II SA/Wr 61/01

II SA/Wr 61/01 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2004-02-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2001-01-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anna Moskała
Barbara Adamiak /przewodniczący sprawozdawca/
Bogumiła Kalinowska
Symbol z opisem
605  Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Hasła tematyczne
Ewidencja ludności
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Powołane przepisy
Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
art. 9 ust. 2, art. 15 ust. 2
Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA del. do WSA - Barbara Adamiak (sprawozdawca), Sędzia NSA del. do WSA - Anna Moskała, Asesor WSA - Bogumiła Kalinowska, Protokolant - Iwona Procajło, po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania A. K. z pobytu stałego w lokalu przy ul. G. [...]we W. I. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję organu I instancji II. Zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz strony skarżącej kwotę 10 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania III. Odstępuje od orzeczenia o wykonaniu zaskarżonej decyzji
Uzasadnienie
Prezydent W. decyzją z [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. 1984, nr 32, poz. 174 ze zm.), odmówił wymeldowania A. K. z pobytu stałego w lokalu przy ul. G. [...] we W. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...] J. R. wystąpiła z wnioskiem o wymeldowanie wnuczki – A. K. z lokalu przy ul. G. [...] we W. W uzasadnieniu podniosła, że mimo zameldowania na pobyt stały w jej mieszkaniu, we wrześniu 1994r. wnuczka zamieszkiwała w dalszym ciągu u swojej matki i dopiero od połowy marca 1999r. przebywała w lokalu wnioskodawczyni. Przesłuchana do protokołu w charakterze strony J.R. potwierdziła, że A. K. w dacie zameldowania, tj. w dniu [...], nie zamieszkała w przedmiotowym lokalu i nie wniosła żadnych swoich rzeczy osobistych. Jednocześnie J.R. zmieniła swoje żądanie i wystąpiła o anulowanie zameldowania wnuczki w swoim mieszkaniu. Przesłuchani do sprawy świadkowie potwierdzili fakt, że A.K. w dacie zameldowania, tj. w dniu [...] nie zamieszkała w lokalu przy ul. G. [...] lecz w dalszym ciągu mieszkała z matką w lokalu przy ul. G. [...] we W. W mieszkaniu babki przy ul. G. [...]zamieszkała dopiero w marcu 1999r.
W dniu [...] wystosowano pismo do A.K. przebywającej w Ośrodku dla Osób Uzależnionych w N.D., w którym poinformowano o toczącym się postępowaniu o anulowanie jej zameldowania i poczynionych w toku postępowania ustaleniach. Mimo prośby o ustosunkowanie się do sprawy, do dnia [...] A. K. nie nadesłała żadnych wyjaśnień.
Rozpatrując sprawę organ brał pod uwagę stan faktyczny istniejący w czasie dokonywania zameldowania A. K. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z dnia 10.04.1974r. (tekst jednolity - Dz. U. Nr 32, poz. 174 z 1984r.), "pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania". Z uwagi na to, że A. K. nie zamieszkała w przedmiotowym lokalu w dacie zameldowania, dokonana czynność materialno-techniczna polegająca na dokonaniu wpisu o zameldowaniu na pobyt stały, była nieprawidłowa. W tej sytuacji wydana została decyzja o anulowaniu zameldowania A. K. na pobyt stały w lokalu przy ul. G. [...]we W.
Od decyzji tej odwołała się A. K. a Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., decyzją z dnia [...] nr [...], uchyliło decyzję o anulowaniu zameldowania. W uzasadnieniu podniesiono m.in., że jeśli nawet przyjąć, że A. K. nie zamieszkała w lokalu przy ul. G. [...] w dniu zameldowania, to zamiar ten ziściła później, dlatego w takiej sytuacji wyłączona jest możliwość wydania decyzji kasującej zameldowanie, natomiast możliwe jest rozpatrzenie podstaw wydania decyzji o wymeldowaniu.
W myśl art. 15 ust. 2 ustawy, właściwy organ wydaje z urzędu lub na wniosek strony decyzję o wymeldowaniu osoby, która:
1. utraciła uprawnienia do przebywania w lokalu i lokal ten opuściła bez wymeldowania albo
2. bez wymeldowania opuściła lokal i nie przebywa w nim przez okres co najmniej 6 miesięcy a nowego miejsca pobytu nie można ustalić
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie, ustalono następujący stan faktyczny:
Najemcą lokalu przy ul. G. [...] we W. jest J.R. W dniu [...] zameldowała w swoim mieszkaniu wnuczkę A. K., która miała się nią opiekować. Wnuczka nie zamieszkała jednak w mieszkaniu przy ul. G. [...], lecz nadal przebywała z matką w lokalu przy ul. G. [...]. Dopiero w marcu 1999r. zamieszkała w przedmiotowym lokalu. Kilkakrotnie podejmowała leczenie odwykowe w różnych ośrodkach. Od dnia [...] przebywa w Ośrodku dla Osób Uzależnionych w N. D.
Po rozpatrzeniu sprawy z powództwa J.R. o eksmisję, Sąd Rejonowy dla W.-K. Wydział I Cywilny wydał w dniu [...] wyrok zaoczny - sygn. akt [...], nakazujący A. K. opuszczenie, opróżnienie i wydanie J. R. lokalu przy ul. G. [...]we W. Wyrok eksmisyjny nie został wykonany.
Z wyjaśnień A. K. zawartych w piśmie z dnia [...] wynika, że od [...] przebywa w Ośrodku dla Osób Uzależnionych w N. D., gdzie realizuje długoterminowy program leczenia odwykowego oraz, że podjęła naukę w Liceum Ogólnokształcącym w Z. G. W w/w piśmie A. K. wyraziła wolę powrotu do dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Bezsporne w sprawie jest. że A. K. zamieszkiwała w przedmiotowym lokalu. Strony przyznają to zgodnie, różnią się jedynie co do daty zamieszkania.
W tym stanie rzeczy, biorąc pod uwagę opisane fakty nie można uznać, że A.K. spełniła łącznie przesłanki określone w pierwszej lub drugiej części art. 15 ust. 2 powołanej na wstępie ustawy, bowiem mimo utraty uprawnienia do przebywania w lokalu ( wyrok eksmisyjny), nie opuściła dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu tego przepisu, a nowe miejsce jej pobytu jest znane. Jej pobyt w Ośrodku dla Osób Uzależnionych, jest uzasadniony podjęciem i kontynuowaniem leczenia odwykowego i ma charakter czasowy. Natomiast zameldowanie na pobyt stały w lokalu przy ul. G. [...] we W. jest zgodne z jej wolą.
Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje, że ustawodawca nie precyzuje pojęcia "opuszcza", ale należy przez to rozumieć dobrowolne wyprowadzenie się z dotychczasowego miejsca stałego pobytu bez dopełnienia formalności meldunkowych. Pojęcie "opuszczenia" zawiera w sobie element woli osoby, która w opuszczonym przez siebie miejscu nie zamierza nadal przebywać, (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Oddział Zamiejscowy we Wrocławiu - sygn. nr SA/Wr 1444/97).
J.R. wniosła od decyzji odwołanie. Wywodziła, że A. K. nie mieszka w lokalu, nie ma w lokalu jej rzeczy. [...] zabrała wszystkie rzeczy i wyjechała do Ośrodka dla Osób Uzależnionych w N. D. W sprawie zapadł wyrok eksmisyjny. Komornik poinformował ją, że z uwagi na to, że A.K. opuściła lokal i wzięła wszystkie rzeczy sprawa eksmisji zostanie umorzona. Nie wystąpiła do komornika z uwagi na koszty egzekucji, które trudno jej ponosić z emerytury.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. 1984, nr 32, poz. 174 ze zm.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że w rozpoznawanej sprawie J. R. zwróciła się w dniu [...] z wnioskiem o wymeldowanie z mieszkania, którego jest najemcą, swojej wnuczki A. K. Uzasadniając wniosek J. R. wyjaśniła m.in., że wnuczka została zameldowana w jej mieszkaniu w marcu 1994r., ale faktycznie zamieszkała w nim dopiero w przełomie 1999r. Argumentacja wniosku skoncentrowana została na uciążliwościach związanych z przebywaniem A. K. w przedmiotowym mieszkaniu wynikających z faktu, że jest ona od kilku lat uzależniona od narkotyków, a podejmowane przez nią dotychczas próby leczenia okazały się nieskuteczne z powodu przerywania terapii i opuszczania ośrodków. Opisując sytuacje domowe, powodowane niewłaściwym czy nawet agresywnym zachowaniem A.K., wnioskodawczyni podała, że wpłynęły one w znacznym stopniu na pogorszenie się jej stanu zdrowia. Zmuszały też wnioskodawczynię do informowania o zachowaniu wnuczki i wywoływanych przez nią incydentach Policji, która kilkakrotnie podejmowała interwencje. W zakończeniu uzasadnienia wniosku J.R. wyjaśniła, że wobec A. K. orzeczona została wyrokiem Sądu Rejonowego dla W. – K. z dnia [...] (sygn. akt [...]) eksmisja z lokalu położonego przy ul. G. [...] we W., a ona sama od [...] przebywa w Ośrodku dla Osób Uzależnionych w N. D.
Organ pierwszej instancji prowadzący postępowanie w sprawie, po dokonaniu oceny wszystkich okoliczności orzekł w dniu [...] o anulowaniu czynności materialno-technicznej w postaci przyjęcia i zarejestrowania zgłoszenia pobytu stałego A. K. w lokalu przy ul. G. [...]we W.
Zasadność tego rozstrzygnięcia została zakwestionowana przez A.K. Po rozpatrzeniu wniesionego przez nią odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżone nim orzeczenie, przekazując jednocześnie sprawę do ponownego rozpatrzenia i dopatrując się przy tym podstaw do rozważenia możliwości ewentualnego orzeczenia o wymeldowaniu A. K. z przedmiotowego lokalu.
Organ pierwszej instancji uwzględniając tę sugestię przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, decyzją opisaną na wstępie odmówił wymeldowania A.K. z pobytu stałego w lokalu przy ul. G. [...]we W. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ orzekający opisał stan faktyczny uwzględniony w poprzednio prowadzonym postępowaniu, a następnie przedstawił okoliczności uzasadniające obecnie podjętą czynność orzeczniczą, przy tym - w odniesieniu do treści art. 15 ust. 2 powołanej na wstępie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych - że A. K. nie spełnia warunków ustawowo wymaganych dla wymeldowania. Wyjaśniając przesłanki, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy organ sprecyzował, że A. K., wobec której sąd powszechny orzekł eksmisję z przedmiotowego lokalu, utraciła wprawdzie uprawnienie do przebywania w nim, ale opuszczenie lokalu w celu podjęcia leczenia w specjalistycznym ośrodku nie miało cechy dobrowolności, niezbędnej dla wydania orzeczenia zgodnego z żądaniem wniosku i odpowiadającego trybowi określonemu w art. 15 ust. 2 zdanie pierwsze powoływanej wcześniej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Równocześnie, oceniając okoliczności sprawy organ pierwszej instancji wyeliminował możliwość orzeczenia o wymeldowaniu A.K. przy zastosowaniu przepisu art. 15 ust. 2 zdanie drugie omawianej regulacji.
W odwołaniu wniesionym od opisanej wyżej decyzji J.R. stwierdziła, iż w jej ocenie w sprawie spełnione zostały warunki do wydania orzeczenia o wymeldowaniu, bowiem A. K. utraciła uprawnienie do przebywania w mieszkaniu oraz opuściła je dobrowolnie i bez wymeldowania. Podkreślając konieczność wymeldowania A. K. z lokalu, w którym sama zamieszkuje wskazała ponownie na uciążliwości wynikające z trybu życia prowadzonego przez wnuczkę. Zwróciła też uwagę na bliskość przedmiotowego lokalu oraz dworców PKP i PKS, stanowiących skupisko narkomanów, sugerując przy tym potrzebę izolowania wnuczki – np. poprzez wymeldowanie - od takich środowisk. W tym kontekście wnioskodawczyni stwierdziła też, że wymeldowanie wnuczki z przedmiotowego lokalu i świadomość, że nie ma gdzie wrócić w razie przerwania leczenia, zmusi ją do jego kontynuowania i pozostania w ośrodku.
W uzasadnieniu odwołania J. R. opisała też zdarzenia zaistniałe przed wyjazdem A. K. do Ośrodka dla Osób Uzależnionych oraz własne działania zmierzające do wykonania wyroku eksmisyjnego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze podejmując orzeczenie w sprawie miało na względzie następujące okoliczności faktyczne i prawne, czynność wymeldowania objęta jest regulacją zawartą w powoływanej wcześniej ustawie o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Ze sformułowanych w tym akcie warunków wymaganych do podjęcia skutecznie czynności wymeldowania wynika, że ustawodawca dopuszcza ją w dwóch alternatywnie określonych sytuacjach, przy czym w każdej zastrzega konieczność wystąpienia łącznie dwóch przesłanek. Są nimi (zgodnie z art. 15 ust. 2) w pierwszej sytuacji: utrata uprawnień do przebywania w lokalu (pomieszczeniu) i opuszczenie bez wymeldowania dotychczasowego miejsca pobytu stałego, a w drugiej sytuacji opuszczenie bez wymeldowania dotychczasowego miejsca pobytu stałego i nieprzebywanie w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy z jednoczesnym brakiem możliwości ustalenia nowego miejsca pobytu takiej osoby. Ta druga sytuacja nie ma zastosowania w sprawie, bowiem miejsce pobytu A.K. jest znane.
Rozważając zaś pierwszą sytuację należy uznać, że - zgodnie z zarzutem odwołania i oceną organu pierwszej instancji – A. K. z dniem uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego dla W.-K., nakazującego jej opuszczenie lokalu położonego we W. przy ul. G. [...], utraciła uprawnienie do przebywania w nim. Zaistnienie tego warunku nie uprawnia jednak do podjęcia skutecznie czynności wymeldowania, bowiem nie jest wystarczającym elementem sytuacji faktycznej wskazanej przez ustawodawcę w hipotezie omawianego przepisu.
Ustawodawca uzależnia możliwość wydania decyzji o wymeldowaniu od
jednoczesnego opuszczenia lokalu bez wymeldowania, natomiast orzecznictwo i doktryna wymagają bezwzględnie dla sposobu opuszczenia lokalu cechy dobrowolności. W ocenie Kolegium okoliczności istniejące w rozpoznawanej sprawie nie pozwalają na przyjęcie takiej kwalifikacji (tj. dobrowolności) dla opuszczenia lokalu przez A. K. Zważyć bowiem należy, że jest ona osobą uzależnioną od narkotyków, a opuszczenie lokalu wynikało z potrzeby podjęcia leczenia w wyspecjalizowanym ośrodku. Nie można zatem - zdaniem Kolegium - dla takiej sytuacji i wynikającego z niej zachowania zastosować kategorii dobrowolności. Swoboda zachowania jest bowiem ograniczona i zdeterminowana wolą podjęcia leczenia, którego specyfika wyklucza przeprowadzenie go w warunkach domowych. W ocenie Kolegium dla A.K. zamiar, a raczej świadoma konieczność poddania się terapii w odległym od miejsca zamieszkania, wydzielonym ośrodku, stanowiły rodzaj przymusu, pozbawiającego jej zachowanie, polegające na opuszczeniu miejsca pobytu stałego znamion dobrowolności. W tych okolicznościach w świetle wymogu zawartego w art. 15 ust. 2 (zdanie pierwsze) powoływanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy wyeliminować możliwość wymeldowania A. K. w oparciu o wskazany wyżej przepis. W aktualnie istniejących w sprawie warunkach faktycznych i prawnych całkowicie uzasadnione jest stwierdzenie organu pierwszej instancji, że A. K. nie spełnia przesłanek określających dwa odrębne stany faktyczne unormowane w art. 15 ust. 2 przedmiotowej ustawy, które pozwalają na podjęcie decyzji o wymeldowaniu.
Kolegium uznało też za celowe zwrócić uwagę, że - wbrew sugestiom odwołującej - pobyt w ośrodku leczenia uzależnień nie może mieć charakteru stałego. Jest obliczony na czas skutecznej terapii, której - jak wynika z pisma pracownika socjalnego Ośrodka dla Osób Uzależnionych w N. D. z dnia [...]. - niezbędnym elementem jest posiadanie stałego pobytu (i zameldowania) umożliwiającego readaptację po zakończeniu procesu leczenia odwykowego i rehabilitacji społecznej w ośrodku.
Niezależnie od tego konieczne - zdaniem Kolegium - jest wyjaśnienie, że obowiązująca ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych, której przepisy stanowią materialnoprawną podstawę orzekania w sprawach dotyczących wymeldowania, formułuje przesłanki tej czynności w sposób jednoznaczny i kategoryczny, co oznacza, że ustawodawca nie zezwala na uwzględnienie przy orzekaniu o wymeldowaniu żadnych okoliczności, które nie zostały wskazane w art. 15 ust. 2. Stosowanie innych, dodatkowych kryteriów jest niedopuszczalne i byłoby działaniem niezgodnym z prawem. Z tych względów nie są istotne w rozpoznawanej sprawie okoliczności wynikające z trybu życia A. K. i jej negatywnych zachowań, które były zapewne uwzględnione przez sąd powszechny przy orzekaniu eksmisji.
J. R. wniosła na decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zarzuca, że organ odwoławczy wadliwie przyjął, iż do wymeldowania niezbędne jest dobrowolne opuszczenie lokalu. Kolegium nie zastosowało prawidłowo przesłanek merytorycznych wskazanych w przepisie prawa.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazało, że wnosząc o oddalenie ma na względzie okoliczności faktyczne i prawne. Argumentacja skargi oparta jest na zarzucie dokonana przez Kolegium w sposób niewłaściwy oceny zachowania A.K., polegającego na opuszczeniu lokalu przy ul. G. [...]we W., poprzez przyjęcie, że nie było ono dobrowolne. Kwestionując prawidłowość rozważań Kolegium w tym zakresie, Skarżąca wskazuje na dobrowolny charakter leczenia w specjalistycznych ośrodkach odwykowych, co pozwala na opuszczenie ich w każdym czasie.
Należy zatem wyjaśnić, że ocena Kolegium, dotycząca możliwości kwalifikowania zachowania A.K. jako dobrowolne lub przymusowe, ograniczona została do faktu opuszczenia przez nią przedmiotowego lokalu, jako faktu istotnego w sprawie. Dobrowolność pobytu w ośrodku odwykowym - nie kwestionowana przez Kolegium - pozostała natomiast poza sferą rozważań i oceny, albowiem nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Ponadto - w ocenie Kolegium - nie jest zasadny zarzut pominięcia przy orzekaniu przesłanek merytorycznych. Czynności prowadzone w odwoławczym postępowaniu rozpoznawczym miały na celu wyjaśnienie, czy w świetle obowiązujących przepisów prawa, a w szczególności przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zasadne i prawidłowe byłoby orzeczenie wymeldowania A.K. z pobytu stałego w lokalu przy ul. G. [...] we W.
Eliminując możliwość orzekania w sprawie w oparciu o przepis art. 15 ust. 2 zdanie drugie powoływaną wyżej ustawy, Kolegium rozważyło okoliczności sprawy w odniesieniu do przepisu art. 15 ust. 2 zdanie pierwsze tej regulacji, uwzględniając przy tym - co wyjaśniło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - wymogi orzecznictwa i doktryny. Kolegium uznając, że opuszczenie lokalu przez A. K. odbyło się w warunkach ograniczonej swobody i zdeterminowania wolą podjęcia leczenia, nie przyjęło dla niego cechy dobrowolności, niezbędnej dla dokonania wymeldowania w trybie wskazanego wcześniej przepisu.
Kolegium dokonując takiej oceny rozważanej okoliczności podporządkowało się obowiązkowi ustalenia w sprawie prawdy obiektywnej i obowiązkowi wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, ustanowionym w art. 7 i art. 77 § 1 kpa oraz skorzystało z prawa do jego swobodnej oceny - gwarantowanego art. 80 kpa.
Działając w tak określonych warunkach formalno-prawnych Kolegium uznało, że opuszczenie lokalu przy ul. G. [...] we W. przez A.K. w celu poddania się terapii w specjalistycznym ośrodku leczenia uzależnień nie było zachowaniem dobrowolnym.
Niewłaściwie też - w ocenie Kolegium - skarżąca posługuje się argumentem o naruszeniu przez Kolegium przy orzekaniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, podważając jednocześnie zasadność i logikę stwierdzenia użytego przez Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, z którego wynika, że ustawodawca nie zezwala na uwzględnienie przy orzekaniu o wymeldowaniu żadnych okoliczności, które nie zostały wskazane w powołanym wyżej przepisie.
Kolegium uznało za konieczne wyjaśnić, że wskazując na tę okoliczność - co wynika z kolejnych zdań uzasadnienia kwestionowanego aktu - zamierzało jedynie poinformować, że wszelkie uciążliwości związane z przebywaniem
A. K. w mieszkaniu przy ul. G. [...] we W. nie mogą zostać uwzględnione jako okoliczności istotne, a zatem mające wpływ na rozstrzygnięcie, w postępowaniu dotyczącym jej wymeldowania z pobytu stałego w tym lokalu.
Kolegium podtrzymuje w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i z tych względów oraz wobec okoliczności przedstawionych powyżej, wnosi o oddalenie skargi.
W piśmie procesowym z [...] J.R. wnosiła o uwzględnienie skargi. Zarzuciła, że Kolegium wprowadziło przesłanki poza prawne, polegające na subiektywnej ocenie zachowania A. K. Zarzuca naruszenie zasady ogólnej prawdy obiektywnej w zakresie opuszczenia dobrowolnego lokalu przez A. K.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 powołanej ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Określone w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) podstawy prawne uwzględnienia skargi ograniczone zostały do naruszenia prawa, a zatem kontrolując decyzję administracyjną sąd bada zgodność z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego.
Podstawą materialnoprawną rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy będącej przedmiotem zaskarżonej decyzji administracyjnej jest art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. 2001, nr 87, poz. 960 ze zm.), który stanowi "Organ gminy wydając na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić". Podstawę rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy była pierwsza norma prawna zawarta w art. 15 ust. 2 powołanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wymeldowanie na tej podstawie jest uzależnione od łącznego spełnienia dwóch przesłanek: - po pierwsze, przesłanki utraty uprawnienia do przebywania w lokalu, przy czym w aktualnie obowiązującym stanie prawnym należy uwzględnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 27 maja 2002r. K 20/01, w którym orzeczono, że "Art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. 2001r. Nr 87, poz. 960 i Nr 110, poz. 1189): a) jest niezgodny z art. 52 ust. 1, art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej"; - po drugie, przesłanki bez wymeldowania się opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Przy ustaleniu wystąpienia tej przesłanki organ związany jest przepisami prawa procesowego, a zwłaszcza zasadą ogólną prawdy obiektywnej, ustanowioną w art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego. Art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego nakłada na organ administracji publicznej obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W tym celu organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego).
Ustalenie spełnienia w sprawie drugiej przesłanki organ związany był bezwzględnie wyrokiem Sądu Rejonowego dla W. –K. Wydział I Cywilny z 20 stycznia 2000r. sygn. akt [...] o eksmisji, w którym nakazano A. K. opuszczenie i opróżnienie i wydanie J. R. lokalu przy ul. G. [...]we W. Organ administracji publicznej nie ma właściwości do podważenia mocy wyroku sądowego. Wyrok eksmisyjny może zostać wykonany dobrowolnie, w przeciwnym razie jest podstawą do podjęcia egzekucyjnego postępowania cywilnego. Prowadzenie przez organ administracji publicznej postępowania wyjaśniającego w zakresie dobrowolnego opuszczenia lokalu w przypadku gdy zapadł prawomocny wyrok sadowy stanowi naruszenie art. 365 § 1 kodeksu postępowania cywilnego, który stanowi "Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby". Prowadzenie zatem w tym zakresie postępowania, dokonania ustaleń co do charakteru opuszczenia lokalu i zamiaru powrotu do lokalu narusza moc prawną podjętego wyroku sądowego.
W sprawie organ obowiązany był ustalić wyłącznie czy A. K. opuściła lokal bez wymeldowania. Z akt sprawy wynika, że pomiędzy stronami jest bezsporne, że A.K. opuściła lokal. Wprowadzenie przesłanki dobrowolności opuszczenia lokalu przy prawomocnym wyroku sądu o eksmisji z lokalu A. K. stanowi naruszenie prawa materialnego. Stanowi naruszenie zasady ogólnej pogłębiania zaufania do organów państwa (art. 8 kodeksu postępowania administracyjnego), przez podważenie przez organ administracji publicznej mocy prawomocnego wyroku sądu powszechnego. W sytuacji gdyby nie było oczywiste, bezsporne pomiędzy stronami, że do opuszczenia lokalu nie doszło organ administracji publicznej obowiązany byłby do pouczenia skarżącej, że warunkiem podjęcia decyzji o wymeldowaniu jest doprowadzenie do wykonania wyroku eksmisyjnego. Dobrowolne jednak wykonanie wyroku eksmisyjnego powoduje bezprzedmiotowość egzekucji. Stanowi wypełnienie przesłanki opuszczenia bez wymeldowania dotychczasowego miejsca pobytu stałego.
Organy orzekające w I i II instancji naruszyły art. 15 ust. 2 powołanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przez przyjęcie przesłanki dobrowolnego opuszczenia lokalu jako warunku obowiązującego przy podjęciu decyzji, prowadząc do podważenia mocy prawnej wyroku sądu powszechnego, co stanowi naruszenia art. 365 § 1 kodeksu postępowania cywilnego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd orzekł jak w sentencji.
O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Odstąpiono od orzekania na podstawie art. 152 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z uwagi na brak w zaskarżonej decyzji rozstrzygnięcia o uprawnieniach i obowiązkach które byłyby przedmiotem wykonania.