II SA/Wr 673/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2024-08-08
NSAAdministracyjneWysokawsa
zameldowaniepobyt stałyewidencja ludnościopieka prawnaubezwłasnowolnienietytuł prawny do lokaluprawo administracyjneWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o odmowie zameldowania na pobyt stały, uznając, że organy błędnie uzależniły zamiar stałego pobytu od przyszłych umów najmu, zamiast ocenić rzeczywiste okoliczności związane z opieką nad matką.

Skarżąca L. P. wniosła o zameldowanie na pobyt stały w lokalu, w którym mieszkała od lat i opiekowała się ubezwłasnowolnioną matką. Organy administracji odmówiły zameldowania, uznając, że brak jest obiektywnego zamiaru stałego pobytu, ponieważ właściciel lokalu zaproponował umowę najmu na czas oznaczony. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił te decyzje, stwierdzając, że organy błędnie zinterpretowały przesłankę "zamiaru stałego przebywania", uzależniając ją od niepewnych zdarzeń przyszłych i czynników zewnętrznych, zamiast ocenić rzeczywiste okoliczności związane z opieką nad matką.

Sprawa dotyczyła odmowy zameldowania na pobyt stały dla L. P., która mieszkała w lokalu i sprawowała opiekę prawną nad swoją ubezwłasnowolnioną matką. Organy administracji, zarówno pierwszego, jak i drugiego stopnia, odmówiły zameldowania, opierając się na braku obiektywnego zamiaru stałego pobytu. Kluczowym argumentem było to, że właściciel lokalu (Starostwo) zaproponował umowę najmu na czas oznaczony (rok z możliwością przedłużenia) matce skarżącej, a nie na czas nieoznaczony, co zdaniem organów podważało zamiar stałego zamieszkania skarżącej. Organy uznały, że zamiar stałego pobytu musi być oceniany na podstawie obiektywnych, zewnętrznych okoliczności, a nie tylko deklaracji strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję, uznając stanowisko organów za błędne. Sąd podkreślił, że zameldowanie ma charakter ewidencyjny i nie rodzi uprawnień do lokalu. Stwierdził, że organy nadinterpretowały przesłanki zameldowania, błędnie uzależniając je od przyszłych, niepewnych zdarzeń cywilnoprawnych (zawarcie umowy najmu) i czynników zewnętrznych, zamiast skupić się na rzeczywistych okolicznościach faktycznych, takich jak konieczność sprawowania opieki nad matką. Sąd wskazał, że postępowanie meldunkowe nie wkracza w sferę stosunków cywilnoprawnych, a celem ewidencji ludności jest odzwierciedlenie stanu faktycznego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, zamiar stałego przebywania nie może być uzależniony od przyszłych i niepewnych zdarzeń cywilnoprawnych ani czynników zewnętrznych, na które strona nie ma wpływu. Powinien być oceniany na podstawie obiektywnych okoliczności faktycznych związanych z życiem strony, w tym przypadku z koniecznością sprawowania opieki nad matką.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy administracji błędnie zinterpretowały przesłankę "zamiaru stałego przebywania", uzależniając ją od propozycji umowy najmu na czas oznaczony od właściciela lokalu. Sąd podkreślił, że zameldowanie ma charakter ewidencyjny i nie powinno być blokowane przez niepewne zdarzenia cywilnoprawne, a ocena zamiaru powinna opierać się na rzeczywistych okolicznościach życiowych strony.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (11)

Główne

u.e.l. art. 25 § 1

Ustawa o ewidencji ludności

Przesłanka "zamiaru stałego przebywania" musi być oceniana na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności, a nie tylko woli wnioskodawczyni, ale nie może być uzależniona od przyszłych zdarzeń cywilnoprawnych.

u.e.l. art. 27 § 1

Ustawa o ewidencji ludności

Obywatel polski przebywający na terytorium RP jest obowiązany zameldować się w miejscu pobytu stałego lub czasowego najpóźniej w 30 dniu od przybycia.

u.e.l. art. 28 § 4

Ustawa o ewidencji ludności

Zameldowanie na pobyt stały w drodze decyzji administracyjnej zastępuje potwierdzenie pobytu w lokalu.

Pomocnicze

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ był zobowiązany do zastosowania przepisów prawa materialnego.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ powinien podjąć wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, mając na względzie słuszny interes strony.

k.p.a. art. 7a

Kodeks postępowania administracyjnego

W przypadku wątpliwości co do treści normy prawnej, należy stosować zasadę rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony.

u.p.p.s.a. art. 134 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi ani podstawą prawną.

u.p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uchyla decyzję, jeśli naruszono prawo materialne lub postępowania w sposób mający lub mogący mieć wpływ na wynik sprawy.

u.p.p.s.a. art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd może uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

u.p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.p.s.a. art. 205 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy błędnie zinterpretowały przesłankę "zamiaru stałego przebywania", uzależniając ją od niepewnych zdarzeń cywilnoprawnych (propozycja umowy najmu na czas oznaczony) zamiast oceny rzeczywistych okoliczności życiowych strony (opieka nad matką). Zameldowanie ma charakter ewidencyjny i nie powinno być uzależnione od prawa do lokalu ani zgody właściciela.

Godne uwagi sformułowania

zamiar stałego przebywania musi być oceniany na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności zameldowanie ma charakter ewidencyjny i nie rodzi żadnych uprawnień do lokalu Postępowanie meldunkowe nie wkracza w sferę stosunków cywilnoprawnych

Skład orzekający

Halina Filipowicz-Kremis

sędzia

Ireneusz Dukiel

przewodniczący sprawozdawca

Malwina Jaworska-Wołyniak

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanki \"zamiaru stałego przebywania\" w kontekście zameldowania, zwłaszcza w sytuacjach opieki nad członkami rodziny i braku tytułu prawnego do lokalu."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, gdzie kluczowe znaczenie ma opieka nad ubezwłasnowolnioną matką i niepewna sytuacja prawna lokalu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak organy administracji mogą nadmiernie skupiać się na formalnościach cywilnoprawnych, ignorując rzeczywiste potrzeby życiowe obywatela, takie jak opieka nad bliskimi. Jest to przykład walki jednostki z biurokracją.

Czy opieka nad matką nie wystarczy do zameldowania? Sąd wyjaśnia, co naprawdę liczy się w urzędzie.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wr 673/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-08-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Halina Filipowicz-Kremis
Ireneusz Dukiel /przewodniczący sprawozdawca/
Malwina Jaworska-Wołyniak
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Ewidencja ludności
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1191
art. 25 ust. 1, art. 27 ust. 1 i art. 28 ust. 4
Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Asesor WSA Malwina Jaworska-Wołyniak Protokolant: Starszy asystent sędziego Katarzyna Grott po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi L. P. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia 19 września 2023 r. Nr SOC-OP.621.1.76.2023.MR w przedmiocie odmowy zameldowania na pobyt stały I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Lubina z dnia 10 sierpnia 2023 r. nr OB-USC.5343.2.1.2023; II. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
L. P. (dalej jako strona, wnioskodawczyni lub skarżąca) pismem z dnia 9 marca 2023r. wystąpiła do Prezydenta Miasta Lubina (dalej jako organ pierwszej instancji lub Prezydent Miasta) z wnioskiem o zameldowanie na pobyt stały pod adresem ul. [...] w L. We wniosku strona podała, że od 8 lat mieszka na stałe w lokalu pod wskazanym adresem z uwagi na sprawowanie opieki prawnej nad swoją mamą, która nie posiada umowy najmu tego mieszkania. Wnioskodawczyni wskazała, iż z tego powodu nie może sama zameldować się w tym lokalu, który należy do zasobów Starostwa Powiatowego w Lubinie (dalej jako Starostwo), a nie posiada zameldowania na pobyt stały, ani czasowy w innym lokalu. Do swojego pisma załączyła formularz "Zgłoszenia pobytu stałego", a także kopie następujących dokumentów: umowy użyczenia przedmiotowego lokalu z 15 lutego 2013 r., pisma Starostwa z dnia 12 stycznia 2021 r., będącego odpowiedzią na wniosek złożony przez F. P. (dalej jako ojca strony) w sprawie odmowy zmiany podmiotu umowy użyczenia wskazanego lokalu oraz odmowy zmiany umowy użyczenia tego lokalu na umowę najmu, zaświadczenia z dnia 6 października 2016 r. o ustanowieniu strony opiekunem prawnym ubezwłasnowolnionej matki oraz orzeczenia z dnia 15 grudnia 2016 r. o stopniu niepełnosprawności dotyczącego matki strony.
Prezydent Miasta pismem z dnia 16 marca 2023 r. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego zmierzającego do zameldowania wnioskodawczyni na pobyt stały w przedmiotowym lokalu.
Starosta Lubiński (dalej jako Starosta) pismem z dnia 22 marca 2023 r. oświadczył m.in., że umowa użyczenia lokalu wygasła w dniu śmierci ojca strony, tj. w dniu [...] stycznia 2023 r., i obecnie Zarząd Powiatu Lubińskiego rozpatruje wniosek o najem tego mieszkania, przy czym w przypadku pozytywnego jego rozpatrzenia umowa zostanie zawarta z matką strony. W piśmie tym jednocześnie wskazano, że z przyczyn tych nie ma możliwości zameldowania w lokalu kogokolwiek.
Następnie organ pierwszej instancji przesłuchał w charakterze świadków osoby mieszkające w sąsiedztwie przedmiotowego lokalu. H. N. zeznała, że balkon jej mieszkania łączy się z balkonem wskazanego lokalu, dlatego często rozmawia ze stroną, która w nim mieszka wraz ze swoją matką, przy czym posiada ona w nim swoje rzeczy i ma klucze do tego domu. Natomiast M. U. zeznała, że widuje stronę, jak wychodzi na spacery, przy czym przebywa ona w przedmiotowym lokalu i ma do niego klucze.
W dniu 11 maja 2023 r. do Prezydenta Miasta wpłynęło pismo Starosty, w którym poinformowano o złożonej matce strony propozycji zawarcia umowy najmu przedmiotowego lokalu bądź też innego mniejszego lokalu w tej samej miejscowości.
W dniu 27 czerwca 2023 r. organ pierwszej instancji przeprowadził oględziny przedmiotowego lokalu, w czasie których stwierdzono, że strona zajmuje jeden z pokoi w tym mieszkaniu i ma w nim swoje rzeczy.
Prezydent Miasta pismem z dnia 29 czerwca 2023 r. zawiadomił o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do tych dowodów przed wydaniem decyzji przez organ.
Starosta pismem z dnia 4 lipca 2023 r. wniósł o zawieszenie postępowania z uwagi na konieczność wydania przez Sąd Rejonowy w L. III Wydział Rodzinny i Nieletnich orzeczenia w sprawie zawarcia umowy najmu na okres jednego roku z ubezwłasnowolnioną matką strony w jednym z lokali wskazanych w powyższym piśmie Starosty z dnia 11 maja 2023 r. Prezydent Miasta postanowieniem z dnia 17 lipca 2023 r. odmówił zawieszenia postępowania.
Organ pierwszej instancji decyzją z dnia 10 sierpnia 2023 r., nr OB-USC.5343.2.1.2023, odmówił zameldowania strony na pobyt stały w przedmiotowym lokalu. W uzasadnieniu swojej decyzji organ pierwszej instancji stwierdził, że przesądzający w sprawie okazał się brak zgody właściciela lokalu na zameldowanie na pobyt stały wnioskodawczyni jako osoby, która sprawuje opiekę nad swoją matką. Prezydent Miasta wskazał, iż nie ma wątpliwości, że strona aktualnie mieszka z matką w przedmiotowym lokalu, ale budzi wątpliwość charakter stałego pobytu, ponieważ właściciel lokalu zaproponował zawarcie umowy najmu z jej matką (małżonką zmarłej osoby, z którą zawarta była nieodpłatna umowa użyczenia przedmiotowego lokalu), którą strona reprezentuje, na okres jednego roku z możliwością przedłużenia. Stwierdzono także, iż właściciel zaoferował również do najmu inny lokal z własnych zasobów, jednak do dnia wydania decyzji brak jest odpowiedzi wnioskodawczyni na wymienioną propozycję. W konsekwencji zdaniem organu nie można przyjąć, by wnioskodawczyni mogła zrealizować deklarowany zamiar zamieszkiwania na pobyt stały w przedmiotowym lokalu.
Wojewoda Dolnośląski (dalej jako organ odwoławczy lub Wojewoda), po rozpoznaniu odwołania strony, decyzją z dnia 19 września 2023 r., Nr SOC-OP.621.1.76.2023.MR, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 31 ust. 1 i 2 w zw. z art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t. jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 1191, ze zm., dalej jako ustawa o ewidencji ludności lub w skrócie u.e.l.) utrzymał zaskarżoną decyzje w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że orzekając o zameldowaniu danej osoby na pobyt stały w określonym lokalu organ administracji musi stwierdzić, iż dana osoba nie tylko zamieszkuje w tym lokalu, ale również jej zamiar pobytu stałego w tym mieszkaniu jest obiektywnie możliwy do realizacji. W tym kontekście wskazano, że w toku sprawy nie było kwestionowane obecne zamieszkiwanie przez stronę w lokalu, jednakże bezsporny jest również fakt braku potwierdzenia na zgłoszeniu meldunkowym jej pobytu w tym lokalu dokonanego przez podmiot, któremu przysługuje tytuł prawny do niego. Jednocześnie z akt sprawy wynika, że właściciel lokalu poinformował matkę strony, z którą mogłaby zostać zawarta umowa ewentualnego najmu lokalu o warunkach najmu, określając m.in. okres tego najmu na 1 rok z możliwością przedłużenia i oferując przy tym również najem innego lokalu. Przy czym celem podjęcia decyzji w zakresie przedstawionej propozycji najmu strona jako opiekun prawny swojej matki zobowiązana jest uzyskać stosowne rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego w L., które dotychczas jeszcze nie zapadło.
W rezultacie organ odwoławczy wskazał, że bezsporne są nie tylko obecne zamieszkiwanie przez stronę w lokalu, w którym chce ona zameldować się na pobyt stały oraz deklarowany przez nią zamiar takiego pobytu we wskazanej nieruchomości, ale również nie budzi wątpliwości fakt, iż właściciel lokalu nie tylko zaproponował umowę najmu jedynie na czas oznaczony (rok z możliwością przedłużenia, przy czym nie wiadomo, na jaki okres), lecz zaoferował także najem innego lokalu. Zdaniem Wojewody ta właśnie kwestia ma decydujące znaczenie w niniejszej sprawie, gdyż wątpliwości w sprawie budzi kwestia ziszczenia się jednej z przesłanek sformułowanych w art. 25 ust. 1 u.e.l., tj. "zamiaru stałego przebywania", który musi być oceniany na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Tym obiektywnym, gdyż zewnętrznym wobec woli wnioskodawczyni kryterium, jest właśnie kwestia, czy dojdzie do zawarcia proponowanej umowy najmu, a jeżeli tak, to którego lokalu, od tego bowiem zależy, czy strona będzie w ogóle mieszkać w przedmiotowym lokalu.
Odnosząc się do twierdzenia wnioskodawczyni, że właściciel nie wyraził stanowiska o braku zgody na jej zameldowanie Wojewoda zauważył, że przepisy prawa nie uzależniają możliwości zameldowania osoby w danym lokalu od zgody podmiotu dysponującego tytułem prawnym do tej nieruchomości, jednakże wola zawarcia z matką strony umowy najmu mieszkania jedynie na określony czas, a także jednoczesna propozycja najmu innego lokalu musi być uwzględniona w tej sprawie. Może się bowiem okazać, że nie dojdzie do ziszczenia się przesłanki zamiaru stałego przebywania w przedmiotowym lokalu w ujęciu obiektywnym, gdyż strona, jako osoba ubiegająca się o zameldowanie w tym mieszkaniu na pobyt stały, może nie mieć możliwości faktycznego przebywania w nim na stałe.
Organ odwoławczy stanowczo wskazał, że zgodnie z zapisami ustawy o ewidencji ludności do organów gminy należy rejestrowanie danych dotyczących miejsca pobytu mieszkańców, przy czym dane te powinny odzwierciedlać stan rzeczywisty (obiektywny), a nie tworzyć fikcję meldunkową. W ocenie Wojewody w ustalonym stanie faktycznym, skoro w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego stwierdzono na podstawie zebranych dowodów, że wprawdzie strona zamieszkuje obecnie w przedmiotowym lokalu, ale jej zamiar stałego pobytu w tym mieszkaniu może się nie zrealizować, to organ zobligowany był wydać teraz decyzję administracyjną orzekającą o odmowie zameldowania tej osoby na pobyt stały w przedmiotowym lokalu, gdyż takie zameldowanie byłoby przedwczesne.
Odnosząc się do zarzutów odwołania podkreślono, że żadnego przepisu prawa nie wynika, aby w toku postępowania administracyjnego w przedmiocie zameldowania organ miał obowiązek uzyskać potwierdzenie w zakresie faktu pobytu danej osoby w lokalu od jego właściciela. Wskazano także, iż organ administracji nie jest uprawniony do dokonywania ocen w kwestii niezgodnej z prawem propozycji najmu lokalu, gdyż w tym zakresie spory co do prawidłowości przedstawionej oferty najmu są sporami cywilnoprawnymi.
Końcowo Wojewoda wskazał, że jak wynika z oświadczenia strony mieszka ona w przedmiotowym lokalu już od 8 lat, zaś - jak podniósł Prezydent Miasta w uzasadnieniu swojej decyzji - od 2019 r. nie posiada ona zameldowania na pobyt stały w innym lokalu, a z akt sprawy nie wynika, aby miała zameldowanie na pobyt czasowy. W konsekwencji, zdaniem Wojewody, skoro ojciec strony posiadał tytuł prawny do spornego lokalu, tj. umowę jego użyczenia, to nie było przeszkód prawnych, aby mogła ona zameldować się we wskazanym mieszkaniu za jego życia, chociażby na pobyt czasowy (wówczas zameldowanie mogłoby zostać dokonane jedynie na podstawie stosownego zgłoszenia meldunkowego, jeśli ojciec potwierdziłby na formularzu pobyt córki w tym lokalu). Jednakże nie dokonała ona wtedy zameldowania w spornym lokalu, lecz dopiero w dniu 10 marca 2023 r. (tj. już po śmierci ojca) wniosła o zameldowanie jej w tym mieszkaniu w drodze decyzji administracyjnej i w odwołaniu zarzuca obecnie organowi, że nie uwzględnił tego, iż brak zameldowania wprowadza w jej życie problemy prawne i faktyczne.
W skardze na powyższą decyzję Wojewody zarzucono naruszenie prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 28 ust. 4 u.e.l. poprzez jego wadliwe zastosowanie polegające na uznaniu, że podstawą do wydania decyzji o zameldowaniu jest złożenie skarżącej propozycji zawarcie przez właściciela z nią umowy najmu lokalu, na czas oznaczony, a nie zamiar skarżącej stałego pobytu w tym lokalu;
2. art. 28 ust. 4 u.e.l. poprzez jego wadliwe zastosowanie polegające na uniemożliwieniu realizacji jednego z celów tej ustawy polegającego na potwierdzeniu faktu pobytu skarżącej pod adresem pod którym stale przebywa;
3. art. 25 ust. 1 u.e.l. poprzez jego wadliwe zastosowanie polegające na uznaniu, że warunkiem zamiaru przebywania w miejscu zameldowania jest zgoda na to właściciela lokalu wyrażającą się w zawarciu umowy najmu na czas nieoznaczony;
4. art. 27 u.e.l. poprzez jego wadliwe zastosowanie polegające na uniemożliwieniu skarżącej wykonania obowiązku meldunkowego.
W dalszej kolejności podniesiono również naruszenie przepisów postepowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
5. art. 6 k.p.a. poprzez niezastosowanie przepisów prawa materialnego, do których zastosowania organ był zobowiązany, a w szczególności art. 25, art. 27, art. 28 i art. 31 u.e.l.;
6. art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w tej sprawie oraz do jej załatwienia, w szczególności mając na względzie słuszny interes skarżącej;
7. art. 7a k.p.a. poprzez nieuwzględnienie faktu wątpliwości co do treści norm prawnej i niezastosowaniu wobec skarżącej zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony;
8. art. 15 k.p.a. polegającego na nierozpoznaniu całokształtu sprawy i niezbadaniu stanu faktycznego sprawy.
Nadto w skardze zarzucono naruszenie interesu prawnego skarżącej, polegającego na wypełnieniu obowiązku meldunkowego oraz wynikających z tego faktu uprawnień związanych z posiadaniem stałego miejsca pobytu, jak choćby kwestie umieszczenia w rejestrze wyborców z urzędu.
W rezultacie wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, orzeczenie zobowiązujące organ do wydania w określonym terminie decyzji o zameldowaniu skarżącej w przedmiotowym lokalu na pobyt stały oraz zasądzenie od organu rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., że Wojewoda potwierdził, iż skarżąca zamieszkuje w miejscu w którym ubiega się o zameldowanie, że ma w nim centrum życiowe oraz że ma zamiar w tym miejscu mieszkać na stałe. Dokonano jednak błędnej interpretacji przepisów ustawy o ewidencji ludności i uznano, że wyznacznikiem obiektywnym "zamiaru stałego pobytu" może być czynnik zewnętrzny w stosunku do skarżącej w oświadczenia woli właściciela o zamiarze zawarcia z nią umowy najmu na czas oznaczony. Zdaniem skarżącej organ odwoławczy błędnie uznał, że w ogóle można zamiar pobytu danej osoby oderwać od tej osoby i jej osobistych zachowań woluntarystycznych. W szczególności w tym przypadku, gdy skarżąca wyraźnie wskazywała na swoje stanowisko co do woli (zamiaru) stałego pobytu w lokalu wskazanym w decyzji.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie podkreślić należy, że sąd administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu jej wydania.
Zgodnie bowiem z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1634 ze zm., dalej u.p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również pamiętać, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 u.p.p.s.a.).
Biorąc pod uwagę wskazane kryteria kontroli należało uznać, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek cześć jej zarzutów było niezasadnych.
W rozpoznawanej sprawie spór ogniskował się wokół oceny czy skarżąca, oprócz faktycznego przebywania pod określonym adresem, spełniła drugą z wymaganych przesłanek zameldowania na pobyt stały, tj. miała zamiar stałego przebywania w tym miejscu.
U podstaw zaskarżonej decyzji Wojewody legło przekonanie, iż co prawda bezsporne są nie tylko obecne zamieszkiwanie przez skarżącą w lokalu, w którym chce ona zameldować się na pobyt stały, oraz deklarowany przez nią zamiar takiego pobytu we wskazanej nieruchomości, ale nie budzi również wątpliwości fakt, że właściciel lokalu nie tylko zaproponował umowę najmu jedynie na czas oznaczony z możliwością przedłużenia, lecz zaoferował także najem innego lokalu. Zdaniem Wojewody ta właśnie kwestia ma decydujące znaczenie w niniejszej sprawie, gdyż sformułowana w art. 25 ust. 1 u.e.l. przesłanka "zamiaru stałego przebywania" musi być oceniana na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności, a nie tylko w aspekcie woli wnioskodawczyni. Tym obiektywnym kryterium w ocenie organu odwoławczego, jest właśnie kwestia, czy dojdzie do zawarcia proponowanej umowy najmu, a jeżeli tak, to którego lokalu, gdyż od tego zależy czy skarżąca będzie w ogóle mieszkać w przedmiotowym lokalu.
Z przedstawionym powyżej stanowiskiem Wojewody, które w znacznej części jest powtórzeniem wcześniejszego stanowiska Prezydenta Miasta, nie sposób się zgodzić, ponieważ w istocie uzależnia ono spełnienie ustawowej przesłanki "zamiaru stałego przebywania" od realizacji zdarzenia przyszłego i z definicji niepewnego na dzień zgłoszenia wniosku meldunkowego, tym bardziej, że dotyczy ono bezpośrednio nie skarżącej, lecz jej niepełnosprawnej i ubezwłasnowolnionej matki, której jest prawnym i faktycznym opiekunem. W rezultacie o kwalifikacji takiego pobytu w ocenie organów nie decyduje zatem nie tylko oświadczenie osoby meldowanej, ani też okoliczności wskazujące na rzeczywisty zamiar takiej osoby, np. miejsce skoncentrowania najważniejszych spraw życiowych czy też częstotliwość pobytu w miejscu, w którym taka osoba chce się zameldować na pobyt stały, wraz z ustaleniem powodów, dla których tam przebywa. Przesądzające znaczenie ma mieć tutaj aspekt zewnętrzny, na którego skarżąca nie ma praktycznie żadnego wpływu, zarówno w sferze fizycznej realizacji, jak też umysłowych kreacji.
W tym kontekście należy przede wszystkim podkreślić, że zameldowanie ma charakter ewidencyjny i nie rodzi żadnych uprawnień do lokalu, w którym się jest zameldowanym. Zgodnie z art. 27 ust. 1 u.e.l. obywatel polski przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany zameldować się w miejscu pobytu stałego lub czasowego najpóźniej w 30 dniu, licząc od dnia przybycia do tego w danym lokalu na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu wynika w sposób jednoznaczny, iż zameldowanie nie jest zależne od prawa do lokalu, ani też od zgody właściciela lokalu na zameldowanie. Zameldowanie na pobyt stały w drodze decyzji administracyjnej zastępuje potwierdzenie pobytu w lokalu, o jakim mowa w art. 28 ust. 2 u.e.l. Celem ewidencji ludności jest jedynie odzwierciedlenie przez właściwe organy gminy w stosownym rejestrze danych faktycznych o rzeczywistym zamieszkiwaniu i przebywaniu osób pod danym adresem. Obowiązek meldunkowy służy zarówno prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji, jak i ochronie interesów samych zainteresowanych meldunkiem oraz ochronie praw osób trzecich. Przedmiotem rejestru jest jedynie "przebywanie", a nie "uprawnienie" do lokalu, zaś ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Postępowanie meldunkowe nie wkracza w sferę stosunków cywilnoprawnych (np. własnościowych, najmu itp.), jednakże okoliczności faktyczne i prawne kształtowane w wyniku tych postępowań w konkretnych, indywidualnych sprawach mogą mieć znaczenie w postępowaniu administracyjnym, prowadzonym na podstawie ustawy o ewidencji ludności.
W ocenie Sądu w kontrolowanej sprawie mieliśmy do czynienia ze swoistą nadinterpretacją przesłanek warunkujących zameldowanie skarżącej na pobyt stały w lokalu, w którym bezspornie od dłuższego czasu zamieszkiwała wpierw z obojgiem rodziców, a po śmierci ojca jedynie ze schorowaną i ubezwłasnowolnioną matką, którą się miała całodobowo opiekować. Organy obu instancji determinanty "zamiaru stałego przebywania" błędnie powiązały wyłącznie z kwestią dysponowania przez skarżąca, a właściwie przez jej matkę, tytułem prawnym do przedmiotowego lokalu, gdy tymczasem postępowanie dowodowe ukierunkowane powinno być w stronę możliwości i terminu sprawowania faktycznej i prawnej opieki nad niepełnosprawną matką. To bowiem tylko z koniecznością opieki nad swoją matką skarżąca upatrywała i nadal upatruje swój zamiar stałego przebywania w przedmiotowym lokalu, należącym do zasobów mieszkaniowych Starostwa, a który wcześniej był nieodpłatnie użyczony wyłącznie ojcu skarżącej.
Ponownie rozpatrując wniosek meldunkowy skarżącej organ pierwszej instancji dostosuje się do powyższych wskazań uwzględniając ewentualne zmiany stanu faktycznego i prawnego, które zaszły w ostatnim okresie.
Mając na uwadze powołane wyżej okoliczności zakwestionowaną decyzję Wojewody, jak i poprzedzające ją rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) w zw. z art. 135 u.p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku.
O kosztach postępowania postanowiono w pkt II sentencji wyroku zgodnie z art. 200 oraz art. 205 § 1 u.p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI