II SA/KR 1370/19

II SA/Kr 1370/19 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2020-03-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-11-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Nawara-Dubiel
Magda Froncisz /sprawozdawca/
Tadeusz Kiełkowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Nadzór budowlany
Sygn. powiązane
II OSK 2807/20 - Wyrok NSA z 2024-03-14
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art 7 , art 8 , art 11 , art 77 , art 80 , art 107
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
art 61 , art 66
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art 151 , art 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Sędziowie: WSA Magda Froncisz (spr.) WSA Agnieszka Nawara – Dubiel Protokolant: starszy referent sądowy Anna Frasik-Mazurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2020 r. sprawy ze skargi W. K., S. K., J. K., A. K., J. N., M. T., M. T. na decyzję nr 554/2019 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 10 września 2019 r. znak: WOB.7721.104.2019.ACIE w przedmiocie nakazu usunięcia nieprawidłowości stanu technicznego budynku skargę oddala.
Uzasadnienie
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją nr [...] z 10 września 2019 r. znak: [...]
uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. nr [...] z 25 stycznia 2019 r. znak: [...], którą – na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 listopada 2010 r. Prawo budowlane (obecnie Dz.U. z 2019 r. poz. 1186, ze zm.), dalej "P.b." - nakazano właścicielom budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] w K.: K. G.-P., S. K., J. K., W. K., A. K.-K., J. N., M. T. i M. T. "usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego budynku przy ul. [...] w K. poprzez wykonanie niżej wymienionych robót budowlanych zgodnie z zaleceniami zawartymi w punkcie 7 w ekspertyzie technicznej pn.: "Ocena stanu technicznego oraz analiza uszkodzeń i przyczyn ich powstawania dla budynku mieszkalnego przy ul. [...] " sporządzonej przez mgr inż. H. K. z grudnia 2014r. tj.:
Rozebrać w całości i usunąć w kondygnacji przyziemi (parter) zatopione, zawilgocone podłogi i posadzki;
Wzmocnić fundamenty budynku poprzez:
wzmocnienie ściany wschodniej budynku, przylegającej do budynku sąsiedniego, przez boczne obetonowanie lawy fundamentowej, a następnie wykonanie wzmocnienia posadowienia przez wykonanie mikropali,
pozostałe ściany budynku należy wzmocnić przez wykonanie podbicia fundamentów;
Po wykonaniu podbicia fundamentów ściany fundamentowe oczyścić z ziemi i odstających, odspojonych kawałków muru, spoiny przeżyłować i wypełnić spoiny i ubytki zaprawami naprawczymi,
Wykonać skuteczną izolację przeciwwilgociową fundamentów i ścian fundamentowych,
Pod wykonanie posadzek należy wykonać podłoże z piasku zagęszczonego, a następnie pełną szczelną płytę podposadzkową grub. min. 15 cm z betonu B15 z dodatkiem preparatu uszczelniającego,
Wykonać nowe warstwy posadzkowe,
W przyziemiu zawilgocone ściany należy oczyścić z mokrego zapleśniałego i zagrzybiałego tynku i powierzchni muru, zabezpieczyć preparatem grzybo-bakterio-pleśniobójczym, a następnie otynkować tynkiem szerokoporowym,
8. W ścianie wschodniej budynku, należy połączyć odspojone części muru.
w terminie do dnia 30.06.2019 r. (...)"
w części dotyczącej terminu wykonania nałożonego obowiązku, wyznaczając nowy termin wykonania nałożonego obowiązku na 31 marca 2020 r., a w pozostałym zakresie utrzymał decyzję I instancji w mocy.
Swoją decyzją MWINB wydał w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Postępowanie administracyjne w sprawie nieprawidłowego stanu technicznego budynku mieszkalnego wielorodzinnego położonego przy ul. [...] w K. zostało wszczęte z urzędu, ponieważ w 2 czerwca 2008 r. wpłynęło pismo Wspólnoty Mieszkaniowej ul. [...] w K., w którym właściciele budynku domagali się pilnej interwencji w związku z powstawaniem licznych spękań ścian. Jako przyczynę podano prace polegające na wbijaniu larsenów na terenie sąsiedniej działki. W dniu 5 czerwca 2008 r. inspektorzy PINB dokonali kontroli robót budowlanych, podczas której stwierdzono wbijanie larsenów, wykonywanie ściany zabezpieczającej budynek przy ul. [...]. W dniu kontroli nie przedstawiono opinii konstruktora na temat zabezpieczenia budynku sąsiedniego ścianką larsena. Dnia 11 czerwca 2008 r. kierownik budowy przedłożył oświadczenie projektanta o zabezpieczeniu wykopu o ścianach pionowych szalunkami z grodzic lub w inny sposób.
W dniu 17 listopada 2008 r. inspektorzy PINB dokonali kolejnej kontroli budowy, w trakcie której nie stwierdzono istotnych nieprawidłowości, zaś 26 czerwca 2009 r. A. K. - współwłaścicielka budynku przy ul. [...] poinformowała, że w budynku zaobserwowała powiększenie się rys i pęknięć szczególnie w okolicach parapetu i nadproży. Do PINB 22 grudnia 2009 r. wpłynęła też prośba o wydanie pisemnej opinii o przebiegu prac budowlanych na sąsiedniej działce nr [...] obr. [...] przy ul. [...]. W piśmie zawarto stwierdzenie, że budynek uległ uszkodzeniu, popękały ściany, pojawiła się wilgoć, zamakają ściany. Natomiast 12 kwietnia 2010 r. do organu wpłynęło pismo Wspólnoty Mieszkaniowej ul. [...], w którym zarzucono, że zły stan budynku powstał w wyniku zaniedbań inwestora, który powinien był zabezpieczyć fundamenty budynku metodą jet grouting. Do pisma dołączono "Ocenę stanu technicznego budynku mieszkalnego przy ul. [...]" - ekspertyzę wykonaną w 2010 r. przez A. R. posiadającego uprawnienia do oceniania i badania stanu technicznego w zakresie wszelkich budynków. Jak wynika z przedstawionej ekspertyzy uszkodzenie budynku (popękane ściany i sufity) nastąpiło wskutek nadmiernego i nierównomiernego osiadania fundamentów. Przyczyną tego stanu jest niewykonanie wzmocnień ław fundamentowych (podbicie fundamentów metodą jet grouting) istniejącego budynku przez wykonawcę budynku wielorodzinnego przylegającego do przedmiotowego budynku.
W dniu 30 kwietnia 2010 r. wpłynęło kolejne pismo od Wspólnoty Mieszkaniowej z prośbą o interwencję w sprawie zmian w odpływie wody na gruncie, powstałych w wyniku prowadzonych robót budowlanych na sąsiedniej działce. W piśmie tym mieszkańcy stwierdzili, że właściciel sąsiedniej działki w wyniku prowadzonych prac budowlanych naruszył stan wody i kierunek jej odpływu, co spowodowało duże zawilgocenie mieszkań. W dniu 18 maja 2010 r. inspektorzy PINB dokonali oględzin stanu technicznego budynku przy ul. [...]. Stwierdzono liczne zarysowania ścian nośnych w mieszkaniach oraz pękniecie ściany kominowej na parterze od strony budynku [...]. Podczas oględzin do akt sprawy włączono protokół z okresowej kontroli 5-letniej sprawdzenia stanu technicznego elementów budynku.
W protokole z dnia 27 maja 2008 r. Z. W. posiadający uprawnienia do oceniania i badania stanu technicznego w zakresie wszelkich budynków stwierdził stan konstrukcji budynku jako dobry. W dniu 1 czerwca 2010 r. do akt sprawy inspektor PINB dołączył kserokopie części dokumentów sprawy [...] dotyczące wykonania palisady z pali jet grouting oraz stwierdził, że w aktach zawarto szczegółową dokumentację powykonawczą zabezpieczenia skarpy wykopu fundamentowego budynku przy ul. [...] w K. z 2008 r. z oświadczeniem kierownika budowy wraz z metryką kolumn iniekcyjnych, nadzór autorski z dnia 25 czerwca 2008 r. o decyzji o zabezpieczeniu fundamentów budynku istniejącego metodą jet grouting, wyjaśnienia do uwag dotyczących zabezpieczenia fundamentu istniejącego budynku autorstwa W. M. sprawdzającego projekt budynku przy ul. [...] pod względem konstrukcji, dziennika budowy z wpisami o wykonaniu i odbiorze palisady z pali jet grouting. Wg PINB z dołączonego materiału dowodowego ze sprawy [...] wynika, że palisada z pali jet grouting została wykonana, co jest sprzeczne z oceną stanu technicznego wykonanej przez A. R..
PINB postanowieniem z 30 czerwca 2010 r. na podstawie art. 81c ust. 2 P.b. zobowiązał właścicieli nieruchomości przy ul. [...] do przedłożenia w terminie do 27 lipca 2010 r. ekspertyzy stanu technicznego w zakresie stanu technicznego ich budynku. W dniu 31 sierpnia 2010 r. przedłożona została ekspertyza geotechniczna pt. "Rozpoznanie posadowienia budynku mieszkalnego przy ul. [...] w K. oraz ustalenie przyczyn występowania rys i pęknięć" opracowana przez mgr inż. R. M. oraz mgr inż. E. W.. W ekspertyzie tej zawarte zostały tezy powstania przyczyn pogorszenia stanu technicznego budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] oraz zaproponowano sposoby usunięcia nieprawidłowości. R. M. stwierdził, że przedmiotowy budynek został przebudowany, zwiększono ilość mieszkań, co spowodowało wzrost obciążenia całkowitego budynku, a w konsekwencji ingerencja ta jest jedną z przyczyn pogarszania się stanu technicznego omawianego obiektu budowlanego. Ponadto wpływ na zaistniałe usterki mogło mieć również obniżenie poziomu przyziemia: poprzez usunięcie naziomu wywołano spadek nośności ustroju fundamentowego oraz w związku z realizacją nowego budynku - [...], zmieniono ukształtowanie terenu w obrębie inwestycji (teren zawyżono poprzez wykonanie nasypów), przez co naruszono istniejące wcześniej stosunki wodne na tym terenie oraz na obszarach sąsiednich (...) wywołano też spływ powierzchniowy wód opadowych i roztopowych na teren posesji [...] oraz wywołano zagrożenie podtopieniem przyziemia budynku [...] W ekspertyzie stwierdzono także, że niesprzyjające jest usytuowanie korpusu drogi dojazdowej powyżej poziomu posadzki pomieszczeń przyziemia. Koncepcja przyczyn pogarszania się stanu technicznego przedmiotowego obiektu budowlanego przedstawiona przez mgr inż. R. M. i mgr inż. E. W. została potwierdzona w ekspertyzie technicznej: "Ocena stanu technicznego oraz analiza uszkodzeń i przyczyn ich powstawania dla budynku mieszkalnego przy ul. [...]" sporządzonej przez mgr inż. H. K.. Wysnuta została teza, iż dla przedmiotowego budynku trudno wskazać jednoznacznie jednostkę winną za zaistniałą sytuację, gdyż jest to niekorzystny splot nachodzących na siebie następstw błędnych założeń i rozwiązań względem budynku przy ul. [...].
Wyszczególniono zaobserwowane błędy w sztuce budowlanej związane z robotami budowlanymi wykonywanymi w i przy przedmiotowym budynku mieszkalnym wielorodzinnym. Potwierdzono, że remont budynku w 2005 r. został wykonany nienależycie, zaś największym zaniedbaniem wykonawcy było obniżenie poziomu posadzek w przyziemiu oraz obniżenie terenu posesji budynku, przez wybranie warstwy naziomu w obszarze ław fundamentowych (posadowienia budynku), oraz zwiększono ciężar budynku przez jego rozbudowę i zwiększenie ilości mieszkań. Spowodowało to szereg niekorzystnych oddziaływań: większy nacisk na podłoże gruntowe (grunty słabonośne), przemarzanie podłoża pod fundamenty / przemarzanie fundamentów, wypieranie podłoża przez odciążenie naziomu, oraz w efekcie przemarzania. Skutkowało to osłabieniem posadowienia budynku, co w połączeniu z rozluźnieniem podłoża gruntowego związanego z realizacją inwestycji przy ul. [...] i podkopaniem fundamentu budynku przy ul. [...] musiało spowodować osiadanie wschodniej części budynku posadowionego na gruntach organicznych. Budynek sąsiedni do przedmiotowego obiektu budowlanego wykonano jako budynek z garażami podziemnymi, posadowiony poniżej posadowienia budynku [...]. H. K. podał też, że "oddziaływanie takie budynku sąsiedniego, nowego, znacznie niżej posadowionego, w bezpośrednim sąsiedztwie budynku istniejącego, powoduje istotne zmiany w podłożu gruntowym, a w szczególności zmienia charakterystykę pracy w relacji budynek istniejący (stary) - podłoże gruntowe". W ekspertyzie technicznej H. K. w pkt 7 podane zostały zalecenia i metody naprawcze, które mają na celu usunięcie usterek i nieprawidłowości stanu technicznego budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] w K..
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. Powiat Grodzki decyzją z 11 marca 2011 r. znak: [...], na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 oraz art. 80 ust. 2 pkt 1 i art. 83 ust. 1 P.b. nakazał zarządcy budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] w K. - Wspólnocie Mieszkaniowej przy ul. [...], tj.:
1) K. G.-P., 2) S. K., 3) J. K., 4) W. K., 5) A. K., 6) J. N., 7) M. T. i 8) M. T.
usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego budynku przy ul. [...] w K. poprzez wykonanie niżej wymienionych robót budowlanych zgodnie z zaleceniami zawartymi w punkcie 7 w ekspertyzy technicznej pn.: "Ocena stanu technicznego oraz analiza uszkodzeń i przyczyn ich powstawania dla budynku mieszkalnego przy ul. [...]" sporządzonej przez mgr inż. H. K., w terminie do dnia 31 grudnia 2011 r.:
1. rozebrać w całości i usunąć w kondygnacji przyziemi (parter) zatopione, zawilgocone podłogi i posadzki;
2. wzmocnić fundamenty budynku poprzez:
– wzmocnienie ściany wschodniej budynku, przylegającej do budynku sąsiedniego, przez boczne obetonowanie ławy fundamentowej, a następnie wykonanie wzmocnienia posadowienia przez wykonanie mikropali,
– wzmocnienie pozostałych ścian przez wykonanie podbicia fundamentów;
3. po wykonaniu podbicia fundamentów ściany fundamentowe oczyścić z ziemi i odstających, odspojonych kawałków muru, spoiny przeżyłować i wypełnić spoiny i ubytki zaprawami naprawczymi;
4. wykonać skuteczną izolację przeciwwilgociową fundamentów i ścian fundamentowych;
5. pod wykonanie posadzek wykonać podłoże z piasku zagęszczonego, a następnie pełną szczelną płytę podposadzkową grub. min 15 cm z betonu B15 z dodatkiem preparatu uszczelniającego;
6. wykonać nowe warstwy posadzkowe;
7. w przyziemiu zawilgocone ściany oczyścić z mokrego zapleśniałego i zagrzybiałego tynku i powierzchni muru, zabezpieczyć preparatem grzybo-bakterio-pleśniobójczym, a następnie otynkować tynkiem szerokoporowym;
8. w ścianie wschodniej budynku, połączyć odspojone części muru;
9. wszystkie drzwi i okna wewnętrzne i zewnętrzne sprawdzić, wyregulować, znacznie zdeformowane wymienić na nowe;
10. naprawić pęknięcia płyt gipsowo - kartonowych na ścianach i sufitach - (piętro, poddasze);
11. w mieszkaniu nr [...] rozebrać i wykonać na nowo uszkodzony sufit z paneli sufitowych;
12. wykonać remont schodów zewnętrznych;
13. naprawić uszkodzenia ocieplenia i tynków elewacji.
W uzasadnieniu decyzji PINB wskazał, że zalecenia i metody zostały przytoczone w sentencji decyzji organu I instancji, ponieważ zachodziły przesłanki do wydania decyzji na podstawie 66 ust. 1 pkt 3 P.b. PINB wyjaśnił, że obowiązki wynikające z rozdziału 6 P.b. mogą zostać nałożone na właściciela jak i na zarządcę obiektu, przy czym ustawa nie wprowadza żadnej kolejności czy też pierwszeństwa, według którego nałożenie obowiązków miałoby następować. Organ nadzoru budowlanego może nałożyć je bądź na współwłaściciela, bądź na zarządcę, a kwestia ich wzajemnych rozliczeń z tego tytułu zależy od brzmienia wiążącej ich umowy i jako należąca do sfery stosunków cywilnoprawnych nie może być przedmiotem rozpoznania organu nadzoru budowlanego, lecz należy do kompetencji sądów cywilnych.
Odwołania od powyższej decyzji w terminie wnieśli J. N., M. T. i M. T. oraz A. K.-K..
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z 20 października 2011 r. znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 3 oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 P.b., uchylił ww. decyzję w części dotyczącej terminu wykonania nałożonych obowiązków i w tym zakresie wskazał nowy termin wykonania decyzji do dnia 31 sierpnia 2012 r., a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy decyzję PINB z 11 marca 2011 r. w mocy. W uzasadnieniu decyzji MWINB wskazał, że na podstawie treści ksiąg wieczystych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], dokonał weryfikacji kręgu stron postępowania ustalonego przez organ I instancji i uznał go za prawidłowy.
Zdaniem MWINB materiał dowodowy zebrany w sprawie wskazuje na nieprawidłowości występujące w budynku przy [...] w K.. Organ odwoławczy przytoczył odpowiednie fragmenty sporządzonych w sprawie ekspertyz i podkreślił, że na ich podstawie można stwierdzić, iż w sprawie zachodzą okoliczności określone w art. 66 ust. 1 pkt 3 P.b.
Co do zarzutów zawartych w odwołaniach MWINB wyjaśnił, że przedmiotowe postępowanie dotyczy stanu technicznego budynku przy ul. [...], w którym organ nie może wypowiadać się w kwestii zgodności z projektem budowlanym robót budowlanych prowadzonych na terenie sąsiedniej działki. Obejmuje je odrębne postępowanie prowadzone przed PINB pod znakiem [...]
Zdaniem MWINB nie był zasadny zarzut pominięcia przez organ I instancji podniesienia terenu na działce przy ul. [...] w K. i związanego z powyższym spływania wód opadowych na teren działki przy ul. [...]. MWINB wskazał, że "Ekspertyza geotechniczna Rozpoznanie posadowienia budynku mieszkalnego przy ulicy [...] w K. oraz ustalenie przyczyn występowania rys i pęknięć" z sierpnia 2010 r. autorstwa R. M. i E. W. wskazuje, że: "Zaleca się przywrócenie możliwości naturalnego spływu wód powierzchniowych z obszaru posesji, np. poprzez wykonanie rowu po południowej stronie wzniesionego budynku [...]". Natomiast przepisy art. 66 P.b. dotyczą tylko stanu technicznego obiektu będącego przedmiotem postępowania i nie dają możliwości zobowiązania właściciela sąsiedniej działki do wykonania określonych robót na jego działce. Zatem nałożony obowiązek usunięcia nieprawidłowości stanu technicznego budynku przy ul. [...] wraz z obowiązkiem wykonania odpowiedniej izolacji budynku zabezpieczającej przed oddziaływaniem wody na fundamenty i ściany fundamentowe, został prawidłowo nałożony na współwłaścicieli budynku. Natomiast w kwestii zmiany naturalnego spływu wód opadowych PINB powinien rozważyć, czy nie zachodzą okoliczności do wszczęcia osobnego postępowania administracyjnego.
Ponadto organ odwoławczy wskazał, że ekspertyza autorstwa H. K. proponuje rozwiązanie problemu braku odprowadzenia wody zalewowej z posesji budynku ul. [...], zaś zaproponowane rozwiązanie wskazuje na konieczność podjęcia przez właścicieli budynku działalności inwestycyjnej, na którą wymagane są odpowiednie uzgodnienia oraz zgoda właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej. MWINB podkreślił, że wszelkie kwestie dotyczące wzajemnych rozliczeń pomiędzy współwłaścicielami budynku przy ul. [...], a właścicielem (właścicielami) nieruchomości sąsiedniej, podlegają kognicji sądów powszechnych.
Skargę na powyższą decyzję MWINB wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie M. T. i M. T. oraz A. K.-K., domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji. Skarżący zarzucili naruszenie art. 7, art. 8 i art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie Dz.U. z 2020 r., poz. 256), dalej "K.p.a." oraz art. 66 ust. 1 pkt 3 P.b.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organy nadzoru budowlanego nie uwzględniły wszystkich przyczyn, które doprowadziły do uszkodzenia budynku przy ul. [...] i w sposób nieuprawniony ograniczyły zakres swojego postępowania. Powołując się na treść sporządzonych w sprawie ekspertyz, skarżący stwierdzili, że wykonanie obowiązku nałożonego zaskarżoną decyzję pociągnie za sobą koszty, lecz nie doprowadzi do rzeczywistej poprawy stanu technicznego budynku.
Skarżący podnieśli, że organy pomięły najistotniejszą kwestię w niniejszej sprawie, czyli fakt, iż uszkodzenie budynku na ulicy [...] powstało na skutek niewłaściwie wykonanych robót budowlanych przy wznoszeniu budynku na ulicy [...], gdy tymczasem materiał dowodowy, którym organy dysponowały, prowadzi do innych wniosków niż w rozstrzygnięciu. Przykładem jest ekspertyza wykonana przez A. R. w marcu 2010 r.: "uszkodzenie budynku (popękane ściany i sufity) nastąpiło wskutek nadmiernego i nierównomiernego osiadania fundamentów. Przyczyną tego stanu jest niewykonanie wzmocnień ław fundamentowych (podbicie fundamentów metodą grouting) istniejącego budynku przez wykonawcę budynku wielorodzinnego przylegającego do przedmiotowego budynku", czy też powołana przez PINB ekspertyza mgr inż. H. K.: "Oddziaływanie takie budynku sąsiedniego, nowego, znacznie niżej położonego, w bezpośrednim sąsiedztwie budynku istniejącego, powoduje istotne zmiany w podłożu gruntowym, a w szczególności zmienia charakterystykę pracy w relacji budynek istniejący (stary) - podłoże gruntowe."
Powyższe dowodzi zdaniem skarżących, iż organy dokonały jedynie bardzo wąskiego zbadania sprawy nie chcąc wykraczać swoją kognicją poza granice działki, na której stoi budynek przy ulicy [...], podczas gdy mają oni wątpliwości, czy zasadne jest jedynie zobowiązywanie właściciela (ew. zarządcy) do wykonywania remontów na jego działce, gdy istnieje realne zagrożenie katastrofą budowlaną grożącą ze strony sąsiedniego budynku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie prawomocnym wyrokiem z 10 października 2012 r., sygn. II SA/Kr 1911/11, uchylił zaskarżoną decyzję MWINB z 20 października 2011 r. W uzasadnieniu wyroku sąd stwierdził, że skargi były zasadne, co skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd wskazał, że organy prawidłowo ustaliły na podstawie zgromadzonych ekspertyz, że budynek przy ul. [...] w K. jest w nieodpowiednim stanie technicznym i istnieje konieczność nałożenia na jego właścicieli odpowiednich obowiązków w celu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości na podstawie art. 66 ust.1 pkt 3 P.b. Zdaniem sądu jednak ustalając zakres koniecznych prac organy, wbrew zarzutom stron podnoszonych w trakcie postępowania, a szczególnie w złożonych odwołaniach, nie wyjaśniły jednej istotnej kwestii – czy nowy budynek przy ul. [...] bezpośrednio sąsiadujący z budynkiem przy ul. [...] nadal ma na niego wpływ przez negatywne oddziaływanie, szczególnie na jego wschodnią ścianę.
Udzielenie odpowiedzi na powyższe pytanie ma nie tylko znaczenie, jak podnieśli skarżący, dla oceny racjonalności nałożenia obowiązku wykonania nakazanych prac w kontekście możliwości ponownego pogorszenia stanu ich budynku przed wykonaniem koniecznych prac zabezpieczających na działce przy ul. [...], ale przede wszystkim dla oceny skuteczności ich działań dla poprawy stanu technicznego ich budynku. Skoro bowiem niewątpliwie na stan budynku przy ul. [...] miała wpływ budowa nowego budynku przy ul. [...], to zadaniem organów było ustalenie, czy negatywne oddziaływanie ustało wraz z zakończeniem budowy, czy też trwa nadal. W pierwszym bowiem przypadku nałożenie obowiązków na współwłaścicieli budynku, na podstawie art. 66 ust.1 pkt 3 P.b., będzie jak najbardziej zasadne w celu doprowadzenia obiektu do odpowiedniego stanu technicznego (kwestie związane z ustaleniem szkody i odszkodowaniem będą mogli dochodzić w postępowaniu przed sądem cywilnym). W drugim natomiast przypadku organ będzie musiał rozważyć, a następnie wyjaśnić stronom, odpowiadając na zarzuty odwołania i skargi, czy jest celowe i czy będzie skuteczne dokonywanie przez nich napraw w budynku przy ul. [...] bez konieczności wcześniejszych, czy równoczesnych prac w budynku przy ul. [...]. Ustalenia takie nie powinny stanowić dla organu większego problemu skoro PINB w K. Powiat Grodzki pod znakiem [...] prowadził odrębne postępowanie w przedmiocie zgodności z prawem budowlanym robót budowlanych prowadzonych na terenie sąsiedniej działki. O ile zatem organy administracji publicznej nie mają obowiązku dokładnego wyjaśniania przyczyn, skali wpływu poszczególnych przyczyn wskazanych przez ekspertów na stan techniczny obiektu, czy ustalania osób winnych, czy odpowiedzialnych za ten stan, to jednak, mając na uwadze cel przepisu art. 66 ust.1 pkt 3 w związku z art. 61 P.b., tj. doprowadzenie do odpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego, winny przed nałożeniem obowiązków wyjaśnić wszelkie kwestie, aby mieć pewność, że wykonanie tych obowiązków doprowadzi do skutecznego i w miarę trwałego skutku, a nie jedynie do chwilowej poprawy stanu technicznego obiektu. Jest to szczególnie istotne w sytuacji, gdy do nieodpowiedniego stanu technicznego budynku przyczyniły się i być może nadal przyczyniają się czynniki nie związane z normalną eksploatacją obiektu. Wykluczenie przez PINB, że w trakcie budowy budynku przy ul. [...] w K. nie popełniono takich błędów, które w sposób niekorzystny nadal oddziaływają na budynek skarżących (w postępowaniu pod znakiem [...] lub innych), a zatem, że nie jest usprawiedliwiona obawa skarżących, że "stan istniejący na sąsiedniej działce z wysokim prawdopodobieństwem spowoduje ponowne powstanie uszkodzeń w budynku przy ul. [...]" pozwoli na ocenę, że nałożone decyzją obowiązki nie są przedwczesne oraz, że są konieczne dla skutecznego usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego budynku. Sąd stwierdził, że wyjaśnienie tej kwestii jest niezbędne dla prawidłowego zastosowania art. 66 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 61 P.b. oraz zrealizowania zasad określonych w art. 8 i art. 11 K.p.a.
Sąd zauważył, że ze sporządzonych ekspertyz wynika możliwość dalszego negatywnego oddziaływania nowego budynku przy ul. [...] na budynek skarżących, a mimo to i mimo zarzutów odwołania, organ odwoławczy nie wyjaśnił, czy i jaki ewentualnie wpływ miałoby to oddziaływanie na budynek skarżących i prace konieczne dla skutecznego przywrócenia odpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego.
Sąd wskazał, że w opracowaniu pod nazwą: "Ocena stanu technicznego budynku mieszkalnego przy ul. [...] w K." z marca 2010 r. A. R., wskazał, że "budynek jest w złym stanie technicznym z uwagi na to, że ściany nośne są popękane. Są to pęknięcia konstrukcyjne spowodowane nadmiernym i nierównomiernym osiadaniem budynku. Budynek uległ uszkodzeniu wskutek wybudowania budynku wielomieszkalnego z kondygnacją podziemną (garaże), który przylega do przedmiotowego budynku i jest posadowiony ok. 2,5 m niżej. Podczas w/w budowy nie wykonano wzmocnień fundamentów (jet grouting) przedmiotowego budynku (co przewidywał projekt konstrukcyjny)". Wprawdzie organy stwierdziły, że powyższa ocena jest sprzeczna z informacją wynikającą z opracowania z 2008 r. sporządzonego przez firmę: Specjalistyczne Roboty Fundamentowe [...] Sp. z o.o. w K.: "Dokumentacja powykonawcza Budynek mieszkalny przy ul. [...] w K.. Zabezpieczenie skarpy wykopu fundamentowego", z której wynika, że palisada z pali jet grouting została wykonana w dniach od 9 do 17 lipca 2008 r., ale już nie ustosunkował się organ odwoławczy do podniesionego w odwołaniu zarzutu A. K.–K., że przez wykonanie palisady z pali jet grouting zabezpieczono wykop, a nie wykonano wzmocnienia fundamentów budynku przy ul. [...], co potwierdziła również ekspertyza mgr inż. R. M. i mgr inż. E. W.. W opracowaniu "Ekspertyza geotechniczna Rozpoznanie posadowienia budynku mieszkalnego przy ulicy [...] w K. oraz ustalenie przyczyn występowania rys i pęknięć" z sierpnia 2010 r. autorzy mgr inż. R. M. i mgr inż. E. W. wskazali m.in. że: "Bezpośrednią przyczyną wystąpienia rys i pęknięć w obrębie ściany wschodniej budynku [...] było podkopanie fundamentu budynku w czasie prac fundamentowych na terenie posesji ul. [...]. Jak wynika z wykonanej odkrywki nr [...], w celu założenia folii kubełkowej odkopano fundament budynku ul. [...], następnie wykop przegłębiono o około 40 cm pozostawiając pionową ścianę. Po założeniu folii kubełkowej wykop zalano betonem. Nabrzmienia i nierówności folii kubełkowej wskazują, iż poza folią pozostawiono pustki, które beton wypełnił tylko w takim zakresie, w jakim pozwoliła na to elastyczność folii kubełkowej. W związku z pozostawionymi pustkami nastąpiło odprężenie gruntu pod ławą fundamentową wschodnią budynku i w konsekwencji nastąpiło osiadanie wschodniej części budynku posadowionego na gruntach organicznych (...). Należy założyć, że proces osiadania trwa i istnieje niebezpieczeństwo dalszego pękania ściany wschodniej budynku ul. [...] nr [...]. Proces ten może szczególnie nasilać się w okresach podtopień". Zaznaczono, że dokumentacja mgr S. K. z listopada 2005 r. nie przewiduje podpiwniczenia budynku [...] a w momencie stwierdzenia płytkiego posadowienia ławy budynku istniejącego obowiązkiem inwestora było dokonanie jej podbicia.
Sąd stwierdził również, że "Ekspertyza techniczna Ocena stanu technicznego, oraz analiza uszkodzeń i przyczyn ich powstawania dla budynku mieszkalnego przy ul. [...] w K." z 3 września 2010 r. mgr inż. H. K. również wykazała, że stan techniczny przedmiotowego budynku to m.in. efekt oddziaływań budowy budynku przy ul. [...] przez podkopanie fundamentu budynku [...] oraz rozluźnienie podłoża oddziaływaniami dynamicznymi. Ponadto mgr inż. H. K. stwierdził, że pierwsze opracowanie sporządzone w 2005 r. na potrzeby wykonania projektu budowy budynku ul. [...] wskazuje (a nawet narzuca) zaprojektowanie i budowę budynku posadowionego w nawiązaniu do istniejącego budynku sąsiedniego, jednak budynek ten wykonano jako budynek z garażami podziemnymi, posadowiony poniżej posadowienia budynku [...] i oddziaływanie takie budynku sąsiedniego, nowego, znacznie niżej posadowionego, w bezpośrednim sąsiedztwie budynku istniejącego, powoduje istotne zmiany w podłożu gruntowym, a w szczególności zmienia charakterystykę pracy w relacji budynek istniejący (stary) - podłoże gruntowe. Dalej stwierdził, że prawdopodobnie błędnym rozwiązaniem była rezygnacja lub brak wykonania wzmocnienia fundamentów budynku istniejącego, a najbardziej niekorzystne i niebezpieczne jest tąpniecie ściany wschodniej, na skutek podkopania jej fundamentu oraz oddziaływania dynamiczne budowy sąsiedniej na podłoże budynku.
Sąd wskazał, że nic dziwnego, iż ww. oceny, szczególnie stwierdzenia, że proces osiadania budynku nadal trwa, nasuwają wątpliwości, czy nakazane właścicielom budynku przy ul. [...] wzmocnienie fundamentów od ich strony oraz wykonanie pozostałych napraw będzie wystarczające dla wstrzymania osiadania budynku i powstania np. dalszych pęknięć ścian, czy też np. deformacji okien. Wątpliwości te powodują zdaniem sądu, że nie została wyjaśniona istotna, wyżej już poruszona kwestia ewentualnego wpływu sąsiedniego budynku na zakres, sposób i termin usunięcia przez właścicieli budynku przy ul. [...] stwierdzonych nieprawidłowości celem skutecznego doprowadzenia budynku do odpowiedniego stanu technicznego. Aby bowiem prawidłowo i skutecznie wyeliminować stwierdzone nieprawidłowości trzeba jednak znać i usunąć ich "źródło". O ile z reguły organy administracji publicznej nie mają obowiązku ustalać przyczyn nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu, związanego z normalną jego eksploatacją, to w nin. sprawie, ze względu na ww. przyczynienie się do tego stanu przez sąsiedni budynek, nie można tych przyczyn nie wyjaśnić w celu skutecznej naprawy budynku. Oprócz wyjaśnienia ww. kwestii sąd nakazał organowi odwoławczemu rozważenie, czy rzeczywiście wszystkie obowiązki, szczególnie z pkt 10 i 11, wymienione w decyzji PINB, mają na celu doprowadzenie do odpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego jako całości. Odnośnie zarzutu skargi dot. naruszenia stosunków wodnych sąd wskazał, że kwestia ta nie mogła być rozstrzygnięta w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym, w związku z czym nie podlega ocenie Sądu.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy przekazanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, MWINB decyzją nr [...] z 2 października 2013 r. znak: [...] uchylił decyzję PINB nr [...] z 11 marca 2011 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał na konieczność określenia wpływu budynku mieszkalnego przy ul. [...] w K. na stan techniczny przedmiotowego budynku przy ul. [...] w K., w tym osiadania i powstawania kolejnych rys i pęknięć. Dodatkowo zwrócił uwagę na zrealizowane roboty budowlane w roku 2005, powodujące zgodnie z przedłożoną ekspertyzą zwiększenie ilości mieszkań, obniżenie poziomu terenu wokół budynku oraz posadzek w przyziemiu.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy przekazanej przez MWINB, PINB na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 oraz art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 83 ust. 1 P.b., opisaną na wstępie decyzją nr [...] z 25 stycznia 2019 r. nakazał ośmiu współwłaścicielom budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] w K. - tworzącym Wspólnotę Mieszkaniową przy ul. [...], usunąć w terminie do 30 czerwca 2019 r. stwierdzone nieprawidłowości stanu technicznego ich budynku poprzez wykonanie niżej wymienionych robót budowlanych zgodnie z zaleceniami zawartymi w punkcie 7 w ekspertyzie technicznej pn.: "Ocena stanu technicznego oraz analiza uszkodzeń i przyczyn ich powstawania dla budynku mieszkalnego przy ul. [...]" sporządzonej przez mgr inż. H. K. z grudnia 2014 r. tj.:
1. Rozebrać w całości i usunąć w kondygnacji przyziemi (parter) zatopione, zawilgocone podłogi i posadzki;
Wzmocnić fundamenty budynku poprzez:
- wzmocnienie ściany wschodniej budynku, przylegającej do budynku sąsiedniego, przez boczne obetonowanie ławy fundamentowej, a następnie wykonanie wzmocnienia posadowienia przez wykonanie mikropali,
- pozostałe ściany budynku należy wzmocnić przez wykonanie podbicia fundamentów;
3. Po wykonaniu podbicia fundamentów ściany fundamentowe oczyścić z ziemi i odstających, odspojonych kawałków muru, spoiny przeżyłować i wypełnić spoiny i ubytki zaprawami naprawczymi,
4. Wykonać skuteczną izolację przeciwwilgociową fundamentów i ścian fundamentowych,
5. Pod wykonanie posadzek należy wykonać podłoże z piasku zagęszczonego, a następnie pełną szczelną płytę podposadzkową grub. min 15 cm z betonu B15 z dodatkiem preparatu uszczelniającego,
Wykonać nowe warstwy posadzkowe,
7. W przyziemiu zawilgocone ściany należy oczyścić z mokrego zapleśniałego i zagrzybiałego tynku i powierzchni muru, zabezpieczyć preparatem grzybo-bakterio-pleśniobójczym, a następnie otynkować tynkiem szerokoporowym,
W ścianie wschodniej budynku, należy połączyć odspojone części muru.
Równocześnie pouczył m.in., że wszystkie prace należy prowadzić pod nadzorem osoby posiadającej odpowiednie uprawnienia do kierowania robotami budowlanymi z zachowaniem zasad sztuki budowlanej, zgodnie z obowiązującymi przepisami, w sposób nie naruszający interesów osób trzecich; należy prowadzić dziennik budowy zarejestrowany w PINB oraz zapewnić przy wykonywaniu robót budowlanych nadzór osoby wykonującej ekspertyzę; zobowiązani powinni posiadać stosowne pisemne oświadczenie osoby uprawnionej potwierdzające prawidłowość wykonania obowiązku nałożonego niniejszą decyzją zgodnie z przepisami i zasadami sztuki budowlanej.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w trakcie postępowania administracyjnego zgromadzono dokumenty związane ze stanem technicznym budynku mieszkalnego przy ul. [...] w K.:
Protokoły z okresowej kontroli stanu technicznego budynku,
Pięcioletni z 27 maja 2008 r. autorstwa Z. W.,
b) Roczny z 4 czerwca 2010 r. autorstwa Z. W. (upr. budowlane do kierowania robotami budowlanymi nr [...] [...]),
Roczny z 11 października 2010 r. autorstwa H. K.,
Roczny z 20 października 2011 r. autorstwa H. K.,
Roczny z 12 listopada 2012 r. autorstwa H. K.,
Pięcioletni z 10 grudnia 2013 r. autorstwa H. K.,
Roczny z 13 października 2014 r. autorstwa H. K.,
Roczny ze stycznia 2018 r. autorstwa H. K.,
Inwentaryzację architektoniczno-budowlaną budynku z czerwca 2005 r.,
3. Projekt budowlany - rozbudowa budynku mieszkalnego K. ul. [...] -Instalacja elektryczna wewnętrzna w budynku - grudzień 2005 r.
4. Ekspertyzę techniczną z marca 2010 r — ocena stanu technicznego budynku mieszkalnego przy ul. [...] autorstwa A. R. (uprawnienia do projektowania i kierowania robotami budowlanymi [...]).
5. Ekspertyzę geotechniczną z sierpnia 2010 r. - rozpoznanie posadowienia budynku mieszkalnego przy ul. [...] w K. autorstwa R. M. nr upr. [...]
6. Ekspertyzę techniczną - ocena stanu technicznego oraz analiza uszkodzeń i przyczyn ich powstania dla budynku mieszkalnego przy ul. [...] w K. z 3 września 2010 r. autorstwa mgr inż. H. K. (uprawnienia budowlane w specjalności konstrukcyjno - budowlanej do projektowania nr ewid.: [...], oraz do kierowania i nadzorowania [...] zaświadczenie [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa nr ewid. [...])
7. Opinię dot. lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w K. z 18 lutego 2013 r. autorstwa Biegłego Sądowego Sądu Okręgowego w K. B. P. (uprawnienia w zakresie konstrukcji budowlanych i budownictwa ogólnego Upr. budowlane nr [...]).
8. Protokół pomiarów postępu rys i przemieszczeń w miejscach uszkodzeń ścian nośnych w budynku ul. [...] w K., z grudnia 2013 r. autorstwa H. K..
9. Ekspertyzę techniczną z grudnia 2014 r.- ocena stanu technicznego budynku przy ul. [...] w K. analiza odkształceń i uszkodzeń elementów budynku autorstwa H. K..
10. Projekt wykonawczy z lipca 2008 r.- budynek mieszkalny przy ul. [...] w K. - zabezpieczenia skarpy wykopu fundamentowego - palisada z kolumn iniekcyjnych jet-grouting.
[...] Protokół z obowiązkowej kontroli budynku przy ul. [...] z 16 września 2014 r. autorstwa M. K. nr upr. [...] do kontroli stanu technicznego obiektów budowlanych.
12. Książkę obiektu budowlanego dla budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] w K..
13. Dokumentację powykonawczą - budynek mieszkalny przy ul. [...] w K. - zabezpieczenie skarpy wykopu fundamentowego z 2008 r. autorstwa kierownika budowy przy ul. [...], K. S. (uprawnienia budowlane nr [...]
Dalej organ wskazał, że po wpłynięciu akt sprawy w celu ponownego rozpatrzenia przeprowadzono 29 stycznia 2014 r. oględziny budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] w K.. Stwierdzono liczne rysy i pęknięcia w mieszkaniach i na klatkach schodowych. Zgodnie z informacją od właścicieli: rysy i pęknięcia w mieszkaniach były szpachlowane i w czasie ok. 1 roku ponownie powstały. W protokole nie zawarto informacji o stanie awaryjnym budynku.
Organ 31 grudnia 2013 r. zwrócił się z prośbą do UMK WAiU o udzielenie informacji dotyczących wydanych decyzji lub skutecznych zgłoszeń wykonania robót budowlanych na działce nr [...] obręb [...] przy ul. [...] w K.. Zgodnie z pismem UMK WAiU z 30 stycznia 2014 r. organ nie wniósł sprzeciwu w sprawie zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na: "odnowieniu wnętrza budynku, demontaż pieców kaflowych, wymiana pokrycia dachowego, odnowienie elewacji w budynku przy ul. [...] w K.".
Po analizie zebranego materiału w sprawie, przede wszystkim aktualnej ekspertyzy technicznej - oceny stanu technicznego budynku, pomiarów postępu rys i przemieszczeń w miejscach uszkodzeń ścian nośnych oraz opinii dot. lokalu mieszkalnego [...] w przedmiotowym budynku, stwierdzono postępujący stan degradacji budynku, jednocześnie przedłożone ekspertyzy nie określały w sposób jednoznaczny robót budowlanych, jakie należy zrealizować by doprowadzić budynek do właściwego stanu technicznego.
Postanowieniem z 18 stycznia 2016 r. znak: [...], organ I instancji zobowiązał współwłaścicieli budynku do uzupełnienia przedłożonej ekspertyzy w zakresie jednoznacznego określenia robót budowlanych, jakie należy wykonać celem doprowadzenia przedmiotowego budynku do odpowiedniego stanu technicznego. W związku z pismem współwłaścicieli o przedłużenie terminu organ 21 kwietnia 2016 r. postanowieniem nr [...] zmienił termin przedłożenia dokumentów. Pomimo zmiany terminu, oraz znacznego upływu czasu nie uzupełniono żądanych dokumentów. W związku ze znacznym upływem czasu zawiadomiono strony o konieczności przeprowadzenia kolejnych oględzin przedmiotowego budynku.
W dniu 22 sierpnia 2018 r. przeprowadzono oględziny przedmiotowego budynku w zakresie udostępnionych mieszkań i części wspólnych obiektu wraz z zagospodarowaniem terenu. Stwierdzono rysy i pęknięcia ścian konstrukcyjnych w mieszkaniach i częściach wspólnych budynku, nierówności elewacji na powierzchni ok. 4 m2, zapadnięcie się kostki betonowej na opasce budynku, nierówności wybrukowania dojścia do przyziemia - ok. 2 m2. W kilku miejscach na ścianach konstrukcyjnych zainstalowano szkiełka kontrolne o oznaczeniach 1-7, z których w chwili kontroli trzy były pęknięte. Nie ustalono w jakim okresie czasu szkła pękły.
W dniu 24 sierpnia 2018 r. administrator budynku przedłożył protokół przeglądu technicznego z obowiązkowej kontroli okresowej stanu technicznego ze stycznia 2018 r. Zgodnie z przedłożonymi informacjami w ww. protokole cyt.: "w budynku nie wykonywano żadnych prac remontowych, poza indywidualnymi drobnymi naprawami uszkodzeń w mieszkaniach polegających na usuwaniu powstałych rys w ścianach i na sufitach (...), nie prowadzi się w budynku żadnych ważnych remontów ze względu na jego postępujące deformacje oraz zakres i wielkość już istniejących uszkodzeń powodujących nieopłacalność ekonomiczną utrzymywania oraz remontowania przedmiotowego budynku. W kwietniu 2013 r. zamontowano w budynku szkła kontrolne do monitorowania postępu deformacji konstrukcji - stwierdzono: część szkiełek jest złamana lub zerwana od podłoża".
Zgodnie z ustaleniami kontroli elementy konstrukcyjne budynku tj. fundamenty, ściany konstrukcyjne, stropy między kondygnacjami, balkon, schody zewnętrzne, są w stanie średnim i złym za wyjątkiem żelbetowego stropu nad przyziemiem - stan dobry. Zgodnie z przedstawionymi wnioskami końcowymi: "stan techniczny budynku jest nieodpowiedni, mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia - należy ściśle monitorować jego stan techniczny, ze wskazaniem sensu jego dalszej eksploatacji i możliwości remontu lub odbudowy zasadnym jest wyłączenie budynku z użytkowania".
W dniu 27 sierpnia 2018 r. stawił się w organie H. K. - dokonujący przeglądów stanu technicznego, autor ekspertyzy technicznej dotyczącej budynku przy ul. [...] w K.. Poinformował o złym stanie technicznym budynku w zakresie daleko posuniętej deformacji konstrukcji oraz uszkodzeń elementów wykończeniowych. Poinformował, że należy rozważyć wyłączenie obiektu z użytkowania ze względu na obniżający się standard jakości i postępujące uszkodzenia ogólne budynku, głównie konstrukcyjne.
W oparciu o zebrany materiał dowodowy organ stwierdził:
1. Budynek mieszkalny wielorodzinny przy ul. [...] w K. jest w złym stanie technicznym. Przedłożone protokoły okresowej kontroli stanu technicznego budynku wskazują na ciągle pogarszający się zły stan techniczny budynku.
2. Budynek mieszkalny wielorodzinny przy ul. [...] został przyjęty do użytkowania 19 listopada 2010 r. decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. nr [...], która stała się ostateczna 4 grudnia 2010 r. Z dokumentów utrzymania ww. budynku, który jest użytkowany, w tym książki obiektu i protokołu z rocznej obowiązkowej kontroli - przeglądu stanu technicznego z 16 września 2014 r. wynika, że fundamenty i ściany konstrukcyjne piwnic nie wykazują uszkodzeń konstrukcyjnych, a budynek jest w dobrym stanie technicznym, wydaje się więc mało prawdopodobnym by wpływał negatywnie na budynek przy ul. [...].
3. W UMK WAiU brak jest dokumentów związanych ze zrealizowanymi robotami budowlanymi polegającymi na adaptacji powierzchni strychowej i przyziemia na mieszkania, jedynie skuteczne zgłoszenie z 23 marca 2005 r., dotyczące zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na "odnowieniu wnętrza budynku, demontaż pieców kaflowych, wymiana pokrycia dachowego, odnowienie elewacji w budynku przy ul. [...] w K."
Ww. roboty budowlane związane z pogłębieniem fundamentów i adaptacją strychu na poddasze użytkowe opisano w opinii dla Sądu Rejonowego dla K. - P. w K. Wydział I Cywilny sygn. [...] przez biegłego sądowego mgr inż. B. P. cyt.: "w [...] budynek ten został przebudowany - obniżono posadzkę w dawnym przyziemiu o ok. 25-30 cm stwarzając możliwość zaliczenia tej kondygnacji jako mieszkalnej (z uwagi na podniesioną wysokość w świetle) oraz przebudowano poddasze użytkowe (pozostawiając jedynie niski nieużytkowy strych nad 3 kondygnacją").
Powyższe potwierdza ekspertyza techniczna z grudnia 2014 r. autorstwa mgr inż. H. K.: "Do chwili obecnej budynek został przynajmniej raz przebudowany. Ostatnia przebudowa obiektu, wprowadzająca zmiany w formie użytkowej oraz w konstrukcji, przeprowadzona została w 2005 r. Obecnie w budynku jest wydzielonych 6 niezależnych mieszkań. Najniższą kondygnację stanowi przyziemie, w którym posadzki w trakcie ostatniej przebudowy zostały obniżone o około 25-30 cm, dla uzyskania wymaganej wysokości dla pomieszczenia użytkowego. Powyżej, znajduje się piętro z niezależnym wejściem zewnętrznym, oraz dobudowane poddasze użytkowe, uzyskane przez adaptację strychu nieużytkowego, z dostępem wewnętrzną klatką schodową".
Organ w dalszej części uzasadnienia wskazał na obowiązki właściciela w zakresie utrzymania należytego stanu technicznego obiektu wynikające z art. 61 P.b.
Biorąc pod uwagę bieżące protokoły sprawdzenia stanu technicznego budynku, według organu obiekt jest w stanie mogącym zagrażać życiu i zdrowiu, co wypełnia przesłanki do wydania decyzji na podstawie art. 66 ust. 1 pkt. 1 P.b. i nakazania wykonania niezbędnych robót celem usunięcia nieprawidłowości stanu technicznego w przedmiotowym budynku.
Organ przywołał treść art. 66 ust. 1 P.b. wskazując, że rozwiązania konstrukcyjne nieprawidłowości stanu technicznego w zakresie wzmocnienia fundamentów budynku, powiązania odspojonych ścian, wykonania zabezpieczenia przeciwwilgociowego ścian fundamentowych, ścian i posadzek przyziemia, zawarto w pkt. 7 "Zalecenia, metody naprawcze"' ekspertyzy opracowanej przez mgr inż. H. K. z 3 września 2010 r.
Organ stwierdził końcowo, że w przypadku stanu awaryjnego konstrukcji, czy prowadzenia robót mogących stwarzać zagrożenie dla mieszkańców, obiekt należy w części lub w całości wyłączyć z użytkowania. O ww. przypadku winna powiadomić osoba nadzorująca realizację nakazu.
Od powyższej decyzji S. K., J. K., W. K., A. K.-K., J. N., M. T. i M. T., reprezentowani przez radcę prawnego, wnieśli odwołanie zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie.
Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie:
1. art. 66 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 61 P.b. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy w szczególności tego, czy budynek przy ul. [...] nadal ma wpływ na budynek przy ul. [...], a w konsekwencji, czy wykonanie nakazanych robót doprowadzi do skutecznego i trwałego skutku, a nie jedynie chwilowej poprawy stanu technicznego budynku,
2. art. 7 w związku z art. 77 K.p.a.
W uzasadnieniu odwołujący się zarzucili, że organ nie zastosował się do zaleceń WSA i MWINB. Nie wyjaśnił czy budynek przy ul. [...] ma nadal wpływ na budynek przy ul. [...] - nie przeprowadził w tym zakresie żadnego postępowania wyjaśniającego – według odwołujących można odnieść wrażenie, że w ogóle temat ten pominął. W zasadzie więc zaskarżona decyzja niczym nie różni się od decyzji nr [...] z 11 marca 2011 r. - organ ograniczył się jedynie do usunięcia z listy nakazanych robót pozycji wcześniej kwestionowanych przez MWINB, a dotyczących wykonania robót w poszczególnych lokalach. Przy czym, z niewiadomych względów organ odstąpił też od nakazania remontu schodów zewnętrznych i uszkodzeń ocieplenia i tynków elewacji - chociaż uszkodzenia te dotyczą całego budynku i są dość istotne. Kluczowe jest jednak to, że nakaz wzmocnienia fundamentu budynku pozostał bez zmian, chociaż nie wiadomo czy wykonanie tego wzmocnienia przez odwołujących będzie skuteczne, czy też tylko chwilowo poprawi wygląd budynku - skoro nadal nie wyeliminowano wpływu budynku przy ul. [...].
Zatem według odwołujących nie jest właściwe przymuszanie ich przez organ do przeprowadzenia napraw w sytuacji, gdy stan istniejący na sąsiedniej działce z wysokim prawdopodobieństwem spowoduje ponowne powstanie uszkodzeń w budynku przy ulicy [...].
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. opisaną na wstępie decyzją nr [...] z 10 września 2019 r. uchylił decyzję I instancji w części dotyczącej terminu wykonania nałożonego obowiązku i wyznaczył nowy termin wykonania nałożonego obowiązku do dnia 31 marca 2020 r., a w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w niniejszej sprawie został zebrany szeroki materiał dowodowy wskazujący na nieprawidłowości występujące w budynku przy [...] w K..
Organ ze szczegółami opisał poszczególne opracowania, ekspertyzy i opinie, cytując ich obszerne fragmenty.
Skonfrontował m.in. opracowanie pod nazwą: "Ocena stanu technicznego budynku mieszkalnego przy ul. [...] w K." z marca 2010 r. autorstwa mgr inż. A. R.: "(...) Budynek uległ uszkodzeniu wskutek wybudowania budynku wielo mieszkalnego z kondygnacją podziemną (garaże), który przylega do przedmiotowego budynku i jest posadowiony ok. 2,5m niżej. Podczas w/w budowy nie wykonano wzmocnień fundamentów (jet grouting) przedmiotowego budynku (co przewidywał projekt konstrukcyjny). Budynek wymaga remontu, który powinien obejmować: wzmocnienie fundamentów (metodą jet grouting), naprawę popękanych ścian i sufitów, naprawę uszkodzonych tynków (...)" z dokumentacją powykonawczą: "Budynek mieszkalny przy ul. [...] w K.. Zabezpieczenie skarpy wykopu fundamentowego" z 2008 r. sporządzonego przez firmę: "Specjalistyczne Roboty Fundamentowe [...]" Sp. z o.o., palisada z pali jet grouting została wykonana w dniach od 9 do 17 lipca 2008 r.
Projekt wykonawczy zabezpieczenia skarpy wykopu przy ul. [...] w K. z lipca 2008 r. autorstwa dr hab. inż. J. P. prof. Politechniki Śląskiej, oraz mgr inż. M. J.-P., przewidywał wykonanie pionowej palisady z kolumn iniekcyjnych jet-grouting zbrojonych dwuteownikami I 160 ze stali BSt500. Głowice kolumn palisady miały być związane wieńcem żelbetowym.
Organ odwoławczy wskazał również, że z przedłożonego przez strony postępowania opracowania pod nazwą "Ekspertyza geotechniczna Rozpoznanie posadowienia budynku mieszkalnego przy ulicy [...] w K. oraz ustalenie przyczyn występowania rys i pęknięć" z sierpnia 2010 r. autorstwa mgr inż. R. M. i mgr inż. E. W. wynika m.in, że:
- "Na szczególną uwagę zasługuje tąpnięcie komina wbudowanego w ścianę szczytową wschodnia, którego prawdopodobną przyczyną jest jego znaczna bezwładność - widoczne rysy zostały udokumentowane w złączniku nr 10. Tąpnięcie komina zdaje się potwierdzać dane z wywiadu o znacznych drganiach i wibracjach powstałych podczas prac na terenie sąsiadującej inwestycji".
- "Projekt wykonawczy: Zabezpieczenie skarpy wykopu fundamentowego. Budynek mieszkalny przy ul. [...] w K.", opracowany przez [...] Sp. z o.o. - Specjalistyczne Roboty Fundamentowe z siedzibą przy ul. [...], [...], wykonany w lipcu 2008 roku, wspomina iż wykop fundamentowy usytuowany jest w pobliżu istniejącego budynku, nie określa natomiast, iż znajduje się on w licu wschodniej ściany budynku",
- "Jak wynika z wizji i mapy sytuacyjno-wysokościowej, w związku z realizacją nowego budynku - [...], zmieniono ukształtowanie terenu w obrębie inwestycji, teren zawyżono poprzez wykonanie nasypów, przez co naruszono istniejące wcześniej stosunki wodne na tym terenie oraz na obszarach sąsiednich. W związku z powyższym, wywołano spływ powierzchniowy wód opadowych i roztopowych na teren posesji [...] oraz wywołano zagrożenie podtopieniem przyziemia budynku [...] (...)".
- "Jak wynika z wizji oraz wywiadu, w czasie intensywnych opadów i powodzi w maju 2010 r. nastąpiło podtopienie pomieszczeń przyziemia budynku [...] nr [...] - według wywiadu poziom wody sięgał 6 cm powyżej poziomu podłogi, podczas wizji w lipcu 2010 r. woda wciąż "chlupotała" pod panelami podłogowymi".
- "Zaleca się w całym budynku zerwanie posadzki w pomieszczeniach przyziemia, usunięcie gruntów organicznych spod posadzki i wykonanie nowej posadzki w technologii betonu wodoszczelnego (np. przy zastosowaniu preparatu Penetron) w formie wanny żelbetowej - w celu zabezpieczenia pomieszczeń mieszkalnych przed podtopieniami, zawilgoceniem i zagrzybieniem. Wannę tą należy zintegrować z lawami fundamentowymi w celu przeciwdziałania siłom wyporu podczas wysokich stanów wody gruntowej. Wannę należy dowiązać do izolacji poziomej istniejących murów (...)".
Przyczyny pogarszania się stanu technicznego przedmiotowego obiektu zostały potwierdzone w opracowaniu pod nazwą: Ekspertyza techniczna Ocena stanu technicznego, oraz analiza uszkodzeń i przyczyn ich powstawania dla budynku mieszkalnego przy ul. [...] w K." z 3 września 2010 r. autorstwa mgr inż. H. K..
W notatce technicznej z 14 października 2014 r., której kopia zalega w aktach sprawy, mgr inż. H. K. wskazał, że "W trakcie przeprowadzonego przeglądu okresowego rocznego, na budynku mieszkalnym przy ul. [...] w K., stwierdzam, że budynek ponownie zaczął ulegać znacznym, niekontrolowanym deformacjom. Ściany konstrukcyjne fundamentowe osiadają, co w widoczny sposób zobrazowane jest wyłamanymi oraz zwichrowanymi płytkami w korytarzu od naporu przemieszczenia pionowego ścian nośnych, w mieszkaniach przyziemia, głównie od strony części frontowej (w kuchniach i przedpokojach) załamane, miejscowo opadnięte oraz wysadzone ku górze posadzki, oraz na zewnątrz przy ścianach deformujące się chodnik i opaska budynku. W ścianach budynku w sposób zintensyfikowany pojawiają się nowe rysy i pęknięcia murów (...)".
W toku postępowania odwoławczego pozyskano aktualny protokół przeglądu technicznego "z obowiązkowej kontroli okresowej pięcioletniej stanu technicznego dla budynku mieszkalnego wielorodzinnego, ogólnobudowlanej przy ul. [...] w K. - grudzień 2018 autorstwa mgr inż. H. K., protokół z oględzin przeprowadzonych 26 czerwca 2019 r. (w którym opisano stan obiektu), oraz uwierzytelnioną za zgodność z oryginałem kopię opinii sporządzonej dla Sądu Rejonowego dla K. - P. w K. Wydział I Cywilny w sprawie wystąpienia rys i pęknięć ścian budynku przy ul. [...] w K. autorstwa biegłego sądowego A. S. (sygn. akt [...]
Organ odwoławczy omówił treść ww. dowodów. Odniósł się również do treści wyroku WSA z 10 października 2012 r. sygn. II SA/Kr 1911/11. Stwierdził, że inwestycja na sąsiedniej działce została zakończona, a decyzją z 19 listopada 2010 r. nr [...] znak: [...], PINB udzielił inwestorowi [...] Sp. z o.o. "pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażami wbudowanymi, w dobudowie do istniejącego budynku wraz z infrastrukturą techniczną - wewnętrznymi instalacjami co. gazową, wod-kan., elektryczną oraz wjazdem od ul. [...], na działce nr [...], obręb [...] [...] (budynek), przy ul. [...] w K., zrealizowanego na podstawie ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta K. nr [...] z 10 października 2007 r., znak: [...] o pozwoleniu na budowę dla zamierzenia budowlanego pn.: Budowa budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażami wbudowanymi -podziemnymi w dobudowie do istniejącego budynku wraz z infrastrukturą techniczną - wewnętrznymi instalacjami: co., gazową, wodno-kanalizacyjna, elektryczną oraz wjazdem od ulicy [...], przy ul. [...] w K., na działkach nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] obr. [...], przeniesionej ostateczną decyzją Prezydenta Miasta K. nr [...]/08 z dnia 25.03.2008r., znak: [...] za zgodą dotychczasowego inwestora: [...] S.C. K. P., W. P., ul. [...], [...] na rzecz [...] Sp. z o.o., ul. [...], [...], a następnie zmienionej ostateczną decyzja Prezydenta, Miasta K. nr [...] z dnia 31.08.2010r. znak: [...] w zakreśli zmiany lokalizacji miejsc parkingowych dla osób niepełnosprawnych z poziomu garażu podziemnego na poziom terenu na działce nr [...] obr. [...] (powstałej w wyniku połączenia działek nr [...], [...], [...], [...] i [...] obr. [...])".
Zdaniem organu z treści wyżej przytoczonego protokołu przeglądu technicznego z grudnia 2018 r. autorstwa mgr inż. H. K. oraz ustaleń dokonanych podczas oględzin przeprowadzonych 26 czerwca 2019 r. oraz 22 sierpnia 2018 r. wynika, że proces niszczenia przedmiotowego budynku nadal postępuje.
Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu oraz wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku WSA w Krakowie z 10 października 2012 r. sygn. akt II SA/Kr 1911/11 organ stwierdził, że istotnych wskazań odpowiadających na kwestię, jaki wpływ na niniejszy obiekt ma zrealizowany na sąsiedniej działce budynek wielorodzinny daje opinia sporządzona dla Sądu Rejonowego dla K. - P. w K. Wydział I Cywilny w sprawie wystąpienia rys i pęknięć ścian budynku przy ul. [...] w K. autorstwa biegłego sądowego A. S. (sygn. akt [...]). Organ przywołał obszerny fragment ww. opinii.
Analizując dotychczas zebrany materiał dowodowy MWINB przychylił się do wniosków zawartych w opinii z 29 kwietnia 2016 r. autorstwa biegłego sądowego A. S., iż trudno uznać, aby wpływ robót na posesji przy ul. [...] w K. nadal oddziaływał na stabilność budynku przy ul. [...] w K.. Stwierdził, że główną przyczyną powstania nieprawidłowości w budynku przy ul. [...] w K. są błędy wykonawcze związane z przebudową obiektu t.j. dociążenie konstrukcji, obniżenie terenu wokół obiektu i tym samym narażenie fundamentów na przenikanie wód opadowych i przemarzanie. Fundamenty wykonane pod budynek jednorodzinny zostały obciążone naciskiem budynku wielorodzinnego z sześcioma lokalami mieszkalnymi i pod wpływem zwiększonego obciążenia wykazują objawy zwiększonego osiadania, powodujące występowania spękań.
W ocenie MWINB w niniejszym postępowaniu należy także uwzględnić nietypową specyfikę sprawy. Z uwagi iż budynek przy ul. [...] w K. został wybudowany ok. 80-90 lat temu powoduje, iż może być utrudnione lub niewykonalne odnalezienie archiwalnej dokumentacji w/w obiektu i dokładne ustalenie wyglądu obiektu z sprzed przebudowy. Związku z powyższym procedury związane z legalizacją samowolnie wykonanych robót związanych z jego przebudową i określeniem w jaki zakresie został on nadbudowany mogą być czasochłonne gdyż zachodzi konieczność dokładnego ustalenia w jakim zakresie nastąpiła samowola budowlana. W sytuacji stwierdzenia stanu zagrożenia bezpieczeństwa życia lub zdrowia ludzkiego oraz bezpieczeństwa mienia w budynku przy ul. [...] w K. który jest użytkowany, konieczne jest natychmiastowe podjęcie procedur mających na celu zabezpieczenie przedmiotowego obiektu, poprzez wydanie w oparciu o art. 66 ust. 1 pkt 1 P.b. decyzji nakładającej wykonanie obowiązku wzmocnienia fundamentów i zabezpieczenia obiektu przed destrukcyjnym działaniem wody opadowej. W dalszej kolejności PINB będzie mógł zająć się prowadzeniem postępowania w sprawie legalizacji wykonanych robót budowlanych. MWINB na poparcie wyżej sformułowanej tezy przywołał wyroki sądów administracyjnych.
W świetle powyższego organ wskazał, że uzasadnione jest w niniejszej sprawie wydanie w trybie art. 66 ust. 1 pkt 1 P.b. nakazu usunięcia stanu zagrożenia bezpieczeństwa życia lub zdrowia ludzkiego oraz bezpieczeństwa mienia. Natomiast odnosząc się do zarzutów stawianych w odwołaniu organ wskazał, że w sprawie pozostałych nieprawidłowości PINB będzie mógł podjąć działania w odpowiednim trybie przepisów P.b., po precyzyjnym ustaleniu, które elementy budynku są legalne, a które wykonane w warunkach samowoli budowlanej.
Na powyższą decyzję S. K., J. K., W. K., A. K.-K., J. N., M. T. i M. T., wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.
Skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, zarzucając jej naruszenie:
1. art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 66 ust 1 pkt. 3 i art. 61 P.b. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności tego czy budynek przy ul. [...] nadal ma wpływ na budynek przy ul. [...], a w konsekwencji czy wykonanie nakazanych robót doprowadzi do skutecznego i trwałego skutku, a nie jedynie chwilowej poprawy stanu technicznego budynku;
2. art. 7 w zw. z art. 77 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy w szczególności tego czy budynek przy ul. [...] nadal ma wpływ na budynek przy ul. [...], a w konsekwencji czy wykonanie nakazanych robót doprowadzi do skutecznego i trwałego skutku, a nie jedynie chwilowej poprawy stanu technicznego budynku.
W uzasadnieniu zarzutów skarżący podnieśli, że nie zgadzają się z zaskarżoną decyzją, ponieważ mimo powołania się przez organ w treści zaskarżonej decyzji na związanie treścią wyroku WSA w Krakowie z 10 października 2012 r., organ nie wykonał zaleceń wskazanych w tym wyroku, to jest nie wyjaśnił wszelkich kwestii, "aby mieć pewność, że wykonanie tych obowiązków doprowadzi do skutecznego i w miarę trwałego skutku, a nie jedynie do chwilowej poprawy stanu technicznego obiektu. Jest to szczególnie istotne w sytuacji gdy do nieodpowiedniego stanu technicznego budynku przyczyniły się i być może nadal przyczyniają się czynniki nie związane z normalną eksploatacją obiektu".
Według skarżących organ nie wyjaśnił, czy budynek przy ul. [...] ma nadal wpływ na budynek przy ul. [...] - nie przeprowadził w tym zakresie żadnego postępowania wyjaśniającego.
Dalej skarżący powtórzyli argumentację zawartą w odwołaniu.
Zarzucili również, że organ pominął część opinii biegłego sądowego A. S.: "nadsypanie gruntu na posesji [...] wpłynęło negatywnie na możliwość naturalnego spływu wody z działki [...] (...) podniesienie terenu na działce [...] pozbawiło działkę [...] możliwości swobodnego odpływu wód opadowych i roztopowych. Stan ten nadal trwa - nie zmienił się bowiem ani poziom gruntu na działce [...] ani poziom gruntu na działce [...] - działka [...] jest zlewnią wód z działki [...]. Nie ulega wątpliwości, iż na budynek [...] nadal oddziaływają zatem czynniki zewnętrzne. Zgodnie z wyrokiem WSA z 10 października 2012 r. organ winien był zbadać wpływ tych czynników na skuteczność nałożonych obowiązków - a tego nie uczynił - całkowicie aspekt ten pominął w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Jak można wykonać roboty wskazane w treści decyzji skoro budynek [...] nadal będzie stał w wodzie - bo tak się dzieje gdyż nie ma odpływu wód powierzchniowych. Z doświadczenia wiadomo, że żadna najlepiej wykonana izolacja przeciwwilgociowa nie zapewni szczelności w momencie gdy jest stały napór wody i woda nie mam swobodnego odpływu Zatem wykonanie nałożonych zaskarżoną decyzją robót nie zapewni ich skuteczności skoro woda i tak będzie przesiąkać. Zważyć należy, iż brak jest możliwości podniesienia poziomu ziemi na działce [...] lub obniżenia na działce [...]. Działka [...] jest i będzie zatem stale zlewnią wód opadowych z nieruchomości [...]. Z informacji pozyskanych przez skarżących od firm specjalizujących się w zabezpieczeniu przeciwwodnym budynków jedynym rozwiązaniem byłoby wykonanie szczelnej niecki pod budynkiem i wokół budynku [...] (niecka z betonu wodoszczelnego). W istniejącym stanie faktycznym nie jest to jednak możliwe do wykonania. Zatem, jak sądzą skarżący, nie jest właściwe przymuszanie skarżących do przeprowadzenia napraw w sytuacji, gdy stan istniejący na sąsiedniej działce z wysokim prawdopodobieństwem spowoduje ponowne powstanie uszkodzeń w budynku przy ulicy [...].
Skarżący podnieśli również, że z uwagi na bezzasadność i nieskuteczność wskazanych przez organ robót decyzja jest w zasadzie niewykonalna, bowiem żaden podmiot profesjonalnie wykonujący roboty budowlane nie podejmie się tych robót wiedząc, iż będą one nieskuteczne a ich wykonywanie może spowodować de facto jeszcze większe zniszczenia budynku [...], a to z uwagi na charakter już istniejących pęknięć i przechyłów ścian.
W odpowiedzi na skargę MWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W uzupełnieniu stanowiska MWINB wskazał, że wskazane w decyzji obowiązki mają na celu wyeliminowanie stanu zagrożenia i doprowadzenie obiektu do stanu, w którym będzie możliwe jego bezpieczne użytkowanie. MWINB podkreślił, że zakres obowiązków wynika z ekspertyz i opinii osób posiadających specjalistyczną wiedzę techniczną i wykonujących samodzielne funkcje techniczne w budownictwie, zatem przyjąć należy, że są technicznie wykonalne. Nakazane roboty zmierzają do ustabilizowania budynku i usunięcia zagrożenia dla ludzi i mienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325) - dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 P.p.s.a. Zgodnie z art. 133 § 1 P.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 9 lipca 2008 r., sygn. II OSK 795/07, LEX nr 483232).
Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym jest decyzja MWINB w przedmiocie nakazania współwłaścicielom budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] w K. usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego przedmiotowego budynku poprzez wykonanie robót budowlanych zgodnie z zaleceniami zawartymi w ekspertyzie technicznej.
Na wstępie trzeba wskazać, że orzekanie w niniejszej sprawie odbywa się w warunkach związania, o których mowa w art. 153 P.p.s.a., ponieważ niniejszy wyrok jest poprzedzony prawomocnym wyrokiem WSA w Krakowie z 10 października 2012 r. sygn. II SA/Kr 1911/11. Zatem na wynik niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego mają wpływ ustalone wcześniej przez WSA w Krakowie kierunki badania sprawy i wyrażone stanowisko. Sąd obecnie rozpoznający sprawę w pierwszej kolejności ma obowiązek ocenić, czy organ administracji dostosował się do wskazań ww. wyroku, którym WSA w Krakowie uchylił postanowienia obu instancji. Zgodnie bowiem z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Przepis art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, ponieważ są nimi związane. W orzecznictwie NSA podkreśla się, że ciążący na organie i na sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, może być wyłączony tyko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (por. wyrok NSA z 26 czerwca 2000 r., sygn. I SA/Ka 2408/98, wyrok WSA w Olsztynie z 16 czerwca 2009 r., sygn. II SA/Ol 443/09, powołane orzeczenia dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ocena prawna może odnosić się zarówno do przepisów prawa materialnego, jak i procesowego. Zarówno organ administracji jak i sąd, rozpoznając sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny zawartej w uzasadnieniu wyroku. Związanie to dotyczy również wskazań co do dalszego postępowania, w przypadku uchylenia poprzedniej decyzji ze względu na naruszenie przepisów procesowych w zakresie dotyczącym wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Od tej oceny zarówno organ administracji, jak i sąd, może odstąpić jedynie w przypadku zmiany stanu faktycznego sprawy.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, miał na względzie wyżej przytoczone przepisy prawa oraz poglądy judykatury stanowiące wyjaśnienie podstaw prawnych orzeczenia i zakresu kontroli skarżonego aktu. Sąd stwierdził, że w sprawie nie zachodzą przesłanki wyłączające związanie oceną prawną i wskazaniami zawartymi w zapadłym w sprawie wyroku WSA w Krakowie, ponieważ nie doszło do wzruszenia tego wyroku w trybie przewidzianym prawem. Nie nastąpiła również zmiana mającego zastosowanie w sprawie stanu prawnego. Nastąpiła zmiana stanu faktycznego poprzez dalszą degradację przedmiotowego budynku, co nie zmienia aktualności wytycznych odnośnie art. 66 ust. 1 pkt 3 P.b., ale sprawia, że konieczne było sięgnięcie przez organy dodatkowo po art. 66 ust. 1 pkt 1 P.b., co do którego przepisu WSA uprzednio nie orzekał i się nie wypowiadał.
Wynik przeprowadzonej według powyższych reguł kontroli legalności zaskarżonej decyzji w zakresie zbadania przez organy nadzoru budowlanego zakresu koniecznych do wykonania robót budowlanych celem przywrócenia odpowiedniego stanu technicznego budynku, z uwzględnieniem wskazań sądu na mocy art. 153 P.p.s.a. – jest pozytywny. Zakres możliwego orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie jest wyznaczony granicami sprawy administracyjnej, określonej przepisami prawa materialnego. Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności, a także okoliczności wynikające z przedstawionych akt administracyjnych w zakresie zgromadzonego materiału oraz przebiegu postępowania, Sąd stwierdza, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, a zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sąd aprobuje ustalenia faktyczne, rozstrzygnięcie i ocenę prawną wyrażoną przez organ w zaskarżonej decyzji.
Istotne dla rozstrzygnięcia elementy stanu faktycznego przedstawiają się tak, jak to wskazały organy obu instancji. Kontrolowany akt został wydany przez organ właściwy do rozpatrzenia sprawy w postępowaniu przeprowadzonym bez istotnych wad procesowych.
W niniejszej sprawie trzeba mieć na uwadze, że postępowanie toczy się od 2008 r. (ponad 11 lat), a zły stan techniczny budynku spowodowany nierównomiernym osiadaniem fundamentów postępuje, powodując zagrożenie w bezpiecznym użytkowaniu obiektu przez ludzi. Na przestrzeni tych lat w przedmiotowym budynku prowadzone były tylko doraźne prace o charakterze estetycznym (np.: szpachlowanie rys i pęknięć), nie był prowadzony remont. W niniejszej sprawie przenika się problematyka związana ze stanem technicznym w aspekcie prawa budowlanego i sztuki budowlanej, kwestie wpływu przeprowadzonych robót budowlanych zarówno w przedmiotowym budynku jak i na sąsiedniej działce nr [...] obr[...], problem zmian w gruncie stanowiącym oparcie dla obu budynków (przy czym ławy fundamentowe budynków posadowione są na gruntach organicznych - piaskach próchniczych lub namułach –nienośnych lub słabonośnych) oraz spływu i stanu wody na gruncie, a wreszcie cywilnoprawne konsekwencje ww. spraw związane z oddziaływaniem wykonywanych praw własności do obu nieruchomości.
Należy przede wszystkim wskazać, że WSA w Krakowie w uzasadnieniu zapadłego uprzednio w niniejszej sprawie wyroku stwierdził, że:
1. organy prawidłowo ustaliły na podstawie zgromadzonych ekspertyz, że budynek przy ul. [...] w K. jest w nieodpowiednim stanie technicznym i istnieje konieczność nałożenia na jego właścicieli odpowiednich obowiązków w celu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 P.b.
2. organy nie wyjaśniły jednej istotnej kwestii – czy nowy budynek przy ul. [...] bezpośrednio sąsiadujący z budynkiem przy ul. [...] nadal ma na niego wpływ przez negatywne oddziaływanie, szczególnie na jego wschodnią ścianę, co ma znaczenie przede wszystkim dla oceny skuteczności nakazanych działań dla poprawy stanu technicznego budynku przy ul. [...],
3. niewątpliwie na stan budynku przy ul. [...] miała wpływ budowa nowego budynku przy ul. [...], zatem zadaniem organów było ustalenie, czy negatywne oddziaływanie ustało wraz z zakończeniem budowy, czy też trwa nadal, a w związku z tym czy jest celowe i czy będzie skuteczne dokonywanie napraw w budynku przy ul. [...] bez konieczności wcześniejszych, czy równoczesnych prac w budynku przy ul. [...]; ustalenia takie nie powinny stanowić dla organu większego problemu skoro PINB w K. Powiat Grodzki pod znakiem [...] prowadził odrębne postępowanie w przedmiocie zgodności z prawem budowlanym robót budowlanych prowadzonych na terenie sąsiedniej działki,
4. organy nadzoru budowlanego nie mają obowiązku dokładnego wyjaśniania przyczyn i skali wpływu poszczególnych przyczyn wskazanych przez ekspertów na stan techniczny obiektu, czy ustalania osób winnych i odpowiedzialnych za ten stan, to jednak, mając na uwadze cel przepisu art. 66 ust.1 pkt 3 w związku z art. 61 P.b., winny przed nałożeniem obowiązków mieć pewność, że wykonanie tych obowiązków doprowadzi do skutecznego i w miarę trwałego skutku, a nie jedynie do chwilowej poprawy stanu technicznego obiektu; jest to szczególnie istotne w sytuacji, gdy do nieodpowiedniego stanu technicznego budynku przyczyniły się i być może nadal przyczyniają się czynniki nie związane z normalną eksploatacją obiektu.
5. wykluczenie przez organy, że w trakcie budowy budynku przy ul. [...] w K. nie popełniono takich błędów, które w sposób niekorzystny nadal oddziaływają na budynek skarżących pozwoli na ocenę, że nałożone decyzją obowiązki nie są przedwczesne oraz że są konieczne dla skutecznego usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego budynku.
6. ze sporządzonych ekspertyz wynika możliwość dalszego negatywnego oddziaływania nowego budynku przy ul. [...] na budynek skarżących, wobec czego organy muszą wyjaśnić, czy i jaki ewentualnie wpływ miałoby to oddziaływanie na budynek skarżących i prace konieczne dla skutecznego przywrócenia odpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego poprzez ustosunkowanie się organów do:
- podniesionego zarzutu A. K.–K., że przez wykonanie palisady z pali jet grouting zabezpieczono wykop, a nie wykonano wzmocnienia fundamentów budynku przy ul. [...], co potwierdziła również ekspertyza mgr inż. R. M. i mgr inż. E. W.;
- tezy mgr inż. R. M. i mgr inż. E. W., że bezpośrednią przyczyną wystąpienia rys i pęknięć w obrębie ściany wschodniej budynku [...] było podkopanie fundamentu budynku w czasie prac fundamentowych na terenie posesji ul. [...]; jak wynika z wykonanej odkrywki nr [...], w celu założenia folii kubełkowej odkopano fundament budynku ul. [...], następnie wykop przegłębiono o około 40 cm pozostawiając pionową ścianę; po założeniu folii kubełkowej wykop zalano betonem; nabrzmienia i nierówności folii kubełkowej wskazują, iż poza folią pozostawiono pustki, które beton wypełnił tylko w takim zakresie, w jakim pozwoliła na to elastyczność folii kubełkowej; w związku z pozostawionymi pustkami nastąpiło odprężenie gruntu pod ławą fundamentową wschodnią budynku i w konsekwencji nastąpiło osiadanie wschodniej części budynku posadowionego na gruntach organicznych; należy założyć, że proces osiadania trwa i istnieje niebezpieczeństwo dalszego pękania ściany wschodniej budynku ul. [...] nr [...]; proces ten może szczególnie nasilać się w okresach podtopień; zaznaczono, że dokumentacja mgr S. K. z listopada 2005 r. nie przewiduje podpiwniczenia budynku [...], a w momencie stwierdzenia płytkiego posadowienia ławy budynku istniejącego obowiązkiem inwestora było dokonanie jej podbicia;
- faktu, że "Ekspertyza techniczna Ocena stanu technicznego, oraz analiza uszkodzeń i przyczyn ich powstawania dla budynku mieszkalnego przy ul. [...] w K." z 3 września 2010 r. mgr inż. H. K. również wskazała, że stan techniczny przedmiotowego budynku to m.in. efekt oddziaływań budowy budynku przy ul. [...] przez podkopanie fundamentu budynku [...] oraz rozluźnienie podłoża oddziaływaniami dynamicznymi;
- tezy mgr inż. H. K., że pierwsze opracowanie sporządzone w 2005 r. na potrzeby wykonania projektu budowy budynku ul. [...] wskazuje (a nawet narzuca) zaprojektowanie i budowę budynku posadowionego w nawiązaniu do istniejącego budynku sąsiedniego, jednak budynek ten wykonano jako budynek z garażami podziemnymi, posadowiony poniżej posadowienia budynku [...] i oddziaływanie takie budynku sąsiedniego, nowego, znacznie niżej posadowionego, w bezpośrednim sąsiedztwie budynku istniejącego, powoduje istotne zmiany w podłożu gruntowym, a w szczególności zmienia charakterystykę pracy w relacji budynek istniejący (stary) - podłoże gruntowe; prawdopodobnie błędnym rozwiązaniem była rezygnacja lub brak wykonania wzmocnienia fundamentów budynku istniejącego,
7. konieczne jest rozważenie, czy rzeczywiście wszystkie obowiązki, szczególnie z pkt 10 i 11, wymienione w decyzji PINB, mają na celu doprowadzenie do odpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego jako całości.
8. kwestia dotycząca naruszenia stosunków wodnych nie mogła być rozstrzygnięta w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym, w związku z czym nie podlega ocenie Sądu.
Przed odniesieniem się do wypełnienia przez organy poszczególnych wskazań z powyższego wyroku należy zauważyć pewne istotne okoliczności niniejszej sprawy. Materialnoprawną podstawą kontrolowanego rozstrzygnięcia były przepisy art. art. 66 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 P.b.
Zgodnie z art. 61 P.b. właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany:
utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2;
zapewnić, dochowując należytej staranności, bezpieczne użytkowanie obiektu w razie wystąpienia czynników zewnętrznych oddziaływujących na obiekt, związanych z działaniem człowieka łub sił natury, takich jak: wyładowania atmosferyczne, wstrząsy sejsmiczne, silne wiatry, intensywne opady atmosferyczne, osuwiska ziemi, zjawiska lodowe na rzekach i morzu oraz jeziorach i zbiornikach wodnych, pożary lub powodzie, w wyniku których następuje uszkodzenie obiektu budowlanego łub bezpośrednie zagrożenie takim uszkodzeniem, mogące spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska.
Z kolei w świetle art. 66 ust. 1 P.b. w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany:
może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo
2. jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku albo
jest w nieodpowiednim stanie technicznym albo
powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia
organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji usuniecie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania obowiązku.
Nie ulega wątpliwości, o czym przesądził już WSA w Krakowie w wyroku z 31 marca 2017 r. sygn. II SA/Kr 119/17 i czego nie kwestionuje żadna ze stron, że stan techniczny przedmiotowego budynku uzasadnia przeprowadzenie robót, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 3 P.b.
Sporny był tylko zakres i termin nakazanych robót spowodowany domniemanym wpływem sąsiedniego budynku na budynek skarżących, a co za tym idzie nietrwałością zastosowanych rozwiązań, przy braku przeprowadzenia stosownych robót na działce sąsiedniej. Dodatkowo, wskutek postępującego procesu niszczenia, ziściły się także przesłanki zastosowania art. 66 ust. 1 pkt 1 P.b., a to zastosowania nakazu ze względu na możliwe zagrożenie życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska.
Przechodząc do kontroli wykonania wytycznych sformułowanych uprzednio przez WSA Sąd w składzie orzekającym stwierdza, że:
Ad. 1. stwierdzony w 2012 r. przez sąd nieodpowiedni stan techniczny tylko się pogłębił (w 2018 r. określany jako zły), czego dowodzą przywołane przez organy kolejne ekspertyzy i protokoły z rocznych i pięcioletnich kontroli, wobec czego niewątpliwie nadal istnieje konieczność nałożenia na właścicieli budynku odpowiednich obowiązków w celu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości;
Ad. 2-5. w obecnie prowadzonym postępowaniu organy:
- sprawdziły sąsiedni budynek przy ul. [...], wskazując na jego dobry stan techniczny, m.in. poprzez dołączenie do akt sprawy książki obiektu budowlanego dla budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] w K. oraz dokumentacji powykonawczej ww. budynku, obejmującej zabezpieczenie skarpy wykopu fundamentowego z 2008 r. autorstwa kierownika budowy przy ul. [...], K. S.,
- dołączyły do akt sprawy protokoły z kolejnych rocznych i pięcioletnich kontroli przedmiotowego budynku oraz oględzin, a także co najbardziej istotne, opinię sporządzoną 18 lutego 2013 r. autorstwa biegłego sądowego Sądu Okręgowego w Krakowie B. P., oraz opinię biegłego Sądu Rejonowego dla K. - P. w K. Wydział I Cywilny A. S. w sprawie wystąpienia rys i pęknięć ścian budynku przy ul. [...] w K.;
- trafnie organ odwoławczy wskazał, że odnośnie zarzutów formułowanych przez skarżących oraz wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku WSA w Krakowie z 10 października 2012 r. sygn. akt II SA/Kr 1911/11, istotnych wskazań odpowiadających na pytanie jaki wpływ na niniejszy obiekt ma zrealizowany na sąsiedniej działce budynek wielorodzinny daje opinia sporządzona dla Sądu Rejonowego dla K. - P. w K. Wydział I Cywilny w sprawie wystąpienia rys i pęknięć ścian budynku przy ul. [...] w K. autorstwa biegłego sądowego A. S. (sygn. akt [...]); w opracowaniu tym wskazano m.in., że.:
- w roku 2005 dokonano remontu budynku przy ul. [...] połączonego z jego przebudową zmieniającą jego charakter; pierwotnie piętrowy budynek z okresu międzywojnia z poddaszem i przyziemiem, posadowiony na słabonośnym podłożu, przebudowano na budynek trzykondygnacyjny; pogłębiono posadzkę w dotychczasowym przyziemiu, zmieniając je na pomieszczenia mieszkalne i obniżono teren wokół budynku - doprowadzając do odsłonięcia fundamentów, a także do utworzenia bezodpływowej niecki wokół budynku, do której spływają wody opadowe i roztopowe zarówno z posesji jak i terenów ją otaczających; wymieniono również strop nad I piętrem i więźbę dachową, a poddasze przerobiono na kondygnację mieszkalną (II piętro), nad którym wykonano nowe poddasze nieużytkowe, zwiększając tym sposobem ciężar budynku, a tym samym nacisk na odsłonięte fundamenty;
- prace prowadzone przy wznoszeniu budynku na sąsiedniej posesji mogły mieć wpływ na pojawienie się spękań i rys w budynku [...], jednak dalsze ciągle powstawanie nowych deformacji, udokumentowane choćby poprzez pękanie szkiełek badawczych i wypaczanie prostych dotychczas ościeży, a także przebiegi i charakter zarysowań, wyklucza te prace jako wyłączną przyczynę zniszczeń; ponieważ faza budowy obiektu zakończyła się wiele lat temu, a odsłonięcie wykopu fundamentowego — ograniczonego po bokach ścianką Larssena - trwało tylko przez ok. trzy miesiące, trudno uznać, aby wpływ tych robót nadal oddziaływał na stabilność omawianego obiektu;
- spostrzeżenia dokonane podczas wizji lokalnej świadczą, iż budynek przy ul. [...] osiada nadal, pomimo upływu ponad 10 lat od jego przebudowy i 6 od czasu zakończenia inwestycji przy ul. [...]. Wpływ na taki stan rzeczy mają błędy wykonawcze, popełnione podczas realizacji przebudowy w 2005 r.;
- najbardziej niekorzystny wpływ miało odsłonięcie fundamentów i pogłębienie posadzek w przyziemiu budynku; skutkuje ono corocznym przemarzaniem fundamentów i podłoża, wywołując nierównomierne podnoszenie i osiadanie budynku w okresie zamarzania i roztopów;
- dodatkowo do osiadania budynku przyczyniło się zwiększenie jego rozmiarów i ciężaru, dokonane bez wzmocnienia nieprzystosowanych do tego fundamentów, posadowionych na gruntach słabonośnych, niepoprzedzone wzmocnieniem fundamentów i słabonośnego podłoża;
- żadne prace naprawcze nie są w stanie doprowadzić budynku przy ul. [...] do stanu poprzedniego, tj. sprzed jego przebudowy i wybudowania obiektu sąsiedniego; nie ma zwłaszcza możliwości nasypania gruntu wokół budynku bez wywołania skutków ubocznych ani podniesienia posadzek w kondygnacji zero; można jedynie podjąć działania zmierzające do odwodnienia posesji i ustabilizowania budynku; w tym kierunku idą prawidłowe, choć uciążliwe dla mieszkańców propozycje zawarte w ekspertyzie inż. H. K. ;
- po upewnieniu się, że zastosowane metody naprawcze przyniosły oczekiwany skutek w postaci ustabilizowania się obiektu i niepowstawaniu nowych spękań i deformacji można rozpocząć prace naprawcze polegające na usuwaniu uszkodzeń "estetycznych" takich jak rysy na ścianach i nierówności na podłogach;
- powyższe wnioski potwierdza m.in. ekspertyza autorstwa mgr inż. R. M. i mgr inż. E. W.: "Najniższą kondygnację stanowi przyziemie, w którym posadzki w trakcie ostatniej przebudowy zostały obniżone o około 0,25 m - poprzez wybranie gruntu z obrębu ław fundamentowych. W związku z powyższym, poprzez usunięcie naziomu wywołano spadek nośności ustroju fundamentowego"; "W związku z utworzeniem w budynku 6 mieszkań wzrosło obciążenie całkowite obiektu (poprzez obciążenia użytkowe oraz obciążenie ewentualną nadbudową poddasza)";
- powyższe konstatacje znajdują potwierdzenie również w "Ekspertyzie technicznej Ocena stanu technicznego, oraz analiza uszkodzeń i przyczyn ich powstawania dla budynku mieszkalnego przy ul. [...] w K." z 3 września 2010 r. autorstwa mgr inż. H. K., w której wyszczególniono zaobserwowane błędy w sztuce budowlanej związane z robotami budowlanymi wykonywanymi w i przy przedmiotowym budynku mieszkalnym wielorodzinnym; potwierdzono, że remont budynku w 2005 r. został wykonany nienależycie, zaś największym zaniedbaniem wykonawcy było obniżenie poziomu posadzek w przyziemiu oraz obniżenie terenu posesji budynku, przez wybranie warstwy naziomu w obszarze ław fundamentowych (posadowienia budynku), oraz zwiększono ciężar budynku przez jego rozbudowę i zwiększenie ilości mieszkań; spowodowało to szereg niekorzystnych oddziaływań: większy nacisk na podłoże gruntowe (grunty słabonośne), przemarzanie podłoża pod fundamenty/ przemarzanie fundamentów, wypieranie podłoża przez odciążenie naziomu, oraz w efekcie przemarzania.
większy nacisk fundamentów na podłoże gruntowe (grunty słabonośne),
przemarzanie podłoża pod fundamenty / przemarzanie fundamentów,
wypieranie podłoża przez odciążenie naziomu, oraz w efekcie przemarzania;
występujące równocześnie powyższe czynniki spowodowały osłabienie posadowienia budynku oraz zalążek do niekontrolowanych przemieszczeń budynku na skutek osiadań; w 2008 r. powyższe błędy spolaryzowały się z efektami oddziaływań budowy budynku przy ul. [...] - podkopanie fundamentu budynku [...], oraz rozluźnienie podłoża oddziaływaniami dynamicznymi;
- w konsekwencji MWINB słusznie przychylił się do wniosków zawartych w opinii z 29 kwietnia 2016 r. autorstwa biegłego sądowego A. S., iż istotną w okolicznościach niniejszej sprawy przyczyną powstania nieprawidłowości w budynku przy ul. [...] w K. są błędy wykonawcze związane z przebudową obiektu t.j. dociążenie konstrukcji, obniżenie terenu wokół obiektu i tym samym narażenie fundamentów na przenikanie wód opadowych i przemarzanie; fundamenty wykonane pod budynek jednorodzinny zostały obciążone naciskiem budynku wielorodzinnego z sześcioma lokalami mieszkalnymi i pod wpływem zwiększonego obciążenia wykazują objawy zwiększonego osiadania, powodujące występowania spękań;
Ad. 6.
a) zarzut ograniczenia się inwestora nowego budynku do wykonania palisady z pali jet grouting zabezpieczających wykop i braku wzmocnienia fundamentów budynku przy ul. [...], co potwierdza ekspertyza mgr inż. R. M. i mgr inż. E. W. nie mógł przynieść skutku uchylenia zaskarżonej decyzji, bowiem po pierwsze inwestor prócz pali jet grouting stosował ścianki Larssena, po drugie niezależnie od ewentualnej odpowiedzialności cywilnoprawnej inwestora, budynek przy ul. [...] wymaga stosunkowo szybkich działań ratunkowych;
b) w okolicznościach sprawy, odprężenie gruntu pod ławą fundamentową wschodnią budynku, rozluźnienie podłoża oddziaływaniami dynamicznymi, a także istotne zmiany w podłożu gruntowym, a w szczególności zmiana charakterystyki pracy w relacji budynek istniejący (stary) - podłoże gruntowe, niezależnie od tego kto jest za te efekty odpowiedzialny, musi spotkać się z reakcją skarżących, jako właścicieli odpowiedzialnych za stan techniczny budynku, w postaci zrealizowania nakazanych robót; powyższe nie wyklucza ewentualnego regresu;
Ad. 7. organy prawidłowo zrezygnowały z nałożenia obowiązków pierwotnie sformułowanych w pkt 10-13 w decyzji PINB z 11 marca 2011 r., jako niekoniecznych na tym etapie do przywrócenia prawidłowego stanu technicznego całego budynku i zapewnienia bezpieczeństwa ludzi i mienia;
Ad. 8. z oczywistych względów dotyczących odrębnych kompetencji różnych organów, wskazanych już przez WSA w uprzednio wydanym wyroku, część ekspertyzy dotycząca zalecenia przywrócenia możliwości naturalnego spływu wód powierzchniowych z obszaru posesji, np. poprzez wykonanie rowu po południowej stronie wniesionego budynku [...], nie mogła być wzięta pod uwagę przez organy nadzoru budowlanego ani przez Sąd w sprawie niniejszej.
Podsumowując pkt 2-7 należy jeszcze wskazać, że organy wystarczająco, zważając na tryb postępowania, wyjaśniły sygnalizowane w nich kwestie, co uzasadniało zastosowanie art. 66 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 w zw. z art. 61 P.b. W postępowaniu organy zrealizowały zasady określone w art. 8 i art. 11 K.p.a. Organ odwoławczy wykazał, że wykonanie nakazanych robót będzie celowe i konieczne, a także dostatecznie skuteczne i trwałe.
Nie mógł też przynieść zamierzonego skutku zarzut ponownego sformułowania nakazów w oparciu o pkt 7 ekspertyzy "Ocena stanu technicznego oraz analiza uszkodzeń i przyczyn ich powstawania dla budynku mieszkalnego przy ul. [...]" sporządzonej przez mgr inż. H. K.. Po pierwsze, nakazy w decyzji z 2011 r. oparto na ekspertyzie z 2010 r., a decyzję z 2019 r. również na ekspertyzie z 2014 r. o zbliżonym zakresie. Po drugie, skoro treść ekspertyzy a w szczególności jej zalecenia oraz metody naprawcze pozostały aktualne, to brak jest podstaw do zakwestionowania takiego działania organów. Niewątpliwie dla przedmiotowego budynku trudno wskazać jednoznacznie jednostkę winną "zaistniałej sytuacji" - jest to niekorzystny splot nachodzących na siebie okoliczności względem budynku przy ul. [...]. Trzeba przy tym jasno wskazać, że pewien wpływ związany z budową nowego budynku ([...]) na stan techniczny przedmiotowego budynku [...] nie mógł doprowadzić w okolicznościach sprawy, w obliczu awaryjnego złego stanu elementów nośnych, do odstąpienia organów nadzoru budowlanego od nakazania przeprowadzenia odpowiednich robót. Fundamenty przedmiotowego budynku w dalszym ciągu narażone są na czynniki (gruntowe i atmosferyczne) powodujące nierównomierne osiadanie i stan zagrożenia. Z drugiej strony warto też zauważyć, że w toku postępowania skarżący, koncentrując się na wykazaniu deformacji swojego budynku, w ogóle nie odnieśli się do dokonanej w 2005 r. przebudowy swojego budynku, która w znacznym stopniu, przez zwiększenie ciężaru budynku i odsłonięcie części fundamentów, przyczyniła się do powstania nieprawidłowości stanu technicznego.
Należy też zaznaczyć, że stwierdzenie zasadności i słuszności nałożonych w niniejszej sprawie obowiązków na właścicieli budynku [...] nie oznacza, że nie mogą oni dochodzić swoich roszczeń czy praw przed sądem cywilnym (kwestia szkodliwego oddziaływania na ich własność), a także w odrębnej sprawie administracyjnej (kwestia zmiany stosunków wodnych). Z ekspertyz i opinii biegłych wynika (choć niejednoznacznie), że ważną przyczyną pogarszania się stanu technicznego budynku [...] jest remont własny wykonany w 2005 r., częściowo w warunkach samowoli budowlanej, a kolejnymi powodami są roboty wykonane na sąsiednie działce. Wszystkie te okoliczności, wraz z obiektywnie istniejącym niekorzystnym dla nieruchomości skarżących ukształtowaniem terenu, powodują m.in. zalewanie i przemarzanie fundamentów zmniejszając ich nośność, co w efekcie skutkuje pękaniem ścian nośnych, niestabilnością stropów i zagrożeniem dla użytkowania budynku. Warto też nadmienić, że domniemanie działania zgodnego z prawem i sztuką budowlaną poprzez uzyskanie przez inwestora budynku przy ul. [...] pozwolenia na użytkowanie może być w odrębnych postępowaniach obalone. Optymalnym i pożądanym rozwiązaniem byłoby w zaistniałej sytuacji ścisłe i zgodne współdziałanie właścicieli obu sąsiadujących budynków, w postaci przeprowadzenia skoordynowanych prac celem uzyskania na przyszłość gwarancji dobrego stanu technicznego obu budynków (a szczególnie przy ul. [...]).
Należy też stwierdzić, że obecnie poddana kontroli Sądu decyzja zawiera prawidłowe uzasadnienie, w którym organ przedstawił znajdujące się w aktach dowody oraz dokonał ich oceny, a także dokonał wykładni zastosowanych przepisów prawa. W efekcie organ w wystarczający sposób przedstawił uzasadnienie faktyczne i prawne w sposób umożliwiający zrekonstruowanie jego toku myślenia, czym wykazał działanie z poszanowaniem zasad z art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Organ prawidłowo wskazał, którym dowodom przyznał moc dowodową, a które okoliczności uznał za nieudowodnione i z jakich przyczyn. Zgodnie z art. 77 K.p.a. organ zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy umożliwiający wydanie rozstrzygnięcia w sprawie. Oznacza to, że organ dochował nałożonego nań obowiązku działań z urzędu, by przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy i podjął wszelkie racjonalne kroki niezbędne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania zgodnego z prawem rozstrzygnięcia. Organ dokonał prawidłowej oceny ww. dowodów z uwzględnieniem dyrektyw wynikających z art. 80 K.p.a., a wyniki tej oceny znalazły odzwierciedlenie w motywach rozstrzygnięcia.
Podsumowując należy wskazać, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Organ rozstrzygnął sprawę w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. W motywach podjętej decyzji organ ustosunkował się do wszystkich twierdzeń skarżących dotyczących istotnych okoliczności faktycznych i prawnych, a także zarzutów i wniosków podnoszonych w toku postępowania, czemu dał wyraz w działaniach w toku postępowania oraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w którym wskazał m.in. fakty ustalone na podstawie zgromadzonych dowodów, których dokonana przez organ ocena nie była dowolna.
Prawidłowo realizując wytyczne Sądu wyrażone w uzasadnieniu wyroku WSA w Krakowie z 10 października 2012 r. sygn. akt II SA/Kr 1911/11, zgodnie z art. 153 P.p.s.a. organ rozpatrując sprawę ponownie zebrał i utrwalił w aktach sprawy, a następnie rozważył i ocenił cały materiał dowodowy i stosownie do wyników tych czynności wydał rozstrzygnięcie w sprawie, uzasadniając je zgodnie z wymogami przepisów postępowania.
Organy prawidłowo wzięły również pod uwagę pogarszający się stan budynku i rozszerzyły podstawę wydania nakazów o art. 66 ust. 1 pkt 1 P.b. W związku z tym trafnie organy uwzględniły części ekspertyz zalecające podbicie fundamentów w celu wzmocnienia naruszonej konstrukcji w trybie pilnym.
Należy też wskazać, że organ II instancji słusznie uzupełnił w toku postępowania odwoławczego materiał dowodowy o dokumenty odzwierciedlające najbardziej aktualny stan przedmiotowego budynku, to jest aktualny protokół przeglądu technicznego z obowiązkowej kontroli okresowej pięcioletniej stanu technicznego dla budynku mieszkalnego wielorodzinnego, ogólnobudowlanej przy ul. [...] w K. - grudzień 2018 autorstwa mgr inż. H. K. oraz protokół z oględzin przeprowadzonych 26 czerwca 2019 r. (w którym opisano stan obiektu).
Trafnie organ odwoławczy wskazał na istotne wynikające z powyższych dowodów treści, a to, że postępujący w dalszym ciągu proces niszczenia uniemożliwia jego właściwe użytkowanie. W budynku w dalszym ciągu postępują istniejące uszkodzenia, oraz ujawniają się nowe, uniemożliwiając normalne użytkowanie budynku. W mieszkaniach poddasza stropy są wiotkie, falują i kołyszą się od samego chodzenia osoby dorosłej. W kondygnacji przyziemia posadzki nagruntowe są pozałamywane, miejscowo wypiętrzone, uniemożliwiając właściwe umeblowanie pomieszczeń i ich komfortowe użytkowanie. W ścianach mieszkań występują nowe pęknięcia, szerokości po kilka - kilkanaście mm, oraz liczne rysy. Występują niekontrolowane osiadania budynku, załamania posadzki w przyziemiu, oraz zwichrzenia i zapadliska terenu posesji w części frontowej. Zaistniałe oraz dalsze postępujące uszkodzenia uniemożliwiają bezpieczne użytkowanie budynku.
Odnosząc się wreszcie do zarzutów niewykonalności nakazanych robót, w tym skutecznego drenażu działki, należy wskazać, jak trafnie podniesiono w odpowiedzi na skargę, że zakres obowiązków wynika z ekspertyz i opinii osób posiadających specjalistyczną wiedzę techniczną i wykonujących samodzielne funkcje techniczne w budownictwie, zatem przyjąć należy, że są technicznie wykonalne. Nakazane zaś roboty zmierzają do ustabilizowania budynku i usunięcia zagrożenia dla ludzi i mienia. Mając wszystko powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji nie dostrzegł uchybień uzasadniających wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Nie nastąpiło też naruszenie wskazywanych w skardze regulacji K.p.a. ani P.b. Sąd uchyla zaskarżony akt na podstawie art. 145 P.p.s.a. tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub w razie naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego orzekł jak w sentencji oddalając skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a