II SA/Wr 589/06

II SA/Wr 589/06 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2007-01-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-09-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Alicja Palus
Andrzej Wawrzyniak /przewodniczący sprawozdawca/
Halina Filipowicz-Kremis
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
*Uchylono zaskarżone postanowienie w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 par. 1 pkt 1c,  art. 152
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak (sprawozdawca) Sędziowie: NSA Halina Kremis Asesor WSA Alicja Palus Protokolant: Magdalena Domańska-Byskosz po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi Z. B. na postanowienie Wojewody D. z dnia 21 lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty Z. o umorzeniu postępowania w sprawie wywłaszczenia nieruchomości I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. orzeka, iż zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. .
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] nr [...] Starosta Z. na podstawie art. 105 § 1 kpa umorzył postępowanie wywłaszczeniowe dotyczące działek nr [...], [...] i [...], o łącznej powierzchni 8,0612 ha, położonych w P. G., gmina K. Z., będących własnością skarżącego Z. B., jako bezprzedmiotowe.
Decyzja ta została nadana za pośrednictwem poczty w dniu 24 września 2003 r. Z uwagi na nieobecność adresata przesyłka została awizowana w dniu 25 września 2003 r. W dniu 3 października 2003 r. nastąpił zwrot decyzji z powodu niepodjęcia jej w terminie. Starosta, korzystając z pośrednictwa funkcjonariuszy Policji, doręczył powyższą decyzję skarżącemu w dniu 26 listopada 2003 r.
Pismem z dnia 8 grudnia 2003 r., które wpłynęło do organu w dniu 9 grudnia 2003 r., Z. B. wniósł odwołanie od wyżej wymienionej decyzji, wnosząc o jej uchylenie.
Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Wojewoda D. stwierdził uchybienie przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty Z. z dnia [...].
Wyrokiem z dnia 17 lutego 2006 r., sygn. akt II SA/Wr 272/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę Z. B. na powyższe postanowienie Wojewody D. z dnia [...].
Pismem z dnia 23 lutego 2006 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty Z. z dnia [...], sygn. [...] o umorzeniu postępowania w sprawie wywłaszczenia nieruchomości. We wniosku tym podano, że o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania skarżący dowiedział się ostatecznie z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 lutego 2006 r. W tej sytuacji zachował on przewidziany w art. 58 § 2 kpa siedmiodniowy termin do złożenia niniejszego wniosku. Zdaniem skarżącego w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki do przywrócenia mu terminu do wniesienia odwołania, albowiem uchybienie nastąpiło bez jego winy. Skarżący podał, iż nigdy nie otrzymał pierwszego awiza z dnia 25 września 2003 r., co mogą poświadczyć dwaj świadkowie, których oświadczenia załączył do wniosku. Z. B. oświadczył, iż drugie awizo zostało natychmiast podjęte przez niego po powrocie ze szpitala. W ocenie skarżącego uchybienie przez niego terminowi nastąpiło niewątpliwie w wyniku braku świadomości doręczenia mu przedmiotowej decyzji, a zatem w sposób przez niego niezawiniony. Zdaniem skarżącego za powyższym przemawiać ma także fakt, że nic nie wskazywało, iż orzeczenie w sprawie zapadnie we wrześniu 2003 r. Ponadto Z. B. wskazał, że wielokrotnie już składał odwołania od dotyczących go decyzji obu organów i nigdy żadnemu terminowi nie uchybił.
Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Wojewoda D. na podstawie art. 59 § 2 w związku z art. 58 § 1 i § 2 kpa odmówił Z. B. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty Z. z dnia [...].
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że stosownie do art. 58 kpa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Przywrócenie terminu do złożenia prośby o przywrócenie terminu jest niedopuszczalne. W myśl art. 59 § 2 kpa o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia.
Organ II instancji podał, że cytowane powyżej przepisy stanowią o możliwości przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sytuacji, gdy nie zapadło w sprawie ostateczne rozstrzygnięcie organu odwoławczego wydane na podstawie art. 134 kpa lub art. 138 kpa.
Zdaniem organu odwoławczego nie ma możliwości przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie zakończonej postanowieniem Wojewody D. z dnia [...] stwierdzającym uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty Z. z dnia [...].
Organ II instancji podniósł, że wyrokiem z dnia 17 lutego 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę na wyżej wymienione postanowienie Wojewody D. Ponadto podkreślił, że zgodnie z przepisem art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania zostało rozstrzygnięte prawomocnym wyrokiem Sądu, a zatem – w opinii Wojewody – nie ma w niniejszej sprawie prawnych podstaw do przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty Z. z dnia [...].
Skargę na powyższe postanowienie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Z. B.
Skarżący zarzucił obrazę przepisu art. 58 kpa przez uznanie, że nie zachodzą przesłanki w przepisie tym określone uzasadniające przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty Z. z dnia [...] o umorzeniu postępowania w sprawie wywłaszczenia nieruchomości. W związku z powyższym zarzutem skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty Z. z dnia [...].
W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując jednocześnie argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z prawem, jeżeli jest zgodny z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie aktu administracyjnego, względnie stwierdzenie jego nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).
W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują. Skarga zatem zasługiwała na uwzględnienie.
Istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia tej sprawy ma to, czy skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu z zachowaniem wymogów ustawowych. Wymogi te określa art. 58 kpa, zgodnie z którym w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1), przy czym prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3).
Rozważając powyższą kwestię stwierdzić trzeba, iż nie jest prawidłowe stanowisko Wojewody D., że przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest możliwe tylko w sytuacji, gdy nie zapadło w sprawie ostateczne rozstrzygnięcie organu odwoławczego wydane na podstawie art. 134 kpa.
Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 lutego 2006 r. sygn. akt II SA/Wr 272/04 prawomocnie rozstrzygnął kwestię uchybienia przez skarżącego terminowi do wniesienia odwołania. Nie rozstrzygał jednak kwestii, czy uchybienie to było przez skarżącego zawinione, czy też nie. Nie można zatem uznać, że prawomocne stwierdzenie uchybienia terminu uniemożliwia pozytywne rozpatrzenie później złożonego wniosku o przywrócenie uchybionego terminu.
Jeżeli bowiem strona obiektywnie uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, jednak jest subiektywnie przeświadczona, iż terminu dochowała, to wnosząc odwołanie nie składa jednocześnie wniosku o przywrócenie terminu, gdyż jest przekonana, że terminu tego przywracać nie trzeba, skoro w jej mniemaniu został dotrzymany.
W niniejszej sprawie skarżący Z. B. uważał, że wnosząc odwołanie od decyzji Starosty Z. z dnia [...] o umorzeniu postępowania w sprawie wywłaszczenia nieruchomości zachował termin do złożenia odwołania, gdyż stał na stanowisku, że doręczenie zastępcze tej decyzji nie było prawidłowe. Wynika to jednoznacznie z treści jego skargi wniesionej w sprawie II SA/Wr 272/04, w której wywodził, że doręczenie zastępcze decyzji Starosty Z. z dnia [...] o umorzeniu postępowania w sprawie wywłaszczenia nieruchomości było wadliwe oraz że skutecznie doręczono mu wymienioną wyżej decyzję dopiero w dniu 26 listopada 2003 r. W konsekwencji powyższego utrzymywał, iż nie uchybił terminowi do złożenia odwołania od decyzji Starosty Z. z dnia [...]. Działał zatem w subiektywnym przeświadczeniu, że dochował terminu i dopiero wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 lutego 2006 r. uświadomił mu, iż w rzeczywistości – wbrew swojemu mniemaniu – uchybił terminowi do wniesienia przedmiotowego odwołania.
W tej sytuacji uznać należy, że dopiero w dniu 17 lutego 2006 r. ustała przyczyna uchybienia przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania, bowiem do tego dnia skarżący był przekonany, że terminu nie uchybił.
W tym miejscu zaznaczyć wypada, iż w orzecznictwie sądowym na gruncie procedury cywilnej wielokrotnie podkreślano, że wniosek o przywrócenie terminu i zażalenie na odrzucenie pisma z powodu uchybienia terminowi wyłączają się wzajemnie. Jeżeli strona nie neguje, że uchybiła terminowi i wskazuje przyczyny usprawiedliwiające to uchybienie, powinna złożyć wniosek o przywrócenie terminu a nie zażalenie. Składanie zażalenia jest natomiast uzasadnione w sytuacji, gdy strona twierdzi, że nie uchybiła terminowi, a sąd zajął w tej kwestii błędne stanowisko (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 1999 r. sygn. akt II CZ 129/99 - LEX nr 110599).
Wyłączenie możliwości jednoczesnego uwzględnienia zażalenia i wniosku o przywrócenie terminu wynika nie tylko z konkurencyjności zawartych w nich wniosków, zmierzających do wywołania przeciwstawnych skutków procesowych, ale i sprzeczności wewnętrznej ich podstaw. Zażalenie oparte jest bowiem na twierdzeniu, że termin do dokonania określonej czynności procesowej został zachowany, a wniosek o przywrócenie terminu do jej dokonania na przeciwnym – że do uchybienia mu doszło (postanowienie SN z dnia 10 stycznia 2002 r. sygn. akt I CZ 198/01 - LEX nr 53302).
Sąd Najwyższy podkreślał w sposób jednoznaczny, że w sytuacji, gdy strona twierdzi, iż nie uchybiła terminowi do wniesienia środka prawnego i zaskarża postanowienie odrzucające ten środek – to termin przewidziany w art. 169 § 1 kpc biegnie dla niej od dnia doręczenia postanowienia sądu rewizyjnego oddalającego zażalenie, bo wówczas dopiero strona powzięła wiadomość o uchybieniu terminowi (postanowienie SN z dnia 14 kwietnia 1966 r. sygn. akt III CR 34/66 - LEX nr 5971).
Stanowisko takie uznać należy za aktualne również na gruncie procedury administracyjnej. Zaznaczyć przy tym trzeba, iż podobne stanowisko prezentowane było także w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w tym w przywołanym w motywach wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 lutego 2006 r. sygn. akt II SA/Wr 272/04 wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 1999 r. sygn. akt I SA/Gd 1664/98. Podkreślić wypada, że przywołując m.in. powyższy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 1999 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w uzasadnieniu wyroku z dnia 17 lutego 2006 r. wyraził pogląd, że rozpoczęcie biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu następuje w dacie prawomocnego rozstrzygnięcia o ujemnym skutku procesowym uchybienia terminu, o ile strona twierdziła do czasu jego wydania o dochowaniu przez siebie terminu.
W tym stanie rzeczy stwierdzić trzeba, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej, a w szczególności art. 58 § 2 kpa, przy czym naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponownie rozpatrując niniejszą sprawę organ winien rozpoznać merytorycznie wniosek skarżącego o przywrócenie uchybionego terminu, bowiem w realiach tej sprawy uznać należy, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony z zachowaniem wymogów określonych w art. 58 kpa.
Mając na względzie powyższe – zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzeczono jak w sentencji.