II SA/WR 627/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2023-02-14
NSAnieruchomościWysokawsa
zagospodarowanie przestrzenneprawo budowlanezmiana sposobu użytkowaniagospodarstwo rolnenieruchomośćdecyzja administracyjnaKodeks postępowania administracyjnegoustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennymsamowola budowlananadzór budowlany

WSA we Wrocławiu oddalił skargę na decyzję SKO utrzymującą w mocy decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania nieruchomości, uznając brak zmiany zagospodarowania terenu w rozumieniu przepisów prawa.

Skarżąca domagała się przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania nieruchomości, zarzucając m.in. zmianę sposobu użytkowania budynku, wykonanie nowego dojazdu, utwardzenie terenu pod parking oraz zmianę rodzaju hodowli zwierząt. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę, podzielając stanowisko organów administracji, że nie doszło do zmiany zagospodarowania terenu w rozumieniu art. 59 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Sąd podkreślił, że kwestie takie jak zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego czy wykonanie robót budowlanych podlegają przepisom Prawa budowlanego i nie stanowią podstawy do wydania decyzji na podstawie art. 59 ust. 3 u.p.z.p., a sama zmiana rodzaju hodowli zwierząt nie jest zmianą zagospodarowania terenu.

Sprawa dotyczyła skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze, która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy K. o umorzeniu postępowania w sprawie przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania nieruchomości. Skarżąca zarzucała organom naruszenie przepisów K.p.a. oraz brak wyjaśnienia istotnych kwestii dotyczących zmian w zagospodarowaniu terenu, takich jak utrzymywanie odpadów, hodowla bydła w ilościach mogących oddziaływać na środowisko, parkowanie i mycie pojazdów, czy wykonanie innego dojazdu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo umorzyły postępowanie jako bezprzedmiotowe. Sąd wyjaśnił, że przepis art. 59 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ma zastosowanie jedynie do zmian zagospodarowania terenu, które nie wiążą się z realizacją robót budowlanych ani nie podlegają przepisom Prawa budowlanego. W ocenie Sądu, podnoszone przez skarżącą kwestie, takie jak zmiana sposobu użytkowania budynku, wykonanie dojazdu czy utwardzenie terenu, podlegają jurysdykcji organów nadzoru budowlanego. Ponadto, sąd podzielił stanowisko organów, że zmiana rodzaju hodowli bydła z mięsnego na mleczne nie stanowi zmiany zagospodarowania terenu w rozumieniu art. 59 ust. 3 u.p.z.p., zwłaszcza gdy nieruchomość nadal jest wykorzystywana rolniczo w ramach gospodarstwa zagrodowego. Sąd podkreślił, że ocenie podlegała jedynie legalność umorzenia postępowania, a nie wszystkie zarzuty dotyczące funkcjonowania gospodarstwa, które były lub mogły być przedmiotem odrębnych postępowań.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, zmiana sposobu hodowli lub zwiększenie liczby zwierząt w gospodarstwie rolnym, bez podjęcia inwestycji lub zmian sposobu użytkowania obiektu budowlanego w rozumieniu Prawa budowlanego, nie stanowi zmiany zagospodarowania terenu w rozumieniu art. 59 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 59 ust. 3 u.p.z.p. dotyczy zmian zagospodarowania terenu niezwiązanych z robotami budowlanymi lub zmianą sposobu użytkowania obiektu budowlanego. Sama zmiana rodzaju hodowli lub liczby zwierząt, bez takich zmian, nie jest podstawą do wydania decyzji nakazującej przywrócenie poprzedniego sposobu zagospodarowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (18)

Główne

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 105 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.z.p. art. 59 § 3 pkt 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Pomocnicze

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 81

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 12 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 75 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.z.p. art. 59 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 59 § 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

p.b. art. 71

Ustawa - Prawo budowlane

p.b. art. 3 § 7

Ustawa - Prawo budowlane

p.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak zmiany zagospodarowania terenu w rozumieniu art. 59 ust. 3 u.p.z.p. Kwestie dotyczące robót budowlanych i zmiany sposobu użytkowania obiektu podlegają jurysdykcji organów nadzoru budowlanego. Zmiana sposobu hodowli zwierząt nie stanowi zmiany zagospodarowania terenu. Postępowanie w sprawie przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania nieruchomości stało się bezprzedmiotowe.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia przepisów K.p.a. (art. 7, 8, 10, 12, 75, 77, 80, 81) dotyczące wadliwego prowadzenia postępowania i braku wyjaśnienia stanu faktycznego. Zarzuty dotyczące zmian w zagospodarowaniu terenu, takich jak hodowla zwierząt, dojazd, parking, magazynowanie odpadów.

Godne uwagi sformułowania

zmiana zagospodarowania terenu zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego bezprzedmiotowość postępowania zabudowa zagrodowa roboty budowlane

Skład orzekający

Adam Habuda

sędzia

Władysław Kulon

sprawozdawca

Wojciech Śnieżyński

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zmiany zagospodarowania terenu w kontekście gospodarstw rolnych, rozgraniczenie kompetencji między organami planistycznymi a nadzoru budowlanego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji gospodarstwa rolnego i interpretacji art. 59 u.p.z.p. w kontekście braku robót budowlanych lub zmiany sposobu użytkowania obiektu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy częstego konfliktu sąsiedzkiego związanego z działalnością rolniczą i jej wpływem na otoczenie, a także precyzyjnej interpretacji przepisów prawa budowlanego i planistycznego.

Czy zmiana hodowli bydła to już zmiana zagospodarowania terenu? Sąd wyjaśnia granice prawa budowlanego i planistycznego.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wr 627/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-02-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Adam Habuda
Władysław Kulon /sprawozdawca/
Wojciech Śnieżyński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6159 Inne o symbolu podstawowym 615
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 138 par. 1 pkt 1,  art. 105 par. 1,  art. 80,  art. 81,  art. 10 par. 1,  art. 12 par. 1,  art. 7,  art. 8 par. 1,  art. 75,  art. 77 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 503
art. 59
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński Sędziowie: Sędzia WSA Adam Habuda Sędzia WSA Władysław Kulon (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 lutego 2023 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 30 czerwca 2022 r. nr SKO/44/OŚ-17/2022 w przedmiocie przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania nieruchomości oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu decyzją z dnia 30 czerwca 2022 r. Nr SKO/44/OŚ-17/2022, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.; dalej zwana "K.p.a.") oraz art. 59 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 503 ze zm.; zwana dalej "u.p.z.p."), po rozpatrzeniu odwołania M. C. od decyzji Wójta Gminy K. z dnia 12 maja 2022 r. nr Rl.6730.194.2021 o umorzeniu postępowania w sprawie przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania nieruchomości stanowiącej działki nr [...], [...] i [...] w C. gmina K., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji w całości.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy zwrócił m.in. uwagę na uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji, w której wskazano, że z dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż właściciel działek nr [...] oraz nr [...] (obecnie działki nr [...] oraz [...]) prowadzi nieprzerwanie do dnia dzisiejszego działalność polegającą na chowie i hodowli zwierząt, skarżąca jest zaś współwłaścicielką nieruchomości niezabudowanej o nr. działki [...], stanowiącej bezpośrednie sąsiedztwo ww. działek. W wyniku literalnej i drobiazgowej analizy pism, wniosków i uwag składanych przez skarżącą, mimo ich wielowątkowości i wielowymiarowości, polegającej na poruszaniu wzajemnie się przenikających kwestii środowiskowych, budowlanych, urbanistycznych, a także kwestii dobrostanu zwierząt gospodarskich, organ pierwszej instancji przyjął, że przedmiotem szczególnego rozpoznania i analiz należy uczynić kwestie:
1) zmiany sposobu użytkowania budynku przeznaczonego do utrzymywania bydła mięsnego (zimowego chowu) poprzez wprowadzenie i utrzymywanie w tym budynku bydła ściółkowego (mlecznego) w ilości większej niż 38 DPK dopuszczonej w świetle z uzyskanej decyzji o warunkach zabudowy z 2009 r., pozwolenia na budowę z 2010 r.,
2) wykonaniu innego dojazdu do nieruchomości (zjazdu z drogi gminnej nr [...] poprzez działkę nr [...] na działkę nr [...]),
3) utwardzenia terenu pod drogę dojazdową i parking dla pojazdów i maszyn rolniczych oraz magazynowanie ściółki paszy,
4) zmiany rodzaju hodowli z bydła mięsnego (zimowego chowu) na bydło ściółkowe (mleczne), które - wedle skarżącej - następowały (nastąpiły) w okresie 2018 i 2019 roku.
W ramach przeprowadzonych w toku postępowania czynności ustalono, że na terenie przedmiotowej nieruchomości prowadzone jest rodzinne gospodarstwo rolne przez kolejne pokolenia Państwa P., działające od kilkudziesięciu lat. Istniejącą zabudowę i sposób zagospodarowania terenu przedmiotowej nieruchomości cechuje wyraźnie charakter tzw. "zabudowy zagrodowej". Oględziny nieruchomości potwierdziły, że w jej obrębie znajdują się zabudowania związane z prowadzonym gospodarstwie rolnym, tj. obora, zagrody dla krów, kurnik, pomieszczenia garażowo - gospodarcze, wiata - zadaszenie pod maszyny rolnicze. W granicach nieruchomości znajdowały się również maszyny rolnicze, pasza dla zwierząt zwierzęta hodowlane (bydło, drób), przejazdy pomiędzy budynkami, itp.
W celu określenia przeznaczenia terenu pod względem urbanistycznym organ pierwszej instancji przeanalizował także Studium uwarunkowań kierunków zagospodarowania przestrzennego przyjętego uchwałą Rady Gminy K. z dnia [...] kwietnia 2012 r. Nr [...] w sprawie zmiany Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy K. Na podstawie treści tego Studium ustalono, że w okresie poprzedzającym lata 2018-2019, zgodnie z załącznikiem nr 2 (załącznik graficzny) do wymienionej uchwały, dla terenu nieruchomości objętej postępowaniem obowiązywało przeznaczenie oznaczone symbolem RM wskazującym tereny zabudowy zagrodowej w gospodarstwach rolnych. Ponadto, przeprowadzono analizę zmian w zagospodarowaniu przedmiotowej nieruchomości w oparciu o zapisy ewidencji gruntów i budynków, w świetle których nieruchomość była i jest wykorzystywana na cele rolne (użytki Br-PslV, Br-Uli - Grunty rolne zabudowane, PslV - Pastwiska trwałe, LIII, ŁIV - Łąki trwałe). Przeprowadzono także analizę wypisów z kartoteki budynków, w wyniku której organ pierwszej instancji stwierdził, że w okresie od 2010 do 2022 r. na terenie przedmiotowej nieruchomości powstały dwa nowe obiekty kubaturowe, tj. obora (budynek nr [...] wybudowany w 2011 r.) i przybudówka do obory od strony północnej (budynek nr [...] wybudowany w 2020 r.). Pozostała zabudowa w granicach omawianego terenu istnieje nie krócej niż od 30 lat, podobnie jak prowadzone gospodarstwo rolne. Organ ustalił ponadto, że dla:
1) budynku obory (budynek nr [...]) w dniu 20 lipca 2009 r. wydano decyzję nr 49/2009 o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie wiaty konstrukcji stalowej obudowanej z przeznaczeniem na potrzeby hodowli bydła mięsnego na działce nr [...] (obecnie jest to działka nr [...] w wyniku podziału działki nr [...]), w oparciu o którą inwestor otrzymał od Starosty Kamiennogórskiego decyzję pozwolenia na budowę z dnia 4 października 2010 r. Inwestycja ta została prawidłowo zakończona, co potwierdza zaświadczenie PINB w K. z dnia 6 kwietnia 2012 r. nr 34/2012 jak i przeznaczenie nieruchomości na potrzeby prowadzenia gospodarstwa rolnego;
2) przybudówki do obory od strony północnej (budynek nr [...]) nie wydano ani decyzji o warunkach zabudowy, ani też decyzji pozwolenia na budowę lub zaświadczenia o braku sprzeciwu względem zamiaru wykonania robót budowlanych, a związku z czym budowa tego obiektu stanowi samowolę budowlaną. W sprawie omawianej samowoli budowlanej stosowne postępowanie prowadzi już PINB w Powiecie Wałbrzyskim.
Organ pierwszej instancji wskazał ponadto, że zmiana sposobu użytkowania budynku (w tym przypadku obory - budynku nr [...]) należy do spraw regulowanych przepisami ustawy - Prawo budowlane, a nie u.p.z.p., bowiem stanowi zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego (art. 71 ustawy - Prawo budowlane). Tym samym, prawidłowym jest rozpatrzenie kwestii budowy przybudówki do obory (nr [...]), budowy dojazdu do nieruchomości (zjazdu z drogi gminnej) wraz z budową dojazdowej drogi wewnętrznej, czy budowy parkingu dla pojazdów i maszyn rolniczych na gruncie ustawy - Prawo budowlane, wykonanie tych obiektów wiąże się bowiem z wykonaniem robót budowlanych lub też stanowią one urządzenia budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 9 tej ustawy. W ramach art. 59 ust. 3 u.p.z.p. do kompetencji organów planistycznych należy jedynie takie naruszenie obowiązku uzyskania decyzji o warunkach zabudowy, które nie wiąże się z realizacją robót budowlanych oraz nie podlega przepisom prawa budowlanego, a zmienia istniejące zagospodarowanie danego terenu w jakiś istotny sposób. Tym samym organ pierwszej instancji ocenił, że podstawowe kwestie podnoszone przez skarżącą we wszystkich jej pismach pozostają przedmiotem czynności, do których powołane zostały organu nadzoru budowlanego, tj. PINB w Powiecie Wałbrzyskim, prowadzącego zresztą postępowania w sprawach: 1) rozbudowy istniejącej obory zlokalizowanej na działce [...] w C. o pomieszczenie parterowe gospodarcze; 2) samowolnej zmiany sposobu użytkowania obory zlokalizowanej na działce [...] w C. z obory przeznaczonej dla bydła mięsnego (chowu zimowego) na chów bydła ściółkowego (całorocznego); 3) wybudowania parkingu na działce [...] w C.; 4) wybudowania zjazdu z drogi gminnej oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...] na działkę nr [...] w C.; 5) wybudowania drogi wewnętrznej na nieruchomościach oznaczonych jako działki nr [...] i [...] w C.
Dodatkowo, w ocenie organu, zmiany zagospodarowania terenu objętego przepisem art. 59 ust. 3 u.p.z.p. nie stanowi - w tej konkretnej sprawie - zmiana gatunku hodowlanego z bydła mięsnego (zimowego chowu) na bydło ściółkowe (mleczne). Zmiana systemu (sposobu) produkcji w obiekcie budowlanym bez podjęcia jakichkolwiek inwestycji lub zmian sposobu użytkowania obiektu, o jakich mowa w ustawie - Prawo budowlane, nie może być podstawą do wydania przez organ decyzji nakazującej przywrócenie poprzedniego sposobu zagospodarowania terenu na podstawie art. 59 ust. 3 pkt 2 u.p.z.p. Mając na uwadze powyższe ustalenia (w tym przeznaczenie terenu w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego) potwierdzające ciągłość prowadzenia i funkcjonowania gospodarstwa rolnego od kilkudziesięciu lat, organ nie podzielił stanowiska skarżącej, że zmiana rodzaju lub gatunku bydła hodowanego w tym gospodarstwie rolnym (jak i zwiększenie ilości zwierząt przetrzymywanych w budynku) stanowi zmianę dotychczasowego przeznaczenia terenu, a tym samym zmianę zagospodarowania terenu. Organ uznał także, że zwiększenie ilości zwierząt przetrzymywanych okresowo w systemie otwartym na terenie przedmiotowego gospodarstwa rolnego, stanowiące jeden z zarzutów skarżącej, choć nie potwierdzony w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu 31 marca 2022 r., nie może stanowić podstawy dla wydania decyzji na podstawie art. 59 ust. 3 u.p.z.p.
W wywiedzionym w ustawowym terminie odwołaniu skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Wójta, wyjaśniając, że w toku prowadzonego postępowania nie wyjaśniono: zmian zagospodarowania terenu w zakresie utrzymywania na nieruchomości odpadów, złomu, materiałów łatwopalnych w miejscach, w których może to stanowić zagrożenie dla zdrowia życia ludzi; utrzymywania cyklicznego od jesieni do później wiosny w systemie otwartym na głębokiej ściółce chowu i hodowli bydła w ilości kwalifikowanej do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko i zdrowie ludzi; parkowania i mycia pojazdów oraz maszyn, w tym po zakończeniu prac związanych z użyciem środków ochrony roślin lub nawozów bezpośrednio pod terenem zamieszkałym przez osoby niezwiązane z rolnictwem; wykonania dojazdy innego niż określonego w zezwoleniu dla obsługi nieruchomości i gospodarstwa rolnego. W konsekwencji skarżąca podała, że wszystkie ww. zmiany zagospodarowania terenu pośrednio i bezpośrednio zagrażają środowisku, ale przede wszystkim zdrowiu i życiu ludzi zamieszkujących tereny sąsiednie.
Rozstrzygając ponownie sprawę w drugiej instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze przywołując treść art. 59 u.p.z.p. i orzecznictwo sądowoadministracyjne, wskazało, że w warunkach analizowanej sprawy organ pierwszej instancji właściwie uznał, że nie doszło do zmiany sposobu zagospodarowania terenu nieruchomości stanowiącej działki nr [...], [...] i [...] , nie doszło bowiem do funkcjonalnego przekształcenie terenu, który w dalszym ciągu pozostaje wykorzystywany rolniczo w celu prowadzenia gospodarstwa rolnego.
Odnosząc się zaś do poszczególnych szczegółowych okoliczności sprawy, Kolegium uznało rację organu pierwszej instancji w zakresie braku podstaw do analizy potencjalnej zmiany sposobu użytkowania obiektów budowlanych. Nie ulega wątpliwości, że zmiana sposobu użytkowania budynku przeznaczonego do utrzymywania bydła mięsnego (zimowego chowu) poprzez wprowadzenie i utrzymywanie w tym budynku bydła ściółkowego (mlecznego) w ilości większej niż 38DPK pozostawało - w światle ww. rozważań dotyczących zakresu władztwa wójta - poza zakresem rozstrzygnięcia dokonywanego w oparciu o art. 59 ust. 3 u.p.z.p., albowiem podlega ona kompetencji organów nadzoru budowlanego. Podobnie organ ocenił zgłoszone przez skarżącą wątpliwości dotyczące wykonania innego dojazdu do nieruchomości, a także utwardzenie terenu pod drogę dojazdową i parking dla pojazdów i maszyn rolniczych. W pozostałym zakresie dotyczącym zmiany rodzaju hodowli z bydła mięsnego (zimowego chowu) na bydło ściółkowe (mleczne) Kolegium podzieliło stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 maja 2006 r. (II SA/Wr 523/05, ONSAiWSA 2007/1/21), w myśl którego zmiana systemu (sposobu) produkcji w obiekcie budowlanym bez podjęcia jakichkolwiek inwestycji lub zmian sposobu użytkowania obiektu, o jakich mowa w ustawie - Prawo budowlane, nie może być podstawą do wydania przez organ administracji publicznej decyzji nakazującej przywrócenie poprzedniego sposobu zagospodarowania terenu na zasadzie art. 59 ust. 3 pkt 2 u.p.z.p.
Niezależnie od powyższego organ odwoławczy przeanalizował orzecznictwo odnoszące się do pojęcia "zmiany zagospodarowania terenu", wskazując w konkluzji, że biorąc pod uwagę zakres postępowania w niniejszej sprawie regulowany treści art. 59 ust. 3 u.p.z.p., na sposób rozstrzygnięcia wpływ ma nie zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, lecz wyłącznie zmiana sposobu zagospodarowania terenu. Tak jednak nie nastąpiła. Przede wszystkim w toku postępowania, w szczególności na podstawie przeprowadzonych oględzin nieruchomość, nie stwierdzono, aby liczba bydła w przeliczeniu na duże jednostki przeliczeniowe inwentarza (DJP) przekraczała dopuszczalną wartość ustaloną dla gospodarstwa rolnego prowadzonego na nieruchomości. Choć skarżąca przedstawiła przy odwołaniu dowody, które tym ustaleniom przeczą (zob. protokół kontroli nr [...] Inspekcji Weterynaryjnej), nie miało to jednak istotnego znaczenia w sprawie, ponieważ nie powoduje zmiany sposobu zagospodarowania terenu, który od początku ma charakter rolniczy.
W świetle powyższego Kolegium orzekło jak na wstępie.
W skardze na powyższą decyzję M. C. zarzuciła naruszenie art. 7, art. 8 § 1, art. 10 § 1, art. 12, art. 75, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81 K.p.a., wnosząc o uwzględnienie skargi. Zdaniem skarżącej wszystkie argumenty i przeprowadzone przez organ pierwszej instancji "dowody", na które w następstwie powołał się organ drugiej instancji, są stronnicze, nieproporcjonalne, pomijają zasadę równego traktowania i są nakierowane na wykazanie, że rzekomo nie doszło do naruszeń, co do których organem właściwym byłby organ pierwszej instancji. Całe uzasadnienie organu pierwszej instancji, jak również znaczna część uzasadnienia drugiej instancji, oparta została na fałszywych oświadczeniach, które miały sugerować stan zagospodarowania nieruchomości niezgodny ze stanem rzeczywistym sprzed dokonania samowolnej zmiany sposobu zagospodarowania nieruchomości nr [...]. Wszelkie przedstawiane przez skarżącą argumenty, oświadczenia i dowody również w treści odwołania były pomijane. Organy prowadziły postępowanie w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, pominęły obowiązek kierowania się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, uznając każde zgłoszone przez skarżącą oświadczenie jako nieistotne dla sprawy, nie poddając go żadnej analizie, przez co został naruszony przepis art. 8 § 1 K.p.a.
Ponadto, organ drugiej instancji utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji pomimo faktu, że pominął wszelkie możliwe dowody w sprawie, również te znane organowi z urzędu, jak też przeinaczał fakty, sugerując stan rzeczy niezgody z prawdą i nie wypełnił obowiązku wynikającego z art. 77 § 1 K.p.a., by w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jak podniosła dalej skarżąca, w sprawie informowano, że organ pierwszej instancji nierzetelnie przeprowadził oględziny terenu, bowiem nie przeprowadzono oględzin w miejscu, który został wskazany jako miejsce przebywania bydła zimowego w systemie otwartym ok. 60-100 krów. Dowodem na utrzymywanie bydła w ilości ponad 60 sztuk są protokoły Inspekcji Weterynaryjnej w K., które znane były organowi pierwszej instancji przed złożeniem odwołania, a nie zostały uwzględnione. Tym samym, zdaniem skarżącej, naruszony został przepis art. 75 § 1 K.p.a. Ponadto, organy nie dokonały oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, co narusza art. 80 i art. 81 K.p.a.
Organ w ogóle nie wziął pod uwagę, że teren ten był przeznaczony pod uprawę zbóż, a nie pod przemysłową hodowlę bydła mlecznego i mięsnego, gdyż przed dokonaniem zmiany sposobu zagospodarowania terenu były to grunty orne oznaczone symbolem RIII i RIV, które obsiewane były zbożem, a następnie pozostawiane jako łąka ŁIII (dowód: kopia mapy ewidencji gruntów z 2000 i 2004 r. oraz zdjęcia z prywatnego archiwum skarżącej z lat 1992-1996 przedstawiające w tle stan zagospodarowania nieruchomości nr [...], w tym rzeczywisty stan istniejących budynków sprzed dokonania zmian zagospodarowania terenu, który stanowi dowód na to, że większość budynków i obiektów obecnie znajdujących się w granicach działek powstało w warunkach samowoli budowlanych, co do których prowadzone są już odrębne postępowania przez właściwy organ). W tym miejscu skarżąca zwróciła uwagę, że stan rzeczy i nieruchomości poddany analizom organów nie dotyczy stanu zagospodarowania nieruchomości sprzed ww. zgłoszenia i zaistniałych samowoli urbanistycznych (i budowlanych).
Ponadto, oba organy całkowicie pominęły fakt, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane skargą z dnia 28 lutego 2019 r. złożoną do organu pierwszej instancji w dniu 1 marca 2019 r. przez współwłaścicieli nieruchomości nr 121. W aktach sprawy brak jest analiz dotyczących zmian sposobu zagospodarowania rzeczonej nieruchomości i przedstawionych na zdjęciach załączonych do tej skargi. Tymczasem organ pierwszej instancji utrzymuje, że postępowanie zostało zainicjowane pismem z dnia 5 października 2021 r., a organ drugiej instancji założył, pomijając argumenty skarżącej wykazane w odwołaniu, że sprawa została zainicjowana pismem kierowanym do Starosty Kamiennogórskiego z dnia 4 marca 2022 r. Oba te założenia nie są trafne, bowiem pismem mającym na celu zainicjowanie postępowanie w niniejszej sprawie była skarga z dnia 28 lutego 2019 r. Sprawę rzeczonej skargi organ pierwszej instancji prowadził pod różnymi sygnaturami, wielokrotnie zmieniał znak sprawy i wielokrotnie pomijał przy czynnościach strony postępowania, nie zapewniając wszystkim stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji nie umożliwił wszystkim stronom wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, a decyzje w sprawie zostały przedstawione tylko niektórym stronom. Naruszony został przez to przepis art. 10 § 1 K.p.a. Początkowo sprawie nadano znak: KROŚ.6220.4.2019 i zawiadomieniem z dnia 18 marca 2019 r. poinformowano strony o terminie oględzin. Za strony w niniejszej sprawie organ pierwszej instancji uznał: skarżącą, E. C., A. C., a także S. P. i P. P. Przez pewien czas postępowanie było prowadzone pod tym znakiem. Następnie organ pierwszej instancji pozostawał bezczynny w sprawie, unikał podjęcia jakichkolwiek działań celem eliminacji zmian w zagospodarowaniu terenu i usunięcia zagrożeń i naruszeń, co do dnia dzisiejszego ma miejsce. Sprawa była prowadzona przewlekle przez organ pierwszej instancji, lub chwilami nie prowadzona wcale. Organ wielokrotnie stosował uniki mające na celu niezałatwienie sprawy, przesyłając pisma stron w sprawie do niewłaściwych organów, czym naruszał art. 12 § 1 K.p.a.
Skarżąca podniosła również, że w treści uzasadnienia organ drugiej instancji podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że rzekomo nie doszło do zmiany sposobu zagospodarowania terenu analizowanej nieruchomości, czemu przeczą fakty i dowody w sprawie. Przede wszystkim nastąpiło funkcjonalne przekształcenie tego terenu, który w wyniku zmiany nie stanowi gruntów ornych pod uprawy zbóż lub innych upraw pochodzenia roślinnego i w części miejsca przeznaczonego do utrzymywania w zimie w budynku bydła mięsnego zimowego chowu w ilości 38DJP, lecz stanowi uciążliwą całoroczną fermę bydła, w tym mlecznego, składowisko odpadów i złomu, składowisko i magazyn siana oraz kiszonki, a także miejsce wypasu i gromadzenia odchodów bydła w znacznych ilościach i skupiskach przy domach ludzi, plac postojowy i bazę transportową dla różnych maszyn i pojazdów, itd. Przy czym zmiany te, jak wskazała skarżąca, nie były związane z wykonywaniem robót budowlanych lub zmianą sposobu użytkowania budynku.
Konkludując, skarżąca podniosła, że w niniejszej sprawie wydane decyzje zostały podjęte z naruszeniem art. 7 K.p.a., bowiem w toku postępowania organy nie dopełniły obowiązku, który wynika z ww. przepisu i określa, że organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W niniejszej sprawie organy nie podjęły żadnych czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, bowiem w słusznym interesie społecznym oraz obywateli jest przywrócenie poprzedniego sposobu zagospodarowania terenu nieruchomości nr [...]. Biorąc powyższe pod uwagę oraz fakt, że postępowanie w niniejszej sprawie nie stało się bezprzedmiotowe, skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Stosownie do przepisu art. 1 § 2 w związku z § 1 tego artykułu ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem dokonywanej kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa. Sąd czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.; zwana dalej "P.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Uchylenie decyzji administracyjnej następuje tylko w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ust. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 ust. 1 lit. b P.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ust. 1 lit. c P.p.s.a.). Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie doszło do naruszenia prawa, o jakim mowa w przywołanych wyżej przepisach P.p.s.a.
W niniejszej sprawie przedmiotem oceny Sądu była decyzja podjęta na podstawie art. 105 § 1 K.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania, o której mowa powyżej, oznacza brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, wobec którego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to zatem brak podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy, to brak przedmiotu postępowania, którym jest konkretna sprawa, a w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Bezprzedmiotowość postępowania może mieć charakter podmiotowy jak i przedmiotowy. O braku przesłanki przedmiotowej do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy można mówić, na przykład gdy w znaczeniu prawnym brakuje przedmiotu postępowania czy też sprawa ma cywilny charakter. Klasyczna postać bezprzedmiotowości postępowania ujawni się wtedy, gdy przedmiot rozstrzygnięcia w sprawie prawnie nie istnieje. W sytuacji braku strony postępowania mającej interes prawny w uzyskaniu rozstrzygnięcia (np. z powodu śmierć osoby fizycznej, ustania bytu osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej) mamy do czynienia z nieistnieniem przesłanek podmiotowych do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy.
W rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia z bezprzedmiotowością przedmiotową, gdyż brak jest przedmiotu postępowania, tj. nie ma podstaw do orzekania merytorycznego w trybie art. 59 ust. 3 pkt 2 u.p.z.p. we wszczętym w dniu 7 marca 2022 r. na skutek wniosku skarżącej z dnia 5 października 2021 r. postępowaniu w sprawie przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania nieruchomości stanowiącej działki nr [...], [...] i [...] . To zaś uzasadniało umorzenie prowadzonego postępowania administracyjnego w tej sprawie, stosownie do przepisu art. 105 § 1 K.p.a.
W tym miejscu należy podkreślić, odnosząc się do licznie podnoszonych w skardze przez skarżącą kwestii związanych z nieprawidłowościami – jak wskazuje skarżąca – w funkcjonowaniu gospodarstwa na działkach nr [...], [...] i [...] , że Sąd badał w niniejszej sprawie jedynie legalność umorzenia postępowania wszczętego zawiadomieniem z dnia 7 marca 2022 r. na skutek pisma skarżącej z dnia 5 października 2021 r. i kolejnych doprecyzowujących je pism. Sąd zatem w tej ocenie był ograniczony jedynie do zbadania, czy były podstawy bądź nie do wydania decyzji – zgodnie z wnioskiem skarżącej – na podstawie art. 59 ust. 3 pkt 2 u.p.z.p. A zatem kwestie m.in. wykonania innego dojazdu do nieruchomości, utwardzenia terenu pod drogę dojazdową i parking dla pojazdów i maszyn rolniczych; gromadzenia, magazynowania złomu i odpadów w miejscach do tego nieprzeznaczonych; powodowania ponadnormatywnego hałasu; parkowania pojazdów w miejscach, które nie są do tych celów zaprojektowane, odpowiednio przystosowane i utwardzone rozstrzygane w innych postępowaniach przed organami właściwymi; samowoli budowlanych (w tym PINB w Powiecie Wałbrzyskim, Powiatowym Lekarzem Weterynarii w K., Starostą Kamiennogórskim) nie mogły zostać w kontrolowanym obecnie postępowaniu administracyjnym oceniane. Takiej ocenie nie podlegała również skarga z dnia 28 lutego 2019 r. i zarzuty dotyczące postępowania tą skargą wszczętego. Należy tutaj zwrócić uwagę, jak w uzasadnieniu decyzji wyjaśnił organ pierwszej instancji, że zgłoszona już w dniu 28 lutego 2019 r. przez skarżącą sprawa naruszeń i zagrożeń środowiska, jak również zmiany sposobu zagospodarowania była już badana przez Wójta jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze wielokrotnie. Tym samym zarzuty naruszenia art. 10 § 1 i art. 12 § 1 K.p.a. nie mogły zostać uznane za uzasadnione, bowiem dotyczyły one sprawy wszczętej skargą z dnia 28 lutego 2019 r.
Przechodząc do oceny, czy w sprawie były podstawy do podjęcia przez organ pierwszej instancji decyzji w trybie art. 59 ust. 3 pkt 2 u.p.z.p., należy w pierwszej kolejności wskazać na treść przepisów art. 59 u.p.z.p. I tak, zgodnie z ust. 1 tego artykułu, zmiana zagospodarowania terenu w przypadku braku planu miejscowego, polegająca na budowie obiektu budowlanego lub wykonaniu innych robót budowlanych, a także zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, z zastrzeżeniem art. 50 ust. 1 i art. 86, wymaga ustalenia, w drodze decyzji, warunków zabudowy. Przepis art. 50 ust. 2 stosuje się odpowiednio. Przepis ust. 1 stosuje się również do zmiany zagospodarowania terenu, która nie wymaga pozwolenia na budowę, z wyjątkiem tymczasowej, jednorazowej zmiany zagospodarowania terenu, trwającej do roku (ust. 2 art. 59 u.p.z.p.). Stosownie zaś do ust. 3 art. 59 u.p.z.p., w przypadku zmiany zagospodarowania terenu, o której mowa w ust. 2, bez uzyskania decyzji o warunkach zabudowy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu nieruchomości:
1) wstrzymanie użytkowania terenu, wyznaczając termin, w którym należy wystąpić z wnioskiem o wydanie decyzji o ustaleniu warunków zabudowy, albo
2) przywrócenie poprzedniego sposobu zagospodarowania.
Odnosząc się do powołanych wyżej przepisów, słusznie organ pierwszej instancji wskazał, że w ramach art. 59 ust. 3 u.p.z.p. do kompetencji organów planistycznych należy jedynie takie naruszenie obowiązku uzyskania decyzji o warunkach zabudowy, które nie wiąże się z realizacją robót budowlanych oraz nie podlega przepisom prawa budowlanego, a zmienia istniejące zagospodarowanie danego terenu w jakiś istotny sposób. Jak wskazało natomiast Kolegium, z brzmienia cytowanych przepisów wynika jednoznacznie, że ustawodawca odróżnia budowę obiektu budowlanego od wykonania innych robót budowlanych (art. 59 ust. 1 u.p.z.p.). W odniesieniu do tej drugiej sytuacji wprowadza uregulowania, które w określonych okolicznościach mogą prowadzić do zwolnienia z konieczności uzyskania decyzji o warunkach zabudowy. Na tle analizowanych przepisów istotne jest zatem jednoznaczne zidentyfikowanie rodzaju zamierzenia inwestycyjnego, a w szczególności - czy wiąże się ono z budową obiektu budowlanego, czy też wykonaniem innych robót budowlanych niż budowa obiektu budowlanego skutkujących zmianą zagospodarowania terenu, czy też ze zmianą sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części. Taka identyfikacja ma znaczenie dla stwierdzenia, czy powinien zostać zastosowany przepis art. 59 ust. 3 u.p.z.p., bowiem ma on zastosowanie wyłącznie w przypadku zmiany zagospodarowania terenu niezwiązanej z wykonaniem robót budowlanych lub zmianą sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez uzyskania decyzji o warunkach zabudowy, z zastrzeżeniem tymczasowej, jednorazowej zmiany zagospodarowania terenu, trwającej do roku. Przepis art. 59 ust. 3 u.p.z.p. określa konsekwencje braku decyzji o warunkach zabudowy, która była wymagana prawem, jednak dotyczy to sytuacji wyłączonych spod reglamentacji Prawa budowlanego (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 października 2019 r., II SA/Gd 154/19, LEX nr 2726481).
Orzecznictwo sądowoadministracyjne potwierdza ponadto – jak wskazał organ odwoławczy - zastosowanie przepisu art. 59 ust. 3 u.p.z.p. również w przypadkach zmiany sposobu zagospodarowania określonego terenu w inny sposób niż poprzez wykonywanie robót budowlanych, np. w wyniku urządzenia na danej nieruchomości składowiska, miejsc postojowych lub bazy transportowej bez realizacji obiektów budowlanych (wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w: Warszawie z dnia 12 kwietnia 2012 r., IV SA/WA 213/12; Gdańsku z dnia 22 września 2010 r., II SA/Gd 697/09). Zmiana zagospodarowania terenu oznacza niewątpliwie funkcjonalne przekształcenie terenu. Oceny, czy dane zamierzenie skutkuje zmianą zagospodarowania terenu, należy dokonywać w każdym przypadku indywidualnie, uwzględniając szczególne okoliczności konkretnego przypadku. Punktem wyjścia dla tej oceny jest zidentyfikowanie zagospodarowania terenu, które jest zgodne z prawem dla danego obszaru oraz porównanie go z wprowadzoną przez określony podmiot zmianą. Obie okoliczności zatem wymagają ustalenia przez organy prowadzące postępowanie administracyjne (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 czerwca 2021 r., II SA/Gd 106/21, LEX nr 3205336). W ocenie Sądu, przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należało stwierdzić, że organy w sposób prawidłowy uznały, że nie doszło do zmiany sposobu zagospodarowania terenu nieruchomości stanowiącej działki nr [...], [...] i [...] . Nie doszło bowiem do funkcjonalnego przekształcenia terenu, który w dalszym ciągu pozostaje wykorzystywany rolniczo w celu prowadzenia gospodarstwa rolnego.
W tym miejscu należy zwrócić uwagę, jak wskazało słusznie Kolegium, że podstawę podjęcia decyzji nakazującej przywrócenie poprzedniego sposobu zagospodarowania terenu stanowi dokonanie zmiany zagospodarowania terenu. Pojęcie "zmiana zagospodarowania terenu" jest zaś pojęciem niedookreślonym, które nabiera precyzyjnej treści dopiero na poziomie stosowania prawa, w zestawieniu z konkretnymi faktami i w odniesieniu do wiedzy pozaprawnej. Przepis art. 59 ust. 2 u.p.z.p. expressis verbis rozstrzyga, że pojęcia "zmiany zagospodarowania terenu" nie można zawężać tylko do inwestycji wymagających pozwolenia przewidzianego w Prawie budowlanym. Jednakże u.p.z.p. jest ściśle skorelowana z ustawą - Prawo budowlane. Obie ustawy określają zespół działań, które składają się na proces inwestycyjny. Nie można stosowania przepisów jednej z tych ustaw oddzielić od drugiej. Istotą ustalenia warunków zabudowy jest stwierdzenie dopuszczalności zamierzeń inwestycyjnych, które są regulowane przez Prawo budowlane (niekoniecznie poprzez obowiązek uzyskania pozwolenia). Uznać zatem należy, że definicje legalne stworzone na potrzeby Prawa budowlanego mają zastosowanie także do omawianej ustawy (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 maja 2006 r., II SA/Wr 523/05). Przez zmianę sposobu zagospodarowania będzie rozumiane więc takie przekształcenie przestrzeni (terenu), które prowadzi do zmiany dotychczasowego przeznaczenia. Przez "przeznaczenie" rozumie się natomiast określoną działalność człowieka prowadzoną lub potencjalnie dopuszczoną na nieruchomości (gruncie lub budynku). Przykładem zmiany zagospodarowania terenu będzie np. rozbiórka podlegająca obowiązkowi uzyskania decyzji. Zgodnie z przepisem art. 59 ust. 1 u.p.z.p., zmiana zagospodarowania terenu może polegać m.in. na budowie obiektu budowlanego lub wykonaniu innych robót budowlanych. Przez roboty budowlane należy rozumieć budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego (art. 3 pkt 7 Prawa budowlanego).
W rozpoznawanej sprawie organy miały zatem rozstrzygnąć, czy właściciel działek nr [...], [...] i [...] zmienił zagospodarowanie terenu, o którym mowa w art. 59 ust. 2 u.p.z.p., poczynając od ustalenia dotychczasowego przeznaczenia tych działek. W tym zakresie, jak wynika z zebranego materiału dowodowego, ustalono, że właściciel ww. działek prowadzi nieprzerwanie do dnia wydania decyzji w pierwszej instancji działalność polegającą na chowie i hodowli zwierząt w ramach rodzinnego gospodarstwa rolnego prowadzonego przez kolejne pokolenia Państwa P. i działające od kilkudziesięciu lat. Istniejącą zabudowę i sposób zagospodarowania terenu przedmiotowej nieruchomości cechuje charakter tzw. "zabudowy zagrodowej" (zwanej też siedliskową), przez którą rozumie się zespół budynków w obrębie jednego podwórza, obejmujący budynek pełniący funkcję mieszkalną oraz szereg obiektów i urządzeń budowlanych służących prowadzeniu działalności rolniczej. Potwierdziły to oględziny nieruchomości, z których wynika, że w jej obrębie znajdują się zabudowania związane z prowadzonym gospodarstwie rolnym, tj. obora, zagrody dla krów, kurnik, pomieszczenia garażowo - gospodarcze, wiata - zadaszenie pod maszyny rolnicze. W granicach nieruchomości znajdowały się również maszyny rolnicze, pasza dla zwierząt zwierzęta hodowlane (bydło, drób), przejazdy pomiędzy budynkami, itp. Należy w tym miejscu również zwrócić uwagę na załącznik nr 2 (załącznik graficzny) do uchwały Rady Gminy K. z dnia [...] kwietnia 2012 r. Nr [...] w sprawie zmiany Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy K., zgodnie z którym dla terenu nieruchomości objętej postępowaniem obowiązywało przeznaczenie oznaczone symbolem RM - tereny zabudowy zagrodowej w gospodarstwach rolnych. Ponadto, w oparciu o zapisy ewidencji gruntów i budynków ustalono, że nieruchomość była i jest wykorzystywana na cele rolne (użytki Br-PslV, Br-Uli - Grunty rolne zabudowane, PslV - Pastwiska trwałe, LIII, ŁIV - Łąki trwałe). Skarżąca w tym zakresie podniosła, że organ pierwszej instancji w ogóle nie wziął pod uwagę, iż teren przedmiotowej nieruchomości był przeznaczony pod uprawę zbóż, a nie pod przemysłową hodowlę bydła mlecznego i mięsnego, gdyż przed dokonaniem zmiany sposobu zagospodarowania terenu były to grunty orne oznaczone symbolem RIII i RIV, które obsiewane były zbożem, a następnie pozostawiane jako łąka ŁIII. Na dowód tych twierdzeń strona przedłożyła wypis i wyrys z ewidencji gruntów z 2000 i 2004 roku. Należy tutaj jednak zauważyć, że zmiany dokonywane (na przestrzeni 20 lat) w ewidencji gruntów podlegają regulacjom innych aktów prawnych i nie mają wpływu na postępowanie prowadzone na podstawie u.p.z.p. jak i na ocenę, czy w sprawie doszło do zmiany zagospodarowania terenu i czy konieczne jest podjęcie decyzji na podstawie art. 59 ust. 3 pkt 2 u.p.z.p. Fakt, że w latach 2000-2004 działka nr [...] była gruntem rolnym nie świadczy o takiej zmianie.
Istotne jest również, że organ pierwszej instancji przeprowadził analizę wypisów z kartoteki budynków, w wyniku której ustalono, że w okresie od 2010 do 2022 r. na terenie przedmiotowej nieruchomości powstały dwa nowe obiekty kubaturowe, tj. obora (budynek nr [...] wybudowany w 2011 r.) i przybudówka do obory od strony północnej (budynek nr [...] wybudowany w 2020 r.). W odniesieniu do pierwszego z wymienionych obiektów wydano decyzję z dnia 20 lipca 2009 r. nr 49/2009 o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie wiaty konstrukcji stalowej obudowanej z przeznaczeniem na potrzeby hodowli bydła mięsnego na działce nr [...] (obecnie jest to działka nr [...] w wyniku podziału działki nr [...]), w oparciu o którą inwestor otrzymał od Starosty Kamiennogórskiego decyzję pozwolenia na budowę z dnia 4 października 2010 r. Nr 230/10. Inwestycja ta została prawidłowo zakończona, co potwierdza – jak wskazało Kolegium - zaświadczenie PINB w K. z dnia 6 kwietnia 2012 r. nr [...]. W odniesieniu do drugiego z obiektów prowadzone jest przez PINB w Powiecie Wałbrzyskim odrębne postępowanie w sprawie samowoli budowlanej. Z ustaleń organu pierwszej instancji wynika ponadto, że pozostała zabudowa w granicach omawianego terenu istnieje nie krócej niż od 30 lat.
Uwzględniając powyższe rozważania, Sąd doszedł do przekonania, że nie doszło w sprawie do naruszenia art. 80 i art. 81 K.p.a.
W dalszej kolejności organ pierwszej instancji poddał szczegółowej analizie kwestie związane z/ze:
1) zmianą sposobu użytkowania budynku przeznaczonego do utrzymywania bydła mięsnego (zimowego chowu) poprzez wprowadzenie i utrzymywanie w tym budynku bydła ściółkowego (mlecznego) w ilości większej niż 38DPK dopuszczonej w świetle z uzyskanej decyzji o warunkach zabudowy z 2009 r., pozwolenia na budowę z 2010 r.,
2) wykonaniem innego dojazdu do nieruchomości (zjazdu z drogi gminnej nr [...] poprzez działkę nr [...] na działkę nr [...]),
3) utwardzeniem terenu pod drogę dojazdową i parking dla pojazdów i maszyn rolniczych oraz magazynowanie ściółki paszy,
4) zmianą rodzaju hodowli z bydła mięsnego (zimowego chowu) na bydło ściółkowe (mleczne), które - wedle skarżącej - następowały (nastąpiły) w okresie 2018 i 2019 roku.
Odnosząc się do powyższy kwestii, organy w sposób prawidłowy stwierdziły, że żadne z nich nie skutkowały zmianą zagospodarowania terenu przedmiotowych działek, o której mowa w art. 59 ust. 2 u.p.z.p.
Ad. 1) W kwestii pierwszej słusznie Kolegium zwróciło uwagę, że od pojęcia "zmiana sposobu zagospodarowania" należy odróżnić pojęcie "zmiana sposobu użytkowania", to pierwsze pojęcie bowiem odnosi się do terenu, natomiast to drugie - do obiektu już istniejącego. Chodzi tutaj o pewne faktyczne przekształcenia nieruchomości w związku ze zmianą jej funkcji. Treść pojęcia użytkowania obiektu jest częściowo określona w art. 71 Prawa budowlanego, zgodnie z którym, przez zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego rozumie się w szczególności przeróbkę pomieszczenia z przeznaczeniem na pobyt ludzi albo przeznaczenie do użytku publicznego lokalu lub pomieszczenia, które uprzednio miało inne przeznaczenie bądź było budowane w innym celu, w tym także przeznaczenie pomieszczeń mieszkalnych na cele niemieszkalne. Jest to także podjęcie albo zaniechanie w obiekcie budowlanym lub jego części działalności zmieniającej warunki bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego lub pracy, warunki zdrowotne, higieniczno-sanitarne, ochrony środowiska, bądź wielkość lub skład obciążeń. Tym samym należało stwierdzić, że organy prawidłowo uznały, iż zwiększenie ilości zwierząt przetrzymywanych okresowo w systemie otwartym na terenie przedmiotowego gospodarstwa rolnego nie może stanowić podstawy do wydania decyzji na podstawie art. 59 ust. 3 u.p.z.p.
Ad. 2) i 3) Odnośnie wykonania innego dojazdu do nieruchomości (zjazdu z drogi gminnej nr [...] poprzez działkę nr [...] na działkę nr [...]) oraz utwardzenia terenu pod drogę dojazdową i parking dla pojazdów i maszyn rolniczych oraz magazynowania ściółki paszy organy słusznie wskazały, że kwestie te pozostają poza zakresem rozstrzygnięcia dokonywanego w oparciu o art. 59 ust. 3 u.p.z.p., albowiem stanowią one zmianę sposobu zagospodarowania terenu polegającą na wykonaniu innych robót budowlanych. Ponadto, należy zauważyć, że PINB w Powiecie Wałbrzyskim prowadzi już postępowania w sprawach: 1) rozbudowy istniejącej obory zlokalizowanej na działce [...] w C. o pomieszczenie parterowe gospodarcze; 2) samowolnej zmiany sposobu użytkowania obory zlokalizowanej na działce [...] w C. z obory przeznaczonej dla bydła mięsnego (chowu zimowego) na chów bydła ściółkowego (całorocznego); 3) wybudowania parkingu na działce [...] w C.; 4) wybudowania zjazdu z drogi gminnej oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...] na działkę nr [...] w C.; 5) wybudowania drogi wewnętrznej na nieruchomościach oznaczonych jako działki nr [...] i [...] w C.
Ad. 4) Za prawidłowe należy również uznać twierdzenia organów w zakresie zmiany rodzaju hodowli z bydła mięsnego (zimowego chowu) na bydło ściółkowe (mleczne), że zmiana rodzaju hodowli z bydła mięsnego (zimowego chowu) na bydło ściółkowe (mleczne) nie stanowi zmiany zagospodarowania terenu. W tym zakresie wciąż aktualne uznać należy stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 maja 2006 r. (II SA/Wr 523/05, ONSAiWSA 2007/1/21), w myśl którego zmiana systemu (sposobu) produkcji w obiekcie budowlanym bez podjęcia jakichkolwiek inwestycji lub zmian sposobu użytkowania obiektu, o jakich mowa w ustawie - Prawo budowlane, nie może być podstawą do wydania przez organ administracji publicznej decyzji nakazującej przywrócenie poprzedniego sposobu zagospodarowania terenu na zasadzie art. 59 ust. 3 pkt 2 u.p.z.p.
Biorąc pod uwagę zakres postępowania w niniejszej sprawie określony żądaniem skarżącej z dnia 5 października 2021 r., Sąd doszedł do przekonania, że nie zaistniały przesłanki do zastosowania przez organy art. 59 ust. 3 u.p.z.p., nie doszło bowiem do zmiany zagospodarowania terenu przedmiotowej nieruchomości. To musiało zaś doprowadzić do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. jako bezprzedmiotowego, a w dalszej konsekwencji - do zastosowania przez organ odwoławczy art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. i utrzymania w mocy zakwestionowanego przez skarżącą rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Zebrany i kompleksowo rozpatrzony materiał dowodowy w sprawie wskazuje na brak możliwości wydania decyzji merytorycznej przez organ na podstawie przepisów art. 59 ust. 3 u.p.z.p. Nie doszło tym samym – w ocenie Sądu - do naruszenia art. 7, art. 8 § 1, art. 75 i art. 77 § 1 K.p.a.
Uwzględniając powyższe - w ocenie Sądu – skargę należało oddalić w całości na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI