II SA/Wr 678/24

II SA/Wr 678/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-02-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Adam Habuda /przewodniczący/
Dominik Dymitruk /sprawozdawca/
Olga Białek
Symbol z opisem
6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1087
art. 410 ust. 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Adam Habuda Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek Asesor WSA Dominik Dymitruk (spr.) Protokolant: Referent stażysta Małgorzata Balowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 lutego 2025 r. sprawy ze skargi W. N. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 27 czerwca 2024 r. nr 132/2024 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej udzielającej pozwolenia wodnoprawnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz strony skarżącej kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.
Uzasadnienie
Ostateczną decyzją z dnia 16 października 2018 r. (nr WR.ZUZ.4.421.211.2018.AK) Dyrektor Zarządu Zlewni w N. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskiej (dalej: Dyrektor ZZ, organ pierwszej instancji) udzielił M. W. pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzenia wodnego, tj. przebudowę rowu położonego na działce nr [...], AM-[...], w S. na odcinku 91,0 m poprzez jego zabudowę rurami o przekroju kolistym oraz wykonanie rewizyjnej studni betonowej na połączeniu rury z przepustem betonowym pod drogą powiatową nr [...] i przepustem betonowym pod wjazdem na działkę nr [...].
W przedłożonym przez wnioskodawcę operacie wodnoprawnym, stanowiącym podstawę wydanej decyzji, wskazano, że zasięg oddziaływania planowanego do wykonania urządzenia wodnego zarówno w trakcie, jak i po jego wykonaniu obejmować będzie wyłącznie działkę nr [...] i nie wpłynie negatywnie na tereny przyległe w odniesieniu do stosunków wodnych i relacji środowiskowych.
W piśmie z dnia 17 czerwca 2020 r., sprecyzowanym następnie w piśmie z dnia 15 października 2020 r., W. N. (dalej: skarżący) wniósł o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora ZZ z powodu pominięcia go jako strony w tym postępowaniu. Wyjaśnił, że realizacja pozwolenia wodnoprawnego, polegająca na zamknięciu rowu, będącego naturalną barierą dla wód spływających z sąsiadujących działek, jak również związane z tym podniesienie poziomu gruntu ma bezpośredni skutek i oddziaływanie na jego działkę, a przede wszystkim na budynek, ponieważ doszło do zmiany stosunków wodnych. Zdaniem skarżącego, wody z sąsiednich działek spływają bezpośrednio w kierunku jego budynku.
W wyniku żądania wznowienia postępowania, organ pierwszej instancji przeprowadził dowód z opinii biegłego hydrogeologa w zakresie ustalenia, czy zachodzą przesłanki do ewentualnego wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie wykonania urządzenia wodnego. W pisemnej opinii przedłożonej organowi w dniu 22 marca 2021 r. biegły wskazał w pierwszej kolejności, że przedstawione w operacie wodnoprawnym obliczenia przepływów charakterystycznych, natężenia opadu nawalnego i jego spływu, a także przepustowości urządzenia wodnego zostały przeprowadzone poprawnie, a zaprojektowane urządzenie w pełni zabezpiecza potrzeby wynikające z dokonanych obliczeń. Biorąc z kolei pod uwagę, że w dacie przeprowadzenia przez biegłego wizji lokalnej urządzenie wodne było zrealizowane prawie w całości, wykonane prace oceni on jako zgodne z pozwoleniem wodnoprawnym. W dalszej kolejności biegły stwierdził, że skarżący użytkuje przedmiotowy odcinek zarurowanego rowu przez odprowadzania do niego wód opadowych z dachu budynku mieszkalnego zlokalizowane na działkach nr [...] i [...] oraz z drenażu przy budynku mieszkalnym, które wcześniej przez przebudową rowu również były do niego odprowadzane. Oględziny przeprowadzone w budynku skarżącego wykazały, że nie posiada on izolacji poziomej, co sprzyja podciąganiu osmotycznemu wód i wilgoci gruntowej. Stwierdził biegły, że ściany rzeczonego budynku skarżącego są zawilgocone, lecz nie ma wody stojącej na posadzce piwnicy. Również zawilgocone i zagrzybione są ściany pomieszczenia mieszkalnego na parterze. Dalej biegły wyjaśnił, że budynek na działce skarżącego od strony zarurowanego rowu posiada izolacje pionową w postaci folii budowlanej, która jednak nie spełnia swojej funkcji, gdyż nie ogranicza podsiąkania wody od podłoża. Izolacja ta kończy się nieco niżej niż poziom drogi dojazdowej do posesji na działkach nr [...], [...] i [...]. W opinii stwierdzono również, że budynek mieszkalny na działce nr [...] od strony zarurowanego rowu posiada drenaż z grubego żwiru, przez który przebiega rura drenarska odprowadzająca wodę. Obecnie drenaż ten jest podłączony do urządzenia wodnego będącego przedmiotem opinii. W opinii biegłego, zjawiska zawilgocenia budynku nie można wiązać bezpośrednio z wykonaniem zarurowania rowu. Lata 2015-2019 były okresem głębokiej suszy hydrogeologicznej, co skutkowało znacznym obniżeniem poziomy wód gruntowych, natomiast rok 2020 był względnie mokry, co objawiało się zwiększeniem retencji wód gruntowych i wzrostem wilgotności gruntowej. W celu zabezpieczenia budynku biegły zalecił poprawę izolacji pionowej np. przez zastosowanie zabezpieczającej warstwy bitumicznej na ścianie budynku, a dodatkowo – w celu ograniczenia spływu wody przy ścianie budynku – wykonanie krawężnika betonowego pomiędzy ścianą budynku a drogą dojazdową; wskazane jest również przeprowadzenie osuszenia ścian budynku. Końcowo biegły wskazał, że na przedmiotowym terenie doszło do zaburzenia pierwotnie występującego układu hydrograficzno-melioracyjnego, albowiem pierwotnie istniejący na działce skarżącego rów, stanowiący odnogę rowu zarurowanego, został przerwany przez dokonaną przez skarżącego zabudowę. W chwili obecnej nie ma możliwości odprowadzania wody powierzchniowej tym rowem. Jego odnoga kończy się natomiast na działce skarżącego i sprowadza wodę powierzchniową w środek podwórza. Dodatkowo, naturalny układ terenu sprowadza część wody powierzchniowej na budynek mieszkalny skarżącego. W konkluzji, biorąc pod uwagę powyższe stanowisko, biegły stwierdził brak racjonalnych przesłanek merytorycznych i formalnych do wznawiania postępowania administracyjnego w sprawie wykonania urządzenia wodnego będącego przedmiotem opinii.
Postanowieniem z dnia 7 października 2021 r. organ pierwszej instancji wznowił postępowania administracyjne zakończone ostateczną decyzją tego organu z dnia 16 października 2018 r., by następnie – decyzją z dnia 21 kwietnia 2023 r. (nr WR.ZUZ.4.421.211.2018.AG) – odmówić uchylenia własnej ostatecznej decyzji z dnia 16 października 2018 r. Zdaniem organu, będący podstawą udzielonego pozwolenia wodnoprawnego operat, a także zgromadzono w toku postępowania opinia biegłego, nie wykazały, aby działka skarżącego znajdowała się w zasięgu oddziaływania planowanego do wykonania urządzenia wodnego.
Po rozpatrzeniu odwołania, zaskarżoną decyzją z dnia 27 czerwca 2024 r. (nr 132/2024), Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskiej (dalej: Dyrektor RZGW, organ odwoławczy) utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, odwołując się do ustaleń wynikających z operatu wodnoprawnego oraz opinii biegłego przeprowadzonej w toku postępowania, organ odwoławczy przyjął, że nie zachodzą podstawy do wznowienia postępowania. Argumentował, że odwołujący wywodzi swoje uprawnienia strony z faktu położenia jego budynku na granicy nieruchomości, na której zlokalizowany jest rów, choć na potwierdzenie faktu położenia działki w zasięgu oddziaływania planowanego urządzenia wodnego nie przedstawił jakichkolwiek dowodów. Organ nie podzielił stanowiska skarżącego zaprezentowanego w odwołaniu, jakoby decyzja z dnia 16 października 2018 r. została wydana na podstawie fałszywego dowodu w postaci planu zagospodarowania terenu, będącego załącznikiem do operatu wodnoprawnego, na którym nie zostały wykazane budynki położone na nieruchomości sąsiadującej z urządzeniem wodnym. W tym zakresie organ wyjaśnił, że nie zostały spełnione łącznie wszystkie przesłanki wynikające z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.), ponieważ nie zostało potwierdzone prawomocny wyrokiem sfałszowanie dowodu. Organ nie stwierdził także, aby wznowienie postępowania na tej podstawie było możliwe w oparciu o art. 145 § 2 k.p.a. W dalszej kolejności organ odwoławczy wyjaśnił, że skarżący odprowadza do zarurowanego rowu wody opadowe i drenażowe ujmowane z terenu swojej nieruchomości, czyniąc to z naruszeniem ogólnej normy wyrażonej w art. 234 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (aktualnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 1087 z późn. zm., dalej: p.w.).
W skardze na powyższą decyzję Dyrektora RZGW wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, podnosząc następujące zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
1) art. 145 § 2 k.p.a. polegające na nieuznaniu, iż w rozpatrywanej sprawie zachodziły podstawo do wznowienia postępowania jeszcze przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa podczas gdy skarżący wykazał, że organ pierwszej instancji wydając pozwolenie wodnoprawne oparł się na fałszywym dowodzie w postaci planu zagospodarowania terenu, stanowiącego podstawę operatu wodnoprawnego, na którym nie zostały wskazane budynki położone na nieruchomości sąsiadującej z urządzeniem wodnym a stanowiące własność skarżącego, co doprowadziło do pominięcia skarżącego jako strony w tym postępowaniu, ale też skutkowało tym, że samo pozwolenie wodnoprawne zostało wydane bez należytej oceny dotyczącej wpływu planowanego wówczas zarurowania rowu na nieruchomość skarżącego i wpływ ten powinien być badany po wznowieniu postępowania;
2) art. 7 k.p.a, art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 136 § 1 k.p.a. polegające na dokonaniu dowolnej a nie swobodnej oceny dowodów, a w szczególności w postaci opinii biegłego L. P. oraz oświadczenia M. W. wyrażające się w uznaniu, że brak jest podstaw do dopuszczenia dowodu z opinii innego biegłego, podczas gdy:
a) nadal niewyjaśniona w sprawie jest kluczowa okoliczność, tj. dlaczego za przekonujący uznano operat wodnoprawny oparty na nierzetelnym (fałszywym) planie zagospodarowania terenu, na którym usunięto zabudowania znajdujące się na działce skarżącego,
b) zarurowanie rowu i powstanie drogi dojazdowej skutkuje znacznym zawilgoceniem budynku skarżącego, przez co wpływ przeprowadzonej inwestycji objętej pozwoleniem wodnoprawnym na stan nieruchomości skarżącego okazał się nie tylko teoretyczny, ale całkowicie realny i istotny.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor RZGW wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Skarga polegała uwzględnieniu.
Stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem zarówno materialnym, jak i procesowym. Zaznaczyć trzeba, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Zaskarżona decyzja wydana została w trybie nadzwyczajnym wznowienia postępowania uregulowanym przepisami art. 145-152 k.p.a. Wymaga w pierwszej kolejności wyjaśnienia, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzająca możliwość rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną w wypadku, gdy postępowanie, w którym ona zapadała, dotknięte było kwalifikowanymi wadami wyliczonymi wyczerpująco w art. 145 § 1 k.p.a., art. 145a § 1 k.p.a. i art. 145b k.p.a. Będący podstawą wznowienia niniejszego postępowania art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. normujący sytuację, gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.
Co do dalszych warunków wznowienia postępowania należy uwzględnić przepis art. 148 § 1 k.p.a., który określa termin, w jakim może być złożony wniosek o wznowienie postępowania, wskazując, że wniosek ten składa się w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia. Zgodnie zaś z art. 149 § 1 i 2 k.p.a. wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia i postanowienie to stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.
Wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania lub odmowie jego wznowienia kończy pierwszy, wstępny etap postępowania wznowieniowego, w którym bada się treść wniosku o wznowienie pod kątem ustalenia, czy pochodzi on od strony, czy została w nim wskazana jedna z wymienionych w art. 145 § 1, art. 145a § 1 lub art. 145b § 1 k.p.a. przyczyn wznowienia oraz czy dochowano ustawowego terminu do złożenia wniosku. Badanie rzeczywistego wystąpienia przyczyn wznowienia postępowania następuje na kolejnym etapie postępowania wznowieniowego. Jednakże zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że w przypadku wskazania jako przesłanki wznowienia okoliczności wymienionych w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. organ rozpatrujący podanie nie bada na etapie wstępnym, czy podmiot wnoszący podanie istotnie ma przymiot strony w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją, gdyż kwestia ta będzie przedmiotem ustaleń i oceny w postępowaniu prowadzonym już po wydaniu postanowienia, o jakim mowa w art. 149 § 2 k.p.a., w ramach badania zaistnienia w sprawie ww. przesłanki wznowieniowej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 30 stycznia 2008 r., sygn. akt II OSK 1949/06; 17 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 191/12; 19 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 2215/11; 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 2397/11 – wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądowego dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przenosząc powyższe uwagi ogólne na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że trafnie przyjęły organy obu instancji, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony przez skarżącego z zachowaniem terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a., a w konsekwencji, wobec powołania się przez skarżącego na przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., postępowanie zostało wznowione postanowieniem z dnia 7 października 2021 r.
Natomiast jako wadliwe Sąd ocenił stanowisko organów o braku wystąpienia ww. przesłanki wznowieniowej w rozpoznawanej sprawie.
Bezsporne w sprawie pozostaje, że skarżący nie brała udziału w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją Dyrektor ZZ z dnia 16 października 2018 r. (nr WR.ZUZ.4.421.211.2018.AK) udzielającą M. W. pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzenia wodnego, tj. przebudowę rowu położonego na działce nr [...], AM-[...], w S. na odcinku 91,0 m poprzez jego zabudowę rurami o przekroju kolistym oraz wykonanie rewizyjnej studni betonowej na połączeniu rury z przepustem betonowym pod drogą powiatową nr [...] i przepustem betonowym pod wjazdem na działkę nr [...].
Bezsporne jest również i to, że działki skarżącego, oznaczone geodezyjnie numerami nr [...] i [...], graniczą bezpośrednio z działką nr [...], na której dokonano przebudowy rowu na podstawie ww. pozwolenia wodnoprawnego.
W przedłożonym przez wnioskodawcę do akt operacie wodnoprawnym wskazano, że zasięg oddziaływania planowanego do wykonania urządzenia wodnego zarówno w trakcie, jak i po jego wykonaniu, obejmować będzie wyłącznie działkę nr [...] i nie wpłynie negatywnie na tereny przyległe w odniesieniu do stosunków wodnych i relacji środowiskowych.
Organ pierwszej instancji, uznając brak zaistnienia przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., stwierdził, że oddziaływanie planowanego do wykonania urządzenia wodnego zamyka się w granicach działki nr [...], a więc w sposób określony przez wnioskodawcę w operacie wodnoprawnym, potwierdzony następnie opinią biegłego. Tym samym skarżący nie posiadał interesu prawnego, który czyniłby go stroną postępowania administracyjnego w przedmiocie wydania pozwolenia wodnoprawnego.
W świetle powyższych ustaleń istotne w prowadzonym postępowaniu nadzwyczajnym było przesądzenie, czy skarżący jest właścicielem nieruchomości położonej w zasięgu oddziaływania planowanego do wykonania urządzenia wodnego.
Przede wszystkim jednak, ze względu na niesporne w sprawie okoliczności związane z przebudowę rowu położonego na działce nr [...], należy mieć na względzie, że w świetle art. 16 pkt 65 lit. a p.w. rowy są urządzeniami wodnymi rozumianymi jako urządzenia lub budowle służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów. Z art. 389 pkt 6 p.w. wynika z kolei, że na wykonanie urządzeń wodnych jest wymagane pozwolenie wodnoprawne. Przepisy ustawy dotyczące wykonania urządzeń wodnych stosuje się przy tym odpowiednio do (m.in.) przebudowy tych urządzeń, z wyłączeniem robót związanych z utrzymywaniem urządzeń wodnych w celu zachowania ich funkcji (art. 17 ust. 1 pkt 4 p.w.). Zatem przebudowa rowu melioracyjnego - jako działanie mieszczące się w pojęciu wykonania urządzenia wodnego - wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego.
Następnie należało uwzględnić, że przepisy p.w. ustalają wiążącą definicję strony w sprawach dotyczących pozwoleń wodnoprawnych, która odbiega od ogólnie stosowanej definicji strony postępowania administracyjnego wynikającej z art. 28 k.p.a.
I tak, zgodnie z art. 401 ust. 1 ustawy p.w. stroną postępowania w sprawach dotyczących pozwoleń wodnoprawnych jest wnioskodawca oraz podmioty, na które będzie oddziaływać zamierzone korzystanie z wód, lub podmioty znajdujące się w zasięgu oddziaływania planowanych do wykonania urządzeń wodnych. Dlatego też należyte ustalenie zasięgu oddziaływania inwestycji jest istotne, bo ma znaczenie przy poprawnym ustalaniu kręgu stron postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 października 2020 r., sygn. akt II OSK 2593/20).
Podkreślić należy, że sam fakt pozostawania w sąsiedztwie planowanej inwestycji nie nadaje automatycznie uprawnień strony postępowania. Jak słusznie wskazuje się w orzecznictwie sądowym, w procesie inwestycyjnym konieczne jest zapewnienie poszanowania występujących w zasięgu oddziaływania urządzeń wodnych, uzasadnionych interesów osób trzecich, które można wywieść również z przepisów Kodeksu cywilnego regulujących zakres wykonywania prawa własności, i które gwarantują właścicielowi nieruchomości sąsiedniej prawo do korzystania z niej zgodnie z przeznaczeniem (art. 140 Kodeksu cywilnego). Oczywistym jest bowiem, że w przypadku określonego zagospodarowania jednej nieruchomości, pozostałe grunty znajdujące się w pobliżu mogą doznać uszczerbku w postaci ograniczenia sposobu ich wykorzystania. Dla przyjęcia, że przesłanka znajdowania się w zasięgu oddziaływania planowanych do wykonania urządzeń wodnych została spełniona, nie jest konieczne ustalenie, iż planowane wykonanie urządzenia wodnego faktycznie, realnie i bezpośrednio będzie oddziaływać na daną nieruchomość. W tym zakresie konieczne i wystarczające jest ustalenie, że planowane prace związane z wykonaniem urządzenia wodnego co najmniej mogą choćby pośrednio oddziaływać na daną nieruchomość. Ponadto należy zauważyć, że ustalenie stron w postępowaniu o wydanie pozwolenia wodnoprawnego zawiera element potencjalności, gdyż ocena wpływu oddziaływania planowanych do wykonania urządzeń wodnych na otoczenie obejmuje całą gamę zagadnień związanych z oddziaływaniem projektowanego obiektu na nieruchomości znajdujące się w jego otoczeniu. Status strony postępowania daje danemu podmiotowi gwarancję udziału w tym postępowaniu, w celu ochrony jego praw, zatem powinien on mieć zapewnioną możliwość procesowego wykazania, że planowana inwestycja będzie ograniczać sposób wykonywania przez niego prawa własności (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 153/24; także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 8 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 673/18 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 1 października 2020 r., sygn. akt II SA/Bk 512/20).
Z reguły zasięg oddziaływania przedstawiony w operacie wodnoprawnym (art. 409 ust. 1 pkt 2 lit. d oraz art. 409 ust. 2 pkt 1 ustawy p.w.) wpływa na określenie przez organ stron postępowania o wydanie pozwolenia wodnoprawnego. Sąd podziela natomiast stanowisko wyrażone w orzecznictwie Naczelnego Sadu Administracyjnego, że operat wodnoprawny, pomimo iż powinien być przygotowywany przez osobę posiadającą wiadomości specjalne i odpowiednie doświadczenie, nie jest opinią biegłego, lecz dokumentem prywatnym, który stanowi dowód podlegający ocenie także w trybie zasad ogólnych postępowania dowodowego, gdyż musi opierać się na prawidłowych, rzetelnych i dających się zweryfikować organowi i stronom postępowania danych dotyczących przedmiotu opracowania (zob. cytowany wyrok NSA z dnia 28 października 2020 r., sygn. akt II OSK 2593/20).
W warunkach przedmiotowej sprawy należy przede wszystkim uwzględnić fakt, że uznając brak oddziaływania przebudowanego rowu położonego na działce nr [...] na sąsiednie działki skarżącego, organy dokonały w pierwszej kolejności interpretacji samego pozwolenia wodnoprawnego, wyznaczającego zakres możliwych do przeprowadzenia prac w obrębie istniejącego rowu. Nie budzi przy tym wątpliwości, że ów zakres stanowi podstawę dalszych ustaleń co do ewentualnego oddziaływania planowanych do wykonania urządzeń wodnych (także ich przebudowy) na tereny sąsiednie.
Wynikające z decyzji z dnia 16 października 2018 r. pozwolenie wodnoprawne obejmowało wykonanie urządzenia wodnego, tj. przebudowę rowu położonego na działce nr [...], AM-[...], na odcinku 91,0 m poprzez jego zabudowę rurami o przekroju kolistym oraz wykonanie rewizyjnej studni betonowej na połączeniu rury z przepustem betonowym pod drogą powiatową nr [...] i przepustem betonowym pod wjazdem na działkę nr [...].
Organy nie rozważyły jednak należycie, czy wydane pozwolenie wodnoprawne na przebudowę (zarurowanie) rowu melioracyjnego obejmowało także jego zasypanie, a w efekcie podniesienie terenu celem utworzenia warstwy konstrukcyjnej pod nawierzchnię ciągu komunikacyjnego, czy też stanowiło to element wykraczający poza udzieloną zgodę wodnoprawną. A zatem, czy zmiana ukształtowania terenu działki bezpośrednio sąsiadującej z działkami skarżącego może mieć wpływ na sposób korzystania z nieruchomości skarżącego, prowadząc do ograniczenia sposobu jej wykorzystania.
Biorąc pod uwagę, że zgodnie z art. 401 ust. 1 p.w. w pozwoleniu wodnoprawnym ustala się m.in. cel projektowanych do wykonania urządzeń wodnych i innych robót, jak również brak możliwości domniemania większego zakresu pozwolenia wodnoprawnego niż wynikający z jego treści (także z tego powodu, że ten większy zakres wynika z operatu wodnoprawnego), organy winny rozważyć, jaki był jego rzeczywisty zakres i dopiero na tej podstawie przystąpić do oceny zasięgu oddziaływania planowanych prac modernizacyjnych w obszarze istniejącego urządzenia wodnego. Jeśli bowiem pozwolenie to obejmowało wyłącznie zarurowanie rowu, kwestia zmiany ukształtowania terenu działki nr [...] poprzez jego zasypanie nie będzie mieć wpływu na status strony postępowania. Z kolei w razie objęcia jego zakresem całości wykonanych prac, konieczne stanie się uwzględnienie bezsprzecznej zmiany ukształtowania terenu wskazanej działki w kontekście oddziaływania urządzenia wodnego na działki skarżącego.
Okoliczność ta nie została w ocenie Sądu prawidłowo rozstrzygnięta, bowiem samo powołanie się przez organ w zaskarżonej decyzji na racjonalność takiej interpretacji pozwolenia wodnoprawnego nie jest przekonujące, ale przede wszystkim – nie zostało w żaden sposób uzasadnione z odwołaniem się do treści tego pozwolenia, jak również operatu wodnoprawnego. Tym samym okoliczność ta wymyka się kontroli sądowej.
Ponadto, wynikająca z treści opinii biegłego konkluzja, że rów po zarurowaniu i wypełnieniu kamieniem łamanym i tłuczniem nie blokuje przepływu wody i jej nie podpiętrza (str. 7 opinii), sama w sobie nie świadczy o braku, nawet potencjalnego, oddziaływania wykonanych prac w obrębie rowu na działki sąsiednie, choć nie ulega wątpliwości, że na skutek tych prac doszło do odcinkowego zamknięcia rowu, a tym samym zmianie stosunków wodnych na gruncie.
Sąd wskazuje dodatkowo, że objęty analizą biegłego stan techniczny budynku mieszkalnego skarżącego nie ma wpływu na ocenę przymioty strony w kontekście analizowanego art. 401 ust. 1 p.w., natomiast sformowane przez niego wnioski natury prawnej co do możliwości wznowienia postępowania, stanowiące zresztą konsekwencję nieprawidłowego zakresu zleconej opinii, są zarezerwowane dla organów orzekających w sprawie, a zatem wykraczają poza kwestie pozostające w obszarze zainteresowania biegłego.
Z powyższych przyczyn, w konsekwencji stwierdzenia, że w trakcie postępowania organy orzekające w sprawie dopuściły się istotnego naruszenia przepisów postępowania, mającego wpływ na wynik sprawy, a to art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., jak również prawa materialnego, tj. art. 401 ust. 1 p.w., Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił w pkt I sentencji wyroku zaskarżoną decyzję organu odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając na rzecz skarżącego kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które oprócz wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł, składa się również wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm.) oraz 17 zł tytułem opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ będzie związany wyrażoną w niniejszym orzeczeniu oceną prawną i wskazaniami co do konieczności wyeliminowania wyżej wskazanych wad dotyczących podstaw faktycznych i prawnych wydanego rozstrzygnięcia.