II SA/WR 576/24

II SA/Wr 576/24 - Postanowienie WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-08-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Olga Białek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6052 Akty stanu cywilnego
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
*Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 par. 1 pkt 1,  art. 232 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Olga Białek po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II sprawy ze skargi G. N. na pismo Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Jeleniej Górze w przedmiocie wydania kopii aktów stanu cywilnego postanawia: I. odrzucić skargę; II. zwrócić stronie skarżącej uiszczony wpis od skargi w kwocie 100,00 zł (sto złotych).
Uzasadnienie
Pismem z dnia 26 marca 2024 r. G. N. (dalej: skarżący) wniósł skargę na bezczynność Prezydenta Miasta Jeleniej Góry w przedmiocie wydania kopii aktów stanu cywilnego. Zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału z dnia 25 kwietnia 2024 r. skargę wpisano do repertorium i zarejestrowano pod sygnaturą II SAB/Wr 412/24.
Zarządzeniem z dnia 1 lipca 2024 r. skarżący został wezwany do nadesłania kopii ponaglenia wniesionego w trybie art. 37 Kodeksu postępowania administracyjnego i dowodu potwierdzającego fakt jego złożenia – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie, którą stanowi pismo skarżącego z dnia 6 lipca 2024 r., skarżący podniósł, że "art. 37 Kodeksu postępowania cywilnego nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie" i odrzucenie skargi z innych przyczyn jest niedopuszczalne. W dalszej części pisma wskazał, że nie złożył skargi na zwłokę, na bezczynność organu, zaniechanie czynności, niezałatwienia sprawy w terminach określonych w art. 35 k.p.a., tylko na decyzję formalnoprawną odmawiającą wydania kserokopii dokumentu aktu urodzenia, w odróżnieniu od wydania kserokopii dokumentu zgłoszenie urodzenia. Skarżący wskazał, że na wniosek z dnia 4 marca 2024 r. otrzymał pisemną odmowę z dnia 7 marca 2024 r. wydania kserokopii aktu urodzenia, w związku z czym nie wystosował ponaglenia do organu. Wniosek z dnia 18 marca 2024 r. zaś otrzymał ponowną odmowę wydania kserokopii aktu urodzenia (data pisma organu – 20 marca 2024 r.). Do pisma stanowiącego odpowiedź na wezwanie Sądu skarżący załączył wnioski z 4 i 18 marca 2024 r. oraz odpowiedzi Urzędu Stanu Cywilnego na ww. wnioski z 7 i 20 marca 2024 r.
Wobec oświadczenia skarżącego, że przedmiotem skargi nie jest bezczynność organu w rozumieniu art. 37 Kodeksu postępowania administracyjnego, zarządzeniem z dnia 23 lipca 2024 r. wezwano skarżącego do jednoznacznego sprecyzowania skargi przez wskazanie aktu, który został zaskarżony, przez podanie daty i organu, który go wydał i przedmiotu rozstrzygnięcia – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Skarżący jednocześnie został pouczony, ze względu na wskazanie przez niego w piśmie z 6 lipca 2024 r. dwóch pism zawierających, jak twierdził, odmowne stanowisko organu (pisma z dnia 7 marca 2024 r. i 20 marca 2024 r.), że przedmiotem skargi może być tylko jeden akt administracyjny.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący przy piśmie z dnia 27 lipca 2024 r. wskazał, że przedmiotem skargi jest akt administracyjny Gminy Jelenia Góra – Urząd Stanu Cywilnego z dnia 20 marca 2024 r., odmawiający wydania kopii aktu urodzenia nr [...]. Podkreślił, że wydano mu wyłącznie kopię zgłoszenia urodzenia. Pismo, które zgodnie z deklaracją skarżącego jest w niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia, zostało ponownie załączone do ww. pisma.
W związku z pismem skarżącego z dnia 27 lipca 2024 r., zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego z dnia 29 lipca 2024 r. wykreślono sprawę z repertorium SAB i zarejestrowano pod nową sygnaturą II SA/Wr 576/24 jako skargę na pismo Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Jeleniej Górze z dnia 20 marca 2024 r. w przedmiocie wydania kopii aktów stanu cywilnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Nadto, zgodnie z art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.
W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest pismo Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Jeleniej Górze, będące odpowiedzią na wniosek skarżącego z dnia 18 marca 2024 r. w sprawie wydania kopii dokumentów – aktu urodzenia na nazwisko G. N. oraz zgłoszenia urodzenia z akt zbiorowych Urzędu Stanu Cywilnego w Jeleniej Górze.
Wyjaśnienia wymaga, że dokonywanie czynności z zakresu rejestracji stanu cywilnego reguluje ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1378, dalej: p.a.s.c.). Przepisy p.a.s.c. przewidują zaś zamknięty katalog dokumentów wydawanych w oparciu o akty stanu cywilnego i akta zbiorowe aktów stanu cywilnego. Zgodnie z art. 26 ust. 4 p.a.s.c., dokumenty z akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego, na żądanie sądu, prokuratora, osoby, której akt stanu cywilnego dotyczy, lub osoby mającej interes prawny, mogą być wydawane:
1) na piśmie utrwalonym w postaci elektronicznej albo odwzorowania cyfrowego poświadczonego za zgodność z oryginałem przez kierownika urzędu stanu cywilnego kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo
2) w postaci kopii albo wydruku dokumentu elektronicznego poświadczonych za zgodność z oryginałem przez kierownika urzędu stanu cywilnego podpisem własnoręcznym.
Z kolei zgodnie z art. 44 ust. 1 p.a.s.c., kierownik urzędu stanu cywilnego wydaje z rejestru stanu cywilnego:
1) odpisy zupełne i odpisy skrócone aktów stanu cywilnego;
2) zaświadczenia o zamieszczonych lub niezamieszczonych w rejestrze stanu cywilnego danych dotyczących wskazanej osoby;
3) zaświadczenia o stanie cywilnym.
W świetle powyższego, p.a.s.c. nie przewiduje możliwości wydawania przez organ uwierzytelnionych kopii aktów stanu cywilnego ani samych oryginałów tych akt. Uregulowania te wynikają zarówno z istotności danych o stanie cywilnym osób fizycznych (art. 2 ust. 1 p.a.s.c.), jak i szczególnego charakteru aktów stanu cywilnego (vide art. 2 ust. 2 i 3 p.a.s.c.) oraz wyjątkowej ich wartości dowodowej (art. 3 p.a.s.c.). Ustawa dopuszcza jedynie możliwość ubiegania się wydanie odpisów aktów o mocy prawnej oryginału, postać i forma tych odpisów zostały zaś określone i zdefiniowane w p.a.s.c. oraz w rozporządzeniach, stanowiących przepisy wykonawcze do omawianej ustawy. Z mocy art. 130 ust. 5 p.a.s.c. jednak przyznano osobie uprawnionej do otrzymania odpisu prawo do nieodpłatnego wykonania fotokopii aktu stanu cywilnego sporządzonego w księdze stanu cywilnego prowadzonej przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. 1 marca 2015 r.), jeżeli jej wykonanie nie zagraża trwałości księgi i zawartych w niej aktów stanu cywilnego. Fotokopia aktu stanu cywilnego nie ma mocy dokumentu urzędowego (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 23 listopada 2022 r., sygn. akt II SAB/Go 90/22, dostępne w CBOSA).
Wniosek skarżącego z 18 marca 2024 r., na który odpowiedź stanowi zaskarżone w niniejszej sprawie pismo organu, dotyczył wydania "na podstawie art. 73 § 1 k.p.a." kopii aktu urodzenia skarżącego oraz kopii zgłoszenia urodzenia skarżącego. Jakkolwiek zaś w świetle art. 2 ust. 5 i 6 p.a.s.c. czynności z zakresu rejestracji stanu cywilnego innych niż akty stanu cywilnego dokonuje się w formie decyzji administracyjnej albo czynności materialno-technicznej, a odmowa dokonania czynności z zakresu rejestracji stanu cywilnego następuje w formie decyzji administracyjnej, to jednak w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw, aby uznać, że wniosek skarżącego o wydanie kserokopii jego aktu urodzenia oraz zgłoszenia urodzenia był wnioskiem o dokonanie określonych czynności z zakresu rejestracji stanu cywilnego. W przedmiocie tym w orzecznictwie organów właściwych z zakresu rejestracji stanu cywilnego oraz sądów administracyjnych można wprawdzie zauważyć szerokie podejście interpretacyjne do terminu "czynności z zakresu rejestracji stanu cywilnego", jednak należy pamiętać, że zasadniczo czynności rejestracyjne w sferze stanu cywilnego obejmują rejestrację w formie aktów stanu cywilnego (art. 2 ust. 2 p.a.s.c.), adnotacji w akcie stanu cywilnego (art. 23 p.a.s.c.), wzmianki dodatkowej w akcie stanu cywilnego (art. 24 p.a.s.c.), przypisków przy akcie stanu cywilnego (art. 25 p.a.s.c.) lub, zgodnie z art. 35 i n. p.a.s.c., zmian w zakresie aktów stanu cywilnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 września 2023 r., sygn. akt II OSK 1042/22, dostępne w CBOSA).
W niniejszej sprawie również nie znajduje zastosowania art. 73 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.), zgodnie z którym strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Jak już wspomniano, w przepisach p.a.s.c. określony został zamknięty katalog dokumentów wydawanych w oparciu o akty stanu cywilnego i akta zbiorowe aktów stanu cywilnego oraz podmiotów uprawnionych do ich uzyskania. Zgodnie zaś z art. 12 ust. 1 p.a.s.c., przepisy k.p.a. stosuje się w sprawach nieuregulowanych w ustawie Prawo o aktach stanu cywilnego. Zasady i formy wydawania dokumentów w oparciu o akty stanu cywilnego i akta zbiorowe zostały szczegółowo unormowane w przepisach p.a.s.c., w związku z czym, wobec kompleksowego uregulowania wskazanej wyżej materii, przepisy k.p.a. w zakresie wynikającym z wyżej powołanego przepisu nie mają zastosowania.
Uwzględniając powyższe, nie sposób uznać, aby zaskarżone pismo organu z dnia 20 marca 2024 r. stanowiło odmowę dokonania czynności z zakresu rejestracji stanu cywilnego, dla której przepis art. 2 ust. 6 p.a.s.c. przewiduje formę decyzji administracyjnej (tj. aktu administracyjnego). Przepisy p.a.s.c., jak już wspomniano, nie przewidują możliwości wydawania uwierzytelnionych kopii aktów stanu cywilnego ani samych oryginałów aktów stanu cywilnego jak i innych dokumentów w oryginale z akt zbiorowych rejestracji. Należy również dodać, że zarówno z zaskarżonego pisma, jak i z akt administracyjnych wynika, że, zgodnie z obowiązującymi przepisami, skarżący otrzymał kserokopie zgłoszenia urodzenia potwierdzoną za zgodność z oryginałem, jak i wykonał fotokopie swojego aktu urodzenia, co potwierdził własnoręcznym podpisem w dniu 12 marca 2024 r.
W konsekwencji należało stwierdzić, że zaskarżone pismo organu nie należy do żadnej kategorii spraw, które mieszczą się w zakresie objętym kognicją sądu administracyjnego, gdyż brak jest przepisu prawa zobowiązującego organ do wydania określonego aktu (decyzji) lub podjęcia czynności materialno-technicznej, polegającej na wydaniu żądanych dokumentów. Na przeszkodzie tego rodzaju czynności stoi bowiem wyjaśniony powyżej brak podstawy materialnoprawnej do jej podjęcia.
Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzono, że przedmiotowa skarga na pismo Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Jeleniej Górze z dnia 20 marca 2024 r. w niniejszej sprawie, jako nienależąca do właściwości sądu administracyjnego, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Z tego względu, Sąd orzekł jak w I punkcie sentencji postanowienia.
Orzeczenie zwrotu w pkt II wydane zostało na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.