II SA/Ke 391/24

II SA/Ke 391/24 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2024-09-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono sprzeciw
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 138 par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151a par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Banach (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 września 2024 r. sprawy ze sprzeciwu Budownictwa Drogowego "BUDAR" sp. z o.o. w Królewcu Poprzecznym od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2024 r. [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań oddala sprzeciw.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 20 czerwca 2024 r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania Budownictwa Drogowego "BUDAR" Sp. z o.o. w Królewcu Poprzecznym (zwanego dalej "Spółką"), działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy M. z 31 stycznia 2024 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia polegającego na: "Przetwarzaniu odpadów budowlanych" na działce nr ewid.[...], obręb P., gm. M..
W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Kolegium zaznaczyło, że niniejsza sprawa była już rozpoznawana zarówno przez organ pierwszej instancji, jak i przez organ odwoławczy, który ostatnio decyzją z 13 lipca 2023 r. uchylił w całości decyzję Wójta o odmowie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację ww. przedsięwzięcia. Kolegium wskazało, że Wójt po raz kolejny odmówił wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację spornego przedsięwzięcia, wskazując na mało wyczerpującą analizę zawartą w raporcie dotyczącą analizy możliwych konfliktów społecznych.
Rozpoznając odwołanie Spółki, Kolegium powołało się na treść art. 71 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2023 r., poz. 1094 ze zm., dalej "u.o.o.ś.") i wskazało, że planowana inwestycja na mocy postanowień § 2 ust. 1 pkt 47 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r., poz. 1839, "rozporządzenia") została zakwalifikowana do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko jako instalacja do przetwarzania w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 21 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach odpadów inne niż wymienione w pkt 41 i 46, w tym składowiska odpadów inne niż wymienione w pkt 41, mogące przyjmować odpady w ilości nie mniejszej niż 101 na dobę lub o całkowitej pojemności nie mniejszej niż 25 000 t, z wyłączeniem instalacji do wytwarzania biogazu rolniczego w rozumieniu art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz. U. z 2018 r. poz. 2389, ze zm.).
Jak podkreśliło Kolegium, przedmiotem przedsięwzięcia jest przetwarzanie odpadów innych niż niebezpieczne w procesie odzysku na działce nr ewid.[...], obręb P., gmina M.. Do wniosku inwestor przedłożył raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Powierzchnia działki inwestycyjnej wynosi 5,85 ha, na potrzeby przedsięwzięcia wydzielona zostanie powierzchnia do 0,8 ha. Według raportu teren przeznaczony pod inwestycję stanowią grunty orne (RVI) oraz łąki trwałe, położone w środkowej części działki inwestycyjnej. Dla terenu, na którym planowane jest planowane przedsięwzięcie, nie uchwalono miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Bezpośrednie sąsiedztwo terenu inwestycji stanowią m.in. tereny rolne, tereny zadrzewione i łąki. Najbliższe tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej zlokalizowane są w odległości ok. 240 m na wschód od granicy działki nr [...] i w odległości ponad 460 m od miejsca planowanych instalacji do przetwarzania odpadów innych niż niebezpieczne. Dojazd do zakładu odbywał się będzie z drogi powiatowej poprzez istniejącą drogę publiczną oznaczoną na mapie jako działka nr ewid.[...] i drogę wewnętrzna na działce inwestycyjnej.
Kolegium podkreśliło, że Wójt na podstawie art. 77 ust. 1 pkt 4 u.o.o.ś przedłożył organom raport w celu uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia. W trakcie trwania postępowania wpływały pisma mieszkańców wsi P. wyrażające sprzeciw wobec planowanej inwestycji. Z kolei postanowieniem z 15 lipca 2021 r. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody [...] Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. uzgodnił realizację przedsięwzięcia
i określił jej warunki. Postanowieniem z 7 września 2021 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. pozytywnie zaopiniował planowane przedsięwzięcie w zakresie ochrony zdrowia i życia ludzi i określił warunki jego realizacji. Postanowieniem z 12 września 2022 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w K. uzgodnił realizację i określił środowiskowe warunki dla realizacji przedsięwzięcia "Przetwarzanie odpadów budowlanych", planowanego przez Spółkę.
Następnie Wójt wezwał Spółkę do uzupełnienia raportu o analizę możliwych konfliktów społecznych. Z uwagi na fakt, że w ocenie Wójta inwestor dokonał niekompletnych uzupełnień w tym zakresie, Spółka została ponownie wezwana o uzupełnienie raportu. Powyższe było powodem odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
Analizując przedłożone akta sprawy, Kolegium oceniło, że Wójt naruszył zasady postępowania administracyjnego w sposób istotny, gdyż przed wydaniem kwestionowanej odwołaniem decyzji nie poinformował Spółki, że uzupełnienie raportu jest niewystarczające, a nadto czego w nim brakuje, aby był w ocenie organu kompletny i umożliwiał wydanie decyzji zgodnie z wnioskiem. Zdaniem Kolegium,
z uzasadnienia decyzji nie wynika, w jakim zakresie raport nie został uzupełniony w art. 66 ust. 1 pkt 15 ustawy i jakie ma to przełożenie na ocenę całego raportu, w świetle przesłanek warunkujących odmowę wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Ponadto analiza akt sprawy dokonana przez Wójta ograniczyła się do opisu przebiegu postępowania i zwrócenia uwagi na niewystarczający jego zdaniem zakres raportu dotyczący analizy możliwych konfliktów. Przy czym zadaniem Wójta powinna być analiza całego raportu w świetle obowiązujących przepisów. W ocenie Kolegium, Wójt nie rozpatrzył całego materiału dowodowego w sposób swobodny, ale dokonał wybiórczej oceny poszczególnych dowodów, co doprowadziło do błędnego uznania, że raport jest niespójny i niekompletny, a to z kolei doprowadziło do wydania bezzasadnej decyzji.
Kolegium stwierdziło, że rację ma Spółka, iż Wójt nie wykazał żadnej z negatywnych przesłanek umożliwiających mu wydanie decyzji o odmowie określenia środowiskowych uwarunkowań dla planowanej inwestycji. Nadto sprzeciw lokalnej społeczności nie stanowi normatywnej podstawy do odmowy wydania decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach jest decyzją związaną, to jest wydawaną w oparciu o przepisy prawa, które nie uwzględniają protestu społecznego jako kryterium jej wydania.
Zdaniem Kolegium, postępowanie zostało przez Wójta przeprowadzone z naruszeniem zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym ustanowionej w art. 7 k.p.a., a rozwiniętej w art. 77 § 1 k.p.a., zasady prawdy obiektywnej. Uchybiono również zasadzie swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Raport jest najważniejszym dowodem w sprawie i jego racjonalność, logiczność, obiektywizm przedstawionej przez inwestora argumentacji powinien być poddany wnikliwej analizie organu wydającego decyzję, w szczególności pod kątem zawartości wyszczególnionej w art. 66 u.o.o.ś. Raport powinien uwzględniać wszystkie potencjalne zagrożenia środowiskowe związane z realizacją planowanej inwestycji. Dokument ten winien być zatem wszechstronnie przeanalizowany przez organ wydający decyzję, czego w niniejszej sprawie zabrakło.
Mając na uwadze powyższe Kolegium uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez ten organ. Odnosząc się do żądania inwestora w zakresie wydania decyzji w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań dla planowanej inwestycji Kolegium wyjaśniło, że stanowiłoby to naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania z racji konieczności określenia po raz pierwszy warunków realizacji przedsięwzięcia.
Sprzeciw od powyższej decyzji organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wywiodło Budownictwo Drogowego "BUDAR" Sp. z o.o. w Królewcu Poprzecznym, zarzucając temu rozstrzygnięciu naruszenie art. 138 § 2 k.p.a poprzez wydanie decyzji kasatoryjnej, w sytuacji gdy konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy nie ma istotnego wpływu na jej rozstrzygnięcie.
W uzasadnieniu sprzeciwu Spółka podniosła w szczególności, że kasatoryjna decyzja Kolegium jest bezzasadna i winna zostać uchylona, bowiem działanie Wójta jest uporczywe i bezprawne, gdyż pomimo precyzyjnych wskazówek organu odwoławczego, wydał on bezprawną decyzję. Zdaniem Spółki, istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że Wójt ponownie wyda decyzję odmowną, pomimo iż jest to decyzja związana i nie ma do tego podstaw.
W ocenie Spółki, organ odwoławczy nie mógł zastosować art. 138 § 2 k.p.a. i wydać decyzji kasatoryjnej, bowiem nie zostały spełnione łącznie przesłanki tego przepisu. Z lektury uzasadnienia zaskarżonej decyzji jasno wynika, że Spółka winna otrzymać pozytywną decyzję środowiskową, jednak z nieznanych przyczyn Kolegium jej nie wydało. Kolegium wskazało, że z uzasadnienia decyzji Wójta nie wynika, w jakim zakresie raport nie został uzupełniony zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 15 u.o.o.ś.
i jakie ma to przełożenie na ocenę całego raportu, w świetle przesłanek warunkujących odmowę wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
Spółka podkreśliła, że sprzeciw lokalnej społeczności nie może być podstawą do wydania decyzji odmownej, a w ramach postępowania uzyskano wszelkie opinie i uzgodnienia niezbędne do wydania decyzji, która jest decyzją związaną, a bez wątpienia konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy nie ma jakiegokolwiek wpływu na jej rozstrzygnięcie. Ustawodawca bowiem precyzyjnie określił katalog okoliczności uzasadniających odmowę zgody na realizację przedsięwzięcia, a na gruncie tej sprawy żadna z tych okoliczności nie wystąpiła. Uzupełnienie raportu o analizę możliwych konfliktów społecznych jest całkowicie irrelewantne dla rozstrzygnięcia.
Wobec tego, zdaniem Spółki, konieczne jest wydanie przez Kolegium decyzji merytorycznej z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Organ odwoławczy w uzasadnieniu nie wskazał koniecznego do wyjaśnienia zakresu sprawy mającego wpływ na jej rozstrzygnięcie. Zważywszy na powyższe, Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, wymierzenie organowi grzywny oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W odpowiedzi na sprzeciw Kolegium wniosło o jego oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Zgodnie z art. 64d § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej "p.p.s.a." sprzeciw rozpoznany został na posiedzeniu niejawnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 1 § 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a., sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Stosownie do treści art. 64a p.p.s.a. od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Zgodnie z art. 151a § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając sprzeciw od decyzji, uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. Rozpoznając sprzeciw sąd ocenia więc jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., co wprost wynika z art. 64e p.p.s.a. Stosownie zaś do art. 151a § 2 p.p.s.a. w przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw.
Kontrola prawidłowości zaskarżonej decyzji w ramach rozpoznania sprzeciwu oznacza zatem konieczność dokonania oceny, czy w realiach konkretnej sprawy organ II instancji w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasatoryjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na decyzję kasacyjną będzie więc przede wszystkim ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., a więc odstąpienia od zasady ogólnej ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy albo zakończenia jej w inny sposób. Dokonując kontroli decyzji kasacyjnej sąd nie jest natomiast władny odnosić się do meritum sprawy w kierunku jej przesądzenia, skoro na skutek uchylenia decyzji organu I instancji sprawa wraca do merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem. Kognicja sądu administracyjnego przy rozpoznawaniu sprzeciwu – inaczej niż w przypadku skargi na decyzję wydaną na innej podstawie prawnej niż art. 138
§ 2 k.p.a. – jest bowiem ograniczona wyłącznie do badania przesłanek zastosowania tego właśnie przepisu.
Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy uwzględnić przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Organ odwoławczy może zatem wydać decyzję kasacyjną, gdy organ I instancji przy rozpatrywaniu sprawy nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ II instancji. Kasatoryjne rozstrzygnięcie może zapaść wyłącznie w sytuacji, gdy wątpliwości organu drugiej instancji co do stanu faktycznego nie da się wyeliminować w trybie art. 136 k.p.a. Jednocześnie należy zauważyć, że zgodnie z art. 64b § 3 p.p.s.a., w postępowaniu wszczętym sprzeciwem od decyzji przepisu art. 33 powołanej ustawy nie stosuje się. W art. 32 p.p.s.a. stanowi się, że w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi.
Z kolei w art. 33 p.p.s.a. wskazuje się, kto jeszcze jest lub może być uczestnikiem postępowania przed sądem administracyjnym na prawach strony. Wyłączenie stosowania art. 33 p.p.s.a. w postępowaniu przed sądem administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia sprzeciwu od decyzji oznacza więc, że stronami tego postępowania są jedynie wnoszący sprzeciw oraz organ administracji, którego działanie (wydanie decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.) jest przedmiotem sprzeciwu, gdyż uczestnikami na prawach strony w tym postępowaniu nie mogą być podmioty wymienione w art. 33 p.p.s.a. W związku z tym art. 64e p.p.s.a. oraz art. 151a p.p.s.a. należy wykładać w ten sposób, że określony w tych przepisach zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny na skutek sprzeciwu od decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. nie może obejmować oceny tej decyzji w takim zakresie, w jakim przesądzałoby to o prawach podmiotów, które z uwagi na art. 64b § 3 p.p.s.a. nie mogą brać udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym (zob. wyrok WSA w Kielcach z 10 stycznia 2024 r., II SA/Ke 699/23, cbois i tam: m.in. wyrok NSA z 7 czerwca 2018r., sygn. II OSK 1319/18, wyrok NSA z 18 grudnia 2020 r., sygn. I OSK 2384/20, wyrok WSA w Krakowie z 22 grudnia 2020 r., sygn. II SA/Kr 1196/20).
Mając powyższe na uwadze należy w pierwszej kolejności podkreślić, że zakres orzekania przez Sąd w sprawie zainicjowanej wniesieniem sprzeciwu, determinowany także ograniczonym kręgiem podmiotów, które biorą udział w takim postępowaniu, nie pozwalał na badanie i weryfikację, a w szczególności wiążące wypowiadanie się co do meritum sprawy w kierunku jej przesądzenia. Kontrola Sądu nie może bowiem obejmować formułowania końcowej oceny materialnoprawnej związanej z istotą sprawy, gdyż formułowanie wniosków w tym zakresie byłoby przedwczesne i niedopuszczalne. Szersza kontrola sądowa, mająca wpływ na prawa i obowiązki stron w danej sprawie, jest bowiem możliwa dopiero w postępowaniu ze skargi na decyzję ostateczną, kończącą postępowanie administracyjne, w którym zagwarantowane jest prawo do sądu dla wszystkich stron uczestniczących w danym postępowaniu administracyjnym oraz zrealizowana jest pełna dwuinstancyjność postępowania sądowego.
W niniejszej sprawie Kolegium wydało decyzję kasacyjną z uwagi na odmowę określenia przez Wójta Gminy M. środowiskowych uwarunkowań dla przedmiotowej inwestycji. Kolegium wyjaśniło, że sprzeciw lokalnej społeczności nie stanowi normatywnej podstawy do odmowy wydania decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach jest decyzją związaną, to jest wydawaną w oparciu o przepisy prawa, które nie uwzględniają protestu społecznego jako kryterium jej wydania. Ponadto – jak wyjaśniło Kolegium - postępowanie zakończone decyzją organu I instancji zostało przeprowadzone z naruszeniem zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym zasady prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 §1 k.p.a.) oraz zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Jak wskazał organ odwoławczy, raport jest najważniejszym dowodem w sprawie i jego racjonalność, logiczność, obiektywizm przedstawionej przez inwestora argumentacji powinien być poddany wnikliwej analizie organu wydającego decyzję, w szczególności pod kątem zawartości wyszczególnionej w art. 66 u.o.o.ś. Raport powinien uwzględniać wszystkie potencjalne zagrożenia środowiskowe związane z realizacją planowanej inwestycji. Dokument ten powinien być zatem wszechstronnie przeanalizowany przez organ wydający decyzję, czego w niniejszej sprawie zabrakło.
Zgodnie z art. 82 ust. 1 pkt 1 u.o.o.ś., w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, wydawanej po przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ określa:
a) rodzaj i miejsce realizacji przedsięwzięcia; w przypadku inwestycji w zakresie terminalu oraz strategicznej inwestycji w sektorze naftowym, miejsce realizacji przedsięwzięcia określa się za pomocą mapy w skali zapewniającej czytelność przedstawionych danych, z zaznaczonym przewidywanym terenem, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, stanowiącej załącznik do decyzji,
b) istotne warunki korzystania ze środowiska w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich,
c) wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w dokumentacji wymaganej do wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1, w szczególności w projekcie zagospodarowania działki lub terenu lub projekcie architektoniczno-budowlanym, w przypadku decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1, 10, 14, 18, 23, 26, 27 i 29,
d) wymogi w zakresie przeciwdziałania skutkom awarii przemysłowych, w odniesieniu do przedsięwzięć zaliczanych do zakładów stwarzających zagrożenie wystąpienia poważnych awarii w rozumieniu ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska,
e) wymogi w zakresie ograniczania transgranicznego oddziaływania na środowisko w odniesieniu do przedsięwzięć, dla których przeprowadzono postępowanie w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko,
f) gotowość instalacji do wychwytywania dwutlenku węgla w przypadku instalacji do spalania paliw w celu wytwarzania energii elektrycznej, o elektrycznej mocy znamionowej nie mniejszej niż 300 MW.
Z kolei zgodnie z art. 85 ust. 1 i 2 u.o.o.ś., decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wymaga uzasadnienia. Uzasadnienie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, niezależnie od wymagań wynikających z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, powinno zawierać:
1) w przypadku gdy została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko:
a) informacje o przeprowadzonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa oraz o tym, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę, i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa,
b) informacje, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione:
– ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko,
– uzgodnienia i opinie organów, o których mowa w art. 77 ust. 1,
– wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone,
c) uzasadnienie stanowiska, o którym mowa w art. 82 ust. 1 pkt 4;
2) w przypadku gdy nie została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko - informacje o uwarunkowaniach, o których mowa w art. 63 ust. 1, uwzględnionych przy stwierdzaniu braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.
Przepis art. 82 ust. 1 ustawy z 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko określa zarówno obligatoryjne (art. 82 ust. 1 pkt 1 u.o.o.ś.), jak i fakultatywne elementy decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizacji przedsięwzięcia. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, wydawana po przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, musi zawierać uzasadnienie we wszystkich kwestiach wskazanych w ust. 2 pkt 1 lit. a-c art. 85 ustawy z 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 5 września 2016 r., II SA/Gl 246/16, lex nr 2120538).
Z kolei zgodnie z art. 15 k.p.a., postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Właściwe zachowanie zasady dwuinstancyjności postępowania wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć przez właściwe organy, ale konieczne jest, aby rozstrzygnięcia te zapadły w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania merytorycznego tak, aby dwukrotnie oceniono dowody i przeanalizowano wszystkie istotne okoliczności sprawy. Działanie organu odwoławczego nie ma zatem charakteru jedynie kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym.
W związku z powyższym, nie sposób podzielić argumentacji skarżącego, że to organ II instancji powinien wydać decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia. Organ odwoławczy pozbawiłby wówczas strony postępowania prawa do dwukrotnej oceny okoliczności sprawy w aspekcie przepisów prawa materialnego, których wyrazem jest treść sentencji takiej decyzji i jej uzasadnienia. Zasada ta zapewnia zresztą samemu skarżącemu ochronę przed ustaleniem takich warunków i wymagań korzystania ze środowiska w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia, z którymi strona nie będzie się zgadzać. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach jest aktem sformalizowanym, skoncentrowanym na zapewnieniu ochrony środowiska w szerokim aspekcie.
Kluczowym dowodem w sprawie jest raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, którego treść wyznacza art. 66 u.o.o.ś. Zawiera on kompleksową ocenę przedsięwzięcia i stanowi podstawę dla organu administracji do ustalenia warunków realizacji przyszłego przedsięwzięcia. Wnikliwa analiza tego dokumentu jest zasadniczym zadaniem organu orzekającego w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia.
Rację ma również Kolegium, że odmowa wydania decyzji środowiskowej nie może opierać się na podstawie sprzeciwu lokalnej społeczności (zob. wyrok NSA z 5 lipca 2024 r., III OSK 2656/22, lex nr 3750280). Inwestycje, dla których wydawana jest decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach należą do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, dlatego często budzą sprzeciw lokalnej społeczności. Sprzeciw taki nie może jednak stanowić przeszkody do odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, bowiem ustawodawca wyraźnie określił przypadki odmowy wydania takiej decyzji i sprzeciw lokalnej społeczności do nich nie należy. Organ, wydając decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, może tak zabezpieczyć środowisko (w tym zdrowie ludzi), aby obawy zgłoszone przez lokalną społeczność zostały uwzględnione.
Nie ma w tej sprawie wątpliwości, że organ odwoławczy przedstawił powody uchylenia decyzji organu I instancji, wskazał naruszenia prawa procesowego ujawnione w trakcie kontroli instancyjnej i sformułował wskazania dla Wójta konieczne przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Zresztą uchybienia w procedowaniu organu pierwszej instancji w tej sprawie dostrzegła również skarżąca Spółka. Jeżeli jednak strona zarzuca organowi administracji przewlekłe prowadzenie postępowania bądź bezczynność, to służą zwalczaniu takiego zachowania organu odpowiednie środki prawne.
Podsumowując, spełnione zostały przesłanki określone w art. 138 § 2 k.p.a. Stąd jako oczywiście bezzasadne okazały się wnioski sprzeciwu o wymierzenie organowi grzywny i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego na rzecz Spółki.
Z tych przyczyn Sąd, na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a., oddalił sprzeciw.