II SA/Wr 574/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2025-01-14
NSAAdministracyjneŚredniawsa
postępowanie administracyjnenadzór budowlanyniedopuszczalność odwołaniaterminostateczność decyzjiwznowienie postępowaniastrona postępowaniastan techniczny budynku

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę na postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania od decyzji umarzającej postępowanie w sprawie stanu technicznego budynku, uznając, że odwołanie zostało wniesione po terminie.

Skarżąca K.W. wniosła skargę na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (DWINB), które stwierdziło niedopuszczalność jej odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) umarzającej postępowanie dotyczące stanu technicznego budynku. PINB umorzył postępowanie, uznając, że zarządca nie dopuścił się istotnych zaniedbań. DWINB stwierdził niedopuszczalność odwołania skarżącej, ponieważ zostało ono wniesione po terminie, gdy decyzja PINB stała się ostateczna. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę, podzielając stanowisko DWINB.

Sprawa dotyczyła skargi K.W. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (DWINB) z dnia 19 lipca 2023 r., które stwierdziło niedopuszczalność odwołania skarżącej od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta Wrocławia (PINB) z dnia 26 lipca 2021 r. Decyzja PINB umarzała postępowanie administracyjne w sprawie sprawdzenia, czy zarządca obiektu mieszkalnego przy ul. [...] we W. utrzymuje budynek w należytym stanie technicznym oraz czy spełnia on podstawowe warunki bezpieczeństwa. DWINB uznał odwołanie za niedopuszczalne, ponieważ zostało wniesione po terminie, tj. w dniu 20 września 2021 r., podczas gdy decyzja PINB z dnia 26 lipca 2021 r. stała się ostateczna z dniem 13 sierpnia 2021 r. (po upływie 14-dniowego terminu od doręczenia jej Spółdzielni Mieszkaniowej [...], która była jedyną stroną postępowania pierwszoinstancyjnego). Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, rozpoznając skargę, zważył, że zgodnie z art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), jest związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w poprzednim wyroku Sądu z dnia 13 kwietnia 2023 r. (sygn. akt II SA/Wr 15/22), który nakazywał ocenę dopuszczalności odwołania. Sąd uznał, że DWINB prawidłowo zastosował art. 134 k.p.a. stwierdzając niedopuszczalność odwołania z przyczyn przedmiotowych, gdyż zostało ono wniesione po upływie terminu, gdy decyzja organu pierwszej instancji stała się ostateczna. Sąd podkreślił, że strona pominięta w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, która uważa, że przysługuje jej przymiot strony, może dochodzić swoich praw poprzez instytucję wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.). W związku z tym, Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, odwołanie wniesione po terminie, gdy decyzja organu pierwszej instancji stała się ostateczna, jest niedopuszczalne.

Uzasadnienie

Organ odwoławczy stwierdza niedopuszczalność odwołania, gdy zostało ono wniesione po upływie terminu, a decyzja organu pierwszej instancji uzyskała walor ostateczności. Strona pominięta w postępowaniu pierwszoinstancyjnym może dochodzić swoich praw poprzez wznowienie postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

k.p.a. art. 134

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

k.p.a. art. 129 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd oddala skargę, jeżeli brak jest podstaw do uwzględnienia jej.

p.p.s.a. art. 153

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Pomocnicze

k.p.a. art. 16 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Decyzja, od której nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, jest ostateczna.

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 4

Kodeks postępowania administracyjnego

Wznowienie postępowania następuje m.in. w przypadku, gdy strona została pozbawiona możności działania lub udziału w postępowaniu.

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty.

p.p.s.a. art. 106 § § 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Odwołanie zostało wniesione po terminie, gdy decyzja organu pierwszej instancji stała się ostateczna. Strona pominięta w postępowaniu pierwszoinstancyjnym może dochodzić swoich praw poprzez wznowienie postępowania, a nie odwołanie od ostatecznej decyzji.

Odrzucone argumenty

Argumenty skarżącej dotyczące naruszenia art. 134 k.p.a. i art. 28 k.p.a. Argumenty skarżącej dotyczące wadliwego przyjęcia daty, od której mogła wnieść odwołanie. Argumenty skarżącej dotyczące posiadania przymiotu strony i interesu w postępowaniu.

Godne uwagi sformułowania

Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W drugiej grupie przyczyn niedopuszczalności odwołania znajdują się przypadki, w których w ogóle nie występuje przedmiot orzekania. Decyzja ostateczna może zaś być wzruszona tylko w trybie nadzwyczajnym. Taka droga obrony interesu prawnego przez stronę pozbawioną udziału w postępowaniu zapewnia jej poszanowanie zasady dwuinstancyjności, wznowienie postępowania otwiera bowiem ponownie postępowanie przed organem I instancji, gwarantując udział w tym postępowaniu, a następnie w postępowaniu odwoławczym.

Skład orzekający

Ireneusz Dukiel

przewodniczący

Malwina Jaworska-Wołyniak

sprawozdawca

Wojciech Śnieżyński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących niedopuszczalności odwołania wniesionego po terminie, zwłaszcza w kontekście stron pominiętych w postępowaniu pierwszoinstancyjnym oraz zasady związania sądu własnymi poprzednimi orzeczeniami."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej, gdzie odwołanie zostało wniesione po terminie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej związanej z terminami i dopuszczalnością odwołania, co jest kluczowe dla praktyków prawa administracyjnego. Pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie terminów i jakie są konsekwencje ich uchybienia.

Uchybiłeś termin na odwołanie? Sąd wyjaśnia, co możesz zrobić.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wr 574/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-01-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Ireneusz Dukiel /przewodniczący/
Malwina Jaworska-Wołyniak /sprawozdawca/
Wojciech Śnieżyński
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 134
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel Sędziowie: Asesor WSA Malwina Jaworska-Wołyniak (spr.) Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi K. W. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 lipca 2023 r. Nr 645/2023 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od decyzji umarzającej postępowanie administracyjne w sprawie sprawdzenia, czy zarządca obiektu mieszkalnego utrzymuje budynek w należytym stanie technicznym oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 lipca 2023 r. (nr 645/2023), Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego (dalej: DWINB), działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2023 poz. 775, dalej k.p.a.), stwierdził niedopuszczalność odwołania K. W. (dalej: skarżąca, strona) od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta Wrocławia (dalej: PINB) nr 1785/2021 z dnia 26 lipca 2021 r., umarzającej w całości postępowanie administracyjne w przedmiocie sprawdzenia czy zarządca obiektu mieszkalnego przy ul. [...]-[...] we W. utrzymuje budynek w należytym stanie technicznym oraz czy budynek ten spełnia podstawowe warunki bezpieczeństwa, higieniczno-zdrowotne oraz odpowiednią izolacyjność cieplną przegród budowlanych.
W uzasadnieniu DWINB wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, prawomocnym wyrokiem z dnia 5 sierpnia 2020 r. (sygn. akt II SAB/Wr 30/20), zobowiązał PINB do przeprowadzenia postępowania administracyjnego "w zakresie ustalenia czy zarządca obiektu mieszkalnego przy ul. [...]-[...] we W. utrzymuje budynek w należytym stanie technicznym oraz czy budynek ten spełnia podstawowe warunki bezpieczeństwa, higieniczno-zdrowotne oraz odpowiednią izolacyjność cieplną przegród budowlanych".
W związku z powyższym, pismem z dnia 18 maja 2021 r., PINB zawiadomił Spółdzielnię Mieszkaniową [...] o wszczęciu postępowania we wskazanym przez Sąd przedmiocie, a w jego toku przeprowadził kontrolę spornego obiektu, w trakcie której stwierdził, że przy ul. [...]-[...] we W. istnieje budynek mieszkalny wielorodzinny, 10-klatkowy, 5-kondyganacyjny, podpiwniczony, z wielkoblokowych elementów prefabrykowanych, zadaszony stropodachem płaskim wentylowanym z płyt kanałowych, pokrycie dachowe z papy termozgrzewalnej, balkony na obu elewacjach. W trakcie kontroli nie stwierdzono nadmiernie pogorszonego stanu technicznego obiektu mogącego zagrażać bezpieczeństwu ludzi i mienia, bezpieczeństwu konstrukcji. Zużycie obiektu adekwatne do wieku, przyjętej technologii wykonania. Sporządzono dokumentację fotograficzną obiektu.
Oceniając całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie stwierdzono, aby zarządca budynku przy ul. [...]-[...] we W. dopuścił się istotnych zaniedbań w jego utrzymaniu, które skutkowałyby brakiem możliwości bezpiecznego użytkowania obiektu bądź nadmiernym pogorszeniem jego stanu technicznego niespełniającym podstawowych wymogów, bezpieczeństwa (w szczególności elementów konstrukcyjnych).
W tych okolicznościach, PINB, decyzją z dnia 26 lipca 2021 r. (nr 1785/2021) umorzył w całości postępowanie administracyjne w przedmiocie sprawdzenia czy zarządca obiektu mieszkalnego przy ul. [...]-[...] we W. utrzymuje budynek w należytym stanie technicznym oraz czy budynek ten spełnia podstawowe warunki bezpieczeństwa, higieniczno-zdrowotne oraz odpowiednią izolacyjność cieplną przegród budowlanych.
Od decyzji tej odwołanie wniosła skarżąca, a po jego rozpoznaniu DWINB, decyzją z dnia 17 września 2021 r. (nr 1158/2021) umorzył postępowanie odwoławcze wywodząc, iż skarżąca nie posiada interesu prawnego w sprawie.
Na powyższe rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożyła skarżąca.
Wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2023 r. (sygn. akt II SA/Wr 15/22) tut. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, a w uzasadnieniu wskazał, że DWINB pominął ocenę kwestii dopuszczalności odwołania, wobec czego nie był uprawniony do przystąpienia do merytorycznego etapu postępowania.
Rozpoznając ponownie sprawę DWINB, przywołanym na wstępie postanowieniem z dnia 19 lipca 2023 r., stwierdził niedopuszczalność odwołania skarżącej od decyzji PINB nr 1785/2021 z dnia 26 lipca 2021 r.
W uzasadnieniu wskazał, że podejmując działania w zakresie swoich ustawowych kompetencji, organ II instancji zobowiązany jest w pierwszej kolejności do ustalenia, czy wniesiony przez stronę środek zaskarżenia jest dopuszczalny.
Zgodnie bowiem z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.
Przepisy procedury administracyjnej przewidują możliwość stwierdzenia przez organ II instancji niedopuszczalności środka zaskarżenia zarówno z przyczyn podmiotowych, jak i przedmiotowych. W drugiej grupie przyczyn niedopuszczalności odwołania znajdują się przypadki, w których w ogóle nie występuje przedmiot orzekania. Dotyczy to m.in. sytuacji, gdy sprawa została rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją ostateczną.
W ocenie DWINB, z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, w realiach, której w postępowaniu pierwszoinstancyjnym jako strona udział brała wyłącznie Spółdzielnia Mieszkaniowa [...]. Decyzja PINB nr 1785/2021 z dnia 26 lipca 2021 r. została jej doręczona w dniu 30 lipca 2021 r. i ustawowy termin do wywiedzenia odwołania upłynął z dniem 13 sierpnia 2021 r. W dniu 14 sierpnia 2021 r. przywołana decyzja stała się ostateczna.
Z kolei skarżąca, wniosła odwołanie osobiście w dniu 20 września 2021 r., zatem w chwili, gdy decyzja PINB korzystała już z waloru ostateczności, co uzasadniało stwierdzenie niedopuszczalności odwołania. Termin bowiem do wniesienia odwołania dla strony, która została pozbawiona udziału w postępowaniu w pierwszej instancji, należy liczyć od dnia doręczenia decyzji stronie, która brała udział w tym postępowaniu. Upływ ustawowego terminu do wniesienia odwołania skutkuje zaś niedopuszczalnością odwołania, ale strona pominięta w postępowaniu w dalszym ciągu może skutecznie bronić swoich praw przez złożenie żądania w sprawie wznowienia postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożyła K. W. wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 134 k.p.a. przez jego zastosowanie skutkujące stwierdzeniem niedopuszczalności wywiedzionego przez skarżącą odwołania oraz naruszenie art. 28 k.p.a. przez jego nieprawidłowe zastosowanie, skutkujące zaniechaniem uznania skarżącej za stronę postępowania.
Motywując zasadność wywiedzionej skargi, skarżąca wskazała, iż DWINB wadliwie przyjął datę, od której mogła ona wnieść odwołanie. Strona podniosła, że skoro organ I instancji nigdy nie doręczył jej decyzji, to należało przyjąć, że termin do wniesienia odwołania liczy się od dnia, w którym skarżąca jako strona powzięła wiedzę o wydaniu i treści decyzji.
W dalszej części skarżąca – odnosząc się do przywołanego orzecznictwa - podniosła, iż jako właścicielka lokalu nr [...] w spornym budynku, ma interes w niniejszym postępowaniu i przez to posiada przymiot strony.
W odpowiedzi na skargę DWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
W toku postępowania skarżąca złożyła również pisma procesowe z dnia 15 listopada 2023 r., 17 kwietnia 2024 r., 12 listopada 2024 r., 24 grudnia 2024 r., w których wnosiła o przeprowadzenie rozprawy oraz dowodu z przesłuchania świadków i przedkładanych przez nią dokumentów na okoliczność istnienia samowoli budowalnych oraz złego stanu budynku, który oddziałuje na należący do niej lokal. Jednocześnie podtrzymała swoje stanowisko co do tego, iż posiada przymiot strony w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie sprawdzenia czy zarządca obiektu mieszkalnego przy ul. [...]-[...] we W. utrzymuje budynek w należytym stanie technicznym oraz czy budynek ten spełnia podstawowe warunki bezpieczeństwa, higieniczno-zdrowotne oraz odpowiednią izolacyjność cieplną przegród budowlanych.
W niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym, skarżącej przyznano prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, który w piśmie procesowym z dnia 19 grudnia 2024 r. wniósł o przeprowadzenie rozprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy zaznaczyć, że ze względu na przedmiot skargi, sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów – zgodnie z art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.). Stosownie do brzmienia art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym. Możliwości zastosowania przywołanego przepisu nie wyłączył złożony przez skarżącą wniosek o przeprowadzenie rozprawy, którym Sąd na mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. nie był związany.
Dalej, trzeba zauważyć, że w przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024, poz. 1267) ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej), formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji, postanowienia (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb ich wydania lub podjęcia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Jego uchylenie albo stwierdzenie nieważności następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając na względzie wskazane kryterium legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny, po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych, nie znalazł podstaw dla stwierdzenia naruszenia prawa w rozpoznawanej sprawie, mimo rozważenia w toku dokonywanych czynności, wspomnianego już, przepisu z art. 134 § 1 p.p.s.a., z którego wynika, że Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kontroli tut. Sądu podlegało postanowienie DWINB stwierdzające niedopuszczalność odwołania K. W. od decyzji PINB z dnia 26 lipca 2021 r., umarzającej w całości postępowanie administracyjne w przedmiocie sprawdzenia czy zarządca obiektu mieszkalnego przy ul. [...]-[...] we W. utrzymuje budynek w należytym stanie technicznym oraz czy budynek ten spełnia podstawowe warunki bezpieczeństwa, higieniczno-zdrowotne oraz odpowiednią izolacyjność cieplną przegród budowlanych.
Przedmiotem zatem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności, jest więc wyłącznie postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania, stąd Sąd nie mógł uwzględnić złożonych wniosków dowodowych na okoliczność złego stanu technicznego budynku i w tym zakresie odrębnym postanowieniem oddalił wnioski. Nadto, wydając to postanowienie Sąd miał na uwadze również to, że w postępowaniu przed sądami administracyjnymi możliwe jest przeprowadzenie jedynie dowodu z dokumentu, co wprost wynika z treści art. 106 § 3 p.p.s.a. Przywołany przepis stanowi, że Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W powołaniu na ten przepis nie jest możliwe przeprowadzenie przez sąd administracyjny dowodu z przesłuchania świadków, albowiem przeprowadzenie takiego dowodu nie jest przewidziane w ramach procedury obowiązującej przed sądem administracyjnym.
Dalej należy zauważyć, że w realiach badanej sprawy zaskarżone postanowienie z 19 lipca 2023 r. stwierdzające niedopuszczalność odwołania zostało podjęte po wydaniu przez tut. Sąd wyroku z dnia 13 kwietnia 2023 r. (sygn. akt II SA/Wr 15/22), w którym wskazano, na potrzebę oceny przez DWINB dopuszczalności odwołania skarżącej. Zgodnie zaś z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Przywołany przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący i wywiera skutki w dwóch płaszczyznach, mianowicie ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej we wcześniejszym orzeczeniu. Zasadniczym kryterium legalności decyzji wydanej w postępowaniu ponowionym wskutek wyroku sądu administracyjnego jest więc zastosowanie się do wyrażonej przez ten sąd oceny prawnej oraz podporządkowanie się wytycznym co do dalszego postępowania (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 30 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 574/23, CBOSA). Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei związanie samego sądu administracyjnego w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się w pełnym wymiarze oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organów administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania (wyroki NSA z dnia (wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2023 r., sygn. akt I GSK 90/23, CBOSA).
Niewątpliwie więc na organie i sądzie spoczywa istotny obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, który może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej poprzedni pogląd prawny nieaktualnym. Tym samym związanie sądu oceną prawną wyrażoną w wyroku wydanym w danej sprawie oznacza, że przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym nie może on formułować ocen odmiennych od wiążącej go oceny prawnej, ale musi się do niej zastosować. Takie same zasady bez wątpienia dotyczą związania wskazaniami poczynionymi przez sąd co do dalszego postępowania np. jego pożądanego kierunku, ewentualnych działań wyjaśniających jakie należało być może podjąć (wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2023 r., sygn. akt II GSK 2/20, CBOSA).
Uwzględniając powyższe, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a DWINB zastosował się do wyrażonej przez Sąd w wyroku z dnia 13 kwietnia 2023 r. oceny prawnej oraz podporządkował się wytycznym co do dalszego postępowania, które wiązały się z koniecznością oceny dopuszczalności odwołania skarżącej.
W kontekście powyższego trzeba przede wszystkim zauważyć, że zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 134 k.p.a., który stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
Co istotne - omawiane rozstrzygnięcie zapada we wstępnym postępowaniu organu odwoławczego, w którym organ podejmuje czynności mające na celu ustalenie, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Takie postanowienie ma więc charakter wyłącznie procesowy i nie rozstrzyga sprawy merytorycznie. W konsekwencji również kognicja Sądu ogranicza się wyłącznie do oceny zgodności z prawem rozstrzygnięcia w przedmiocie niedopuszczalności odwołania, tj. oceny czy w konkretnej sprawie faktycznie zaistniały przyczyny formalne do takiego stwierdzenia.
Niedopuszczalność odwołania, może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak i podmiotowym. Niedopuszczalność z przyczyn przedmiotowych obejmuje przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki wyłączenia przez przepisy prawne możliwości zaskarżenia rozstrzygnięcia w toku instancji. Niedopuszczalność zaś z przyczyn podmiotowych obejmuje sytuacje wniesienia odwołania przez jednostkę niemającą legitymacji do złożenia tego środka, a zatem gdy został wniesiony przez osobę trzecią lub podmiot na prawach strony, który nie brał udziału w postępowaniu przed organem I instancji albo też wniesione przez stronę niemającą zdolności do czynności prawnej (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H.BECK, Warszawa 2016 r., str. 600).
Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że w jej realiach zachodzi niedopuszczalność wniesionego odwołania z przyczyny o charakterze przedmiotowym. W tym kontekście trzeba przede wszystkim wskazać, że zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie podkreślano, że możliwe jest wniesienie odwołania przez stronę, która została pominięta w postępowaniu administracyjnym i której organ nie doręczył i nie ogłosił decyzji, przy czym odwołanie takie może być wniesione w terminie, który biegnie dla stron postępowania, którym tę decyzję doręczono. W przypadku wielości stron postępowania, termin do wniesienia odwołania rozpocznie bieg dla strony pominiętej w postępowaniu od daty ostatniego doręczenia. W razie nieskorzystania przez strony z prawa do wniesienia odwołania w terminie określonym w art. 129 § 2 k.p.a. decyzja w myśl art. 16 § 1 k.p.a. staje się ostateczna. Decyzja ostateczna może zaś być wzruszona tylko w trybie nadzwyczajnym. W związku z powyższym po upływie ustawowego terminu do wniesienia odwołania osoba, która w postępowaniu w I instancji nie brała udziału, a uważa, że przysługuje jej przymiot strony, podobnie jak strona, która został pominięta w postępowaniu, nie ma prawa do wniesienia odwołania lecz przysługuje jej prawo żądania wznowienia postępowania przewidziane w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Taka droga obrony interesu prawnego przez stronę pozbawioną udziału w postępowaniu zapewnia jej poszanowanie zasady dwuinstancyjności, wznowienie postępowania otwiera bowiem ponownie postępowanie przed organem I instancji, gwarantując udział w tym postępowaniu, a następnie w postępowaniu odwoławczym (zob.: wyroki NSA: z dnia 28 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1335/19, z dnia 24 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 2275/14, z dnia 4 sierpnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2296/14, z dnia 26 stycznia 2015 r., sygn. akt II OSK 1624/13, z dnia 22 maja 2014 r., sygn. akt II OSK 3046/12, CBOSA).
W realiach badanej sprawy nie jest sporne, że decyzja PINB z dnia 26 lipca 2021 r. została doręczona wyłącznie Spółdzielni Mieszkaniowej [...] we W. w dniu 30 lipca 2021 r., stąd 14 dniowy termin do wywiedzenia odwołania upłynął wraz dniem 13 sierpnia 2021 r. Co istotne – w tym dniu upłynął zarówno termin do wniesienia odwołania przez Spółdzielnię jak i skarżącą, która nie brała udziału w postępowaniu. W takiej bowiem sytuacji termin do złożenia odwołania przez skarżącą należało liczyć, tak jak dla strony pominiętej w postępowaniu. Zasadnie więc przyjął DWINB, że skarżąca wnosząc osobiście w dniu 20 września 2021 r., odwołanie, złożyła je od decyzji, która w tym dniu posiadała już przymiot ostatecznej. Od takiej decyzji nie przysługuje zaś już odwołanie, co oznacza, że zaskarżone postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania odpowiada prawu. Zasadnie wskazał przy tym organ, na instytucję wznowienia postępowania jako instrument, za pomocą, którego, skarżąca może dochodzić swoich praw.
Uznając, iż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę w całości.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI