II SA/Wr 619/23

II SA/Wr 619/23 - Postanowienie WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-12-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Halina Filipowicz-Kremis /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
I OSK 499/24 - Postanowienie NSA z 2024-04-10
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 58 par. 1 pkt 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II sprawy ze skargi Marszałka [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 28 sierpnia 2023 r. Nr SKO/41/OG-12/2022 w przedmiocie odmowy stwierdzenia z urzędu nieważności decyzji o trwałym wyłączeniu z produkcji gruntów rolnych postanawia: odrzucić skargę.
Uzasadnienie
Marszałek Województwa D. (dalej jako: "strona skarżąca", "Marszałek") wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze (dalej jako: "organ") z 28 sierpnia 2023 r. (nr SKO/41/OG-12/2022) w przedmiocie odmowy stwierdzenia z urzędu nieważności decyzji o trwałym wyłączeniu z produkcji gruntów rolnych. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 158 § 2 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 909) – dalej: u.o.g.r.l. oraz wniesiono o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji wraz z zobowiązaniem do organu do wydania decyzji stwierdzającej nieważność decyzji z dnia 7 września 2022 r. (nr GKN.I.6124.112.2022) Starosty Karkonoskiego o trwałym wyłączeniu z produkcji gruntów rolnych, o powierzchni [...] ha, sklasyfikowanych jako łąki trwałe klasy III (ŁIII) pochodzenia mineralnego, stanowiących część działek nr [...] o powierzchni [...] ha oraz nr [...] o powierzchni [...] ha położone w obrębie [...], S., jednostka ewidencyjna: J. oraz naliczeniu z tego tytułu opłat i należności. W uzasadnieniu wskazano, że stosownie natomiast do art. 22b ust. 4 u.o.g.r.l. marszałek województwa jest wierzycielem i organem egzekucyjnym uprawnionym do egzekucji należności za zobowiązania z tytułu dochodów, o których mowa w art. 22b ust. 1 (t.j. należności i opłat rocznych za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie wskazując, że Marszałkowi nie przysługuje legitymacja do wniesienia skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Stosownie do art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Zgodnie natomiast z art. 50 § 2 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi.
W rezultacie konieczną przesłanką do wniesienia skargi jest posiadanie interesu prawnego, czyli istnienie normy prawa materialnego, na podstawie której określona osoba może domagać się konkretyzacji uprawnień lub obowiązków bądź żądać przeprowadzenia kontroli określonego aktu lub czynności w celu ochrony jego sfery praw i obowiązków przed naruszeniami dokonanymi tym aktem i doprowadzenia tego aktu do stanu zgodnego z prawem. W celu ustalenia interesu prawnego, a tym samym możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego, niezbędnym jest istnienie związku o charakterze materialnym pomiędzy sytuacją faktyczną danego podmiotu, a normą prawa materialnego. Interes prawny musi być interesem indywidualnym strony i dotyczyć bezpośrednio jej praw i obowiązków (por. wyrok NSA z dnia 24 listopada 2010 r., I OSK 1465/10, publ. - CBOSA). Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której podmiot nie może poprzeć swojego zainteresowania sprawą przepisami prawa materialnego. Przymiotu strony nie ma podmiot, który swój udział w postępowaniu opiera na potrzebie ochrony lub zaspokojenia interesu faktycznego lub interesu publicznego (por. wyrok NSA z dnia 27 września 1999 r., sygn. akt IV SA 1285/98, LEX nr 47898).
W konsekwencji, postępowanie sądowoadministracyjne może być prowadzone, jako postępowanie bezwzględnie oparte na zasadzie skargowości, tylko na podstawie skargi wniesionej przez legitymowany do tego podmiot. Istnienie legitymacji skargowej podlega badaniu przez sąd administracyjny. Podmioty mają legitymację do złożenia skargi w zakresie określonym przepisami prawa. Ustalenie zatem zakresu tej legitymacji musi nastąpić w postępowaniu wstępnym, natomiast brak legitymacji jest podstawą do odrzucenia skargi. Nie wykazanie owego związku skutkuje tym, że podmiot wnoszący skargę nie jest legitymowany do jej wniesienia. Skarga taka podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z tym przepisem Sąd odrzuca skargę jeżeli jej wniesienie z innych przyczyn, tj. innych niż wskazane w art. 58 § 1 pkt 1 – 5a, jest niedopuszczalne.
W tym miejscu należy wskazać, że stronami postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności są nie tylko strony postępowania trybu zwykłego, lecz także osoby, których interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Legitymację do żądania wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji ma zatem każdy, kto posiada interes prawny w wyeliminowaniu decyzji z obrotu prawnego w trybie nadzwyczajnym. Można stwierdzić, iż co do zasady krąg takich podmiotów może okazać się szerszy niż krąg podmiotów mających interes prawny w postępowaniu zwyczajnym. Interes prawny nie jest też kategorią abstrakcyjną. Nie można wobec tego wypowiadać się o jego istnieniu bądź nieistnieniu w konkretnej sprawie bez wszechstronnego zbadania prawdopodobnego wpływu decyzji na sferę praw strony skarżącej – wnioskodawcy.
W ocenie Sądu to właśnie problem istnienia owego interesu ma w niniejszej sprawie zasadnicze znaczenie. Rodzi się bowiem pytanie czy strona skarżąca miała ów interes prawny w oparciu o art. 22b u.o.g.r.l. I tak zgodnie z art. 22b ust. 1 u.o.g.r.l. dochodami budżetu województwa związanymi z wyłączaniem z produkcji gruntów rolnych są pobierane na podstawie ustawy: 1) należności; 2) opłaty roczne; 3) opłaty z tytułu niewykonania obowiązku zdjęcia i wykorzystania próchnicznej warstwy gleby; 4) opłaty oraz należności i opłaty roczne podwyższone, określone w art. 28 ust. 1-4; 5) odsetki z tytułu należności i opłat, o których mowa w pkt 1-4. Stosownie natomiast do art. 22b ust. 4 u.o.g.r.l. marszałek województwa jest wierzycielem i organem egzekucyjnym uprawnionym do egzekucji należności za zobowiązania z tytułu dochodów, o których mowa w ust. 1.
Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że Marszałek nie posiada indywidualnego interesu prawnego, o którym mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a., nie jest również podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi na podstawie szczególnego przepisu. Przepisy u.o.g.r.l. w sposób jednoznaczny wskazują, że marszałek województwa jest jednocześnie zarówno wierzycielem, jak i organem egzekucyjnym uprawnionym do egzekucji należności i opłat związanych z wyłączeniem gruntów rolnych z produkcji. Świadczy to niewątpliwie o istnieniu interesu faktycznego Marszałka. Kategoria interesu prawnego jest, jak już wskazano, kategorią materialnoprawną i dlatego dla jego wykazania należy wskazać przepis prawa materialnego. W przedmiotowej sprawie strona skarżąca przepisu takiego nie wskazała. Nie są bowiem takimi przepisami wskazane przez nią przepisy u.o.g.r.l.
Co również istotne, jak wynika z analizy akt administracyjnych, organ nie uznał aby Marszałek był stroną prowadzonego postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Karkonoskiego z dnia 7 września 2022 r. (nr GKN.I.6124.112.2022).
Dla rozstrzygnięcia nie ma również znaczenia fakt, że stronie skarżącej doręczono zaskarżoną decyzję. Samo doręczenie decyzji nie przesądza o istnieniu interesu prawnego strony w rozumieniu art. 28 k.p.a.
W konsekwencji, Marszałkowi nie przysługuje legitymacja do złożenia skargi w niniejszej sprawie. Oczywisty brak po jego stronie interesu prawnego w przedmiotowym postępowaniu powoduje natomiast niedopuszczalność skargi, skutkując jej odrzuceniem na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 7 listopada 2014 r., sygn. akt I FNP/14; z dnia 13 czerwca 2007 r., sygn. akt II FSK 1337/06 oraz z dnia 2 października 2012 r., sygn. akt II OSK 2300/12, publ. - CBOSA).
Mając na względzie powyższe Sąd orzekł na zasadzie art. 58 § 1 pkt 6 oraz § 3 p.p.s.a.