II SA/Wr 612/24

II SA/Wr 612/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-02-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Halina Filipowicz-Kremis /przewodniczący/
Marta Pawłowska
Wojciech Śnieżyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 725
art. 52
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz – Kremis Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński (spr.) Asesor WSA Marta Pawłowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II w dniu 20 lutego 2025 r. sprawy ze skargi M. sp. z o.o. z/s w Z. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 11 czerwca 2024 r. nr 645/2024 w przedmiocie wstrzymania prowadzenia robót budowlanych polegających na budowie pawilonu handlowego oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
W związku zawiadomieniem Zastępcy Burmistrza Z. z 06.11.2019 r. w sprawie budowy pawilonu handlowego (kantoru) na działce nr [...], obręb [...], AM-[...] przy ul. [...] w Z., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. (dalej: PINB, organ I instancji) zwrócił się do właścicielki opisanej nieruchomości - J. W. o wskazanie numeru decyzji administracyjnej lub zgłoszenia, na których podstawie został wybudowany pawilon handlowy oraz o wskazanie inwestora/właściciela tego obiektu. W odpowiedzi z 03.12.2019 r. J. W. wskazała, że nie jest właścicielem kontenera zlokalizowanego na działce nr [...], którą to nieruchomość wydzierżawiła P. na podstawie umowy z 02.09.2019 r. Pismami z 18.12.2019 r. oraz 23.01.2020 r. PINB zwrócił się do S. F. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą P. o wskazanie na jakiej podstawie na działce został posadowiony kontener (numer decyzji administracyjnej czy też zgłoszenia) oraz kto jest inwestorem tego zamierzenia. Jednocześnie PINB poinformował J. W. i P. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie samowolnej budowy pawilonu (zawiadomieniem z 03.02.2020 r.). Pismem z 14.08.2020 r. S. F. poinformował, że kontener został przez niego sprzedany. Do pisma dołączył umowę sprzedaży z 01.06.2020 r., z której wynika, że kontener nabył obywatel Ukrainy. W toku dalszego postępowania organ ustalił, że na podstawie kolejnej umowy z 15.07.2020 r. kontener został odsprzedany innemu obywatelowi Ukrainy. Próby zawiadomienia osób wskazanych w tych umowach o toczącym się postępowaniu okazały się bezskuteczne z uwagi na nieprawidłowe dane teleadresowe. Pismem z 01.03.2022 r. PINB zwrócił się do J. W. o wskazanie aktualnego właściciela pawilonu kontenerowego na działce nr [...]. Przy piśmie z 28.03.2022 r. pełnomocnik J. W. poinformował, że zgodnie z posiadaną wiedzą kontener w 2021 r. został sprzedany kolejnemu obywatelowi Ukrainy. Podjęta przez organ próba zawiadomienia o toczącym się postępowaniu tej osoby okazała się niemożliwa z uwagi na brak możliwości doręczenia. W dniu 19.09.2022 r. pracownicy organu przeprowadzili w obecności pełnomocnika J. W. oględziny działki nr [...]. W ich trakcie stwierdzili, że szkielet pawilonu stanowi metalowa, obłożona blachą z pianką (jako wypełnienie) konstrukcja. Jest ona posadowiona na betonowych płytach. Posiada instalację elektryczną oraz toaletę. Ustalono również, że pawilon znajduje się bezpośrednio na granicy działki.
Po przeprowadzeniu opisanych czynności, postanowieniem z 03.10.2022 r., wydanym na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 oraz pkt 3 ustawy z 07.07.1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm.) – dalej: u.p.b., PINB wstrzymał roboty budowlane polegające na budowie pawilonu handlowego położonego w Z. przy ul. [...], na działce nr [...], wykonywane w warunkach samowoli budowlanej. Jednocześnie organ poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację wskazanych robót budowlanych oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego. Postanowienie zostało doręczone J. W.
Z tym postanowieniem PINB nie zgodziła się J. W. Pismem z 12.10.2022 r., działając przy pomocy pełnomocnika, wniosła zażalenie do Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: DWINB, organ odwoławczy), zaskarżając je w całości. Zarzuciła organowi I instancji naruszenie: 1) art. 28 k.p.a. w zw. z art. 48 oraz art. 52 u.p.b., poprzez uznanie jej za stronę postępowania i nałożenie na nią obowiązków określonych w postanowieniu; 2) art. 48 w zw. z art. 52 u.p.b., poprzez jego błędną wykładnię i ustalenie, że można na nią nałożyć jako właściciela nieruchomości ustalony w postanowieniu obowiązek, pomimo że nie jest ona inwestorem. J. W. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz umorzenie postępowania. W uzasadnieniu złożonego zażalenia wskazano, że zgodnie z przekazaną organowi informacją, to nie J. W. rozpoczęła inwestycję polegającą na budowie pawilonu. Dnia 02.09.2019 r. podpisała umowę najmu działki nr [...] z S. F. Została ona zawarta na czas nieoznaczony i do tej pory nie została rozwiązana. Ewentualne prace budowlane były zatem wykonywane przez najemcę lub podmioty działające w jego imieniu, dlatego też nie jest w stanie zgodzić się z twierdzeniem, że przysługuje jej status strony w toczącym się postępowaniu administracyjnym. Pełnomocnik podniósł, że skoro inwestorem był S. F. to on powinien być adresatem postanowienia. Natomiast jeżeli nie można skontaktować się z właścicielami kontenera, to i tak za inwestora należy uznać najemcę. Ponadto organ nie wykazał, aby nie mógł nawiązać kontaktu z rzeczywistymi, aktualnymi właścicielami kontenera. Nie udowodnił on także, że jest to niemożliwe. Przywołując treść przepisu art. 52 u.p.b. pełnomocnik wskazał, że wspomniany przepis wprost wskazuje podmioty zobowiązane do dokonania czynności nakazanych decyzjami. W ocenie skarżącej skonstruowanie tego przepisu na zasadzie alternatywy pozwala na wysunięcie wniosku, że w pewnych sytuacjach zobowiązanym do likwidacji samowoli budowlanej będzie inwestor niebędący jednocześnie właścicielem nieruchomości. Skarżąca podniosła argument, że w orzecznictwie podkreśla się wręcz, że w pierwszej kolejności nakaz rozbiórki powinien być skierowany do inwestora, który jest sprawcą samowoli budowlanej (por. wyrok NSA z 11.04.2000 r. sygn. akt II SA/Ka 2059/98). Zdaniem pełnomocnika nie ulega również wątpliwości, że pojęcie inwestora w rozumieniu art. 52 u.p.b., oznacza w istocie sprawcę samowoli budowlanej, tym bardziej, że rozbiórka jest w swej istocie likwidacją stanu niezgodnego z prawem. Konkludując pełnomocnik wskazała, że nie może się zgodzić z poglądem, że to J. W. jest adresatem obowiązku nałożonego w zaskarżonym postanowieniu, gdyż organ bezspornie ustalił, kto jest inwestorem. Skoro wiadomo kto jest inwestorem, to wiadomo także kto powinien być adresatem nałożonego obowiązku.
Po rozpoznaniu wniesionego zażalenia, DWINB działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 k.p.a., postanowieniem z 21.11.2022 r. (nr 1124/2022), uchylił zaskarżone postanowienie w całości i orzekł o istocie sprawy poprzez wstrzymanie budowy pawilonu handlowego wykonanej bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. Jednocześnie poinformował J. W. o możliwości złożenia wniosku o legalizację tego obiektu budowlanego i konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o jego legalizacji (kontenera). W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył brzmienie przepisów stanowiących podstawę prawną wydanego podstawienia (art. 48 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 u.p.b.) oraz wskazał powody kwalifikacji spornego obiektu jako budynku (art. 3 pkt 2 u.p.b.), którego budowa wymagała uzyskania pozwolenia na budowę (art. 28 u.p.b.). W tym zakresie organ dokonał rozważań dotyczących pojęcia "obiektu budowlanego" oraz "budynku". W drugim przypadku wskazał, że poprzez budynek należy rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Analizie organ poddał także problematykę wykładni cechy "trwałego związania z gruntem". Po przeprowadzeniu analizy stanu faktycznego oraz wybranego orzecznictwa sądowoadministracyjnego organ odwoławczy stanął na stanowisku, że w sprawie mamy do czynienia z budynkiem, ponieważ jest to obiekt budowlany trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiadający dach. Jednocześnie wskazano, że kontener znajduje się na działce nr [...] od roku 2019, dlatego nie można go zakwalifikować jako tymczasowego obiektu budowlanego. Budowa tego rodzaju budynków nie została zwolniona z obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Tym samym organ II instancji stwierdził, że obiekt (kontener) powstał w warunkach samowoli budowlanej i prawidłowo zastosowano art. 48 u.p.b. Pomimo prawidłowości dokonanej w sprawie kwalifikacji obiektu budowlanego jako budynku wymagającego pozwolenia na budowę, DWINB uznał za konieczne uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenie co do istoty sprawy z uwagi na brak wyraźnego wskazania przez PINB adresata orzeczenia. DWINB podkreślił, że określenie adresata - z uwagi na skutki związane z nałożeniem określonych obowiązków, powinno zostać dokonane w sposób wyraźny, czyli w sentencji orzeczenia, nie zaś wynikać z jego uzasadnienia. W dalszej części uzasadnienia DWINB zaznaczył, że roboty budowlane związane z budową kontenera zostały już zakończone, a okoliczności sprawy wskazują na to, że wykonanie postanowienia nie byłoby możliwe przez inwestora, gdyż nie jest on właścicielem nieruchomości, na której został posadowiony ten obiekt budowlany ani też sam nie jest właścicielem tego obiektu. W tak kształtującym się stanie faktycznym jedyną możliwością było skierowanie postanowienia do J. W., bowiem o ile dany obiekt jest trwale związany z gruntem (w rozumieniu art. 48 k.c.), to stanowi on część składową gruntu i jako taki nie może być (odrębnym) przedmiotem własności lub innego prawa rzeczowego. Tym samym, obiekt ten stanowi własność właściciela gruntu (nieruchomości) zgodnie z art. 191 k.c., niezależnie od ewentualnych zawartych umów i innych ustaleń poczynionych przez strony. W tej sytuacji pomimo, że strony postępowania mogą twierdzić inaczej, w aktualnym stanie faktycznym sprawy, właścicielem obiektu budowlanego jest właściciel nieruchomości gruntowej, na której stoi pawilon handlowy. W końcowej fazie uzasadnienia organ odwoławczy poczynił jeszcze rozważania w przedmiocie procedury legalizacyjnej, w tym wskazał, że zgodnie z art. 49d ust. 1 u.p.b. wysokość opłaty legalizacyjnej w przypadku budowy wymagającej decyzji o pozwoleniu na budowę - oblicza się zgodnie z przepisem art. 59f z tym, że stawka opłaty podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu. Z przepisu tego wynika, że wysokość opłaty legalizacyjnej stanowi iloczyn stawki opłaty (s) x 50, współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w). Stawka opłaty (s) jest stała i wynosi 500 zł. Przedmiotowy obiekt budowlany zalicza się do kategorii XVII (zgodnie z załącznikiem do Prawa budowlanego), gdzie współczynnik kategorii obiektu (k) wynosi 15,0 a współczynnik wielkości obiektu (w) wynosi 1,0. Stąd też opłata legalizacyjna = (s)x50x (k) x(w) = 500złx50x15x1 = 375 000 zł.
Skargę na powyższe postanowienie złożyła J. W., zarzucając DWINB naruszenie tych samych przepisów postępowania oraz prawa materialnego jak w zażaleniu. W wywiedzionym środku zaskarżenia pełnomocnik skarżącej powołał również te same okoliczności oraz twierdzenia, co w wystosowanym zażaleniu. Raz jeszcze uwypuklił argument, że zgodnie z art. 52 u.p.b. czynności nakazane na podstawie decyzji z art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51 u.p.b. w pierwszej kolejności powinny być skierowane do inwestora, który jest sprawcą samowoli budowlanej, a skoro w przedmiotowej sprawie organ bezspornie ustalił kto jest tym podmiotem, to nie skarżąca jako właściciel nieruchomości gruntowej powinna być adresatem obowiązków nałożonych w postanowieniu DWINB. Opierając się na art. 145 § 1 lit. a, lit. b oraz lit. c ustawy z 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259) – dalej: p.p.s.a., skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia organu II instancji oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji.
Prawomocnym wyrokiem z 06.04.2023 r., sygn. akt II SA/Wr 54/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające jej postanowienie organu I instancji, aczkolwiek nie z powodów, na które zwrócono uwagę w skardze. Sąd nie zgodził się z organami nadzoru budowlanego w kwestii kwalifikacji spornego obiektu budowlanego, jako budynku w rozumieniu art. 3 pkt 2 u.p.b. W ocenie Sądu, pawilon handlowy, składający się z kontenera ustawionego na płytach betonowych, zakwalifikować należało, kierując się definicją zawartą w art. 3 pkt 5 u.p.b., jako tymczasowy obiekt budowlany. Sąd wskazał, że taka kwalifikacja, aczkolwiek nic nie zmienia w kwestii zastosowania art. 48 u.p.b., to ma o tyle znaczenie dla sprawy (uwzględniając złożony przez skarżącą wniosek o legalizację), że w przypadku obliczenia stawki opłaty legalizacyjnej na podstawie art. 59f u.p.b. przedmiotowy obiekt budowlany będzie zaliczony do kategorii VIII - inne budowle, gdzie współczynnik (k) wynosi 5,0, nie zaś tak jak przyjął DWINB w zaskarżonym postanowieniu, do kategorii XVII - budynki handlu, gastronomi, usług, gdzie współczynnik kategorii obiektu (k) wynosi 15,0. Sąd podzielił natomiast stanowisko organu odwoławczego, że adresatem nakazów orzekanych na podstawie art. 48, art. 49b, art. 50a i art. 51 u.p.b. powinien być ten spośród trzech ustawowo wymienionych podmiotów – inwestor, właściciel, zarządca obiektu budowlanego, który ma faktyczną możliwość wykonania nakazu, uwarunkowaną z zasady swobodnym dostępem do tego obiektu. Takim podmiotem w realiach sprawy, zwłaszcza uwzględniając fakt sprzedaży przez S. F. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą P. kontenera obywatelom Ukrainy, niewątpliwie pozostaje właściciel działki nr [...], którym jest skarżąca. Za znaczące dla sprawy Sąd uznał fakt złożenia przez skarżącą wniosku o legalizację. Według Sąd, biorąc pod uwagę treść art. 52 u.p.b., względy racjonalne i słusznościowe zdecydowały, że organ nadzoru budowlanego w toku całego postępowania prawidłowo zapewnił skarżącej czynny udział w postępowaniu, a finalnie skierował do niej postanowienie z art. 48 ust. 1 i ust. 3 u.p.b.
W powtórzonym postępowaniu J. W. pismem z 16.10.2023 r. poinformowała PINB, że nieruchomość stanowiąca działkę nr [...] została zbyta. Pismem z 25.10.2023 r. PINB zwrócił się o wskazanie nowego właściciela. Pismem z 28.11.2023 r. M. sp. z o. o. z siedzibą przy ul. [...] w Z. poinformowała, że jest nowym właścicielem terenu. PINB przeprowadził w dniu 06.03.2024 r. oględziny, w wyniku których stwierdził brak zmian w stosunku do wcześniejszych ustaleń. Stwierdzono, że w obiekcie pawilonu handlowego działa kantor wymiany walut oraz prowadzona jest sprzedaż papierosów.
Postanowieniem z 12.04.2022 r. (nr 2/2024), wydanym na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 3 u.p.b., PINB wstrzymał prowadzone roboty budowlane polegające na budowie pawilonu handlowego na działce położonej w Z. przy ul. [...], nr ewidencyjny [...] (kantor) oraz poinformował M. Sp. z o.o. o możliwości złożenia wniosku o legalizację tego obiektu budowlanego oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego.
Powyższe postanowienie zostało oprotestowane zażaleniem przez M. sp. z o.o. Zarzucono w nim organowi I instancji naruszenie przepisów procedury administracyjnej, tj. art. 28 k.p.a. w zw. z art. 48 i 52 u.p.b. poprzez uznanie spółki jako strony postępowania i nałożenie na nią obowiązków określonych w postanowieniu. Ponadto podniesiono zarzut naruszenia art. 48 w zw. z art. 52 u.p.b. poprzez błędną wykładnię i ustalenie, że obowiązek można nałożyć na spółkę jako właściciela nieruchomości, pomimo iż nie jest ona inwestorem i możliwym jest nałożenie na inwestora tegoż obowiązku.
Postanowieniem z 11.06.2024 r. (nr 645/2024) DWINB utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z 20.03.2024 r. Organ II instancji odnosząc się do zarzutów zażalenia powołał się na ocenę prawną i wskazania dotyczące dalszego postępowania wynikające z prawomocnego wyroku WSA we Wrocławiu z 06.04.2023r., sygn. akt II SA/Wr 54/23. Sąd w tym wyroku podzielił stanowisko organu odwoławczego, że adresatem nakazów orzekanych na podstawie art. 48, art. 49b, art. 50a i art. 51 u.p.b. powinien być ten spośród trzech ustawowo wymienionych podmiotów - inwestor, właściciel, zarządca obiektu budowlanego, który ma faktyczną możliwość wykonania nakazu, uwarunkowaną z zasady swobodnym dostępem do tego obiektu. Takim podmiotem w realiach sprawy, zwłaszcza uwzględniając fakt sprzedaży kontenera obywatelom Ukrainy, niewątpliwie pozostaje właściciel działki nr [...], którym jest skarżąca. Mając powyższe na względzie DWINB stwierdził, że Sąd uznał za zasadne skierowanie kwestionowanego postanowienia do właściciela działki nr [...].
Z postanowieniem DWINB nie zgodziła się M. sp. z o.o. z/s w Z., zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika, który złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Autor skargi zarzucił DWINB naruszenie: 1) art. 28 k.p.a. w zw. z art. 48 i 52 u.p.b. poprzez uznanie spółki jako strony postępowania i nałożenie na nią obowiązków określonych w postanowieniu; 2). art. 48 w zw. z art. 52 u.p.b. poprzez błędną wykładnię i ustalenie, że sporny obowiązek można nałożyć na spółkę jako właściciela nieruchomości, pomimo iż nie jest ona inwestorem i możliwym jest nałożenie na inwestora tegoż obowiązku. Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skargi wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu I instancji.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że w toku prowadzonego postępowania spółka informowała, że nie rozpoczęła inwestycji polegającej na budowie pawilonu handlowego na działce nr [...]. W dniu 02.09.2019 r. podpisała umowę najmu działki z S. F. Umowa została zawarta na czas nieoznaczony i nie została rozwiązana. Wszelkie prace wykonywane na spornej działce były wykonywane przez najemcę lub podmioty działające w jego imieniu, dlatego też nie sposób zgodzić się z tym, aby skarżącej spółce przysługiwał w ogóle status strony w niniejszym postępowaniu. Skoro inwestorem był S. F., to on powinien być adresatem decyzji. Jeśli jak twierdzi organ nie można skontaktować się z właścicielami kontenera, to i tak inwestorem jest najemca. Ponadto autor skargi wskazał na brak wykazania przez organ, aby nie mógł skontaktować się z właścicielami kontenera, nie udowodnił w żadnej mierze, aby było to niemożliwe. Organ wskazuje jedynie, że obecnie właścicielem jest obywatel Ukrainy, co nie ma żadnego znaczenia w sprawie. Organ powinien ustalić kto jest właścicielem i próbować się z nim kontaktować, okoliczność iż na terenie Ukrainy trwa wojna jest o tyle nieistotne, że nie obejmuje ona całego terytorium Ukrainy, a jej ok. 10%, a na pozostałym terytorium poza strefą przyfrontową działa poczta i inne instytucje państwa. Powołując się na brzmienie art. 52 u.p.b., obowiązujące w dacie wszczęcia postępowania i mające zastosowanie do niniejszej sprawy, zdaniem strony skarżącej, nie pozostawia ono wątpliwości odnośnie podmiotu, który powinien być adresatem tychże obowiązków.
DWINB w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) – dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.).
Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była zgodność z prawem postanowienia DWINB o utrzymaniu w mocy postanowienia PINB w Z. w przedmiocie wstrzymania prowadzenia robót budowlanych polegających na budowie pawilonu handlowego (kantoru) na działce położonej w Z. przy ul. [...], nr ewidencyjny [...] oraz poinformowania M. sp. z o.o. o możliwości złożenia wniosku o legalizację tego obiektu budowlanego oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego.
Jedyna kwestia, jaka ujawniła się na tle niniejszej sprawy, dotyczy oceny, czy w toku prowadzonego postępowania legalizacyjnego dotyczącego budowy pawilonu handlowego na działce nr [...], prawidłowo adresatem postanowienia, o którym mowa w art. 48 ust. 1 u.p.b., a w konsekwencji czego również podmiotem legitymowanym do złożenia wniosku o legalizacji, uczyniono skarżącą spółkę, jako właściciela działki nr [...].
Należy podkreślić, że w granicach sprawy WSA we Wrocławiu wydał w dniu 06.04.2023 r., sygn. akt II SA/Wr 54/23 prawomocny wyrok, co determinuje niniejsze postępowanie, ponieważ zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Sąd w przywołanym wyroku przesądził, że adresatem nakazów orzekanych na podstawie art. 48, art. 49b, art. 50a i art. 51 u.p.b. powinien być ten spośród trzech ustawowo wymienionych w art. 52 u.p.b. podmiotów – inwestor, właściciel, zarządca obiektu budowlanego, który ma faktyczną możliwość wykonania nakazu, uwarunkowaną zasadą swobodnego dostępu do tego obiektu. Takim podmiotem w realiach sprawy, uwzględniając fakt sprzedaży przez S. F. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą P. kontenera obywatelom Ukrainy, Sąd uznał właściciela działki nr [...], którym w dacie orzekania była J. W. Za znaczące dla sprawy Sąd uznał przy tym fakt złożenia przez J. W. wniosku o legalizację.
W sprawie nie jest kwestionowane, że aktualnym właścicielem działki nr [...], na której znajduje się sporny pawilon handlowy, jest spółka M. sp. z o.o. Z przedłożonej do akt sądowych informacji z rejestru przedsiębiorców wynika, że udziałowcami wskazanej spółki jest J. W. (800 udziałów) i M. W. (200 udziałów). Spółka nabyła własność działki od poprzedniego właściciela, którym była J. W.
Zgodnie z art. 52 u.p.b., w brzmieniu mającym zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51.
Zdaniem Sądu, orzekające w sprawie organy dokonały wystarczających dla podjęcia rozstrzygnięcia ustaleń, kierując się przy tym oceną prawną i wskazaniami Sądu przedstawionymi w wyroku z 06.04.2023 r., sygn. akt II SA/Wr 54/23. Przyznając zatem, że jest zasadą, iż adresatem postanowienia i obowiązku z art. 48 ust. 1 u.p.b. powinien być w pierwszej kolejności inwestor, to jednak zasada ta może zostać przełamana w wypadku zakończenia robót budowlanych lub w przypadku, gdy wykonanie postanowienia przez inwestora jest niemożliwe. Zadaniem organu nadzoru budowlanego jest w takich przypadkach ustalenie danych właściciela lub współwłaścicieli obiektu (tak wyroki: WSA w Bydgoszczy z 03.11.2022 r., sygn. akt II SA/Bd 896/22, WSA w Rzeszowie z 08.03.2023 r., sygn. akt II SA/Rz 677/22, WSA w Kielcach z 03.11.2021 r., sygn. akt II SA/Ke 725/21). Na potrzebę zastosowania przedstawionej wykładni na tle obowiązującego aktualnie brzmienia art. 52 ust 1 u.p.b. zwrócił uwagę NSA w wyroku z 16.07.2024 r., sygn. akt II OSK 1328/23.
Rozpoznając niniejszą skargę Sąd miał zatem na względzie konkretne, indywidualne okoliczności sprawy. Nie ma bowiem żadnych wątpliwości i wynika to ze zgromadzonego materiału dowodowego, że pawilon handlowy jest użytkowany, prowadzona jest w nim działalność kantoru wymiany walut oraz sprzedaż papierosów. W tej sytuacji, pomimo że strony postępowania mogą twierdzić inaczej, w aktualnym stanie faktycznym sprawy adresatem zaskarżonego postanowienia powinien być właściciel działki nr [...]. Tylko on daje gwarancję wykonania ewentualnego nakazu rozbiórki, uwarunkowanego zasadą swobodnego dostępu do tej nieruchomości, gdyby nie został złożony wniosek o legalizację.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.