedstawione wyżej kryteria jest postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wydane w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącej.
Przystępując do oceny legalności tego postanowienia w pierwszej kolejności należy zauważyć, że zgodnie z art. 56 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej, 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego, 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego, 4) na żądanie wierzyciela, 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
Wyjaśnić należy, że instytucja zawieszenia postępowania egzekucyjnego polega na wstrzymaniu czynności egzekucyjnych na skutek powstania przeszkód w prowadzeniu egzekucji. Jej istota sprowadza się do przerwania na czas określony biegu tego postępowania w związku z wystąpieniem przeszkód do jego dalszego prowadzenia, a samo zawieszenie postępowania następuje na czas niezbędny do usunięcia tych przeszkód. Chodzi tu o przeszkody, które powstały już w toku egzekucji, gdyż w przeciwnym przypadku nie należało w ogóle wszczynać postępowania egzekucyjnego. Należy przy tym zaznaczyć, że art. 56 § 1 u.p.e.a. zawiera zamknięty katalog sytuacji, w których postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu. Zarazem wymienia on przyczyny obligatoryjnego zawieszenia postępowania, nie pozostawiając tym samym do uznania organu egzekucyjnego tego, czy w danym przypadku należy zawiesić postępowanie.
Mając to na uwadze należy stwierdzić, że wbrew stanowisku skarżącej w sprawie brak było jakichkolwiek podstaw do przyjęcia zasadności wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Nie wystąpiła bowiem żadna z przesłanek, o których mowa w art. 56 § 1 u.p.e.a. Po pierwsze dlatego, że żaden z przepisów u.p.e.a. nie przewiduje możliwości zawieszenia postępowania egzekucyjnego przez organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego lub dłużnika. Zawieszenie postępowania może nastąpić wyłączenie z urzędu albo na żądanie wierzyciela. Po drugie, odnosząc się do wielu zarzutów podniesionych w kontekście kwestionowanej odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego należy wskazać, że dotyczą one głównie podważania zasadności decyzji administracyjnej, na podstawie której wystawiono tytuł wykonawczy. Żadna z takich okoliczności nie mogła być jednak potraktowana przez organ egzekucyjny jako źródło informacji o wystąpieniu okoliczności dającej podstawę do zawieszenia postępowania. Decyzja DWINB z 11.05.2022 r. (nr 501/2022), nakładająca na skarżącą oraz Wspólnotę Mieszkaniową, jako właścicieli sąsiadujących nieruchomości, obowiązek usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym ogrodzenia, będąca podstawą prowadzenia postępowania egzekucyjnego, ma charakter prawomocny, bo podlegała kontroli sądowoadministracyjnej (nieprawomocny wyrok WSA we Wrocławiu z 11.05.2023 r. o sygn. akt II SA/Wr 501/22). Badanie zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym przez organ egzekucyjny stanowiłoby przy tym o rażącym naruszeniu art. 29 § 1 u.p.e.a. w związku z art. 6 k.p.a. Z treści art. 29 § 1 u.p.e.a. expressis verbis wynika zakaz badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym przez organ egzekucyjny. Organ egzekucyjny może badać jedynie dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Normą prawną wywodzoną z przepisu art. 56 § 1 u.p.e.a., nie są objęte również okoliczności związane z trudnościami technicznymi w realizacji egzekwowanego obowiązku. Nie są to przeszkody, które powstały w toku egzekucji. Ponadto inicjowanie postępowań sądowych w celu eliminacji z obrotu prawnego decyzji DWINB z 11.05.2022 r., czy też postanowienia DWINB z 18.12.2023 r. o nałożeniu grzywny, nie powoduje z mocy prawa obowiązku zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Jedynie wydanie w toku postępowania sądowego postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji, z której wynika obowiązek podlegający egzekucji, obliguje organ do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W tym kontekście wskazać należy, że NSA postanowieniem z 23.03.2023 r. o sygn. akt II OZ 138/23 oddalił zażalenie skarżącej na postanowienie tut. Sąd z 21.09.2022 r., sygn. akt II SA/Wr 501/22 o odmowie wstrzymania wykonania decyzji DWINB z 11.05.2022 r. Okolicznościami indyferentnymi materialno-prawnie z punktu widzenia oceny legalności zaskarżonego postanowienia okazały się także kwestie dotyczące legalności posadowią spornego ogrodzenia, pełnionej przez niego roli, a także skutków wykonania nasadzeń, które powodują podtopienie nieruchomości skarżącej.
Sąd nie ujawnił również żadnych podstaw dla uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 7, art. 77, 10, art. 80 i 81 k.p.a. w związku z art. 56 § 1 u.p.e.a. o cechach braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, czy też niezabrania oraz rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wystarczający.
Z uwagi na powyższe skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia została dokonana w trybie uproszczonym postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z art. 119 pkt 3 u.p.e.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.