II SA/WR 656/03

II SA/Wr 656/03 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2005-07-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-03-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Alojzy Wyszkowski
Henryk Ożóg /przewodniczący/
Maria Tkacz-Rutkowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
632  Pomoc społeczna
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1998 nr 64 poz 414
art. 32 w zw. z art. 43 ust. 1
Ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędziowie: Asesor WSA Alojzy Wyszkowski Asesor WSA Maria Tkacz-Rutkowska (sprawozdawca) Protokolant: Jolanta Pociejowska po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2005 r. sprawy ze skargi H. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku celowego oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi H. W. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r. nr [...]utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. z dnia [...]r. nr [...] odmawiającą udzielenia pomocy społecznej w formie zasiłku celowego.
O przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego na zakup lekarstw i opału H. W. wystąpił pismem z dnia [...]r.
Organ pierwszej instancji, po przeprowadzeniu w dniu [...]r. wywiadu środowiskowego, odmówił przyznania zasiłku celowego. Jako podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia wskazał art.32 w związku z art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz.414 ze zm.)
Stwierdził, że sytuacja materialna skarżącego nie kwalifikuje go do przyznania pomocy społecznej. Otrzymywana przez niego renta przekracza, bowiem kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, które wynosi 461 zł.
Ustalono również, iż nie wystąpiły inne dodatkowe szczególne okoliczności, które uzasadniałyby przyznanie pomocy materialnej w formie zasiłku celowego specjalnego. Od decyzji tej skarżący odwołał się, zarzucił, iż uzyskiwany przez niego dochód to świadczenie rentowe w kwocie [...]zł. Wydając decyzję organ nie wziął pod uwagę, że otrzymywane przez skarżącego świadczenie rentowe jest pomniejszane w trybie administracyjnym, "bez woli i zgody skarżącego". Zatem rzeczywistym jego dochodem jest kwota [...]zł i taka kwotę do wyliczeń organ winien przyjąć. Ponosi także, iż organ pominął fakt, iż jest osoba niepełnosprawną (a niepełnosprawność ta powstała na skutek długotrwałej choroby) oraz fakt, iż prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Okoliczności te powodują, iż decyzja narusza art.69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483), który stanowi, iż osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczeniu egzystencji, przysposobienia do pracy oraz komunikacji społecznej. Z tych względów skarżący uważa, że niezasadne jest twierdzenie organu o braku innych szczególnych okoliczności, uzasadniających przyznanie pomocy.
Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu stwierdził, że zasiłek celowy jest świadczeniem, które może być przyznane zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Przesłanką pozwalającą na przyznanie tego świadczenie jest spełnienie przez osobę występującą o jego przyznanie kryterium dochodowego określonego w art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej przy jednoczesnym występowaniu jednej z przesłanek wymienionych w art. 3 pkt 2-11 tej ustawy. W toku postępowania ustalono, że skarżący jest w separacji z żoną, prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, uzyskuje dochód z renty w kwocie [...]zł miesięcznie. Dochód obliczony zgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej wynosi [...]zł miesięcznie po pomniejszeniu zgodnie art. 2a ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej o podatek dochodowy od osób fizycznych w kwocie 26 zł oraz składkę ubezpieczenia zdrowotnego w kwocie 47,66 zł. Dodatkowego pomniejszenia tego dochodu o kwotę zajętą w trybie egzekucji administracyjnej nie przewidują przepisy ustawy o pomocy społecznej. Zatem miesięczny dochód skarżącego wyliczony zgodnie z art. 2a ustawy wynosi [...]zł (nie jak twierdzi skarżący [...]zł) podczas, gdy kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania pomocy to kwota 461 zł. Skarżący nie spełnia, zatem wymogów do uzyskania pomocy.
Organ odwoławczy stwierdził ponadto, iż w przypadku przekroczenia kryterium dochodowego ustawa o pomocy społecznej przewiduje możliwość udzielenia pomocy w formie zasiłku celowego specjalnego, ale wyłącznie w przypadkach szczególnie uzasadnionych. Z wywiadu wynika, że w tej formie skarżący korzystał wielokrotnie m in. na zaspokojenie potrzeb w zakresie leczenia, wyżywienie, dopłaty do turnusu rehabilitacyjnego. Świadczenie to ma charakter wyjątkowy i nie może być udzielane stale.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego H. W. podnosi zarzuty identycznej treści jak w odwołaniu. Uważa, że jego rzeczywisty dochód wynosi [...]zł i taki dochód winien być uwzględniany przy ocenie jego sytuacji materialnej dla celów udzielenia pomocy społecznej. W ocenie skarżącego spełnia on kryterium dochodowe określone w ustawie o pomocy społecznej, gdyż jego rzeczywisty dochód jest niższy od stanowiącej kryterium dochodowe kwoty 461 zł. Powołuje się na znaczenie słowa "rzeczywisty" przedstawione w słowniku języka polskiego PWN pod redakcją prof. dr Mieczysława Szymczaka i twierdzi, że "wobec tej wykładni w żadnym wypadku nie wolno przyjmować kwoty innej niż kwota rzeczywistego dochodu." Twierdzi także, że prawo konstytucyjne upoważnia go do posłużenia się art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowiącym: " Osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczeniu egzystencji, przysposobienia do pracy oraz komunikacji społecznej." Okoliczności te w ocenie skarżącego wskazują, iż miał on prawo do uzyskania zasiłku celowego w szczególności ze względu na konieczność leczenia oraz nadchodzący okres zimowy wymagający ponoszenia kosztów ogrzewania. Z tych względów wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i powtórzył argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Ponadto wyjaśnił, iż powołany przez skarżącego art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej odsyła w zakresie zasad udzielania pomocy osobom niepełnosprawnym do przepisów ustawy, w tym przepisów ustawy o pomocy społecznej. Pan W. nie spełnia zaś podstawowego warunku do korzystania z pomocy przewidzianej w tej ustawie, a wskazane w skardze szczególne okoliczności tj. konieczność leczenia i zakup opału na zimę, w ocenie organu odwoławczego, nie stanowią same w sobie szczególnej okoliczności uzasadniającej udzielenie pomocy specjalnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z dyspozycją art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powołany przepis uzasadnia rozpatrywanie niniejszej skargi przez tutejszy Wojewódzki Sąd Administracyjny. Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), stanowiąc w art. 1 ust. 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie decyzji może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenia prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 §1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej w skrócie upsa.
Oceniając zaskarżone orzeczenie w tym zakresie należy stwierdzić, iż żadna z wskazanych w art. 145 §1 pkt 1 upsa okoliczności w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła.
Zgodnie, z art. 4 ust.1 ustawy o pomocy społecznej prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje osobom samotnie gospodarującym, jeśli ich miesięczny dochód nie przekracza kryterium dochodowego tj. w 2002 r. kwoty 461 zł. Do dochodu osoby samotnie gospodarującej zalicza się zgodnie z art. 2a ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej dochody uzyskane przez tę osobę w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku (w przypadku utraty dochodów w miesiącu, w którym złożono wniosek dochód z miesiąca, w którym złożono wniosek), bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, pomniejszone o:
• miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych,
• składaki z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego, określonego w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym,
• składki z tytułu ubezpieczeń: emerytalnego, rentowych i chorobowego, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych,
• kwotę wysokości alimentów, świadczonych przez tę osobę na rzecz innych osób,
• jednorazowe pieniężne świadczenia socjalne oraz świadczenia w naturze,
• kwotę zwiększenia zasiłku rodzinnego na trzecie i kolejne dziecko oraz dziecko samotnej matki, uprawnione do zasiłku pielęgnacyjnego.
W odniesieniu do osób prowadzących działalność gospodarczą oraz osób z nimi współpracujących za dochód przyjmuje się wysokość podaną w oświadczeniu, potwierdzonym przez urząd skarbowy. Nie zalicza się do dochodu składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz ubezpieczenie zdrowotne płaconej przez ośrodki pomocy społecznej.
Warunkiem uzyskanie świadczeń z pomocy społecznej przez osobę samotnie gospodarującą, w tym zasiłku celowego, jest uzyskiwanie przez tę osobę dochodów miesięcznych w kwocie nieprzekraczającej kryterium dochodowego. Przy czym dochód ten ustalany jest w sposób wskazany w art. 2a ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej.
Organy administracji orzekające w sprawie przy badaniu czy skarżący spełnia warunki do uzyskania pomocy społecznej, ze względu na wysokość uzyskiwanych dochodów, nie naruszyły obowiązujących przepisów ustawy o pomocy społecznej. Ustalono, że skarżący w [...]r. uzyskał wyłącznie dochód z renty, której wysokość wynosi [...]zł. Dochód ten pomniejszono zgodnie z art. 2a ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej o zapłaconą w tym miesiącu zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych i składkę ubezpieczenia zdrowotnego tj. o wszystkie ponoszone przez skarżącego obciążenia pomniejszające jego dochód zgodnie z powołanym wyżej przepisem ustawy o pomocy społecznej. Dochód ten wyniósł [...]zł i przekraczał kwotę kryterium dochodowego. Skarżący nie spełniał, zatem warunków do uzyskania pomocy społecznej w tym w formie zasiłku celowego.
Zarzut podniesiony w skardze, iż organy administracji winny uwzględniać rzeczywisty dochód skarżącego, który wynosi [...]zł, bowiem w trybie egzekucji administracyjnej otrzymywana przez niego renta jest pomniejszana w ocenie Sądu nie zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 2a ust.1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej w sposób jednoznaczny określa jak organy administracji wyliczają dochód osoby ubiegającej się o uzyskanie świadczeń z pomocy społecznej. Dochód skarżącego został wyliczony zgodnie z powołanym przepisem. Przepis ten nie określa, jak sugeruje skarżący, że jest to dochód rzeczywisty. Brak, zatem podstaw prawnych do pomniejszania uzyskanego przez skarżącego dochodu o wydatki inne niż wskazane w powołanym przepisie, w tym brak podstaw do pomniejszenia o kwoty egzekwowane w trybie egzekucji administracyjnej.
Zasiłek celowy może być przyznany osobie spełniającej warunki do korzystania z pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej tej osoby w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia, remontu mieszkania, opału i odzieży, pobytu dziecka w żłobku lub przedszkolu, a także kosztów pogrzebu (art. 32 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy społecznej). Warunkiem przyznania tego zasiłku jest, zatem spełnianie m in. kryterium dochodowego uprawniającego do korzystania z pomocy społecznej, którego skarżący nie spełnił. Przepis art. 32 ust 4a ustawy o pomocy społecznej stanowi, iż zasiłek celowy może być przyznany także osobie lub rodzinie nie spełniającej kryterium dochodowego, ale wyłącznie w przypadku, kiedy osoba ta lub rodzina poniosła straty w wyniku zdarzenia losowego, klęski żywiołowej lub ekologicznej (art. 32 ust 3 i ust 4 ustawy o pomocy społecznej). Wskazane przez skarżącego we wniosku o przyznanie zasiłku celowego potrzeby tj. zakup opału na zimę i konieczność kontynuowania leczenia nie mieszczą się zakresie wyznaczonym przepisami art. 32 ust. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Zasadnie, zatem organy administracji odmówiły przyznania zasiłku celowego na podstawie tych przepisów.
Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przez organy administracji przepisu art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, bowiem przepis ten w zakresie udzielania pomocy osobom niepełnosprawnym odsyła do regulacji zawartych w ustawach – w zakresie pomocy społecznej - do ustawy o pomocy społecznej. Przy rozpatrywaniu wniosku skarżącego nie naruszono przepisów ustawy o pomocy społecznej tym samym nie jest możliwe naruszenie przepisu art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, iż zarzuty przedstawione w skardze nie zasługują na uwzględnienie i na podstawie art. 151 u.p.s.a skargę oddalił jako bezzasadną.