II SA/Wr 59/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2007-03-21
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanepozwolenie na budowęwspólnota mieszkaniowastrona postępowanialegitymacja procesowainstalacja gazowainteres prawnypostępowanie administracyjnedecyzja WojewodyWSA Wrocław

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Wojewody o umorzeniu postępowania odwoławczego, uznając, że członek wspólnoty mieszkaniowej miał legitymację do wniesienia odwołania w sprawie pozwolenia na budowę instalacji gazowej.

Skarżący R. S., członek wspólnoty mieszkaniowej, wniósł skargę na decyzję Wojewody, która umorzyła postępowanie odwoławcze w sprawie pozwolenia na budowę wewnętrznej instalacji gazowej. Wojewoda uznał, że R. S. nie jest stroną postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Wojewody, stwierdzając, że członek wspólnoty mieszkaniowej, zwłaszcza w przypadku tzw. "dużej wspólnoty", ma legitymację procesową do wniesienia odwołania, jeśli jego interes prawny jest naruszony. Sąd powołał się na wcześniejsze orzecznictwo NSA, które przyznało skarżącej status strony w podobnej sprawie.

Sprawa dotyczyła skargi R. S. na decyzję Wojewody D., która umorzyła postępowanie odwoławcze w przedmiocie pozwolenia na budowę wewnętrznej instalacji gazowej. Wojewoda uznał, że R. S., jako członek wspólnoty mieszkaniowej, nie posiada legitymacji procesowej do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta W. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał, że stroną postępowania jest wspólnota mieszkaniowa, a nie poszczególni jej członkowie, chyba że ich nieruchomość jest narażona na szkodliwe oddziaływanie inwestycji. Skarżąca zarzuciła Wojewodzie nierozpatrzenie jej zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego, błędnej wykładni przepisów Prawa budowlanego, a także naruszenia zapisów umowy najmu. Podniosła, że Wojewoda nie odniósł się do jej argumentów dotyczących braku uchwały wspólnoty, nieprawidłowego zarządzania nieruchomością oraz braku przeprowadzenia dowodów na szkodliwość inwestycji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał skargę za zasadną. Sąd stwierdził, że stanowisko Wojewody o braku legitymacji procesowej R. S. jest błędne. Powołując się na przepisy ustawy o własności lokali oraz utrwaloną linię orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, sąd uznał, że członek wspólnoty mieszkaniowej, zwłaszcza w tzw. "dużej wspólnocie", ma prawo do ochrony swojego interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym, nawet jeśli wspólnota jest reprezentowana przez zarząd. Sąd podkreślił, że w podobnej sprawie NSA przyznał R. S. status strony postępowania. W ocenie sądu, odmowa uznania członka wspólnoty za stronę w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na budowę narusza przepisy prawa. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody, stwierdzając, że nie podlega ona wykonaniu i zasądzając od Wojewody na rzecz skarżącej zwrot kosztów sądowych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, członek wspólnoty mieszkaniowej, zwłaszcza w tzw. "dużej wspólnocie", posiada legitymację procesową do wniesienia odwołania, jeśli jego interes prawny jest naruszony przez decyzję administracyjną.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepisy ustawy o własności lokali oraz utrwalona linia orzecznictwa NSA przyznają członkowi wspólnoty prawo do ochrony swojego interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym, nawet jeśli wspólnota jest reprezentowana przez zarząd. Odmowa uznania takiego statusu narusza przepisy prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (19)

Główne

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Pozwala na umorzenie postępowania odwoławczego, gdy zachodzi jego bezprzedmiotowość.

k.p.a. art. 28

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Definiuje stronę postępowania jako każdego, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Prawo budowlane art. 5 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Określa, że stroną postępowania jest także każda osoba trzecia, której nieruchomość jest narażona na szkodliwe oddziaływanie danej inwestycji.

u.w.l. art. 6

Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali

Określa, że ogół właścicieli lokali tworzy wspólnotę mieszkaniową, która może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania.

u.w.l. art. 27

Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali

Każdy właściciel lokalu ma prawo i obowiązek współdziałać w zarządzie nieruchomością wspólną.

P.u.s.a. art. 1 § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

u.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym

Określa zakres kognicji sądów administracyjnych.

u.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym

Sąd uchyla decyzję, postanowienie lub inny akt, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub procesowego mające wpływ na wynik sprawy.

u.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.

Pomocnicze

k.p.a. art. 105

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Określa przesłanki bezprzedmiotowości postępowania.

Prawo budowlane art. 5 § 6

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definiuje szkodliwe oddziaływanie jako przekroczenie dopuszczalnych norm emisji hałasu, zanieczyszczeń itp.

u.w.l. art. 21 § 1

Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali

Zarząd kieruje sprawami wspólnoty i reprezentuje ją na zewnątrz.

u.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym

Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

u.p.s.a. art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym

Orzeczenie o tym, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

k.p.a. art. 64 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Wezwanie do usunięcia braków formalnych.

k.p.a. art. 50 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Wezwanie do złożenia wyjaśnienia na piśmie.

k.p.a. art. 9

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada informowania stron.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej i interesu społecznego.

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada pogłębiania zaufania do organów państwa.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Członek wspólnoty mieszkaniowej posiada legitymację procesową do wniesienia odwołania, jeśli jego interes prawny jest naruszony. Organ odwoławczy powinien wezwać do uzupełnienia braków formalnych, a nie umarzać postępowanie, gdy ma wątpliwości co do legitymacji strony. Wcześniejsze orzecznictwo NSA potwierdziło status strony dla skarżącej w podobnej sprawie.

Odrzucone argumenty

Argumenty Wojewody o braku legitymacji procesowej R. S. jako członka wspólnoty mieszkaniowej.

Godne uwagi sformułowania

"każdy, czyjego interesu prawnego, lub obowiązku dotyczy postępowanie albo żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek" "każda osoba trzecia, której nieruchomość narażona jest na szkodliwe oddziaływanie danej inwestycji" "w szczególnych sytuacjach dopuszcza się do udziału w charakterze strony postępowania również członka tej wspólnoty i to niezależnie od udziału w tym postępowaniu wspólnoty" "nie można odmówić członkowi wspólnoty mieszkaniowej przymiotu strony postępowania administracyjnego dotyczącego wydania decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i o udzieleniu pozwolenia na budowę wewnętrznej instalacji gazowej w lokalu sąsiednim budynku danej wspólnoty mieszkaniowej, gdy taki przymiot strony przyjęto w postępowaniu dotyczącym decyzji o zatwierdzeniu projektu remontu i pozwolenia na przebudowę tego samego lokalu" "Umorzenie postępowania traktowane jest jako środek ostateczny, niweczący dotychczasowe wyniki postępowania."

Skład orzekający

Zygmunt Wiśniewski

przewodniczący sprawozdawca

Andrzej Wawrzyniak

sędzia

Mieczysław Górkiewicz

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uznanie legitymacji procesowej członka wspólnoty mieszkaniowej w postępowaniu administracyjnym dotyczącym pozwoleń na budowę, nawet jeśli nie jest bezpośrednim inwestorem, a także prawidłowe procedowanie organów w przypadku wątpliwości co do statusu strony."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wspólnoty mieszkaniowej i pozwolenia na budowę instalacji gazowej. Interpretacja interesu prawnego może być różna w zależności od konkretnych okoliczności faktycznych i przepisów materialnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia procesowego dotyczącego praw członków wspólnot mieszkaniowych w postępowaniach administracyjnych, co jest istotne dla wielu właścicieli lokali. Pokazuje, jak sądy chronią prawa jednostki przed błędami organów administracji.

Czy członek wspólnoty mieszkaniowej może blokować pozwolenie na budowę sąsiada? WSA we Wrocławiu wyjaśnia!

Dane finansowe

WPS: 10 PLN

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wr 59/07 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2007-03-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-01-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Andrzej Wawrzyniak
Mieczysław Górkiewicz
Zygmunt Wiśniewski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 1278/07 - Wyrok NSA z 2008-10-23
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
*Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2003 nr 207 poz 2016
art. 5 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r.  - Prawo budowlane - tekst jednolity
Sentencja
W IMIENIU RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 marca 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA – Zygmunt Wiśniewski (spraw.) Sędziowie: Sędzia NSA – Andrzej Wawrzyniak Sędzia WSA – Mieczysław Górkiewicz Protokolant: apl. radc. Dorota Ciesielska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 marca 2007 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Wojewody D. z dnia 19 kwietnia 2001 r. Nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę wewnętrznej instalacji gazowej I uchyla zaskarżoną decyzję; II stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; III zasądza od Wojewody D. na rzecz skarżącej kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu poniesionych kosztów sądowych.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 8 sierpnia 2000 r. nr [...] Prezydent Miasta W. zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę dla A. P. A spółka komandytowa wewnętrznej instalacji gazu w ramach remontu i przebudowy lokalu użytkowego na lokal gastronomiczny Restauracja B w budynku przy ul. O. [...] we W.
Od decyzji tej odwołanie w imieniu strony postępowania- Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. O. [...] we W., wniósł członek tej Wspólnoty - R. S.
Decyzją z dnia 19 kwietnia 2001 r., Nr [...], Wojewoda D., na podstawie art.138 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz.1071 ze zm.) oraz art.82 ust.3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2000 r., Nr 106, poz. 1126 ze zm.), umorzył postępowanie odwoławcze.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż po analizie akt sprawy w jego ocenie R. S. nie jest stroną postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a., a zatem nie posiadała legitymacji procesowej do wniesienia odwołania od ww. decyzji. Organ wyjaśnił, iż zgodnie z przepisem art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (t. j. Dz. U. z 2000 r., Nr 80, poz.903) ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, tworzy wspólnotę mieszkaniową i to wspólnota mieszkaniowa może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana, a zgodnie z art.21 ust.1 to Zarząd kieruje sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą a poszczególnymi właścicielami lokali. Organ odwoławczy zauważył, iż z przepisów tej ustawy wynika, że stroną postępowania jest Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. O. [...] we W., a w sprawie remontu i przebudowy przedmiotowego lokalu została podjęta w dniu 26 kwietnia 2000 r. uchwała Wspólnoty Mieszkaniowej Nr [...], która zapadła większością głosów właścicieli lokali liczoną według wielkości udziałów. Dodał, iż zgodnie z art. 25 ustawy o własności lokali - właściciel lokalu może zaskarżyć uchwałę do sądu z powodu jej niezgodności z przepisami prawa lub z umową właścicieli lokali albo jeśli narusza ona zasady prawidłowego zarządzania nieruchomością wspólną lub w inny sposób narusza jego interesy.
Organ podniósł, iż przy rozpatrywaniu podań poszczególnych osób, organ jest zobowiązany przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, czy osobom tym służy prawo strony, a zgodnie z przepisem art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego, lub obowiązku dotyczy postępowanie albo żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Wojewoda zaznaczył, iż w postępowaniu tym, prawa lub obowiązki stron ustala się szczególnie na podstawie przepisów prawa materialnego, w tym przypadku jest to przepis art. 5 ust.6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2000 r., Nr 106, poz.1126 ze zm.), zgodnie z którym stroną jest każda osoba trzecia, której nieruchomość narażona jest na szkodliwe oddziaływanie danej inwestycji. Organ poinformował, że jako szkodliwe oddziaływanie należy rozumieć takie oddziaływanie, gdy są przekroczone dopuszczalne normy emisji hałasu, zanieczyszczeń, itp. oddziaływań. W ocenie organu- instalacji gazowej wewnętrznej w obiekcie nie można zaliczyć do uciążliwych oraz uznać by jej użytkowanie stwarzało jakiekolwiek uciążliwości.
W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu R. S. wnosząc o uchylenie ww. decyzji zarzuciła Wojewodzie D., iż rozpatrując odwołanie nie odniósł się do żadnego z podnoszonych we zarzutów :
1/ naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędna wykładnie i nie zastosowania przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, w szczególności przepisów art. 48 i 50 w zw. z art. 3 pkt 8, 12, 13, 18, art. 29, art. 30, art. 32, art. 33, w tym braku zgody Wspólnoty (art. 35), w tym kompletnej dokumentacji i spełnienia wymogów co do stosowania Polskiej Normy (art. 39 i 41);
2/ naruszenia zapisów §§ 1 i 2 aneksu z dnia 26 maja 1997 r. do umowy najmu nr [...] z dnia 1 kwietnia 1997 r. z Międzynarodową Fundacją J.
Dodała, iż Wojewoda nie odniósł się do postanowień umowy wiążącej strony nr [...] z dnia 1 kwietnia 1997 r., za to powołał w uzasadnieniu swojej decyzji uchwałę Wspólnoty nr [...] z dnia 26 kwietnia 2000 r., która w ocenie skarżącej nie istnieje, bowiem nie była formalnie przez Wspólnotę podejmowana i zarówno nikt z członków Wspólnoty jak również jej zarządca (ZGM C sp. z o.o.) nie posiadają takiej uchwały i nie wiedziano o jej istnieniu do czasu otrzymania decyzji nr [...]. Skarżąca podniosła, iż w dniu 26 kwietnia 2000 r. inwestor przedłożył indywidualnie każdemu z członków Wspólnoty do podpisu protokół, który miał zawierać wcześniejsze ustalenia (wśród których nie było jednak kwestii zamknięcia bram podwórza i prac remontowych w najmowanym lokalu), przy czym odpis tego protokołu również nie jest w posiadaniu żadnego z członków Wspólnoty. Skarżąca sprostował również twierdzenie Wojewody, iż Wspólnota działa przez powołany przez właścicieli lokali zarząd, gdy tymczasem taki zarząd nie został dotychczas powołany a ZGM C sp. z o.o. jest jedynie administratorem nieruchomości. Skarżąca podkreśliła, iż z aneksu umowy najmu wynika, iż lokal będzie oddany do użytku dopiero po przeprowadzeniu prac wyciszających lokal oraz po zainstalowaniu wentylacji i klimatyzacji, a odbiór tych urządzeń ma być przeprowadzony przed oddaniem do użytku lokalu w obecności osób wyznaczonych do reprezentowania lokatorów nieruchomości, jednakże jak dodała takiego odbioru nie przeprowadzono a lokal funkcjonuje od połowy sierpnia 2000 r.
Nadto skarżąca zarzuciła, iż nie przeprowadzono dowodów o szkodliwości oddziaływanie inwestycji na nieruchomość, które to działanie należało podjąć z urzędu (art. 50 ustawy Prawo budowlane), pomimo zgłaszania odpowiednim organom, iż działania inwestycyjne doprowadziły m.in. do pęknięcia ścian nieruchomości.
Skarżąca podniosła, iż Wojewoda podjął działania dopiero po złożeniu jej skargi na bezczynność do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego i wskazała, że podobnie postępował organ I instancji, który dopiero po pismach Wspólnoty przesłał jej decyzję nr [...], a poprzedzającej ja decyzję nr [...] nie doręczono członkom Wspólnoty do dnia dzisiejszego. Skarżąca zauważyła, iż taka zwłoka w działaniu nie znajdowała uzasadnienia, gdyż skoro organy nie podejmowały żadnych czynność, to widać, że sprawa nie była skomplikowana i nie wymagała przedłużonego okresu rozpoznania.
R. S. wskazała, iż skarżona decyzja została niewątpliwe wydana pomimo braku uchwały Wspólnoty o zgodzie na zmianę zakresu prowadzonej działalności.
Skarżąca zauważyła, iż skoro Wojewoda kwestionował uprawnienie członków Wspólnoty do reprezentowania Wspólnoty, tj. wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta W. z dnia 8 sierpnia 2000r. Nr [...], to winien wezwać Wspólnotę do uzupełnienia braków formalnych odwołania, a nie umarzać postępowanie. Przy czym skarżąca zaznaczyła, iż w protokole spotkania z dnia 22 maja 1997 r. zorganizowanego przez ZGK W. S. M. zagwarantowano jej uczestnictwo w pracach związanych z uzgodnieniami projektu klimatyzacji bądź wentylacji, co uzasadniania- zdaniem skarżącej- uznanie jej stroną postępowania z uwagi na posiadany interes prawny w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 6 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, bowiem nie zapewniono jej uczestnictwa ww. pracach, w następstwie czego podejmowano takie rozwiązania, które zakłócają jej normalne funkcjonowanie.
Wojewoda D. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Ustosunkowując się do zarzutów skargi dotyczących postępowania administracyjnego oraz naruszenia interesów osób trzecich Wojewoda zaakcentował, iż skoro uznał, że skarżąca nie jest stroną postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a., to zarzuty te należało uznać za niezasadne. Organ zauważył, iż zaskarżona decyzja dotyczy pozwolenia na budowę obejmującą wykonanie wewnętrznej instalacji gazu w pomieszczeniu zajmowanym przez spółkę komandytową – A. L. A, a zakres robót objętych pozwoleniem nie wykracza poza obszar lokalu, którym dysponuje inwestor. Wojewoda dodał, iż pozostałe zarzuty przedstawione w skardze w istocie dotyczą pozwolenia na budowę obejmującego remont i przebudowę lokalu użytkowego na lokal gastronomiczny wobec którego toczy się postępowanie w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji przed Głównym Inspektorem Nadzoru Budowlanego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę nad działalnością administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 u.p.s.a.). Sąd z urzędu zobowiązany jest bowiem do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę.
Działając w granicach tak zakreślonej kognicji Sąd rozpoznając niniejszą sprawę stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Podstawą prawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art.138 § 1 pkt 3 k.p.a., który zezwala na umorzenie postępowania odwoławczego, w sytuacji gdy zachodzi bezprzedmiotowość tego postępowania z przyczyn określonych w art. 105 k.p.a. Przesłanką umorzenia przez Wojewodę postępowania odwoławczego w niniejszej sprawie było stwierdzenie, iż odwołanie od decyzji pierwszoinstancyjnej wniosła R. S., która – w ocenie tego organu - nie posiadała legitymacji do działania w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym (w tym do wniesienia odwołania), co ostatecznie doprowadziło ten organ do uznania, że odwołanie wniosła osoba nie będąca stroną w sprawie w rozumieniu art. 28 k.p.a.
Stanowisko to jest oczywiście błędne z kilku powodów, które zostaną niżej omówione.
Wspólnotę mieszkaniową tworzy ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości. Wspólnota mieszkaniowa nie posiada osobowości prawnej, jednakże może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozwana (art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 80, poz.903 ze zm.)). Z treści przepisów tej ustawy wynika, iż jeżeli lokali wyodrębnionych, wraz z lokalami niewyodrębnionymi, jest więcej niż siedem (tzw. duża wspólnota), właściciele lokali są obowiązani podjąć uchwałę o wyborze jednoosobowego lub kilkuosobowego zarządu (art. 20 ustawy o własności lokali). Zarząd kieruje sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą a poszczególnymi właścicielami lokali (art. 21 ust. 1 ustawy o własności lokali). Czynności zwykłego zarządu (w tym m.in. wniesienie odwołania do decyzji dotyczącej wspólnoty) podejmuje zarząd samodzielnie (art. 22 ust. 1 ustawy o własności lokali). Jednakże stosownie do treści art. 27 ustawy o własności lokali każdy właściciel lokalu ma prawo i obowiązek współdziałania w zarządzie nieruchomością wspólną. Z treści tych przepisów wynika jednoznacznie, iż ochrony interesu prawnego wspólnoty mieszkaniowej w postępowaniu administracyjnym może dochodzić w przypadku tzw. dużych wspólnot mieszkaniowych zarówno zarząd wspólnoty jak i poszczególni członkowie wspólnoty.
Takie stanowisko znajduje potwierdzenie w utrwalonej linii orzecznictwa sądowoadministracyjnego, a w szczególności w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 września 2003 r. (sygn. akt IV SA 2971/01) w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (nr [...]) utrzymującą w mocy decyzję Wojewody D. z dnia 19 kwietnia 2001 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta W. z dnia 5 maja 2000 r. (nr [...]) zatwierdzającej projekt budowlany lokalu użytkowego na lokal gastronomiczny z wewnętrznymi instalacjami wodno-kanalizacyjnymi i elektrycznymi oraz aranżacją wnętrza i odnowienia elewacji w parterowej części budynku we W. przy ul. O. [...].
W uzasadnieniu ww. orzeczenia Naczelny Sąd Administracyjny w sposób kategoryczny stwierdził posiadanie przez skarżącą R. S. interesu prawnego w tamtym postępowaniu administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż w sprawach dotyczących wspólnot mieszkaniowych, w szczególnych sytuacjach dopuszcza się do udziału w charakterze strony postępowania również członka tej wspólnoty i to niezależnie od udziału w tym postępowaniu wspólnoty. Ma to miejsce wówczas, gdy dana decyzja rozstrzyga o kwestiach mających istotny wpływ na prawa członka tej wspólnoty do korzystania z lokalu.
W ocenie składu orzekającego, zarówno podstawy faktyczne i prawne niniejszej sprawy nie pozwalają na uznanie, że R. S. nie posiada statusu strony postępowania (tj. nie posiada interesu prawnego), skoro w postępowaniu administracyjnym o szerszym zakresie inwestycji dotyczącym tej samej nieruchomości Naczelny Sąd Administracyjny takiego przymiotu jej nie odmówił.
Nie można odmówić członkowi wspólnoty mieszkaniowej przymiotu strony postępowania administracyjnego dotyczącego wydania decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i o udzieleniu pozwolenia na budowę wewnętrznej instalacji gazowej w lokalu sąsiednim budynku danej wspólnoty mieszkaniowej, gdy taki przymiot strony przyjęto w postępowaniu dotyczącym decyzji o zatwierdzeniu projektu remontu i pozwolenia na przebudowę tego samego lokalu na lokal usługowy z wewnętrznymi instalacjami wodno- kanalizacyjnymi i elektrycznymi, nawet jeśli to ostatnie postępowanie ma charakter nadzwyczajny, gdyż zmierza do stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji w tym przedmiocie. Taka odmowa uznania członka wspólnoty mieszkaniowej (sąsiada) za stronę postępowania o węższym zakresie (częściowym) narusza przepisy art. 27 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 80, poz. 903 ze zm.), art. 5 ust. 1 pkt. 1 lit. "c" ustawy Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2003 r., Nr 207, poz. 2016 ze zm.) oraz art. 28 k.p.a.
Interes prawny do uczestnictwa w postępowaniu na prawach strony musi być rozumiany jako interes oparty na przepisach prawa materialnego ("mieć interes prawny znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby"). Interes taki powinien być bezpośredni, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniają zastosowanie normy prawa materialnego. Bezpośredniość związku między sytuacją danego podmiotu a wspomnianą normą prawa administracyjnego, na której budowany jest interes prawny oznacza to, że interes prawny mają tylko te z podmiotów, których sytuacja prawna wynika wprost z normy prawa materialnego, a nie powstaje za pośrednictwem drugiego podmiotu. Drugą szczególną cechą interesu prawnego jest jego realność, interes ten musi rzeczywiście istnieć w dacie stosowania danych norm prawa administracyjnego. Nie może to być interes tylko przewidywany w przyszłości ani hipotetyczny (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 grudnia 2004 r., sygn. akt II SA 4537/03, LEX nr 175320).
A zatem interes prawny w kwestionowaniu decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę w postępowaniu odwoławczym, oprócz inwestora i innych osób mogących także wykazać się prawem do dysponowania nieruchomością objętą procesem inwestycyjnym, mają z zasady także właściciele i użytkownicy wieczyści sąsiednich nieruchomości. Z rozdzielnika decyzji nr [...] z dnia 8 sierpnia 2000 r. wynika, iż organ I instancji zasadnie przyjął, iż w niniejszej sprawie właścicielami sąsiedniej nieruchomości (stronami postępowania) są m.in. właściciele lokali mieszkalnych wchodzących w skład nieruchomości przy ul. O. [...] we W. tworzący Wspólnotę Mieszkaniową
Skarżąca w swoich pismach procesowych wskazuje na naruszenie warunków korzystania ze swojego lokalu mieszkalnego, które są chronione przepisami prawa materialnego (ustawy Prawo budowlane). Kwestia które z nich w rzeczywistości dotyczą tego postępowania (a które postępowania o zatwierdzenie projektu budowlanego lokalu użytkowego na lokal gastronomiczny z wewnętrznymi instalacjami wodno- kanalizacyjnymi i elektrycznymi oraz aranżacją wnętrza i odnowienia elewacji parterowej części budynku we W. przy ul. O. [...]) i czy faktycznie naruszony został prawnie chroniony interes skarżącej może być oceniany dopiero w postępowaniu co do istoty sprawy.
W świetle powyższego skarżąca - R. S., jako właściciel lokalu nr 3 w nieruchomości przy ul. O. [...] we W. (a tym samym członek Wspólnoty), uprawniona była działania w kontrolowanym postępowaniu zarówno w imieniu własnym, jak i w imieniu Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. O. [...] we W. - jako strony. Zauważyć również należy, iż z wraz ze skarżącą odwołanie wnieśli (podpisali) również inni członkowie tej Wspólnoty: S. K., M. U. i M. P. Powyższy fakt został przez Wojewodę w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zupełnie pominięty.
Nieprawidłowe, zatem było podjęcie decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie przesłanki "wniesienia odwołania przez osobę niebędącą stroną" z powołaniem się na art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., gdyż przepis ten znajduje zastosowanie jedynie do sytuacji, gdy wnoszący odwołanie twierdzi, że jest stroną postępowania, a organ odwoławczy nie zweryfikował pozytywnie tego twierdzenia w toku postępowania odwoławczego (zob. Piotr Przybysz "Kodeks postępowania administracyjnego – komentarz", LexisNexis, Warszawa 2004 r., s.281).
Celem postępowania administracyjnego jest załatwienie sprawy przez wydanie decyzji rozstrzygającej ją co do istoty, temu powinna służyć działalność orzecznicza administracji publicznej zmierzająca do konkretyzacji praw i obowiązków wynikających z powszechnie obowiązujących przepisów prawa. Umorzenie postępowania traktowane jest jako środek ostateczny, niweczący dotychczasowe wyniki postępowania. Organ administracji publicznej mając wątpliwości co do tego, czy odwołanie zostało podpisane przez osoby do tego uprawnione, powinien wezwać stronę do usunięcia braków (art. 64 § 2 k.p.a.) lub wezwać do złożenia wyjaśnienia na piśmie (art. 50 § 1 k.p.a.). Jest to konsekwencja zasady ogólnej przyjętej w art. 9 k.p.a. chroniącej jednostkę przed negatywnymi skutkami nieznajomości prawa. Istotą i celem przewodnim postępowania administracyjnego jest zawsze załatwienie sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.) i przy uwzględnieniu zasada pogłębiania zaufania do organów państwa (art. 8 k.p.a.).
Umorzenie postępowania ze wskazanych w zaskarżonej decyzji przyczyn umożliwiło Wojewodzie niezasadne uchylenie się od merytorycznego rozpoznania sprawy.
Uznając zaskarżoną decyzję za nieodpowiadającą przepisom prawa Sąd ją uchylił, otwierając tym samym organowi odwoławczemu drogę do wyjaśnienia wszystkich poruszonych w sprawie kwestii związanych z odwołaniem i załatwienia sprawy zgodnie z mającymi w niej zastosowanie przepisami.
Istota administracyjnego postępowania odwoławczego polega na ponownym rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej w jej całokształcie, przy uwzględnieniu zmiany stanu faktycznego i prawnego, które nastąpiły po wydaniu decyzji przez organ I instancji.
Rolą organu odwoławczego przede wszystkim będzie dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego. Nie wyklucza to działania samej skarżącej, która jest zainteresowana obroną własnego interesu- prawem chronionego.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" u.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Orzeczenie o tym, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana znajduje uzasadnienie w art. 152 u.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 u.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI