II SA/Wr 565/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2024-04-25
NSAbudowlaneŚredniawsa
postępowanie egzekucyjnenadzór budowlanystan techniczny budynkunieprawidłowości budowlanezarzuty egzekucyjneupomnienierygor natychmiastowej wykonalnościdecyzja ostatecznaskarga administracyjna

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę na postanowienie Inspektora Nadzoru Budowlanego dotyczące zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, uznając obowiązek usunięcia nieprawidłowości za istniejący i prawidłowo wszczęte postępowanie egzekucyjne.

Skarżący P. T. kwestionował postanowienie Inspektora Nadzoru Budowlanego dotyczące zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym nakazującym usunięcie nieprawidłowości w stanie technicznym budynku. Zarzuty dotyczyły nieistnienia obowiązku oraz braku doręczenia upomnienia. Sąd uznał, że obowiązek istnieje, wynika z ostatecznej decyzji, a postępowanie egzekucyjne zostało prawidłowo wszczęte po upływie terminów wykonania i doręczeniu upomnienia, mimo nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Przedmiotem skargi była decyzja Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymująca w mocy postanowienie PINB oddalające zarzuty dotyczące postępowania egzekucyjnego. PINB nakazał skarżącemu usunięcie nieprawidłowości w stanie technicznym budynku po pożarze, nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Po stwierdzeniu częściowego niewykonania obowiązków, wszczęto postępowanie egzekucyjne i nałożono grzywnę. Skarżący wniósł zarzuty oparte na art. 33 § 2 pkt 1 i 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (nieistnienie obowiązku i brak upomnienia). Sąd administracyjny, rozpoznając skargę, stwierdził, że zarzut nieistnienia obowiązku jest nieuzasadniony, gdyż obowiązek wynika z ostatecznej decyzji i nie został wykonany. Sąd podkreślił, że nieistnienie obowiązku należy odróżnić od jego wygaśnięcia, a zarzut wygaśnięcia nie mógł być rozpoznany na tym etapie. Zarzut braku upomnienia również uznano za chybiony, wskazując, że upomnienie zostało wysłane po upływie terminów wykonania, a decyzja nadana rygorem natychmiastowej wykonalności podlegała wykonaniu mimo wniesienia odwołania. Sąd oddalił skargę, uznając, że nie doszło do naruszeń prawa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, zarzut nieistnienia obowiązku jest nieuzasadniony, gdy obowiązek wynika z ostatecznej decyzji administracyjnej, która nie została uchylona ani stwierdzona nieważnością. Nieistnienie obowiązku należy odróżnić od jego wygaśnięcia lub braku wymagalności.

Uzasadnienie

Obowiązek nałożony decyzją administracyjną istnieje, dopóki decyzja jest w obrocie prawnym i nie została uchylona lub stwierdzona jej nieważność. Zarzut nieistnienia obowiązku dotyczy sytuacji, gdy obowiązek w ogóle nie powstał lub przestał istnieć z mocy prawa, a nie sytuacji, gdy został częściowo wykonany lub nie jest wymagalny.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

upea art. 33 § § 2 pkt 1 i 4

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Zarzut nieistnienia obowiązku (pkt 1) dotyczy sytuacji, gdy obowiązek w ogóle nie powstał lub wygasł. Zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia (pkt 4) dotyczy formalnych wymogów wszczęcia egzekucji.

Pomocnicze

upea art. 15 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Określa wymogi dotyczące wysłania upomnienia przed wszczęciem egzekucji administracyjnej.

k.p.a. art. 108 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Umożliwia nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego, interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony.

k.p.a. art. 130 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Stanowi, że wniesienie odwołania nie wstrzymuje wykonania decyzji opatrzonych rygorem natychmiastowej wykonalności.

P.u.s.a. art. 1

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 i 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Obowiązek usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym budynku istniał i wynikał z ostatecznej decyzji administracyjnej. Postępowanie egzekucyjne zostało prawidłowo wszczęte po upływie terminów wykonania i doręczeniu upomnienia. Decyzja nadana rygorem natychmiastowej wykonalności podlega wykonaniu mimo wniesienia odwołania. Sąd administracyjny jest związany granicami sprawy wyznaczonymi przez zarzuty podniesione przed organami egzekucyjnymi.

Odrzucone argumenty

Zarzut nieistnienia obowiązku. Zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia. Argumentacja dotycząca wygaśnięcia obowiązku (nie rozpoznana przez sąd).

Godne uwagi sformułowania

Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny. Nieistnienie obowiązku należy odróżnić od jego wygaśnięcia lub braku wymagalności.

Skład orzekający

Olga Białek

przewodniczący sprawozdawca

Wojciech Śnieżyński

sędzia

Malwina Jaworska-Wołyniak

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących postępowania egzekucyjnego w administracji, w szczególności zarzutów nieistnienia obowiązku, braku upomnienia oraz skutków nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z budynkiem po pożarze i obowiązkami nałożonymi przez nadzór budowlany.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w postępowaniu egzekucyjnym, które mogą być interesujące dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i egzekucyjnym.

Egzekucja administracyjna: Kiedy obowiązek nie istnieje, a kiedy jest tylko niewymagalny?

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wr 565/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-04-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Malwina Jaworska-Wołyniak
Olga Białek /przewodniczący sprawozdawca/
Wojciech Śnieżyński
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II OSK 2692/24 - Wyrok NSA z 2025-10-22
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 33 par. 2 pkt 1 i 4
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Olga Białek (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński, Asesor WSA Malwina Jaworska - Wołyniak, po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi P. T. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 7 lipca 2023 r. nr 605/2023 w przedmiocie oddalenia zarzutów dotyczących prowadzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego obowiązku usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w stanie technicznym budynku oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi P. T. (dalej: zobowiązany, skarżący) jest wskazane w sentencji postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: DWINB, organ II instancji), którym utrzymane zostało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Wałbrzyskim (dalej: PINB, organ I instancji) z dnia 10 maja 2023 r., nr 34/2022, oddalające zarzuty dotyczące prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Powyższe rozstrzygnięcia wydane zostały w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
Decyzją z dnia 25 października 2021 r. PINB nakazał skarżącemu – jako właścicielowi budynku zlokalizowanego w J. przy pl. [...] składającego się z dwóch części: dawnej [...] i dawnego [...] – usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w stanie technicznym budynku dawnej [...] po pożarze poprzez:
1. usunięcie luźnych i niestabilnych elementów więźby dachowej, pokrycia dachowego, pozostałych po pożarze,
2. usunięcie luźnych i uszkodzonych cegieł z korony murów i gzymsów oraz tynków,
3. usunięcie warstw kominów do wysokości zapewniającej ich stateczność,
4. zabezpieczenie obiektu przed przenikaniem wód opadowych do wnętrza;
5. skutecznie uniemożliwienie wejścia osobom postronnym do wnętrza budynku,
6. wyznaczenie i wygrodzenie strefy bezpieczeństwa dla budynku nr [...] od strony pl. [...] w J., oznakowanie obiektu poprzez umieszczenie tablic jednoznacznie informujących o stanie zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz zakazie przebywania na terenie obiektu i w strefie jego oddziaływania ze względu na grożące niebezpieczeństwo.
Powyższa decyzja została opatrzona rygorem natychmiastowej wykonalności. W odniesieniu do obowiązków wymienionych w punktach 1-3, 5 i 6 wyznaczony został termin realizacji 28 października 2021 r., a obowiązek wskazany w punkcie 4 miał zostać wykonany do 15 listopada 2021 r.
Decyzja została utrzymana w mocy przez organ II instancji decyzją z 22 grudnia 2021 r., a skarga do tutejszego Sądu oddalona w całości wyrokiem z dnia 13 grudnia 2022r., sygn. akt II SA/Wr 200/22. Wyrok ten został zaskarżony do Naczelnego Sądu Administracyjnego i na dzień orzekania w niniejszej sprawie skarga kasacyjna nie została rozpoznana.
Upomnieniem z dnia 21 grudnia 2021 r. (doręczonym 10 stycznia 2022 r.) PINB wezwał skarżącego do wykonania nałożonego na niego obowiązku wskazując, że jego niewykonanie skutkować będzie wszczęciem postępowania egzekucyjnego. W odpowiedzi zobowiązany poinformował pismem z 20 stycznia 2022 r., że wszystkie zalecenia wykonał w pierwszym tygodniu grudnia. Do pisma nie załączono wymaganego decyzją oświadczenia osoby z uprawnieniami budowlanymi, które potwierdziłoby wykonanie obowiązku.
Kontrola przeprowadzona przez organ I instancji w dniu 11 marca 2022 r. wykazała, że nałożony obowiązek wykonany został w części: częściowo wykonane zostały czynności wymienione w punktach 1, 2, 5 i 6, a w całości z punktu 3; w ogóle nie została zrealizowana czynność wskazana w punkcie 4.
W związku z powyższym, pismem z dnia 22 marca 2022 r. PINB wezwał zobowiązanego do podjęcia w trybie pilnym działań mających na celu usunięcie niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia wynikającego z nieodpowiedniego stanu technicznego budynku poprzez usunięcie luźnych elementów grożących upadkiem na ciąg pieszo-jezdny i uniemożliwienie osobom postronnym wejścia do wnętrza budynku.
Kolejna kontrola w dniu 21 kwietnia 2022 r. wykazała brak zmian w stosunku do ustaleń z 11 marca 2022 r. i jeszcze większą dostępność obiektu dla osób postronnych. Brak zmian i postępującą degradację budynku stwierdzono podczas kontroli w dniu 13 czerwca 2022 r.
W rezultacie stwierdzenia niewykonania obowiązku nałożonego decyzją z dnia 25 października 2021 r., w dniu 16 września 2022 r. organ I instancji wystawił tytuł wykonawczy i postanowieniem z tego samego dnia nałożył na zobowiązanego grzywnę celem przymuszenia w wysokości 10.000 zł. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez DWINB. Skarga na to rozstrzygnięcie została oddalona przez tutejszy Sąd wyrokiem z 11 lipca 2023 r., sygn. akt II SA/Wr 79/23, który stał się prawomocny z dniem 11 sierpnia 2023 r.
W postępowaniu egzekucyjnym w administracji zobowiązany zgłosił zarzuty dotyczące tego postępowania, wskazując jako podstawę art. 33 § 2 pkt 1 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 479 ze zm., czyli w brzmieniu obowiązującym na dzień ich wniesienia – dalej: upea), to jest zarzut nieistnienia obowiązku oraz zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia zobowiązanemu.
Wskazanym na wstępie postanowieniem PINB oddalił powyższe zarzuty.
W wyniku rozpoznania zażalenia zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem organ II instancji utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu nieistnienia obowiązku organ DWINB wskazał, że sytuacja taka zachodzi, gdy obowiązek taki w ogóle nie powstał, co potwierdził stosownym orzecznictwem sądowym. Stwierdził, że w niniejszej sprawie egzekwowany przez PINB obowiązek niepieniężny niewątpliwie istnieje – wynika z ostatecznej decyzji DWINB utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji z dnia 25 października 2021 r. i nie został wykonany. Zdaniem organu, powyższego zarzutu nie można było uznać za uzasadniony z uwagi na częściowe wykonanie nałożonego obowiązku.
Co do zarzutu braku uprzedniego doręczenia upomnienia zobowiązanemu, organ II instancji zwrócił uwagę, że do przesłania upomnienia powinno dojść po upływie terminu wykonania obowiązku przez zobowiązanego, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Terminy wykonania poszczególnych obowiązków zostały wyznaczone na 28 października 2021 r. i 15 listopada 2021 r., zaś z uwagi na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego, decyzji z 25 października 2021 r. którą nałożone zostały obowiązki, nadany został rygor natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: kpa). DWINB zaznaczył przy tym, że wprawdzie wniesienie odwołania od decyzji powoduje wstrzymanie jej wykonania, jednakże z zastrzeżeniem, że nie dotyczy to decyzji opatrzonych rygorem natychmiastowej wykonalności (art. 130 § 3 kpa).
W skardze wniesionej do tutejszego Sądu skarżący, działając przez radcę prawnego, powyższemu rozstrzygnięciu DWINB zarzucił naruszenie:
- art. 15 § 1 w związku z art. 33 § 2 pkt 4 upea, poprzez prowadzenie egzekucji bez prawidłowo wszczętego postępowania egzekucyjnego w administracji na skutek upomnienia wzywającego do realizacji obowiązków w dacie, gdy decyzja DWINB z dnia 22 grudnia 2021 r., stanowiąca oparcie dla tytułu wykonawczego, nie istniała nie tylko w obrocie prawnym, ale nie istniała w ogóle w dacie wydania upomnienia datowanego na 21 grudnia 2021 r.;
- art. 26 § 1 w związku z art. 27 i art. 33 § 2 pkt 5 upea, poprzez prowadzenie postępowanie egzekucyjnego w całości, co do wszystkich obowiązków nałożonych decyzją DWINB mimo, że zostały one wykonane, co zostało ujawnione w toku postępowania, zatem egzekwowane obowiązki częściowo wygasły, co stwierdził sam wierzyciel – stąd skarżący wywiódł podstawy do umorzenia postępowania w oznaczonej części.
Wobec tak postawionych autor skargi wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji i umorzenie postępowania w całości, ewentualnie umorzenie postępowania egzekucyjnego w części w której skarżący wykonał obowiązki, w związku z czym doszło do ich wygaśnięcia. Jednocześnie wniósł o "zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego", w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik zwrócił uwagę, że w tytule wykonawczym jako podstawę jego wystawienia podana została decyzja DWINB z dnia 22 grudnia 2021 r. Podkreślił, że żaden z organów nie zauważył, że upomniał się o realizację obowiązków w dniu 21 grudnia 2021 r., a w postępowaniu egzekucyjnym wskazał, że zmierza do realizacji obowiązków z decyzji z dnia 22 grudnia 2021 r. Zwrócił w związku z tym uwagę, że na podstawie art. 15 § 1 upea upomnienie wysyła się po upływie terminu do wykonania obowiązku. W niniejszej sprawie doszło natomiast do sytuacji, gdy PINB upomniał się o realizację decyzji, zanim w istocie została wydana. Zdaniem skarżącego, rygor natychmiastowej wykonalności jest dla sprawy irrelewantny, gdyż wierzyciel nie oznaczył w tytule wykonawczym decyzji PINB. Tym samym, uznał upomnienia za bezskuteczne, wskazując, że nie można dochodzić realizacji decyzji nieistniejącej, która weszła do obrotu prawnego z dniem doręczenia stronie, to jest 13 stycznia 2022 r.
Argumentując drugi zarzut skargi, skarżący podniósł, że organy pominęły ustalenia poczynione podczas przeprowadzonych kontroli (zwłaszcza w dniu 11 marca 2022 r.), podczas których stwierdzono częściowe wykonanie obowiązków. Tymczasem tytuł wykonawczy wymienia m.in. obowiązek, który został stwierdzony jako wykonany w całości. Skarżący zwrócił uwagę, że tytuł wykonawczy datowany na 16 października 2022 r., został wydany prawie pół roku po naocznym badaniu nieruchomości a mimo to, wciąż w ocenie organów zasadnym było dochodzenie w postępowaniu egzekucyjnym wszystkich obowiązków - zwłaszcza usunięcie kominów, których usunięcie zostało już stwierdzone w protokole kontroli z 11 marca 2022 r.
W odpowiedzi na skargę DWINB wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w skarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie stwierdził naruszeń, które nakazywałyby jego uchylenie.
Przede wszystkim – mając na uwadze zarzuty, jakie zostały podniesione w skardze – zacząć trzeba od tego, że na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozpoznając skargę nie jest związany sformułowanymi w niej zarzutami i wnioskami, jest jednak związany granicami sprawy. Granice te zaś wyznacza akt, który jest przedmiotem zaskarżenia, a w niniejszej sprawie jest to postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z wniesionymi zarzutami co do tego postępowania.
Jak wynika z akt sprawy, zarzuty podniesione przez skarżącego w toku postępowania egzekucyjnego oparte zostały na dwóch podstawach: art. 33 § 2 pkt 1 upea, wskazując na nieistnienie obowiązku oraz art. 33 § 2 pkt 4 upea, to jest braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia. Pismo, którym zarzuty zostały wniesione, w żadnym razie nie zawierało zarzutu z art. 33 § 2 pkt 5 upea, odnoszącego się do wygaśnięcia obowiązku.
Zwrócić należy uwagę, że postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego i w przypadku zgłoszenia przez zobowiązanego zarzutów, organy egzekucyjne rozpoznają sprawę w ich granicach (por. wyrok WSA w Gliwicach z 28 czerwca 2017 r., I SA/Gl 424/17 i przywołane tam orzecznictwo, dost. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym przedmiotem rozpoznania jest więc wyłącznie treść tych zarzutów, przy czym zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dni 4 kwietnia 2024 r., sygn. akt III SA/Wr 256/23, dost. jw.). W rezultacie takie same granice są narzucone Sądowi rozpoznającemu skargę na postanowienie organu w tym przedmiocie.
Skarżący tymczasem w skardze wniesionej na postanowienie DWINB podniósł dodatkowo zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 5 upea (powiązany z naruszeniem art. 26 § 1 i art. 27 upea) wywodząc, że postępowanie egzekucyjne należało umorzyć przynajmniej w części dotyczącej tych czynności, które zostały wykonane, co oznacza wygaśnięcie obowiązku. Jednakże wobec opisanych wyżej granic rozpoznania skargi tak sformułowany zarzut wraz ze wspierającą go argumentacją, w niniejszej sprawie nie ma żadnej racji bytu – pozostaje bowiem poza zakresem rozpoznania przez Sąd. Podjęcie jakiejkolwiek próby rozważenia zasadności powyższego zarzutu byłoby równoznaczne z zastąpieniem organów administracyjnych, co jest niedopuszczalne. W związku z tym Sąd odstąpił od jego oceny.
Ocenie zgodności z prawem podlega natomiast zasadność oddalenia przez organy obu instancji zarzutów nieistnienia obowiązku oraz braku uprzedniego doręczenia upomnienia zobowiązanemu.
W opinii Sądu, stanowisko zajęte przez organy co do tych zarzutów było uzasadnione.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu z art. 33 § 2 pkt 1 upea, czyli nieistnienia obowiązku, zgodzić się należy z DWINB, że zarzut można podnosić skutecznie tylko w odniesieniu do sytuacji, gdy obowiązek zasadniczo nie istniał od samego początku. Słusznie przy tym DWINB wskazał na orzecznictwo sądowe, które w tym względzie jest utrwalone.
Nieistnienie obowiązku oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał (np. z mocy prawa) albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie. Natomiast przez wymagalność obowiązku należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Brak wymagalności obowiązku występuje wówczas, gdy obowiązek istnieje, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie (zob. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2024 r., sygn. akt III FSK 443/23, a także wyroki: WSA we Wrocławiu z dnia 4 kwietnia 2024 r., sygn. akt III SA/Wr 195/23, WSA w Białymstoku z dnia 8 listopada 2023 r., sygn. akt I SA/Bk 339/23, WSA w Szczecinie z dnia 26 marca 2020 r., II SA/Sz 13/20 – dost. jw.).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, nie może budzić wątpliwości, że obowiązek nałożony na skarżącego istniał. Jego źródłem była decyzja PINB z 25 października 2021 r., która następnie została utrzymana w mocy przez organ II instancji. Obie decyzje zostały skutecznie doręczone, a tym samym znalazły się w obiegu prawnym. Należy bowiem odróżnić nieistnienie obowiązku od jego wygaśnięcia, co skarżący, zdaje się, dostrzegł dopiero formułując zarzuty skargi do Sądu. Jednakże – jak to już zostało na wstępie zaakcentowane – podnoszenie zarzutu wygaśnięcia obowiązku dopiero na etapie inicjowania postępowania sądowoadministracyjnego jest spóźnione i nie może podlegać ocenie Sądu. Ponadto nieistnienie obowiązku należy również odróżnić od jego wymagalności, na co zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku. Pogląd ten został wyrażony na tle sprawy dotyczącej egzekucji zobowiązań podatkowych, niemniej odnosi się również do obowiązków niepieniężnych. O ile bowiem obowiązek nałożony na skarżącego, wymieniony w decyzji z 25 października 2021 r. przez PINB w punktach, istniał w dacie wszczęcia egzekucji, to w tej części, w której został wykonany (skarżący bowiem podnosi, że obowiązki wykonał częściowo lub w całości) nie był po prostu już wymagalny.
Wobec powyższego zarzut nieistnienia obowiązku zasadnie został oddalony przez organ I instancji, a stanowisko to podtrzymane przez DWINB.
Słusznie również jako bezpodstawny został oceniony zarzut z art. 33 § 2 pkt 4 upea – braku uprzedniego doręczenia upomnienia zobowiązanemu.
W tym względzie w pierwszej kolejności zauważyć należy, że decyzja PINB nakładająca egzekwowany obowiązek została opatrzona klauzulą natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 § 1 kpa. Przepis ten stanowi w § 1, że decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. W tym ostatnim przypadku organ administracji publicznej może w drodze postanowienia zażądać od strony stosownego zabezpieczenia.
Zaznaczyć trzeba, że powyższa decyzja (zawierająca klauzulę rygoru natychmiastowej wykonalności) oraz rozstrzygnięcie organu II instancji utrzymującego tę decyzję w mocy, były przedmiotem kontroli tutejszego Sądu, który oddalił skargę w całości.
Istotą zastosowania powyższej instytucji unormowanej w art. 108 kpa jest nadanie przymiotu wykonalności decyzji nieostatecznej z powodów ściśle określonych w tym przepisie. Co do zasady bowiem decyzja, od której służy odwołanie, nie podlega wykonaniu (art. 130 § 1 kpa), a wniesienie tego środka zaskarżenia wstrzymuje jej wykonanie. Art. 130 § 3 kpa przewiduje jednak odstępstwa od tej zasady, a jednym z nich jest nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Skoro zatem decyzja podlegała wykonaniu, organ uprawniony był domagać się od zobowiązanego realizacji określonego w niej obowiązku w ściśle oznaczonych terminach.
Zgodnie z brzmieniem art. 15 § 1 upea, egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.
Z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika, że PINB wyznaczył dwa terminy wykonania poszczególnych punktów obowiązku nałożonego ww. decyzją: 28 października 2021 r. i 15 listopada 2021 r. Stwierdzając, że powyższe terminy upłynęły bezskutecznie, skierował do skarżącego upomnienie datowane na 21 grudnia 2021 r. i doręczone osobiście adresatowi 10 stycznia 2022 r. Zaznaczyć trzeba, że aby pismo skierowane do zobowiązanego wywołało skutki upomnienia wynikające z przytoczonego przepisu, musi zawierać formalne wymogi jakie ta regulacja przewiduje: wezwanie do wykonania skonkretyzowanego obowiązku, rygor skierowania sprawy na drogę procesu egzekucyjnego i wszystkie dane, które umożliwią prawidłowe wykonanie obowiązku przez zobowiązanego. Wszystkie te warunki spełnia upomnienie z dnia 21 grudnia 2021 r., które zawiera całość obowiązku (wymienionego w punktach) nałożonego decyzją z 25 października 2021 r., informacje dla zobowiązanego o sposobie wykazania wykonania obowiązku (oświadczenie osoby z właściwymi uprawnieniami zawodowymi o zgodności realizacji z nałożonymi obowiązkami) oraz stosowny rygor z podaniem siedmiodniowego terminu.
Jako nieznajdującą poparcia w przepisach prawa, a tym samym chybioną, Sąd ocenia argumentację skargi zmierzającą do wykazania, że powyższe upomnienie nie mogło wywołać zamierzonych skutków w postaci wszczęcia egzekucji administracyjnej, gdyż było przedwczesne.
W istocie, w tytule wykonawczym jako podstawę prawną obowiązku organ egzekucyjny powołał decyzję DWINB z 22 grudnia 2022 r., gdyż właśnie to rozstrzygnięcie miało przymiot ostateczności. Jednak to nie decyzja organu II instancji była źródłem egzekwowanego obowiązku – nie można tracić z pola widzenia, że jest to decyzja utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z 25 października 2021 r. kreującą ten obowiązek i nadto opatrzoną rygorem natychmiastowej wykonalności. W rezultacie to, że decyzja DWINB została wydana i weszła do obrotu prawnego po skierowaniu upomnienia z 21 grudnia 2021 r. pozostaje w sprawie bez znaczenia – podtrzymuje ona bowiem ten obowiązek, którego termin wykonania zasadniczo upłynął jeszcze przed datą jej wydania. Natomiast chronologia, którą skarżący stara się wykazać jako naruszenie prawa, nie wynika z żadnych obowiązujących przepisów regulujących postępowanie egzekucyjne.
Powtórzyć zatem należy, że upomnienie było skierowane we właściwym czasie, to jest po upływie terminu do wykonania obowiązku, który został nałożony decyzją PINB utrzymaną w mocy ostateczną decyzją z 22 grudnia 2021 r., potwierdzającą zasadność tego rozstrzygnięcia.
Z powyższych powodów jako niezasadne Sąd ocenił zarzuty skargi naruszenia art. 15 § 1 i art. 33 § 2 pkt 4 upea.
Końcowo na marginesie wyjaśnić wypada, iż Sąd celowo odnosi się tu do jednego, a nie wielu obowiązków. W opinii Sądu, decyzja PINB nakłada bowiem jeden konkretny obowiązek – usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w stanie technicznym budynku.
Z kolei poszczególne punkty jedynie wymieniają czynności, których realizacja ma skutkować wykonaniem tak sformułowanego obowiązku. W taki też sposób została opisana treść obowiązku w tytule wykonawczym z 16 września 2022 r.
W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzenia braku jakichkolwiek naruszeń przepisów prawa nakazujących uchylenie zaskarżonego postanowienia, a tym samym bezzasadności przedmiotowej skargi, Sąd skargę oddalił w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI