II SA/Wr 680/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2025-02-26
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanenadzór budowlanydecyzja ostatecznazmiana decyzjiart. 155 k.p.a.art. 66 Prawa budowlanegonieprawidłowości technicznewspólnota mieszkaniowataraswspółpraca członków

WSA we Wrocławiu oddalił skargę Wspólnoty Mieszkaniowej na decyzję odmawiającą zmiany ostatecznej decyzji nakazującej usunięcie nieprawidłowości w budynku, uznając brak podstaw prawnych i interesu społecznego do zmiany decyzji w trybie art. 155 k.p.a.

Wspólnota Mieszkaniowa wniosła o zmianę ostatecznej decyzji nakazującej usunięcie nieprawidłowości w budynku, argumentując koniecznością demontażu tarasu, co było niemożliwe z powodu braku współpracy jednego z członków. Organy administracji, a następnie WSA, uznały, że tryb art. 155 k.p.a. nie jest właściwy do takiej zmiany, gdyż decyzja z art. 66 Prawa budowlanego jest decyzją związaną, a brak współpracy między członkami wspólnoty nie stanowi podstawy do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej.

Sprawa dotyczyła skargi Wspólnoty Mieszkaniowej na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję PINB odmawiającą zmiany ostatecznej decyzji z 2016 r. nakazującej usunięcie nieprawidłowości w budynku. Wspólnota chciała zmiany decyzji, aby uwzględnić konieczność demontażu tarasu, co było niemożliwe z powodu braku współpracy jednego z członków. Organy administracji dwukrotnie odmawiały zmiany decyzji, wskazując na niewłaściwy tryb postępowania (art. 155 k.p.a. nie ma zastosowania do decyzji związanych, jak ta z art. 66 Prawa budowlanego) oraz brak interesu społecznego lub słusznego interesu strony. Sąd administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd podkreślił, że art. 155 k.p.a. wymaga łącznego spełnienia warunków, w tym istnienia interesu społecznego lub słusznego interesu strony, a także że decyzja z art. 66 Prawa budowlanego jest decyzją związaną, nie uznaniową. Sąd uznał, że brak współpracy między członkami wspólnoty nie jest sprawą publiczną, a żądanie demontażu tarasu nie ma podstaw prawnych w kontekście zmiany decyzji ostatecznej nakazującej usunięcie nieprawidłowości.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, decyzja związana wydana na podstawie art. 66 Prawa budowlanego nie może być zmieniona lub uchylona w trybie art. 155 k.p.a., ponieważ przepis ten ma zastosowanie głównie do decyzji uznaniowych.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że art. 155 k.p.a. wymaga łącznego spełnienia warunków, w tym istnienia interesu społecznego lub słusznego interesu strony, a także że decyzja z art. 66 Prawa budowlanego jest decyzją związaną, a nie uznaniową, co wyklucza zastosowanie art. 155 k.p.a.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

k.p.a. art. 155

Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis art. 155 k.p.a. może mieć zastosowanie tylko do decyzji uznaniowych, a nie do decyzji związanych, takich jak te wydane na podstawie art. 66 Prawa budowlanego. Wymaga łącznego spełnienia warunków, w tym zgody strony, braku sprzeciwu przepisów szczególnych oraz przemawiania interesu społecznego lub słusznego interesu strony.

P.b. art. 66 § ust. 1 i 3

Prawo budowlane

Podstawa do wydania decyzji nakazującej usunięcie nieprawidłowości w stanie technicznym obiektu budowlanego.

Pomocnicze

k.p.a. art. 154 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Stosowany odpowiednio do art. 155 k.p.a.

k.p.a. art. 145 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy wznowienia postępowania administracyjnego.

P.b. art. 66 § ust. 2

Prawo budowlane

Podstawa do zakazania użytkowania obiektu budowlanego lub jego części.

P.b. art. 5 § ust. 2

Prawo budowlane

Obowiązek utrzymania obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym i estetycznym, mający charakter publicznoprawny.

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne.

p.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Granice rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 145 § §1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przesłanki uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi przez sąd administracyjny.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Argument skarżącej o konieczności zmiany decyzji w trybie art. 155 k.p.a. ze względu na brak współpracy jednego z członków wspólnoty przy demontażu tarasu. Argument skarżącej, że jej celem nie jest ponowne rozpatrzenie sprawy, lecz jednoznaczne wyartykułowanie w decyzji obowiązku demontażu tarasu. Argument skarżącej, że interes społeczny i słuszny interes strony przemawiają za zmianą decyzji, uwzględniając brak zapisu o obowiązku demontażu tarasu w decyzji z 2016 r.

Godne uwagi sformułowania

art. 155 k.p.a. nie może być traktowany jako środek zmierzający do ponownego rozpoznania sprawy zakończonej ostateczną decyzja administracyjną. Konflikt między członkami Wspólnoty skupiony na tarasie [...] nie może wpłynąć na konieczność realizacji decyzji wydanej na podstawie art. 66 ust. 1 i 3 Prawa budowlanego. Stosunki pomiędzy członkami Wspólnoty wychodzą poza sprawę publiczną. Decyzja wydana w trybie art. 155 k.p.a. jest decyzją uznaniową. Decyzja podejmowana w oparciu o art. 66 Prawa budowlanego jest decyzją związaną.

Skład orzekający

Adam Habuda

sprawozdawca

Marta Pawłowska

członek

Wojciech Śnieżyński

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 155 k.p.a. w kontekście decyzji związanych (art. 66 Prawa budowlanego) oraz brak wpływu wewnętrznych konfliktów stron na postępowanie administracyjne."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wspólnoty mieszkaniowej i decyzji nakazującej usunięcie nieprawidłowości technicznych. Interpretacja art. 155 k.p.a. jest utrwalona w orzecznictwie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje typowy problem interpretacji przepisów proceduralnych (art. 155 k.p.a.) w kontekście decyzji administracyjnych związanych, a także pokazuje, jak wewnętrzne konflikty między stronami mogą wpływać na postępowanie, choć nie zawsze są uwzględniane przez sądy.

Czy konflikt sąsiedzki może zablokować wykonanie decyzji o nadzorze budowlanym? Sąd wyjaśnia granice art. 155 k.p.a.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wr 680/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-02-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Adam Habuda /sprawozdawca/
Marta Pawłowska
Wojciech Śnieżyński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 155
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 725
art. 66 ust. 1 i 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński, Sędziowie: Sędzia WSA Adam Habuda (sprawozdawca), Asesor WSA Marta Pawłowska, Protokolant: starszy referent Tomasz Gołębiowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 lutego 2025 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej przy [...] w J. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 21 czerwca 2024 r. nr 686/2024 w przedmiocie odmowy zmiany/uchylenia decyzji ostatecznej nakazującej usunięcie nieprawidłowości w stanie technicznym budynku oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Wspólnota Mieszkaniowa przy al. [...] w J. wnioskiem z 2 sierpnia 2023 r. zwróciła się o zmianę decyzji nr 104/16 z dnia 1 sierpnia 2016 r. ewentualnie wydanie nowej decyzji nakazującej, w punkcie II Wspólnota zawnioskowała o zakazanie użytkowania tarasu w lokalu nr [...]. Wspólnota wskazała, że z ekspertyzy technicznej z lutego 2022 r. wynika, że wykonanie znacznej części robót określonych w decyzji nr 104/16 wymaga uprzedniego demontażu tarasu, a ponadto ekspertyza zawiera katalog prac, które należy wykonać, aby przywrócić budynek do odpowiedniego stanu technicznego, co jednak uwarunkowane jest koniecznością demontażu tarasu.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego Jelenia Góra (PINB, organ I instancji) decyzją nr 71/23 z dnia 8 listopada 2023 r. opierając się na art. 154 k.p.a. odmówił zmiany decyzji, wydania nowej decyzji na podstawie ekspertyzy technicznej z lutego 2022 r., zakazania użytkowania tarasu nr [...]. Organ uzasadnił, że brak podstaw do wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 k.p.a., a także brak podstaw do zmiany decyzji ostatecznej nr 104/16.
W odwołaniu Wspólnota zarzuciła, że jej intencją nie było wznowienie postępowania, zaś organ nie zastosował art. 154 i 155 k.p.a. i zaniechał rozważenia przesłanek zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej.
Decyzją nr 278/2024 z dnia 29 lutego 2024 r. Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję PINB wskazując, że art. 154 k.p.a. nie jest odpowiedni do uchylenia lub zmiany decyzji z 2016 r., ponieważ mamy do czynienia z decyzją, na mocy której strona nabyła uprawnienie. W związku z tym bardziej adekwatny będzie tryb z art. 155 k.p.a. Dalej organ II instancji wskazał, że decyzja z art. 66 Prawa budowlanego jest decyzją związaną, zaś orzecznictwo podkreśla, że zmiana/uchylenie decyzji w trybie art. 155 k.p.a. dotyczy tylko decyzji uznaniowych. Oprócz błędnego trybu postępowania PINB nie wszczął postępowania, do czego był zobowiązany, ponieważ postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji jest postępowaniem nadzwyczajnym odrębnym od postępowania zwykłego zakończonego decyzją, której zmiany żąda strona. Z tych przyczyn organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, przy ponownym prowadzeniu postępowania nakazując wszcząć postępowanie we właściwym trybie.
W rezultacie ponownie prowadzonego postępowania, o którego wszczęciu zawiadomiono pismem z dnia 11 kwietnia 2024 r., PINB decyzją nr 39/24 z dnia 26 kwietnia 2024 r., opierając się na art. 155 k.p.a. odmówił Wspólnocie Mieszkaniowej nieruchomości przy ul. [...] w J. zmiany/uchylenia ostatecznej decyzji PINB nr 104/16 z dnia 1 sierpnia 2016 r. nakazującej usunięcie nieprawidłowości w stanie technicznym budynku przy ul. [...] w J. , na podstawie nowej ekspertyzy technicznej z lutego 2022 r. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że decyzja nakazująca usunięcie nieprawidłowości jest podlegającą wykonaniu decyzją ostateczną, zaś obowiązki zostały sprecyzowane w oparciu o stosowny materiał dowodowy, w tym ekspertyzę techniczną. Termin usunięcia nieprawidłowości, pierwotnie oznaczony na 31 grudnia 2016 r. został przesunięty na 3 dzień 31 grudnia 2017 r. Pisma upominawcze wysyłane do Wspólnoty nie przyniosły skutku, podobnie jak nałożona w postępowaniu egzekucyjnym grzywna w celu przymuszenia, skontrolowana przez WSA we Wrocławiu (skargę oddalono, wyrok z dnia 8 listopada 2022 r. II SA/Wr 296/21). PINB podkreślił konieczność usunięcia stanu zagrożenia i nieprawidłowości, i nie odnalazł podstaw do zmiany decyzji ostatecznej, i nie mogła tego uczynić przedstawiona ekspertyza techniczna. Odnosząc się do podnoszonego przez Wspólnotę braku współpracy z jednym z jej członków, uniemożliwiającego demontaż tarasu – co potrzebne jest dla wykonania robót – PINB wskazał, że nie ma podstaw do nakazania jego rozbiórki, zaś sprawa budowy tego tarasu była rozstrzygnięta w innym postępowaniu administracyjnym. Reasumując PINB ocenił, że nie ma podstaw do zmiany decyzji ostatecznej mającej na celu usunięcie nieprawidłowości, i nie ma podstaw do wydania nowej decyzji w oparciu o ekspertyzę z lutego 2022 r., i nie ma też podstaw do zakazania użytkowania tarasu, ponieważ taki zakaz był zawarty w decyzji z 2016 r.
Odwołanie od decyzji wniosła Wspólnota. Zarzuciła naruszenie art. 6, 7, 8 § 1 k.p.a. w związku z art. 155 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i zaniechanie objęcia rozważaniami okoliczności faktycznych dotyczących interesu społecznego i słusznego interesu skarżącej, przemawiających za koniecznością zmiany decyzji we w wnioskowanym zakresie, mimo przedstawienia dowodów potwierdzających brak współpracy jednego z lokatorów w wykonaniu decyzji nr 104/16. Zwróciła się o zmianę decyzji nr 104/16 zgodnie z wnioskiem. Odwołująca podkreśliła, że jej celem nie jest odsunięcie w czasie wykonania decyzji nr 104/16, ale nie jest w stanie wykonać decyzji bez współdziałania jednego z jej członków. Zdaniem Wspólnoty decyzja nr 104/16 powinna być zmieniona/uchylona, ponieważ przemawia za tym interes społeczny, interes Wspólnoty i interes członka Wspólnoty, zaś brak wprost wyartykułowanego w decyzji 104/16 obowiązku demontażu tarasu uniemożliwia wykonanie decyzji.
Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr 686/2024 z dnia 21 czerwca 2024 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podał, że art. 155 k.p.a. nie może być traktowany jako środek zmierzający do ponownego rozpoznania sprawy zakończonej ostateczną decyzja administracyjną. DWINB podkreślił, że decyzja nakazowa została wydana 8 lat temu, zaś termin na wykonanie obowiązku prolongowano. Konflikt między członkami Wspólnoty skupiony na tarasie, którego zdemontowanie jest konieczne dla wykonania nakazanych prac, nie może wpłynąć na konieczność realizacji decyzji wydanej na podstawie art. 66 ust. 1 i 3 Prawa budowlanego. DWINB zważywszy powyższe okoliczności nie znalazł podstaw do zmiany decyzji ostatecznej PINB, i zaznaczył, że stwierdzone nieprawidłowości mogą zostać usunięte w inny sposób, niż określono to w decyzji, ponieważ priorytetowy charakter ma realizacja celu. Nie może tu nic zmienić nowa ekspertyza techniczna, szczególnie wobec podjętej i zaaprobowanej w kontroli sądowej egzekucji administracyjnej. Stosunki pomiędzy członkami Wspólnoty wychodzą poza sprawę publiczną, i to zobowiązani powinni we własnym zakresie dążyć do porozumienia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu reprezentowana przez pełnomocnika Wspólnota zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że: 1) skarżąca wykazuje bierność w wykonaniu decyzji nr 104/16, pomimo, że skarżąca wykazała, iż niewykonanie decyzji spowodowane jest wyłącznie brakiem współpracy jednego z jej członków (brak zgody na demontaż tarasu), 2) skarżąca wnioskiem o zmianę decyzji nr 104/16 zmierza do ponownego rozpatrzenia sprawy, pomimo, ze przedmiotowym wnioskiem skarżąca chce przede wszystkim jednoznacznego wyartykułowania, w treści obowiązków nałożonych na Wspólnotę, demontażu tarasu na czas prac remontowych, 3) stosunki między członkami Wspólnoty wykraczają poza sprawę publiczną, mimo, iż uporczywa odmowa demontażu tarasu przez członka Wspólnoty powoduje, że nie może być zrealizowany cel sprawy publicznej, rozstrzygniętej decyzją nr 104/16 – co skutkowało przyjęciem, że nie zostały spełnione przesłanki do zmiany/uchylenia decyzji PINB nr 104/16.
W rozwinięciu skarżąca twierdzi, że obowiązek demontażu tarasu na czas wykonania robót nie został wprost wyartykułowany w decyzji nr 104/16. Opinią z lutego 2022 r. skarżąca nie zmierzała do ponownego ustalania stanu faktycznego sprawy zakończonej, lecz chciała wykazać konieczność demontażu tarasu na czas prowadzenia nakazanych prac. Wreszcie skarżąca chciała wykazać brak woli współpracy ze strony jednego z jej członków, i to w istocie rzeczy uniemożliwia wykonanie decyzji nr 104/16. Następnie skarżąca argumentuje w kierunku zasadności zastosowania art. 155 k.p.a., ponieważ przemawia za tym interes społeczny i słuszny interes Wspólnoty oraz jej członka. Skarżąca podkreśla, że jej wystąpienie wiąże się z brakiem zapisu w decyzji nr 104/16 dotyczącego obowiązku usunięcia tarasu na czas prac budowlanych, a konieczność usunięcia istniała już w stanie faktycznym w 2016 r. W ocenie skarżącej organ nie wyjaśnił z jakiego powodu nie można uwzględnić wniosku co do demontażu tarasu, co przekłada się na jego dowolność.
Skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i zmianę zaskarżonej decyzji zgodnie z wnioskiem inicjującym postępowanie administracyjne, zasądzenie kosztów, rozpoznanie sprawy na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę DWINB zawnioskował o jej oddalenie podtrzymując uprzednie stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skargę należało oddalić.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 poz. 935), dalej jako p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Jak stanowi art. 1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 p.p.s.a. rozstrzygając w granicach danej sprawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na zasadzie art. 145 §1 pkt 1 p.p.s.a. sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku braku zajścia wskazanych wyżej przesłanek sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddala skargę.
Podstawą prawną kwestionowanego rozstrzygnięcia, odmawiającego zmiany/uchylenia decyzji ostatecznej, jest art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572) w brzmieniu: decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio.
W ostatecznej decyzji nr 104/16, której zmiany względnie uchylenia chce skarżąca Wspólnota, wydanej na podstawie art. 66 ust. 1 i 3 Prawa budowlanego nakazano usunięcie nieprawidłowości dotyczących stanu technicznego budynku wskazując konieczne prace, i zakazano użytkowania przedmiotowego tarasu, do czasu wykonania robót budowlanych, wymieniając w podstawie prawnej art. 66 ust. 2 Prawa budowlanego. W treści decyzji, odnosząc się do wniosków jednej z ekspertyz w zakresie demontażu tarasu (jako elementu wpływającego niekorzystnie i destrukcyjnie na zabytkowy ganek wejściowy) organ pisze, że zalecenie to nie znajduje uzasadnienia w zgromadzonym materialne dowodowym, gdyż na budowę przedmiotowego tarasu uzyskano ostateczne pozwolenie w 2010 r. zaś wskazane nieprawidłowości (odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego) nie powodują zagrożenia życia, zdrowia, mienia, a wskazany taras nie obciąża ponadnormatywnie konstrukcji ganku. Dalej organ wskazuje, że współwłaściciele powyższe zalecenia, łącznie z demontażem tarasu, mogą wykonać własnym staraniem, bez ingerencji organu nadzoru budowlanego. Zagrożenia życia, zdrowia związane ze stanem technicznym ganku wejściowego zobowiązują do zakazania użytkowania tarasu, w oparciu o art. 66 ust. 2 Prawa budowlanego, do czasu wykonania wskazanych robót budowlanych.
Trzeba wyjaśnić, że możliwość zastosowania trybu przewidzianego w art. 155 k.p.a. wymaga łącznego spełnienia następujących warunków: 1) decyzja ostateczna musi przyznawać prawo (nakładać obowiązki), 2) strona musi wyrazić zgodę na jej zmianę lub uchylenie, 3) przepisy szczególne nie mogą sprzeciwiać się jej weryfikacji, 4) za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawiać musi interes społeczny lub słuszny interes strony. Przy czym zmiana tej decyzji musi być prawnie dopuszczalna na gruncie przepisów prawa materialnego, w oparciu o które pierwotnie ukształtowano w sposób władczy stosunek administracyjnoprawny. Istotne jest także to, że decyzja wydana w trybie art. 155 k.p.a. jest decyzją uznaniową, co oznacza, że do organu rozstrzygającego należy ocena w konkretnej sprawie, czy istnieją podstawy do uchylenia lub zmiany decyzji, jak też wybór jednego z możliwych rozwiązań. Słuszny interes strony, o którym mowa w przepisie, musi mieć oparcie w obowiązujących przepisach prawa oraz nie może być postrzegany jako każdy interes strony, sprowadzający się do chęci uzyskania rozstrzygnięcia organu o treści zgodnej z wolą strony. Za uchyleniem lub zmianą decyzji ma przemawiać obiektywna, społeczna akceptacja dla takiego wyjątkowego działania organu, a nie subiektywne przekonanie strony o słuszności swojej potrzeby (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2024 r. sygn. akt III OSK 2482/22).
Bezsporne pozostaje spełnienie dwóch pierwszych warunków. Pozostaje następnie rozważyć zaistnienie interesu społecznego lub słusznego interesu strony.
Interes społeczny (zwany też publicznym) to interes wszystkich ludzi żyjących w ramach politycznie zorganizowanej wspólnoty, to dążenie do osiągnięcia środków, które mogą zadośćuczynić zbiorowości ogólnoludzkiej, o charakterze obiektywnym (zob. M. Wyrzykowski, Pojęcie interesu społecznego w prawie administracyjnym, Warszawa 1986, M. Stahl (red.) Prawo administracyjne. Pojęcia, instytucje, zasady w teorii i orzecznictwie, Warszawa 2016, s. 75, J. Zimmermann, Prawo administracyjne, Warszawa 2006, s. 265). Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym definiuje interes publiczny jako uogólniony cel dążeń i działań, uwzględniających zobiektywizowane potrzeby ogółu społeczeństwa lub lokalnych społeczności, związanych z zagospodarowaniem przestrzennym (art. 2 pkt 4), i chociaż określenie to ma znaczenie na gruncie planowania przestrzennego, to trafnie oddaje istotę interesu publicznego jako takiego, który spełnia obiektywne potrzeby społeczne. W realiach sprawy skarżąca powołuje się na interes społeczny przemawiający za zmianą/uchyleniem decyzji ostatecznej, jednak interesu takiego nie ilustruje, nie pokazuje, w czym miałby się przejawiać. Zaistnienia takiego interesu nie odnalazł również Sąd, ponieważ uznał, że w interesie społecznym leży dążenie do utrzymania w należytym stanie obiektów budowlanych, zaś działanie w celu podważenia ostatecznej decyzji nakazującej usunięcie nieprawidłowości w takim obiekcie nie wpisuje się w interes społeczny w zaprezentowanym wyżej rozumieniu. Trzeba tu przywołać art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego stanowiący, że obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym; obowiązek ten ma charakter publicznoprawny, chroniony przez normy prawa publicznego, w którym pierwszoplanową role odgrywa interes społeczny.
Interes strony musi być ponadto "słuszny", a więc zgodny z prawdą, sensowny, trafny, uzasadniony (zob. Słownik języka polskiego PWN). A zatem nie każdy interes strony jest interesem słusznym, aby był "słuszny" to musi mieć poparcie w obowiązujących przepisach prawa, przejawiać się w obiektywnej, społecznej akceptacji dla takiego wyjątkowego działania organu; nie wystarczy subiektywne przekonanie o słuszności swojej potrzeby (zob. wyrok NSA z dnia 22 października 2024 r. sygn. akt I OSK 2207/22).
W kontekście słusznego interesu strony skarżąca wskazuje interes Wspólnoty i interes jednego z jej członków, i postrzega go jako wskazanie w decyzji obowiązku demontażu tarasu, co ma służyć celowi nadrzędnemu - wspólnemu mieniu członków Wspólnoty. Zdaniem Sądu takie pojmowanie interesu - jako słusznego - nie ma poparcia w prawie, i jest wyłącznie wyrazem subiektywnego zapatrywania skarżącej. Trzeba tu przede wszystkim wskazać, że przedmiotem postępowania w trybie art. 155 k.p.a. nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy "od nowa", lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej pod kątem spełnienia wymienionych powyżej warunków. Tymczasem w realiach sprawy, decyzja, której modyfikacji/eliminacji domaga się strona, to decyzja wydana na podstawie art. 66 Prawa budowlanego. W decyzji tej organ ma kompetencję do nakazania usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, wraz z określeniem stosownego terminu na wykonanie obowiązku (ust. 1), jak też ma podstawę do zakazania użytkowania obiektu budowlanego lub jego części (ust. 2). Przepisy art. 66 nie udzielają wszakże kompetencji do demontażu tarasu, który, co trzeba podkreślić, został wybudowany zgodnie z prawem, na podstawie stosownych aktów. Tym samym skarżąca kreuje swój interes jako słuszny, chociaż nie ma on poparcia w prawie, skoro interes ten ma być realizowany przez działanie, dla którego organ nie ma podstawy prawnej, w przepisie, którego zmiany chce skarżąca. Oprócz tego Sąd postrzega przekonanie strony o konieczności likwidacji tarasu jako subiektywne, uwzględniające wyłącznie jej punkt widzenia, gdy tymczasem podejście obiektywne nakazywałoby poszukać takiego rozwiązania, być może z wykorzystaniem innej drogi prawnej, które zrealizuje nakazy decyzji ostatecznej we współdziałaniu wszystkich członków Wspólnoty, których decyzja dotyczy.
Nie można więc przyjąć, że zmiana decyzji w sposób wskazywany przez stronę leży w interesie społecznym, ani też w słusznym interesie strony. W obrębie tych interesów nie sposób także umieścić żądania strony w postaci uchylenia ostatecznej decyzji PINB nr 104/16. Trzeba wyjaśnić i podkreślić, że skutkiem eliminacji tej decyzji byłaby sytuacja, w której obiekt wymagający określonych prac, stwarzający zagrożenia i będący w nieodpowiednim stanie technicznym, co wykazało postępowanie, i co jest okolicznością niekwestionowaną, byłby niejako, przynajmniej tymczasowo, "zwolniony" z rygoru podjęcia wobec niego stosownych czynności usuwających nieprawidłowości. Taki stan rzeczy niewątpliwie nie może być kwalifikowany jako zgodny z interesem społecznym, z słusznym interesem strony, a także jest w sprzeczności z zasygnalizowana wcześniej zasadą Prawa budowlanego (art. 5 ust. 2).
Reasumując, wskazana przez skarżącą okoliczność braku współpracy jednego z członków Wspólnoty przy wykonaniu decyzji, wykracza poza kompetencje organów nadzoru budowlanego, nie ma wpływu na decyzję wydawaną na podstawie art. 66 Prawa budowlanego, i nie może też przemawiać, uwzględniając okoliczności sprawy, za zmianą decyzji ostatecznej nakładającej określone obowiązki związane z nieprawidłowościami w obiekcie budowlanym. Stosunki pomiędzy członkami Wspólnoty, w realiach sprawy, nie są sprawą publiczną ze wskazanej wyżej perspektywy interesu publicznego (społecznego). Wniosek skarżącej zmierzający do zmiany decyzji poprzez nakazanie demontażu tarasu jest niemożliwy do realizacji przez zmianę decyzji, ponieważ organ nie dysponuje podstawą prawną do ukształtowania decyzji w sposób oczekiwany przez skarżącą.
Już dodatkowo Sąd wziął pod uwagę i podzielił pogląd orzeczniczy (uwypuklony w wyroku NSA z dnia 6 lutego 2023 r. sygn. akt 2724/21), zgodnie z którym przepis art. 155 k.p.a. może mieć zastosowanie tylko do decyzji uznaniowych, w których organ ma możliwość swobody decyzyjnej w orzekaniu, w ramach której może uwzględniać interes społeczny lub słuszny interes strony, a jednocześnie przepisu tego nie można stosować do uchylania lub zmiany decyzji, przy wydaniu której organ nie posiadał żadnego luzu decyzyjnego, gdyż bezwzględnie obowiązujący przepis prawa materialnego zobowiązywał go, przy ustaleniu istnienia określonych w nim przesłanek, do wydania takiej decyzji. Tymczasem decyzja podejmowana w oparciu o art. 66 Prawa budowlanego jest decyzją związana, ponieważ wystąpienie choćby jednej z przesłanek wskazanych w ust. 1 zobowiązuje organ do jej wydania, nie pozostawiając w tym zakresie uznania. Tak więc, zgodnie z zaprezentowaną myślą NSA, art. 155 k.p.a. nie powinien mieć zastosowania do decyzji wydanej na podstawie art. 66 Prawa budowlanego.
Z podanych powodów, na zasadzie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI