II SA/Wr 654/24

II SA/Wr 654/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-02-25
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-08-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Halina Filipowicz-Kremis /sprawozdawca/
Malwina Jaworska-Wołyniak
Władysław Kulon /przewodniczący/
Symbol z opisem
6016 Ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne
Straż pożarna
Skarżony organ
Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1969
art. 4 ust. 1 pkt 3, art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Sraży Pożarnej (Dz. U. z 2022 r. poz. 1969 ze zm.);
Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej - t.j.
Dz.U. 2009 nr 98 poz 822
par 2 ust. 1 pkt 9, par 3, par 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnbia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i telenów (Dz U. z 2023 r., poz. 822)
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 czerwca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy  finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym  planie dochodzenia do uznania.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Władysław Kulon Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis (spr.) Asesor WSA Malwina Jaworska-Wołyniak Protokolant: specjalista Izabela Szczerbińska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 lutego 2025 r. sprawy ze skargi K. Sp. z o.o. Sp. j. z siedzibą we W. na decyzję Dolnośląskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 9 lipca 2024 r. Nr WZ.5290.9.4.2023 w przedmiocie nakazu wykonania obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Komendant Miejski PSP w L. w dniu 27 września 2023 r. wydał decyzję nr MZ.52800. 12.7.2023 w sprawie usunięcia nieprawidłowości stwierdzonych podczas kontroli przestrzegania przepisów przeciwpożarowych, w której nakazał spółce K. Sp. z o.o. Sp. J., al. [...], [...] W., dokonać udokumentowanego przeglądu oraz czynności konserwacyjnych instalacji awaryjnego oświetlenia ewakuacyjnego zawierającego pomiary natężenia oświetlenia awaryjnego oraz doprowadzić do pełnej sprawności technicznej instalację oświetlenia awaryjnego ewakuacyjnego w budynku M. Sp. z o. o Sp. j., ul. [...], [...] L.", w terminie do 31 grudnia 2023 r.
W uzasadnieniu prawnym i faktycznym organ ochrony przeciwpożarowej I instancji wskazał na właściwości techniczne budynku oraz okoliczności faktyczne sprawy t. j. nieprzedłożenie "protokołu z badania natężenia oświetlenia awaryjnego ewakuacyjnego. Niesprawne oprawy instalacji oświetlenia awaryjnego ewakuacyjnego. Awaria akumulatorów: czas pracy awaryjnej wynosi mniej niż 1 godzinę.". W dalszej kolejności podniesiono, iż "instalacja oświetlenia ewakuacyjnego utożsamiana jest z urządzeniem przeciwpożarowym i jako taka została wpisana w definicję zawartą w § 2 ust. 2 pkt 9 rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków. Zgodnie z zapasami § 4 ust. 2 pkt 1 tego samego rozporządzenia, urządzenia przeciwpożarowe powinny być utrzymywane w stanie pełnej sprawności techniczno-funkcjonalnej". Kolejno wskazano na wymogi wykonania pomiarów natężenia oświetlenia awaryjnego ewakuacyjnego, które "wykonać należy w oparciu o wymagania normy PN-EN 1838:2013 Zastosowanie oświetlenia - oświetlenie awaryjne oraz PN-EN 50172 - systemy awaryjnego oświetlenia ewakuacyjnego, zważając ze szczególną uwagą na pkt 7.2 ostatniej z wymienionych norm". Ponadto wskazano, iż z przedłożonego przez stronę protokołu wynikało, że instalacja oświetlenia awaryjnego ewakuacyjnego jest niesprawna. Końcowo Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w L. pouczył stronę o przysługującym prawie do złożenia odwołania do Dolnośląskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej za pośrednictwem Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w L. w terminie 14 dni od dnia odebrania decyzji. Decyzję podjęto pod adresem W. Spółki tj. al. [...], w dniu 29 września 2023 r. (dowód: decyzja nakazowa Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w L. z dnia 27 września 2023 r. wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru).
Odwołanie od tej decyzji w imieniu strony złożył pełnomocnik M. M. Żądaniem strony objęto uchylenie w pkt 1 decyzji Komendanta Miejskiego Straży Pożarnej w L. asygnowanej znakiem nr MZ.52800.12.7.2023 z dnia 27 września 2023 r.", bowiem "Polska Norma (PN-EN 50172:2005) nie określa i nie wymaga wykonania pomiarów natężenia awaryjnego oświetlenia ewakuacyjnego a zastosowany system w pełni monitoruje oraz zapisuje wyniki". Ponadto wskazano, że "Pomimo braku wymogu wykonania badania natężenia Awaryjnego Oświetlenia Ewakuacyjnego K. wykonuje te pomiary raz na pięć lat podczas pełnej kontroli i przeglądzie instalacji elektrycznej zgodnie z ustawą Prawo Budowlane. Ostatnie badania wykonane były w 04.2020 (kopia w załączeniu). Termin kolejnych badań to 04.2025". Do odwołania dołączono protokół wykonania usługi z dnia 12 stycznia 2023 r., zakresem obejmujący "usprawnienie oświetlenia awaryjnego", wymiany akumulatorów, wymiany sterownia, testu funkcjonalnego, testu sprawności, kalibracji ładowarki. Złożono również pismo z dnia 7 marca 2023 r. Spółki R. z W., gdzie wskazano w odniesieniu do normy PN-EN 50172:2005 zakres i częstotliwość kontroli systemu oświetlenia awaryjnego, oraz okresowej kontroli stanu instalacji obiektu budowlanego tj. protokół z kontroli pomiarów natężenia awaryjnego oświetlenia ewakuacyjnego budynku przy ul. [...], realizowanych co 5 lat. (dowód: odwołanie z dnia 10 października 2023 r. wraz z załącznikami i kserokopią koperty doręczeniowej) Pismem z dnia 18 października 2023 r. Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w L. przekazał akta sprawy odwoławczej wraz z oryginałem odwołania do Dolnośląskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej, konkludując stan sprawy, a także odmawiając zasadności podniesionym w treścimodwołania zarzutom, (dowód: pismo Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 18 października 2023 r. wraz z aktami sprawy odwoławczej)
Decyzją nr WZ.5290. 9.4. 2023 z lipca 2024 r. Dolnośląski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej, po rozpatrzeniu odwołania Spółki K. Sp. z o.o. Sp. j., z siedzibą al. [...], [...] W., w imieniu której występuje Dyrektor Pionu Z. M. M., od opisanej decyzji, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572- dalej KPA) oraz art. 1 la ust. 2 pkt 1 i art. 27 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 127 - dalej ustawa o PSP), utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Na uzasadnienie organ odwoławczy wskazał, że w dniach 23-25 sierpnia 2023 r. funkcjonariusz Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w L. przeprowadził czynności kontrolno-rozpoznawcze w budynku marketu [...], ul. [...], [...] L. (dowód: protokół pokontrolny nr [...]). Zakres czynności dotyczył m.in. kontroli przestrzegania przepisów przeciwpożarowych. W toku czynności kontrolnych ustalono m.in., iż: - Właścicielem budynku jest spółka K. Sp. z o.o. Sp. j. Dla budynku opracowano instrukcję bezpieczeństwa pożarowego z sierpnia 2022 r., którą sporządził technik pożarnictwa. Z przedłożonej instrukcji wynika, że: "kubatura zamknięta i przekryta ze wszystkich stron" obiektu wynosi 43 734,6 m3, powierzchnia użytkowa [...] m2, ilość kondygnacji 2, wysokość 6,80 m, budynek został podzielony na trzy strefy pożarowe, obiekt wyposażony jest w m.in. oświetlenie ewakuacyjne. - Budynek marketu jest wyposażony w urządzenia przeciwpożarowe takie jak: stałe urządzenia gaśnicze, urządzenia transmisji alarmu, system sygnalizacji pożarowej, hydranty wewnętrzne, przeciwpożarowy wyłącznik prądu, instalacja oświetlenia - awaryjnego ewakuacyjnego, urządzenia do usuwania dymu i ciepła, system wykrywania wycieku gazu i odcięcia jego dopływu do budynku. W toku czynności kontrolnych stwierdzono nieprawidłowości z zakresu przepisów dotyczących ochrony przeciwpożarowej. W protokole pokontrolnym z dnia 25 sierpnia 2023 r. w "Wykazie stwierdzonych nieprawidłowości" (strona 5) zapisano m.in.: "Awaria opraw: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Awaria akumulatorów: czas pracy bateryjnej 50 min. Brak pomiarów natężenia oświetlenia awaryjnego ewakuacyjnego". Protokół pokontrolny został podpisany przez pełnomocnika spółki p. S. C. - Menedżera M. (dowód: protokół z czynności kontrolnorozpoznawczych z dnia 25 sierpnia 2023 r. wraz z załącznikami tj. pełnomocnictwo z dnia 27.02.2023 r., Instrukcja Bezpieczeństwa Pożarowego sporządzona w sierpniu 2022 r., Umowa Ramowa nr [...] Załącznik 06, protokół wykonania usługi z 1 października 2022 r. przez L. Sp. z o.o.). Pismem z dnia 31 sierpnia 2023 r. Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w L. zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie nakazania usunięcia uchybień w zakresie ochrony przeciwpożarowej, stwierdzonych w protokole wobec K. Sp. z o.o. Sp. j. Uchybienia dotyczyły m.in. nieprzedłożenia protokołu z badania natężenia oświetlenia awaryjnego ewakuacyjnego, niesprawnych opraw instalacji oświetlenia awaryjnego ewakuacyjnego oraz awarii akumulatorów - czas pracy awaryjnej wynosi mniej niż 1 godzina, (dowód: zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego z dnia 31 sierpnia 2023 r. wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru) w dniu 18 września 2023 r. Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w L. zawiadomił stronę o zakończeniu postępowania administracyjnego w sprawie nakazania usunięcia uchybień z zakresu ochrony przeciwpożarowej. Poinformował także o możliwości wypowiedzenia się na piśmie, przed wydaniem decyzji, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, w terminie 7 dni od dnia otrzymania zawiadomienia, (dowód: zawiadomienie o zakończeniu postępowania administracyjnego z dnia 13 września 2023 r. wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru przesyłki). Dolnośląski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej we Wrocławiu wskazał, że sprawa dotyczy nałożenia na odwołującą się Spółkę nakazu przeprowadzenia udokumentowanego przeglądu oraz czynności konserwacyjnych instalacji awaryjnego oświetlenia ewakuacyjnego zawierającego pomiary natężenia oświetlenia awaryjnego oraz doprowadzić do pełnej sprawności technicznej instalacje oświetlenia awaryjnego ewakuacyjnego w budynku należącego do spółki w terminie do 31 grudnia 2023 r, Odnosząc się do merytorycznego rozpoznania sprawy, na wstępie organ podkreśla, że organ ochrony przeciwpożarowej I instancji prawidłowo dokonał kwalifikacji instalacji oświetlenia awaryjnego, jak urządzenia przeciwpożarowego. W tym zakresie prawidłowo więc zinterpretował hipotezę § 2 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U z 2023 r. poz. 822 dalej: rozporządzenie w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków). Z przywołanego przepisu wywieść bowiem należy, że poprzez urządzenie przeciwpożarowe należy rozumieć urządzenia (stałe lub półstałe uruchamiane ręcznie lub samoczynnie) służące do zapobiegania powstaniu, wykrywania, zwalczania pożaru lub ograniczenia jego skutków, a w szczególności: stałe lub półstałe urządzenia gaśnicze i zabezpieczające, urządzenia manieryzujące, urządzenia wchodzące w skład dźwiękowego systemu ostrzegawczego i systemu sygnalizacji pożarowej w tym urządzenia sygnalizacyjno-alarmowe, urządzenia odbiorcze alarmów pożarowych i urządzenia odbiorcze sygnałów uszkodzeniach, instalacje oświetlenia ewakuacyjnego w oparciu o art. 13 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2024 r. poz. 275; dalej - ustawa o ochronie przeciwpożarowej) Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji został zobligowany do ustalenia w rozporządzeniu sposobu, w jaki właściciele, zarządcy lub użytkownicy obiektów budowlanych powinni spełniać swoje obowiązki w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Właściwy Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji rozporządzeniem z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów określił w § 3 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków wiążący odstęp czasowy wykonania kolejnych przeglądów technicznych i czynności konserwacyjnych urządzeń przeciwpożarowych. Zgodnie z przywołanym przepisem, urządzenia przeciwpożarowe powinny być poddawane przeglądom technicznym i czynnościom konserwacyjnym, zgodnie z zasadami i w sposób określony w Polskich Normach dotyczących urządzeń przeciwpożarowych, w dokumentacji techniczno-ruchowej oraz w instrukcjach obsługi, opracowanych przez ich producentów. Z kolei zgodnie z § 3 ust. 3 rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków "przeglądy techniczne i czynności konserwacyjne powinny być przeprowadzane w okresach ustalonych przez producenta, nie rzadziej jednak niż raz w roku". Powyżej przytoczone podstawy prawne prowadzą do konkluzji, że nawet jeśli producent urządzeń w sposób odmienny określiłby termin kolejnych przeglądów i czynności konserwacyjnych t. j. rzadziej jak raz w roku, to właściciel budynku, obiektu budowlanego lub terenu, jest zobowiązany zapewnić przegląd techniczny i konserwację oraz naprawy urządzeń przeciwpożarowych w sposób gwarantujący ich sprawne i niezawodne funkcjonowanie - art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie przeciwpożarowej w zw. z § 3 ust. 2 i 3 rozporządzenia o ochronie przeciwpożarowej budynków. Mając na uwadze powyższe, przestrzeganie przez stronę obowiązku zapewnienia należytej ochrony przeciwpożarowej poprzez utrzymanie w należytym stanie urządzeń przeciwpożarowych, ma charakter obligatoryjny. Nie jest bowiem tak, że to strona decyduje o zakresie i terminie wykonania przeglądów technicznych i czynności konserwacyjnych. Nie są wiążące dla organu II instancji zalecenia sformułowane przez R. Sp. z o.o., jakoby było "brak jakichkolwiek jasnych wytycznych w normie, ustawie itp. skoro ustawodawca jasno sprecyzował termin i zakres przeglądów technicznych i czynności konserwacyjnych, to oczywistym jest, że dyspozycja normy prawnej jest spójna i zupełna. Kwalifikacje zaś zawarte w Polskich Normach nie stanowią przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Stąd też nie sposób przyznać waloru słuszności kwestionowaniu przez stronę zasadności obowiązku. Skoro w ocenie odwołującego się "Polska Norma (PN-EN 50172:2005) nie określa i nie wymaga wykonania pomiarów natężenia awaryjnego oświetlenia ewakuacyjnego a zastosowany system w pełni monitoruje oraz zapisuje wyniki", a hipoteza rozporządzenia wykonawczego precyzuje wzór pożądanego zachowania, jakiego oczekuje się od adresata normy, poprzez poddanie urządzeń przeciwpożarowych przeglądom technicznym i czynnościom konserwacyjnym nie rzadziej niż raz w roku, to w istocie intencją ustawodawcy było domaganie się poddawania kompleksowej inspekcji i konserwacji urządzeń przeciwpożarowych określonych w § 2 ust. 2 pkt 9 rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków. Nie odnosi więc pożądanego przez stronę skutku prawnego przedłożony do odwołania protokół z okresowej (pięcioletniej) kontroli pomiarów natężania awaryjnego oświetlenia ewakuacyjnego z dnia 22 kwietnia 2020 r., bowiem przegląd urządzenia przeciwpożarowego nie został przeprowadzony, a sprawność urządzenia nie została potwierdzona, jeśli przegląd nie został wykonany w przewidzianym do tego w prawie terminie. Dostrzec należy, że organ ochrony przeciwpożarowej I instancji obciążając stronę obowiązkiem domagał się dokonania udokumentowanego przeglądu oraz czynności konserwacyjnych instalacji awaryjnego oświetlenia ewakuacyjnego, zawierającego pomiary oświetlenia awaryjnego oraz doprowadzić do pełnej sprawności technicznej instalację oświetlenia awaryjnego ewakuacyjnego w budynku marketu. Strona co prawda kwestionuje zasadność realizacji obowiązku jedynie w zakresie "(...) przeglądu (...) zawierającego pomiary natężenia awaryjnego oświetlenia (...)", jednakże organ nakazał również doprowadzenie "(...) do pełnej sprawności technicznej instalację oświetlenia awaryjnego ewakuacyjnego w budynku (...)". Taki stan rzeczy miał miejsce, bowiem "(...) z przedłożonego protokołu wynikało, że część opraw oświetlenia awaryjnego ewakuacyjnego jest niesprawna oraz czas pracy na zasilaniu awaryjnym wynosi 50 min. " Natomiast wymóg normatywnego czasu działania awaryjnego oświetlenia ewakuacyjnego od zaniku oświetlenia podstawowego wynosi 1 godzinę (§ 181 ust. 5 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r., poz. 1225). Właśnie powyższe stało się przyczyną nałożenia obowiązku z decyzji Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w L., w tym zakresie. Organ wyjaśnia stronie, że w przypadku oświetlenia ewakuacyjnego, jednym z podstawowych parametrów jego prawidłowego działania jest zapewnienie odpowiedniego natężenia oświetlenia na poziomie podłogi w określonych miejscach w obiekcie budowlanym, również w funkcji czasu. Zatem ocenia się, że strona błędnie założyła, iż wykonanie pomiarów natężenia awaryjnego oświetlenia ewakuacyjnego wiąże się jedynie z dobrowolnym potwierdzeniem zaprojektowanego parametru urządzenia przeciwpożarowego, jeśli w normie w ocenie strony "nie określa i nie wymaga wykonania pomiarów natężenia awaryjnego oświetlenia ewakuacyjnego", pomijając zupełnie uwzględnienie innych parametrów, które powinny być badane i odnotowane w protokole z badania natężenia awaryjnego oświetlenia ewakuacyjnego, w tym m.in. parametr "50 % wymaganego natężenia oświetlenia powinno być wytworzone w ciągu 5 s, a pełny poziom natężenia oświetlenia w ciągu 60 s.", których weryfikacja może być przeprowadzona "(...) za, pomocą pomiaru lub przez porównanie z autoryzowanymi danymi od dostawcy."- Norma PN-EN 1838. Z punktu rozstrzygnięcia niniejszej sprawy istotą było ustalenie czy organ I instancji w sposób prawidłowy zakwalifikował oświetlenie awaryjne jako urządzenie przeciwpożarowe, i tym samym ustalenie jak często i w jakim zakresie musi być poddawane przeglądom technicznym i czynnościom konserwacyjnym. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, w oparciu zebrany w toku postępowania administracyjnego materiał dowodowy, uznać należy, że decyzja organu I instancji jest słuszna i zgodna z prawem. Aczkolwiek, trudno wymagać, aby subsumcja organu odwoławczego różniła się od poprawnej subsumpcji organu I instancji. W tym stanie rzeczy Dolnośląski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej rozstrzygnął jak w sentencji. Przy tym nie będąc związany zarzutami i wnioskiem odwołania oraz powołaną podstawą prawną organ II instancji nie dostrzegł innych naruszeń prawa, które uzasadniałyby uwzględnienie odwołania.
W skardze na ostateczną decyzję pełnomocnik zaskarżył w całości decyzję Dolnośląskiego Komendanta Wojewódzkiego PSP o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji. Skarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego, w szczególności par. 3 ust. 2 rozporządzenia MSWiA z dnia 07.06.2010 w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów polegające na mylnym założeniu, że przegląd techniczny i czynności konserwujące w odniesieniu do oświetlenia awaryjnego określone w Polskich Normach oraz w dokumentacji producenta zawierają czynność "badanie natężenia oświetlenia" podczas, gdy w rzeczywistości Polskie Normy zawierają uregulowania w zakresie konserwacji i przeglądów, ale wśród zakresu badania brak badania natężenia oświetlenia awaryjnego, brak go również w dokumentacji producenta. Wskazując na powyższe uchybienia przepisom materialnym strona żąda uchylenia w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej decyzji organu I instancji; wnosi także o zasądzenie kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Na uzasadnienie wskazano, że decyzja jest wadliwa i podlega uchyleniu w toku kontroli instancyjnej. Organy obu instancji nie rozpoznały istoty sprawy, a ich błędne zastosowanie przepisów wymaga korekty ze strony sądu administracyjnego. Budynki i obiekty budowlane, a przede wszystkim obiekty użyteczności publicznej takie jak sklepy (market [...]), muszą być wyposażone w urządzenia przeciwpożarowe, które muszą być konserwowane i naprawiane, tak aby zagwarantować ich sprawne i niezawodne funkcjonowanie. Odpowiedzialni za to są ich właściciele. K. przywiązuje najwyższą wagę do standardów bezpieczeństwa, w tym w szczególności do bezpieczeństwa pożarowego. W dalszej części omówione zostaną ponadnormatywne i wykraczające poza przepisy działania podejmowane przez K. zakresie bezpieczeństwa w obiekcie na poziomie powyżej wymaganej normy. Zgodnie z rozporządzeniem MSWiA z dnia 07.06.2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów instalacje oświetlenia awaryjnego są urządzeniami przeciwpożarowymi (§ 2 ust. 1 pkt 9). Instalacje oświetlenia awaryjnego mają bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo ludzi, co powoduje, że obowiązujące normy ustalają nie tylko ich parametry techniczne, ale również sposób i zasady ich sprawdzania, przeglądów i oceny niezawodności. Zgodnie z powołanym rozporządzeniem wszystkie urządzenia przeciwpożarowe powinny być poddawane przeglądom technicznym i czynnościom konserwacyjnym nie rzadziej niż raz w roku (§ 3 ust. 3), a przeglądy i czynności konserwujące muszą spełniać wymagania polskich norm i producenta (§ 3 ust. 2).
1. K. (wyspecjalizowany podmiot na zlecenie K.) przeprowadził 14.10.2022 roczny przegląd techniczny urządzeń przeciwpożarowych, w tym oświetlenia ewakuacyjnego i wykrył m.in., że kilka opraw oświetleniowych nie działa oraz że akumulator jest za słaby (działa 50 min, a powinien godzinę). Usterki zostały usunięte, co potwierdzono protokołem z dnia 12.01.2023. W toku rutynowej corocznej kontroli PSP obejmującej sprawdzenie protokołu rocznego przeglądu urządzeń oraz protokołu usunięcia usterek przeciwpożarowych, obecny w czasie kontroli pracownik K. nie przedłożył PSP protokołu usunięcia usterek. W związku z brakiem protokołu usunięcia usterek, organ PSP nakazał ich usunięcie. (PSP nie dokonuje samodzielnych badań, a opiera się na badaniu dokumentacji kontroli i usunięcia usterek). Z nieznanych przyczyn, PSP oprócz nakazania usunięcia usterek (wskazanych w protokole z 14,10.2022 i usuniętych już 12.01.2023), nakazał dodatkowo badanie natężenia oświetlenia awaryjnego. Niesporne jest zatem, że usterki były, należało je usunąć, co nastąpiło. Niesporne jest również, że oświetlenie ewakuacyjne jest urządzeniem przeciwpożarowym i, że podlega obowiązkowym przeglądom w odstępach rocznych. Co zatem jest przedmiotem sporu? Sporny jest zakres czynności obowiązkowego rocznego przeglądu oświetlenia ewakuacyjnego. A dokładnie, sporne jest, czy roczny przegląd oświetlenia ewakuacyjnego obejmuje badanie natężenia tego oświetlenia. Skarżący twierdzi, że zawarty w skarżonej decyzji nakaz przeprowadzenia badania natężenia oświetlenia ewakuacyjnego nie ma podstawy prawnej bowiem w tej kwestii kluczowe jest tu brzmienie powołanego par. 3 (zwłaszcza ust. 2) rozporządzenia MSWiA z dnia 07.06.2010 w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, który stanowi: § 3, [Wykonanie, przeglądy techniczne i czynności konserwacyjne urządzeń przeciwpożarowych]. 1 urządzenia przeciwpożarowe w obiekcie powinny być wykonane zgodnie z projektem uzgodnionym przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, a warunkiem dopuszczenia do ich użytkowania jest przeprowadzenie odpowiednich dla danego urządzenia prób i badań, potwierdzających prawidłowość ich działania. 2. Urządzenia przeciwpożarowe oraz gaśnice przenośne i przewoźne, zwane dalej "gaśnicami", powinny być poddawane przeglądom technicznym i czynnościom konserwacyjnym, zgodnie z zasadami i w sposób określony w Polskich Normach, dotyczących urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic, w dokumentacji technicznoruchowej oraz w instrukcjach obsługi, opracowanych przez ich producentów. 3. Przeglądy techniczne i czynności konserwacyjne powinny być przeprowadzane w okresach ustalonych przez producenta, nie rzadziej jednak niż raz w roku. Z powyższego przepisu wynika, że: - przeglądy i konserwacja urządzeń pożarowych powinna następować co najmniej raz w roku. - Przeglądy i konserwacja urządzeń pożarowych ma następować zgodnie z zasadami i w sposób określony w Polskich Normach oraz w DTR (dokumentacji techniczno-ruchowej) i instrukcjach opracowanych przez producenta. Oznacza to, że ustawodawca nie określa w rozporządzeniu zakresu przeglądu i wprowadza delegację, zgodnie z którą to Polskie Normy oraz producent urządzeń mają określać zasady i sposób dokonywania przeglądów, - innymi słowy, aby wykazać (co twierdzi organ w skarżonej decyzji), że roczny przegląd oświetlenia ewakuacyjnego obejmuje również czynność w postaci badanie natężenia oświetlenia musi wskazać Polską Normę lub DTR producenta, która zawiera takie postanowienie. Tego organ w skarżonej decyzji nie zrobił, co stanowi jej zasadniczą wadę. Zakres czynności wchodzących w skład przeglądu. Jak wykazano wyżej, ustawodawca nie określił sam zakresu przeglądu i posłużył się delegacją. Zgodnie z delegacją określenie zasad i sposobu prowadzenia przeglądu następuje w Polskich Normach i w dokumentach opracowanych przez producenta (DTR, instrukcja obsługi). Zatem poniżej skarżący przeprowadza badanie treści Polskiej Normy oraz dokumentacji producenta w tym zakresie: 5.1 Polska Norma określająca zakres przeglądu oświetlenia ewakuacyjnego stanowi, że następujące czynności są objęte przeglądem: Polska Norma PN-EN 50172 Systemy awaryjnego oświetlenia ewakuacyjnego w rozdziale 7 "Serwis i testowanie" wskazuje: a) W przypadku używania automatycznego urządzenia testującego informacje powinny być rejestrowane co miesiąc; b) W przypadku wszystkich innych systemów testy wraz z zarejestrowaniem ich wyników powinny być wykonywane w następujący sposób: codziennie - w przypadku systemów centralnego zasilania należy wizualnie kontrolować wskaźnik właściwej pracy. Comiesięcznie - włączyć w trybie pracy awaryjnej każdą oprawę i każdy wewnętrznie oświetlany znak ewakuacyjny, poprzez symulację awarii zasilania oświetlenia podstawowego, na okres wystarczający do sprawdzenia, czy każda oprawa świeci. W tym czasie należy sprawdzić prawidłowe funkcjonowanie wszystkich opraw oświetlenia awaryjnego i podświetlanych znaków. Corocznie - wykonać ten sam test co comiesięcznie, a także test pełnookresowy, połączony z pomiarem czasu pracy awaryjnej i zarejestrowaniem jego wyników. Skarżący wyjaśnia, że testowanie każdej oprawy wykonuje stale bateria centralna, wysyła ona sygnał do danej oprawy i otrzymuje sygnał zwrotny, czy dana oprawa działa, czy nie. Wynik jest zapisywany automatycznie na karcie SD. Pomiarowi i sprawdzeniu podlega jedynie działanie lub brak działania oprawy świetlnej. Nie istnieje możliwość częściowego działania danej oprawy (lampy), czyli świecenia o mniejszym natężeniu niż przewidziane fabrycznie, W uproszczeniu -lampa albo świeci albo nie świeci. Analogicznie - żarówka 100 Vat może albo świecić z mocą 100 Vat, albo się przepalić, nie istnieje techniczna możliwość, żeby żarówka świeciła z mocą np. 85 Vat. Badanie natężenia oświetlenia jest niecelowe. Badaniu podlega, czy lampy działają, czy nie, natomiast nie bada się, czy działają z pełną mocą, gdyż, jeśli działają, to jest równoznaczne, że działają z mocą, którą posiadają fabrycznie. Poza badaniem automatycznym przez baterię centralną jest prowadzone badanie przez człowieka, który naocznie sprawdza poprawność świecenia każdej oprawy, np. czy nie jest ona zasłonięta, sprawdzeniu podlega czystość opraw, stan widocznych części przewodów, głównie ich połączeń oraz osprzętu, stan urządzeń zabezpieczających i sterowania, stan napisów ostrzegawczych oraz oznaczeń itd. W załączeniu przedłożono pełny tekst normy Polska Norma PN-EN 50172 Systemy awaryjnego oświetlenia ewakuacyjnego. Norma ta jest tłumaczeniem normy europejskiej, która obowiązuje we wszystkich krajach członkowskich Unii Europejskiej. 5.2 Wytyczne producenta. Odnośnie zaleceń producenta (dokumentacja techniczno-ruchowa DTR i instrukcji obsługi) w zakresie czynności objętych przeglądem, skarżący informuje jak następuje: Zalecenia producenta DTR to obszerny 80-stronicowy dokument, który nie zawiera wskazań dotyczących zakresu przeglądu. W załączeniu przedkładam stronę tytułową DTR producenta i spis treści. Na żądanie sądu przedłożę pełny tekst dokumentu. W toku postępowania przedłożone zostały wytyczne dotyczące przeglądów i badań (tożsame z PN) określone przez licencjonowanego dystrybutora systemów oświetlenia awaryjnego R. Sp. z o.o. Skoro brak wskazań producenta, należy oprzeć się na brzmieniu PN w zakresie zasad i zakresu przeglądów, w tym przeglądu rocznego. Skarżący zatem zasadnie twierdzi, że zgodnie z podstawą normatywną wskazaną we właściwym przepisie rozporządzenia tzn. zgodnie z Polskimi Normami oraz wytycznymi producenta zakres przeglądu oświetlenia awaryjnego nie obejmuje badania natężenia oświetlenia. Skarżący twierdzi, że organ w skarżonej decyzji nie wskazał podstawy normatywnej, z której wynika, że czynność w postaci badania natężenia oświetlenia wchodzi w zakres przeglądu. Oczywiste jest, że poziom natężenia oświetlenia ma znaczenie. Oświetlenie awaryjne musi spełniać swoje funkcje, czyli wskazywać drogę ewakuacji. W tym zakresie obowiązują przepisy techniczne, które nakazują umieszczanie oświetlenia na odpowiedniej wysokości, w odpowiednich odstępach i o odpowiednim natężeniu x luksów. Te wymagania muszą uwzględniać projektanci instalacji oświetlenia awaryjnego w nowo budowanych lub remontowanych budynkach. Organ administracji architektonicznobudowlanej sprawdza na etapie zatwierdzania projektu zgodność z właściwymi przepisami, a organ nadzoru budowlanego wykonanie zgodnie z projektem, co jest kwitowane w decyzji o pozwoleniu na użytkowanie poprzedzonym kontrolą organu PSP. Badanie natężenia oświetlenia ewakuacyjnego oznaczałoby coroczne sprawdzenie, czy instalacja oświetlenia została wykonana zgodnie z projektem. K. w żaden sposób nie lekceważy wymogów bezpieczeństwa i w najmniejszym stopniu nie uchyla się od wykonywania czynności związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa. Przeciwnie. Badanie natężenia oświetlenia awaryjnego nie jest wymagane (poza etapem budowy), jednak K. - mimo braku obowiązku włączył to badanie do zakresu przeglądu 5 letniego budynku. Działanie to wykracza poza wymagany standard, jest jednak realizowane. Na marginesie skarżący wyjaśnia, że badanie działania opraw oświetleniowych (lamp) oświetlenia ewakuacyjnego i badanie natężenia tego oświetlenia wymagają zupełnie innych metod, środków i personelu. Natomiast badanie (lamp) oświetlenia ewakuacyjnego i badanie natężenia tego oświetlenia wymagają zupełnie innych metod, środków i personelu. Natomiast badanie natężenia światła wymaga przeprowadzenia go w warunkach nocnych, czyli zaangażowania personelu w godzinach nocnych do użycia specjalnych mierników, które zmierzą, że lampa o mocy 1 lux świeci z mocą 1 lux, podczas gdy wystarczające jest sprawdzenie w zwykłych godzinach, że lampa świeci, bo skoro świeci, to znaczy, że z mocą fabryczną. Nakazane badanie jest bezprzedmiotowe i brak uzasadnienia dla jego przeprowadzania. Powodem dokonywania kontroli i działalność PSP jest dbałość o bezpieczeństwo pracowników i klientów. Jest to absolutnie naczelna zasada, którą kieruje się również K. Bezpieczeństwo w obiektach sieci jest absolutnym priorytetem. Standard systemu ochrony przeciwpożarowej oraz szerzej rozumianej ochrony i ewakuacji w sytuacjach awaryjnych jest ustalany w skali sieci na poziomie norm niemieckich i jest to system na najwyższym poziomie, daleko wykraczający poza rozwiązania obowiązkowe. Pełnomocnik skarżącego osobiście przy kontroli Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego poprzedzającej wydanie pozwolenia na użytkowanie słyszała opinię PINB: "Ho ho, macie w obiekcie najnowocześniejszy system przeciwpożarowy w mieście. Takiego "mercedesa" nikt nie instaluje." Instalacja dodatkowych ponadstandardowych urządzeń służących bezpieczeństwu związane jest z niebagatelnymi wydatkami, które skarżący z własnej inicjatywy ponosi, gdyż bezpieczeństwo pracowników i klientów nie ma ceny i jest naczelną zasadą. Właśnie z tego względu K. nie może zaakceptować skarżonej decyzji i poprzedzającej decyzji organu I instancji, która jest nie tylko wadliwa ze względów omówionych wyżej, ale i głęboko krzywdząca dla podmiotu, który w taką starannością i przy nakładzie tak dużych sił i środków dba o najwyższy standard bezpieczeństwa! Zgodnie z wewnętrznymi uregulowaniami obowiązującymi w sieci K. minimum raz w roku przeprowadzane jest praktyczne sprawdzenie warunków i organizacji ewakuacji (ćwiczenia ewakuacyjne). Celem tych ćwiczeń jest sprawdzenie funkcjonowania tak systemów bezpieczeństwa jak znajomości obowiązków pracowników ze szczególnym uwzględnieniem wyznaczonych do "grupy 1000". Polskie przepisy nie wymagają przeprowadzania praktycznego sprawdzania warunków i organizacji ewakuacji w marketach sieci. Procedury alarmowanie i ewakuacja są ze sobą ściśle powiązane i tworzą zwartą całość. Konstrukcja procedury "Alarmowanie" w połączeniu z technicznym wyposażeniem obiektu daje każdemu pracownikowi możliwość i kompetencje do natychmiastowego wykonania czynności mu przypisanych. W każdym markecie - utworzono złożone z pracowników grupy ewakuacyjne tzw. "grupa 1000". Każdy członek grupy ma przydzieloną strefę odpowiedzialności i zadania. Powyżej wskazane wady i uchybienia skarżonej decyzji przesądzają o konieczności wniesienia skargi.
W doręczonej sądowi odpowiedzi na skargę organ wniósł jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:
Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy chodzi o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, która dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi i nie obejmuje kryteriów np. słuszności rozstrzygnięcia. Nadto, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.; zwana dalej p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu jest decyzja nr WZ.5290. 9.4. 2023 z lipca 2024 r. Dolnośląskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej utrzymująca w mocy decyzję organu I szej instancji, nakazującą spółce K. Sp. z o.o. Sp. J., al. [...], [...] W., usunięcie nieprawidłowości w kwestii nieprzestrzegania przepisów przeciwpożarowych, poprzez dokonanie udokumentowanego przeglądu oraz czynności konserwacyjnych instalacji awaryjnego oświetlenia ewakuacyjnego, zawierającego pomiary natężenia oświetlenia awaryjnego oraz doprowadzić do pełnej sprawności technicznej instalację oświetlenia awaryjnego ewakuacyjnego w budynku M. Sp. z o. o Sp. j., ul. [...], [...] L.", w terminie do 31 grudnia 2023 r. Decyzja organu odwoławczego została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 KPA oraz art. 1 la ust. 2 pkt 1 i art. 27 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 127 - dalej ustawa o PSP).
Materialnoprawną podstawę zakwestionowanych decyzji stanowi art. 26 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (t. j. Dz. U. z 2022 r.. poz. 1969 ze zm.), w zw. z rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych I Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, wydane na podstawie art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 2057). W § 2 ust. 9) tego aktu – stanowiącym słowniczek do rozporządzenia normodawca - określa, że o ile mowa w nim o urządzeniach przeciwpożarowych - należy przez to rozumieć urządzenia (stałe lub półstałe, uruchamiane ręcznie lub samoczynnie) służące do zapobiegania powstaniu, wykrywania, zwalczania pożaru lub ograniczania jego skutków, a w szczególności: stałe i półstałe urządzenia gaśnicze i zabezpieczające, urządzenia inertyzujące, urządzenia wchodzące w skład dźwiękowego systemu ostrzegawczego i systemu sygnalizacji pożarowej, w tym urządzenia sygnalizacyjno-alarmowe, urządzenia odbiorcze alarmów pożarowych i urządzenia odbiorcze sygnałów uszkodzeniowych, instalacje oświetlenia ewakuacyjnego, hydranty wewnętrzne i zawory hydrantowe, hydranty zewnętrzne, pompy w pompowniach przeciwpożarowych, przeciwpożarowe klapy odcinające, urządzenia oddymiające, urządzenia zabezpieczające przed powstaniem wybuchu i ograniczające jego skutki, kurtyny dymowe oraz drzwi, bramy przeciwpożarowe i inne zamknięcia przeciwpożarowe, jeżeli są wyposażone w systemy sterowania, przeciwpożarowe wyłączniki prądu oraz dźwigi dla ekip ratowniczych; z kolei w § 3 rozporządzenia wskazano, że urządzenia przeciwpożarowe w obiekcie powinny być wykonane zgodnie z projektem uzgodnionym przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, a warunkiem dopuszczenia do ich użytkowania jest przeprowadzenie odpowiednich dla danego urządzenia prób i badań, potwierdzających prawidłowość ich działania. 2 urządzenia przeciwpożarowe oraz gaśnice przenośne i przewoźne, zwane dalej "gaśnicami", powinny być poddawane przeglądom technicznym i czynnościom konserwacyjnym, zgodnie z zasadami i w sposób określony w Polskich Normach dotyczących urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic, w dokumentacji techniczno-ruchowej oraz w instrukcjach obsługi, opracowanych przez ich producentów. Co dla rozpoznawanej sprawy najistotniejsze, stosownie do ust. 3 przytaczanego paragrafu przeglądy techniczne i czynności konserwacyjne powinny być przeprowadzane w okresach ustalonych przez producenta, nie rzadziej jednak niż raz w roku.
Zdaniem sądu skarga nie może zostać uwzględniona, bowiem za prawidłowe należy uznać stanowisko organów w zakresie kwalifikacji instalacji oświetlenia awaryjnego jako urządzenia przeciwpożarowego, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia. Organy prawidłowo zatem uznały, że w świetle § 3 ust. 3 rozporządzenia nawet jeśli producent takich urządzeń lub wykonawca obiektu w sposób odmienny określiłby termin kolejnych przeglądów i czynności, to właściciel budynku, obiektu budowlanego lub terenu, mający obowiązek zapewnienia ochrony przeciwpożarowej, jest zobowiązany zapewnić przynajmniej raz w roku przegląd techniczny i ewentualną konserwację oraz naprawy urządzeń przeciwpożarowych w sposób gwarantujący ich sprawne i niezawodne funkcjonowanie, co wynika z art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy. Inaczej mówiąc, dla organu nie są wiążące wytyczne producenta, czy też instrukcja obsługi, club inne znajdujące się w aktach sprawy dokumenty, ale obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa. Ponieważ w postępowaniu mamy do czynienia z oświetleniem awaryjnym, zaliczonym przez rozporządzenie do urządzeń przeciwpożarowych, a wszystkie urządzenia przeciwpożarowe powinny być poddawane przeglądom co najmniej raz w roku to tym samym i oświetlenie to winno być poddane takiemu przeglądowi.
Oświetlenie awaryjne odgrywa kluczową rolę w zapewnieniu bezpieczeństwa osób przebywających w budynkach użyteczności publicznej, zwłaszcza w sytuacjach awaryjnych, takich jak zanik oświetlenia podstawowego. Oświetlenie awaryjne obejmuje różne rodzaje instalacji oświetleniowych, które powinny działać w przypadku awarii lub zatrzymania dostaw energii elektrycznej. W skład tego systemu wchodzi (między innymi) oświetlenie ewakuacyjne, którego celem jest zapewnienie bezpiecznego opuszczenia budynku przez osoby zagrożone. Oświetlenie dróg ewakuacyjnych jest kluczowe, aby umożliwić bezpieczną ewakuację ludzi z budynku do strefy bezpiecznej. Przepisy wymagają, aby było ono uruchamiane automatycznie, gdy główne zasilanie przestaje działać. Systemy te muszą być w stanie zapewnić odpowiednią ilość światła przez co najmniej 1 godzinę od momentu zaniku zasilania, co umożliwia bezpieczną ewakuację budynku. Dodatkowo, określają one także minimalne poziomy natężenia światła, które powinny być zachowane w newralgicznych obszarach, takich jak drogi ewakuacyjne, klatki schodowe, korytarze oraz pomieszczenia o dużej liczbie osób. Organ I instancji wskazał, że sporządzony protokół po dokonaniu przeglądu i czynności konserwacyjnych, potwierdzający poprawność działania instalacji, nie uwzględnia pomiarów natężenia instalacji oświetlenia ewakuacyjnego. Trzeba zatem odnieść się do W niniejszej sprawie powstały spór między stronami nie dotyczy jednak kwestii, czy instalacja oświetlenia ewakuacyjnego stanowiąca urządzenie przeciwpożarowe w rozumieniu § 2 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia podlega przeglądom technicznym i czynnościom konserwacyjnym i czy przewidziany w § 3 ust. 3 rozporządzenia przegląd, przeprowadzany w okresach ustalonych przez producenta, nie rzadziej niż raz w roku, obejmuje instalacje oświetlenia ewakuacyjnego. Jak wynika ze zgodnych stanowisk stron spółka każdego roku przeprowadza przegląd techniczny takiej instalacji, ostatnio przed wydaniem zaskarżonej decyzji nastąpiło to w okresie od 1 stycznia do 10 lutego 2019 r. Istota sporu ogniskuje się wokół innego zagadnienia, mianowicie czy doroczny przegląd techniczny instalacji obejmuje także pomiary natężenia awaryjnego oświetlenia ewakuacyjnego. Bezspornie zaś w ramach ostatniego przeglądu technicznego poprzedzającego kontrolę nie dokonano sprawdzenia natężenia oświetlenia ewakuacyjnego w budynku spółki.
Odnosząc się do tak zakreślonego przedmiotu sporu należy wskazać, na przepisy ustawy i rozporządzenia wprost nie zawierają regulacji nakładającej na właściciela, zarządcę lub użytkownika obiektów budowlanych obowiązku dokonania/dokonywania udokumentowanego przeglądu oraz czynności konserwacyjnych instalacji awaryjnego oświetlenia ewakuacyjnego zawierającego pomiary natężenia oświetlenia awaryjnego oraz doprowadzić do pełnej sprawności technicznej instalację oświetlenia awaryjnego ewakuacyjnego w budynku. Trzeba jednak pamiętać, że przepis § 3 ust. 2 rozporządzenia stanowi, że urządzenia przeciwpożarowe powinny być poddawane przeglądom technicznym i czynnościom konserwacyjnym, zgodnie z zasadami i w sposób określony w Polskich Normach dotyczących urządzeń przeciwpożarowych, w dokumentacji techniczno - ruchowej oraz w instrukcjach obsługi, opracowanych przez ich producentów. Z kolei zgodnie z § 3 ust. 3 rozporządzenia, przeglądy techniczne i czynności konserwacyjne powinny być przeprowadzane w okresach ustalonych przez producenta, nie rzadziej jednak niż raz w roku. Zatem należy powołać się w tym zakresie na pogląd prawny, zawarty w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia z dnia 12 września 2023 r., zapadły w sprawie II OSK 3054/20, w którym sąd ten wyraził pogląd, który sąd w niniejszym składzie w całości podziela, że "ustając znaczenie normy prawnej wypływającej z powołanych przepisów w odniesieniu do spornej materii nie można pomijać regulacji zawartej w art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy i § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia. Wynika z niej, że każdy właściciel, zarządca lub użytkownik budynków (niebędących budynkami mieszkalnym jednorodzinnymi) w ramach zapewnienia ochrony przeciwpożarowej, obowiązany jest podjąć niezbędne czynności gwarantujące sprawne i niezawodne funkcjonowanie urządzeń przeciwpożarowych, w tym utrzymywać te urządzenia w stanie pełnej sprawności technicznej i funkcjonalnej, a niestwierdzenie uchybień w tym obszarze pozwala dopiero przyjąć, że urządzenia, w tym instalacja awaryjnego oświetlenia ewakuacyjnego są w pełni sprawne. Koresponduje to z zasadami określonymi w PN-EN 1838 "Zastosowanie oświetlenia, Oświetlenie awaryjne" (norma ta stanowi odzwierciedlenie Normy Europejskiej EN-1838:2013). Według zapisów tej normy ogólnym celem stosowania awaryjnego oświetlenia ewakuacyjnego jest umożliwienie bezpiecznego wyjścia z miejsc przebywania w przypadku awarii zasilania oświetlenia podstawowego. W normie określone zostały wartości natężenia oświetlenia dróg ewakuacyjnych (pkt 4.2). Przykładowo, w przypadku dróg ewakuacyjnych o szerokości do 2 m natężenie oświetlenia poziomego na podłodze wzdłuż środkowej linii drogi ewakuacyjnej powinno być nie mniejsze niż 1 lx. Na centralnym pasie drogi, obejmującym mniej niż połowę szerokości drogi, natężenie oświetlenia powinno wynosić co najmniej 50% podanej wartości. Szersze drogi ewakuacyjne mogą być traktowane jako kilka dróg o szerokości 2 m lub mogą mieć oświetlenie jak w strefach otwartych, zapobiegające panice (pkt 4.2.1). Minimalny czas stosowania awaryjnego oświetlenia ewakuacyjnego dopuszczonego do celów ewakuacyjnych powinien wynosić 1 h (pkt 4.2.6), a oświetlenie awaryjnej drogi ewakuacyjnej powinno osiągnąć 50% wymaganej wartości natężenia w ciągu 5 s oraz 100% wymaganej wartości natężenia oświetlenia w ciągu 60 s (pkt 4.2.6). Dalsze zapisy zawarte w PN-EN 1838 określają wartości natężenia oświetlenia w strefach otwartych (pkt 4.3) i strefach wysokiego ryzyka (pkt 4.4). Oznacza to, że natężenie awaryjnego oświetlenia ewakuacyjnego, którego badanie dokonywane jest urządzeniem pomiarowym (luksomierzem), jest jednym z jego podstawowych parametrów.
Nie można więc zgodzić się z twierdzeniami pełnomocnika spółki, że brak jest obowiązku dokonywania, w ramach dorocznego przeglądu technicznego instalacji oświetlenia ewakuacyjnego, pomiarów natężenia tego oświetlenia. Bez sprawdzenia poziomu natężenia oświetlenia nie można stwierdzić sprawności działania całej instalacji awaryjnego oświetlenia ewakuacyjnego (dróg ewakuacyjnych, stref otwartych i stref wysokiego ryzyka). Nie znajduje uzasadnienia twierdzenie, że zgodnie z normą PN-EN 1838 "wymóg przeprowadzania pomiarów natężenia oświetlenia dotyczy jedynie nowych, bądź modernizowanych instalacji, które oddawane są do użytkowania", nie wynika to żadnego zapisu tej normy, jak również odwoływanie się do wskazań producenta instalacji zawartych w Instrukcji eksploatacji oświetlenia awaryjnego i ewakuacyjnego, baterii centralnej i systemu CAEG na obiekcie (...), na podstawie których dokonywano sprawdzeń natężania oświetlenia w odstępach pięcioletnich. Niezależnie bowiem od okresów ustalonych przez producenta przeglądy techniczne i czynności konserwacyjne instalacji oświetlenia ewakuacyjnego winny być przeprowadzane nie rzadziej niż raz w roku. Dotyczy to także, jak rozważono, sprawdzenia poziomu natężenia tego oświetlenia".
Oświetlenie awaryjne jest niezbędne w sytuacjach, gdy następuje zanik oświetlenia podstawowego, zapewniając minimalne natężenie światła, które umożliwia bezpieczne poruszanie się po budynku. W skład tego systemu wchodzi również oświetlenie ewakuacyjne, które ma na celu zapewnienie bezpiecznej ewakuacji osób z budynku. W miejscach publicznych oraz zakładach pracy, bezpieczeństwo użytkowników budynku jest kwestią priorytetową. Jednym z kluczowych elementów zapewniających bezpieczeństwo jest oświetlenie awaryjne oraz ewakuacyjne. Oświetlenie to nie tylko pomaga w bezpiecznym opuszczeniu budynku podczas awarii zasilania, ale także umożliwia przeprowadzenie akcji ratunkowych w warunkach zagrożenia. System ten musi działać bez względu na warunki i być niezależny od głównego źródła zasilania. Oświetlenie ewakuacyjne powinno wskazywać jednoznacznie drogi ewakuacyjne oraz lokalizację najbliższych wyjść ewakuacyjnych. Dodatkowo, każdy element systemu musi być regularnie testowany i konserwowany, aby zapewnić jego pełną funkcjonalność w sytuacji awaryjnej.
Reasumując, skarga musiała zostać oddalona, po myśli art. 151 ppsa.