II SA/Gd 788/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2023-02-15
NSAnieruchomościWysokawsa
planowanie przestrzenneprawo własnościuchwałateren rolnyzabudowazakaz zabudowywładztwo planistycznesąd administracyjnyGdańskKosakowo

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził nieważność części uchwały Rady Gminy Kosakowo dotyczącej miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, uznając zakaz zabudowy na działce skarżących za nadużycie władztwa planistycznego.

Skarżący zakwestionowali uchwałę Rady Gminy Kosakowo w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zarzucając naruszenie prawa własności poprzez wprowadzenie zakazu zabudowy kubaturowej na ich działce rolnej. Sąd uznał, że zakaz ten stanowił nadużycie władztwa planistycznego gminy, nie znajdując wystarczającego uzasadnienia w materiale planistycznym ani w studium uwarunkowań, co doprowadziło do stwierdzenia nieważności § 56 ust. 2 uchwały w części dotyczącej działki skarżących.

Sprawa dotyczyła skargi M.M. i M.S. na uchwałę Rady Gminy Kosakowo z dnia 2 czerwca 2022 r. nr LXXI/532/2022, w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obrębu Kazimierz i części obrębu Dębogórze. Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności § 56 ust. 2 uchwały, który wprowadzał zakaz zabudowy kubaturowej na ich działce rolnej nr 938/2. Zarzucili naruszenie art. 20 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przez nieuwzględnienie ustaleń studium oraz art. 6 ust. 1 i 2 tej ustawy w związku z art. 21 Konstytucji RP, poprzez nadużycie władztwa planistycznego, co ograniczyło ich prawo własności. Argumentowali, że potrzebują budynku gospodarczego do przechowywania sprzętu rolniczego. Rada Gminy wniosła o oddalenie skargi, wskazując na potrzebę ochrony przyrody, położenie działki w strefie ujęcia wody oraz w pasie korytarza ekologicznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał skargę za zasadną. Sąd stwierdził, że skarżący mają legitymację do zaskarżenia uchwały, gdyż zakaz zabudowy narusza ich interes prawny wynikający z prawa własności. Kontrola legalności wykazała, że procedura planistyczna została przeprowadzona prawidłowo, jednakże Rada Gminy Kosakowo, wprowadzając zakaz zabudowy kubaturowej na działce skarżących, przekroczyła swoje władztwo planistyczne. Sąd uznał, że zakaz ten nie znalazł wystarczającego uzasadnienia w materiale planistycznym, studium uwarunkowań ani w Planie Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Pomorskiego, a tym samym naruszał prawo własności skarżących w sposób nieproporcjonalny. W konsekwencji, Sąd stwierdził nieważność § 56 ust. 2 uchwały w części dotyczącej działki skarżących.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, wprowadzenie takiego zakazu, jeśli nie znajduje on racjonalnego uzasadnienia w materiale planistycznym i narusza prawo własności w sposób nieproporcjonalny, stanowi nadużycie władztwa planistycznego i może prowadzić do stwierdzenia nieważności części uchwały.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zakaz zabudowy kubaturowej na działce rolnej skarżących nie znalazł wystarczającego uzasadnienia w materiale planistycznym, studium uwarunkowań ani w innych dokumentach, a tym samym stanowił nieproporcjonalne ograniczenie prawa własności, będące nadużyciem władztwa planistycznego przez gminę.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (15)

Główne

u.s.g. art. 101 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Skarga wymaga wykazania naruszenia konkretnego interesu prawnego.

u.p.z.p. art. 6 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości.

u.p.z.p. art. 28 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego, istotne naruszenie trybu jego sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części.

k.c. art. 140

Kodeks cywilny

Właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą.

p.p.s.a. art. 147 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd, uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.

Pomocnicze

u.p.z.p. art. 6 § 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą, do ochrony własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób lub jednostek organizacyjnych.

u.p.z.p. art. 15 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Projekt planu miejscowego musi być sporządzony zgodnie z zapisami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego.

u.p.z.p. art. 9 § 4

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych.

u.p.z.p. art. 20 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Rada gminy, uchwalając plan, stwierdza, że nie narusza on ustaleń studium.

Konstytucja RP art. 64 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w takim zakresie, w jakim nie narusza to istoty prawa własności.

Konstytucja RP art. 31 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób, a same ograniczenia nie mogą naruszać istoty wolności i praw.

P.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej.

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądów administracyjnych obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawą zasądzenia kosztów postępowania jest przepis art. 200.

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd zasądza od strony przegrywającej na rzecz strony wygrywającej zwrot kosztów postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zakaz zabudowy kubaturowej na działce rolnej skarżących stanowi nadużycie władztwa planistycznego gminy. Zakaz zabudowy nie znajduje uzasadnienia w materiale planistycznym, studium uwarunkowań ani w innych dokumentach. Zakaz zabudowy narusza prawo własności skarżących w sposób nieproporcjonalny.

Odrzucone argumenty

Argumentacja Rady Gminy dotycząca ochrony przyrody, położenia działki w strefie ujęcia wody i korytarza ekologicznego jako uzasadnienie zakazu zabudowy. Argumentacja Rady Gminy, że tereny rolnicze nie są terenami budowlanymi.

Godne uwagi sformułowania

nadużycie władztwa planistycznego nie znajduje takiego uzasadnienia w materiale planistycznym, które świadczyłoby o jego racjonalności i zasadności ograniczają istotnie prawo korzystania z nieruchomości, a tym samym ograniczają służące skarżącym prawo własności nie w każdym więc przypadku ingerencja w prawo własności, postrzegana przez właścicieli nieruchomości jako niekorzystna, musi wiązać się z przekroczeniem przez gminę granic władztwa planistycznego.

Skład orzekający

Diana Trzcińska

przewodniczący

Jolanta Górska

sprawozdawca

Justyna Dudek-Sienkiewicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie nadużycia władztwa planistycznego przez gminę przy wprowadzaniu zakazów zabudowy na terenach rolnych, szczególnie gdy brak jest ku temu racjonalnych podstaw w dokumentach planistycznych i narusza to prawo własności."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z planowaniem przestrzennym na terenach rolnych w kontekście ochrony środowiska i prawa własności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje konflikt między prawem własności a interesem publicznym w kontekście planowania przestrzennego, z praktycznymi konsekwencjami dla właścicieli gruntów rolnych.

Gmina nie może zakazać budowy na Twojej działce rolnej bez mocnych podstaw – wyrok WSA

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gd 788/22 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-02-15
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-09-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Diana Trzcińska /przewodniczący/
Jolanta Górska /sprawozdawca/
Justyna Dudek-Sienkiewicz
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Planowanie przestrzenne
Sygn. powiązane
II OSK 1031/23 - Wyrok NSA z 2025-12-02
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 503
art. 28
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Diana Trzcińska Sędziowie: Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Katarzyna Sałek-Gałązka po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2023 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi M.M i M.S. na uchwałę Rady Gminy Kosakowo z dnia 2 czerwca 2022 r. nr LXXI/532/2022 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obrębu Kazimierz i część obrębu Dębogórze gmina Kosakowo 1. stwierdza nieważność § 56 ust. 2 w części dotyczącej działki skarżących nr 938/2 położonej w miejscowości Kazimierz gmina Kosakowo 2. zasądza od Rady Gminy Kosakowo solidarnie na rzecz skarżących M.M i M.S kwotę 814 zł (osiemset czternaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
M. S. i M. M. S. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na uchwałę Rady Gminy Kosakowo z dnia 2 czerwca 2022 r., nr LXXI/532/2022, w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obrębu Kazimierz i części obrębu Dębogórze gmina Kosakowo, domagając się stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały w części, tj. co do postanowień zawartych w § 56 ust. 2.
Zaskarżonej uchwale skarżący zarzucili naruszenie:
1) art. 20 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, przez nieuwzględnienie ustaleń studium w zakresie braku dyspozycji pozwalających na wprowadzenie zakazu zabudowy kubaturowej dla terenów 56-R;
2) art. 6 ust. 1 i 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w związku z art. 21 Konstytucji RP, poprzez nadużycie władztwa planistycznego przez gminę, czego skutkiem jest ograniczenie prawa własności skarżących.
Skarżący wyjaśnili przy tym, że są właścicielami działki nr [...] w K., która położona jest na terenie oznaczonym w zaskarżonym planie symbolem 56-R, przeznaczonym na teren rolniczy z zakazem zabudowy kubaturowej. Wprowadzenie zakazu zabudowy kubaturowej, zdaniem skarżących, spowodowało, że nie mogą oni korzystać ze swojej własności zgodnie z jej przeznaczeniem, tj. uprawiać ekologicznej żywności, gdyż nie mają gdzie przechowywać sprzętu rolniczego a utrzymanie tego zakazu spowoduje, że działka ta będzie mogła służyć jedynie jako działka krajobrazowa. Skarżący wskazali, że w momencie, gdy kupowali tę działkę nie było uchwalonego planu, jak i nikt nie poinformował ich, że projekt planu jest w drugim wyłożeniu. Gdy skarżący dowiedzieli się o drugim wyłożeniu projektu planu, złożyli do niego uwagi, podnosząc, że potrzebują postawić na swojej działce budynek gospodarczy, służący jako magazyn sprzętu, narzędzi, środków ochrony roślin oraz przechowywania krótkoterminowego plonów rolnych. Wskazali też, że będzie to budynek o powierzchni nie więcej niż 35 m2, że będzie miał jedną kondygnację, że nie będzie miał kondygnacji podziemnej a jego maksymalna wysokość to 8 m. Wyjaśnili również, że tylko posiadanie takiego budynku pozwoli im na wykorzystanie tego terenu zgodnie z przeznaczeniem, jakim jest prowadzenie upraw rolnych i ogrodniczych. Rada nie uwzględniła zaś wniosku skarżących i drastycznie ograniczyła ich uprawnienia, nie wzywając ich do uzupełnienia wniosku, mimo że skarżący wykazali taką wolę, i nie informując ich o odrzuceniu tego wniosku. W uzasadnieniu podjętej uchwały Rada wskazała jedynie, że ze złożonych uwag nie wynika do czego miałyby służyć te budynki oraz ile miałoby ich być, co zdaniem skarżących zostało przez nich wyjaśnione. Jednocześnie, skarżący podkreślili, że nieprawdą jest, że grunty te charakteryzują się bardzo niekorzystnymi warunkami do zabudowy i poprzecinane są gęstą siecią rowów melioracyjnych, na co wskazała Rada, uzasadniając wprowadzony zakaz.
W odpowiedzi na skargę, Rada Gminy Kosakowo wniosła o jej oddalenie, wskazując, że skarżący nie wyjaśnili na czym miałoby polegać zarzucone przez nich naruszenie studium, jak i nie wyjaśnili, czym przejawia się ograniczenie prawa własności skarżących. Rada podkreśliła przy tym, że zasadniczymi przesłankami determinującymi konieczność wprowadzenia zakazu zabudowy kubaturowej jest potrzeba ochrony przyrody i zachowania tożsamości terenów. Rada wyjaśniła, że działka skarżących leży wśród terenów niezabudowanych i wykorzystywanych rolniczo a wprowadzony zakaz zabudowy kubaturowej pozwala zachować faktyczne cechy terenu. Działka skarżących leży w strefie ujęcia wody (Głównego Zbiornika Wód Podziemnych nr [..]) i wśród terenów podmokłych. Są to tereny poprzecinane siecią rowów melioracyjnych. Gmina powinna zapewnić tym obszarom możliwie dużą chłonność, aby zapobiegać zalaniom a zezwolenie na stawianie zabudowy kubaturowej zmniejszyłoby chłonność gruntów. Nadto, prawo własności skarżących ograniczono rozporządzeniem Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku z dnia 8 sierpnia 2017 r. w sprawie strefy ochronnej ujęcia wód podziemnych "R." woj. pomorskie. Działka skarżących zlokalizowana jest w granicach terenu ochrony pośredniej ujęcia wody. Zaskarżony plan jest również spójny systemowo z innymi aktami o charakterze ekologicznym. Teren 56-R położony jest w pasie regionalnego korytarza ekologicznego – Dolina Redy – Łeby, który wyznaczony został w Planie Zagospodarowania Województwa Pomorskiego do 2030 r. przyjętym przez Sejmik Województwa Pomorskiego uchwałą z dnia 29 grudnia 2016 r., nr 318/XXX/16, w którym nakazano: zapobiegać rozlewaniu się zabudowy na terenach otwartych nie zabudowanych poprzez ochronę ekosystemów naturalnych i gruntów rolnych, zachować ciągłość przestrzenną powiązań ekologicznych na poziomie krajowym, regionalnym, subregionalnym i lokalnym z utrzymaniem przestrzeni wolnej od zabudowy lub ograniczyć intensywność zabudowy w ich przebiegu, określić w dokumentach planistycznych na poziomie lokalnym zapisy/ wytyczne/wskaźniki gwarantujące zachowanie ciągłości przestrzennej korytarzy ekologicznych. Nadto, teren 56-R znajduje się pomiędzy obszarami specjalnej ochrony ptaków. Rada podkreśliła jednocześnie, że złożone przez skarżących w toku procedury planistycznej uwagi zostały rozpatrzone w sposób merytoryczny i choć nie zostały uwzględnione, to takie rozstrzygnięcie mieści się w ramach władztwa planistycznego gminy.
Rozpoznając wniesioną skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Przeprowadzona, w świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) oraz w świetle art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259) – zwanej dalej p.p.s.a., kontrola legalności uchwały Rady Gminy Kosakowo z dnia 2 czerwca 2022 r., nr LXXI/532/2022, w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obrębu Kazimierz i części obrębu Dębogórze gmina Kosakowo, w zakresie zaskarżonego przez skarżących § 56 ust. 2, w części obejmującej działkę skarżących nr [...] w K., wykazała, że skarga jest zasadna.
Przede wszystkim Sąd stwierdził, że skarga M. S. i M. M. S. na uchwałę Rady Gminy Kosakowo z dnia 2 czerwca 2022 r., nr LXXI/532/2022, spełnia warunki formalne, umożliwiające jej merytoryczne rozpoznanie przez Sąd.
Zgodnie ze stanowiącym podstawę prawną wniesionej skargi przepisem art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2022 r., poz. 559 ze zm.) – zwanej dalej u.s.g. każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Skuteczne wniesienie skargi w trybie przepisu art. 101 ust. 1 u.s.g., umożliwiające sądowi jej merytoryczne rozpoznanie, następuje zatem wtedy, gdy skarżący wykaże naruszenie interesu prawnego unormowaniami zaskarżonej uchwały. Jak wskazuje się w orzecznictwie skarga z art. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma bowiem charakteru actio popularis i warunkiem jej wniesienia jest naruszenie konkretnie rozumianych interesów lub uprawnień konkretnego obywatela lub ich grupy (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 marca 2003 r., sygn. akt III RN 42/02, OSNP 2004, nr 7, poz. 114). W orzecznictwie ustalono jednocześnie, że interes prawny skarżącego, do którego nawiązuje art. 101 ust. 1 u.s.g., musi wynikać z normy prawa materialnego kształtującej sytuację prawną wnoszącego skargę. Przez pojęcie interesu prawnego należy rozumieć interes zgodny z prawem i interes chroniony przez prawo. Istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego, tzn. taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje (por. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 1992 r., sygn. akt I SA 1355/91, Wspólnota 1992, nr 18, s. 17). Z kolei, naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia to naruszenie przysługującej podmiotowi z mocy prawa ochrony i następuje wtedy, gdy zaskarżonym aktem zostaje odebrane lub ograniczone jakieś prawo skarżącego, wynikające z przepisów prawa materialnego, względnie zostanie nałożony na niego nowy obowiązek lub też zmieniony obowiązek dotychczas na nim ciążący. Dla skutecznego wniesienia skargi konieczne jest zatem wykazanie przez stronę, że właśnie wskutek podjęcia zaskarżonej uchwały został naruszony jej konkretny interes prawny lub uprawnienie przez ograniczenie lub pozbawienie uprawnień wynikających z przysługującego jej prawa. Innymi słowy, należy wykazać, że wskutek podjęcia kontestowanej uchwały doszło do naruszenia konkretnego i aktualnego, prawem chronionego interesu lub uprawnienia podmiotu wnoszącego skargę oraz wskazać naruszenie przez organ gminy konkretnego przepisu prawa materialnego, wpływającego negatywnie na sytuację prawną skarżącego.
Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że ustalenia określone w § 56 ust. 2 zaskarżonego w niniejszej sprawie planu, naruszają interes prawny skarżących w powyższym znaczeniu.
Skarżący są bowiem właścicielami działki nr [...], położonej w K., która to działka, zgodnie z ustaleniami zaskarżonego planu, położona jest na terenie oznaczonym symbolem 56-R, dla którego to terenu w § 56 ust. 1 ustalono przeznaczenie rolnicze a w § 56 ust. 2 wprowadzono zakaz zabudowy kubaturowej.
Niewątpliwie zaś w przypadku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zasadniczo podmiotami legitymowanymi do jego zaskarżenia na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. są właściciele nieruchomości położonych na terenie objętym planem. Zgodnie bowiem z treścią art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2022 r., poz. 503) - zwanej dalej u.p.z.p., ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Stosownie przy tym do treści art. 6 ust. 2 pkt 2 u.p.z.p. każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą, do ochrony własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób lub jednostek organizacyjnych. Przyjmowane więc w planie miejscowym ustalenia co do warunków zabudowy konkretnych nieruchomości oraz sposobu zagospodarowania określonego terenu pozostają w bezpośrednim związku z uprawnieniami i obowiązkami właścicieli nieruchomości, chronionymi przepisem art. 140 k.c., ale też przepisami art. 1 ust. 2 pkt 7 i art. 6 ust. 2 u.p.z.p.
W ocenie Sądu, ustalenia zawarte w § 56 ust. 2 zaskarżonego planu, bez wątpienia pozbawiają skarżących uprawnień wynikających z treści prawa własności stanowiącej ich własność działki nr [..], położonej w K. Przepisem prawa materialnego gwarantującym właścicielowi określone uprawnienia jest art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, zgodnie z którym w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą. Prawo zabudowy nieruchomości wypełnia treść prawa korzystania z gruntu. Skoro ustalenia planu, zawarte w § 56 ust. 2, wykluczają swobodną możliwość zabudowy nieruchomości, stanowiącej własność skarżących, oznacza to, że ograniczają istotnie prawo korzystania z nieruchomości, a tym samym ograniczają służące skarżącym prawo własności.
Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdził, że skarżący mają legitymację do zaskarżenia przedmiotowej uchwały w części dotyczącej § 56 ust. 2.
Przechodząc zatem do merytorycznego rozpoznania skargi, Sąd miał na uwadze, że zgodnie z treścią art. 147 § 1 p.p.s.a., uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza się nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. W orzecznictwie utrwalony jest przy tym pogląd, że wprowadzając sankcję nieważności – jako następstwo naruszenia prawa – ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa, które prowadziłoby do zastosowania tej sankcji. W tej kwestii odwołać się zatem należy do przepisów u.s.g., w której mowa o dwóch rodzajach naruszeń prawa, które mogą wystąpić przez ustanowienie aktów uchwalanych przez organy gminy, tj. naruszenia istotne lub nieistotne. W piśmiennictwie i orzecznictwie do istotnego naruszenia prawa zalicza się naruszenie przez organ gminy podejmujący uchwałę lub zarządzenie, przepisów o właściwości, podjęcie takiego aktu bez podstawy prawnej, wadliwe zastosowanie normy prawnej będącej podstawą prawną podjęcia aktu, jak również naruszenie przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwały. Innymi słowy, za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie, prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym (por. M. Stahl, Z. Kmieciak, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny, Samorząd Terytorialny 2001, z. 1-2, s. 101-102; wyroki NSA z dnia 11 lutego 1998 r., sygn. II SA/Wr 1459/97, Lex nr 33805; z dnia 8 lutego 1996 r., sygn. SA/Gd 327/95, Lex nr 25639). Stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić więc tylko wtedy, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu.
Co więcej, art. 28 u.p.z.p. stanowi, że istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego, istotne naruszenie trybu jego sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części.
Powyższe oznacza, że zarówno istotne naruszenie "zasad sporządzania", jak i "trybu sporządzania" miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego skutkuje stwierdzeniem przez sąd nieważności takiej uchwały w całości lub części. Pierwszą z przewidzianych w art. 28 ust. 1 u.p.z.p. przesłanek oceny zgodności z przepisami prawa uchwały o miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego jest przesłanka materialnoprawna, a mianowicie uwzględnienie zasad sporządzania planu miejscowego. Chodzi tu przede wszystkim o związanie rady gminy przepisami prawa, w tym prawa europejskiego, zasadami konstytucyjnymi i przepisami ustaw materialnoprawnych, które wyznaczają granice władztwa planistycznego gminy. Są to standardy odnoszące się do merytorycznych ustaleń planu, związane z jego treścią oraz parametrami technicznymi i wymaganiami dotyczącymi dokumentacji planu. Zasady sporządzania aktu planistycznego dotyczą zatem zawartości aktu planistycznego (część tekstowa i graficzna, inne załączniki), zawartych w nim ustaleń, a także standardów dokumentacji planistycznej. Dla normatywnego wyznaczenia zawartości planu znaczenie mają w szczególności przepisy art. 15, art. 17 pkt 4 i art. 20 ust. 1 u.p.z.p., zaś dla standardów dokumentacji planistycznej - przepisy wydanego na podstawie upoważnienia zawartego w art. 16 ust. 2 u.p.z.p. rozporządzenia wykonawczego (por. np. Z. Niewiadomski, Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne. Komentarz, Warszawa 2018, wyd. 10, teza 4 do art. 28). Druga z przesłanek, formalnoprawna, dotyczy zachowania procedury sporządzenia planu i właściwości organu. Jeżeli chodzi o tryb sporządzania planu, to pojęcie to odnosi się do sekwencji czynności jakie podejmuje organ planistyczny w celu doprowadzenia do uchwalenia planu miejscowego, począwszy od uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu, a skończywszy na jego uchwaleniu.
Kontrolując w tak zakreślonych granicach zaskarżoną w niniejszej sprawie uchwałę Rady Gminy Kosakowo z dnia 2 czerwca 2022 r., Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest zasadna.
Na wstępie Sąd ocenił jednakże, że procedura planistyczna poprzedzająca podjęcie zaskarżonej uchwały została przeprowadzona prawidłowo, stosownie do przepisów u.p.z.p. oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U. nr 164, poz. 1587), co znajduje odzwierciedlenie w aktach sprawy.
Przede wszystkim, zachowana została procedura planistyczna określona w art. 17 u.p.z.p., w którym przewidziano m.in., że wójt, burmistrz albo prezydent miasta po podjęciu przez radę gminy uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu miejscowego ogłasza w prasie miejscowej, przez obwieszczenie oraz udostępnienie informacji w Biuletynie Informacji Publicznej na swojej stronie podmiotowej a także w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości, o podjęciu uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu, określając formę, miejsce i termin składania wniosków do planu, nie krótszy niż 21 dni od dnia ogłoszenia (punkt 1 art. 17). Z powyższego wynika, co należy podkreślić, że ustawodawca nałożył na organy gminy obowiązek jedynie ogłoszenia w prasie miejscowej oraz przez obwieszczenie, a także w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości, o podjęciu uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu. Na organie nie spoczywa zatem obowiązek imiennego zawiadamiania osób mających ewentualny interes prawny w kwestionowaniu postanowień planu miejscowego o etapach procedury planistycznej (zob. wyrok NSA z dnia 18 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 2584/19, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nadto, w dalszej kolejności, zachowując procedurę planistyczną określoną w art. 17 u.p.z.p., sporządzono projekt planu miejscowego, rozpatrując wnioski zgłoszone po ogłoszeniu o podjęciu uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu, wraz z prognozą oddziaływania na środowisko, sporządzono także prognozę skutków finansowych uchwalenia planu miejscowego i wystąpiono o wymagane opinie i zgody (punkt 4,5 i 6 art. 17 u.p.z.p.). Następnie, wprowadzono zmiany wynikające z uzyskanych opinii i dokonanych uzgodnień oraz ogłoszono, w prasie miejscowej, przez obwieszczenie oraz udostępnienie informacji w Biuletynie Informacji Publicznej na swojej stronie podmiotowej a także w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości o wyłożeniu projektu planu do publicznego wglądu na co najmniej 7 dni przed dniem wyłożenia i wyłożono ten projekt wraz z prognozą oddziaływania na środowisko do publicznego wglądu, także przez jego udostępnienie w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej, na okres co najmniej 21 dni oraz zorganizowano w tym czasie dyskusję publiczną nad przyjętymi w projekcie planu rozwiązaniami (punkt 9 art. 17 u.p.z.p.). W ogłoszeniu tym wyznaczono termin, w którym osoby fizyczne i prawne oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej mogły wnosić uwagi dotyczące projektu planu, nie krótszy niż 14 dni od dnia zakończenia okresu wyłożenia projektu planu (punkt 11 art. 17 u.p.z.p.) a następnie zgłoszone uwagi rozpatrzono, w terminie nie dłuższym niż 21 dni od dnia upływu terminu ich składania (punkt 12 art. 17 u.p.z.p.). Również uwagi zgłoszone przez skarżących zostały rozpatrzone, choć poprzez ich nieuwzględnienie, co znajduje potwierdzenie w znajdującym się w aktach sprawy rozstrzygnięciu Wójta Gminy Kosakowo z dnia 31 marca 2022 r. w sprawie rozpatrzenia uwag wniesionych do projektu planu. Podkreślić przy tym należy, że w u.p.z.p. nie zostały sprecyzowane przepisy regulujące tryb rozpoznawania uwag przez organ przygotowujący projekt planu, a art. 17 pkt 12 i 14 u.p.z.p., poza terminem ich rozpatrzenia, nie stawia żadnych wymagań w tym względzie. Zgodnie z art. 17 pkt 12 i 14 u.p.z.p. wójt, burmistrz albo prezydent miasta rozpatruje uwagi, o których mowa w pkt 11, w terminie nie dłuższym niż 21 dni od dnia upływu terminu ich składania oraz przedstawia radzie gminy projekt planu miejscowego wraz z listą nieuwzględnionych uwag, o których mowa w pkt 11, co również zostało zachowane. Brak powiadomienia skarżących o sposobie rozstrzygnięcia przez wójta zgłoszonych uwag w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jest niezaskarżalne i nie podlega uzasadnieniu, nie ma zaś znamion istotnego naruszenia trybu postępowania, albowiem w żaden sposób brak tego rodzaju powiadomienia nie może wpłynąć na treść uchwały (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 28 stycznia 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 29/07, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Dokonując zaś kontroli zachowania przez Radę Gminy Kosakowo zasad uchwalania planu, Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 3 ust. 1 u.p.z.p. kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy, w tym uchwalanie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, z wyjątkiem morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i wyłącznej strefy ekonomicznej oraz terenów zamkniętych, należy do zadań własnych gminy. Oznacza to, że gminie przysługuje prawo do władczego przeznaczania terenu pod określone funkcje i ustalania zasad zagospodarowania terenu, określone w doktrynie jako "władztwo planistyczne". Stosownie zaś do art. 4 ust. 1 u.p.z.p. ustalenie przeznaczenia terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, którego postanowienia kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. W konsekwencji, przysługujące gminie "władztwo planistyczne" jest ograniczone przepisami prawa oraz szczegółowymi przepisami, w tym Konstytucji RP, chroniącymi prawo własności. Zakres ochrony prawa własności nie jest jednak bezwzględny a gmina, kształtując i prowadząc politykę przestrzenną na swoim terenie, musi uwzględniać nie tylko prawo własności, ale również wymagania ładu przestrzennego, walory architektoniczne i krajobrazowe, wymagania ochrony środowiska i potrzeby interesu publicznego. Ustalenia w zakresie przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu powinny być zatem wynikiem wyważenia interesu publicznego i prywatnego, potrzeb i możliwości, które decydują o konkretnych rozwiązaniach, oczywiście przy zachowaniu jawności i przejrzystości procedur planistycznych. Wynika to wprost z treści art. 1 u.p.z.p.
Tym samym, prawo własności, mimo że jest najsilniejszym prawem podmiotowym do nieruchomości, korzystającym z gwarancji ustawowych (art. 21 ust. 1 Konstytucji) i ponadustawowych (w szczególności art. 6 ust. 1 oraz art. 1 Protokołu nr 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności), nie ma jednak – co podkreśla jednolicie orzecznictwo w obszarze planowania przestrzennego - charakteru bezwzględnego, absolutnego i nieograniczonego. Prawo własności może być poddane w określonych sytuacjach ograniczeniom. Zgodnie z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w takim zakresie, w jakim nie narusza to istoty prawa własności, a więc z poszanowaniem zasady proporcjonalności, tj. zakazu ingerencji w sferę praw i wolności jednostki nadmiernej w stosunku do chronionej wartości. Ingerencja w sferę prawa własności musi zatem pozostawać w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do ww. celów, dla osiągnięcia których ustanawia się określone ograniczenia, przy czym ograniczenia te winny być dokonane wyłącznie w formie przepisów ustawowych. Zgodnie z treścią art. 140 Kodeksu cywilnego w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą. Zgodnie z art. 6 ust. 1 u.p.z.p. ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości.
Ograniczenia te mają zatem swe źródło w ustawie, tak jak tego wymaga Konstytucja RP, a jeżeli tak, to ograniczenia wykonywania prawa własności wynikające z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego są prawnie dopuszczalne (tak np. wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2008 r., II OSK 1883/07, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec tego nie znajdują usprawiedliwionych podstaw te zarzuty skargi, które kwestionują prawo gminy do wprowadzania na jej obszarze określonych ograniczeń w wykonywaniu prawa własności, poprzez ustalanie przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu, oczywiście pod warunkiem, że ograniczenia te gmina wprowadza w odpowiedniej proporcji do celów koniecznych dla zapewnienia racjonalnej gospodarki przestrzennej, stanowiącej element szeroko rozumianego porządku publicznego (zob. np. wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2008 r., sygn. akt II OSK 1883/07, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). To, że gmina dysponuje zespołem uprawnień w tym zakresie kształtowanym przepisami art. 3 ust. 1 u.p.z.p., władztwem planistycznym nie oznacza oczywiście, że gmina może to władztwo wykonywać dowolnie, a jej samodzielność w tym zakresie jest nieograniczona. Gmina – w ramach koncepcji władztwa planistycznego - może zatem ingerować w wykonywanie prawa własności, taka ingerencja musi jednak uwzględniać zasadę proporcjonalności wynikającą z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, zgodnie z którą ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób, a same ograniczenia nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Nie w każdym więc przypadku ingerencja w prawo własności, postrzegana przez właścicieli nieruchomości jako niekorzystna, musi wiązać się z przekroczeniem przez gminę granic władztwa planistycznego. Sam fakt wprowadzenia ograniczeń w zakresie wykonywania prawa własności zapisami planu nie świadczy jeszcze o jego wadliwości. Istotne jest przy tym by gmina - wprowadzając te ograniczenia – nie dopuściła się nadużycia swoich uprawnień do ustalania przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu, nie zachowała proporcji między interesem właściciela nieruchomości a interesem publicznym. Prawnie wadliwymi będą zatem te ustalenia planu, które naruszają przepisy prawa, jak i te, które będą wynikiem ewentualnego nadużycia przysługujących gminie uprawnień, skutkujących wprowadzeniem ograniczeń nieproporcjonalnych lub niezasadnych.
W ocenie Sądu, Rada Gminy Kosakowo, wprowadzając w § 56 ust. 2 zaskarżonego planu dla terenu stanowiącego własność skarżących, tj. działki nr [...] w K., przeznaczonej jako teren rolniczy – zakaz zabudowy kubaturowej – dopuściła się nadużycia władztwa planistycznego, bowiem wprowadzenie tego zakazu na działce skarżących nie znajduje takiego uzasadnienia w materiale planistycznym, które świadczyłoby o jego racjonalności i zasadności, w tym w kontekście interesu skarżących, jako właścicieli przedmiotowej nieruchomości.
Wskazać przy tym należy, że z uwagi na brak definicji normatywnej zabudowy kubaturowej należało odwołać się do wypracowanego w tej kwestii w orzecznictwie stanowiska, zgodnie z którym pojęcie to odnosi się do wszelkiego rodzaju obiektów budowlanych, których można obliczyć objętość. Kubatura budynku zgodnie ze słownikiem Języka Polskiego PWN jest rozumiana jako objętość wszystkich kondygnacji nadziemnych i podziemnych oraz kondygnacji przyziemnej budynku. A zatem obiekt kubaturowy to nic innego jak budynki i inne obiekty budowlane, którym można przypisać parametr objętości (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 14 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 1527/13, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Oznacza to, że zakaz sformułowany w zaskarżonym planie nie obejmuje tylko budynków, w tym mieszkalnych, ale różnego rodzaju innych obiektów budowlanych, w tym wiat i obiektów tymczasowych, jak również obiektów gospodarczych związanych z rolną funkcją terenu.
Przede wszystkim zaś, nie może stanowić uzasadnienia wprowadzonego zakazu zabudowy na terenie działki skarżących wskazywana przez Radę Gminy Kosakowo okoliczność, że tereny rolnicze nie są terenami budowlanymi. Samo bowiem przeznaczenie terenu na teren rolniczy nie jest i nie może być jednoznaczne z wprowadzeniem na tym terenie całkowitego zakazu jakiejkolwiek zabudowy. Przepisy prawa nie wykluczają zabudowy na terenach rolniczych, tym bardziej zabudowy związanej z funkcją rolniczą, co zresztą Rada sama zauważa, podkreślając przy rozpatrzeniu uwag wniesionych przez skarżących do projekt planu, że zabudowa na terenach rolniczych powinna być dopuszczona w ściśle określonych przypadkach, podważając sama tym samym sens wprowadzonego zaskarżonym planem zakazu zabudowy kubaturowej na terenie działki skarżących.
Nadto, nie może stanowić uzasadnienia wprowadzonego zakazu zabudowy kubaturowej na terenie działki skarżących wskazana przez Radę Gminy Kosakowo okoliczność, że działka skarżących znajduje się w strefie pośredniej ujęcia wody "R.", które charakteryzują się bardzo niekorzystnymi warunkami do zabudowy i poprzecinane są gęsta siecią rowów melioracyjnych. Przede wszystkim bowiem, z mapy, stanowiącej załącznik do zaskarżonego planu, nie wynika, aby faktycznie działka skarżących nr [...] znajdowała się w granicach terenu ścisłej ochrony ujęcia wody "R.", jak i w granicach strefy ochronnej ujęcia wody "R.". Nadto, rozporządzenie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku z dnia 8 sierpnia 2017 r. w sprawie strefy ochronnej ujęcia wód podziemnych "R." w województwie pomorskim nie wprowadza zakazu zabudowy zarówno dla terenów ochrony bezpośredniej, jak i pośredniej. Twierdzenie zaś Rady, że zezwolenie na stawienie na tym terenie zabudowy kubaturowej zmniejszyłoby chłonność gruntów, która jest na tym terenie niezbędna nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy.
Również, w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Kosakowo, przyjętym uchwałą Rady Gminy Kosakowo z dnia 28 marca 2019 r., nr XI/77/2019, brak jest uzasadnienia dla wprowadzonego zakazu.
W Studium wskazano bowiem, że zakaz lokalizacji zabudowy lub ograniczeń dotyczy następujących terenów: rezerwatu "Mechelińskie Łąki", projektowanego stanowiska dokumentacyjnego "Klif Mecheliński", leśnych i projektowanych pod zalesienia, wałów przeciwpowodziowych i terenów położonych w obszarze międzywala, terenów wydmowych prawnie chronionych, przyległych do kanałów melioracyjnych w pasie o szerokości min. 5 m od brzegu, położonych w strefach ochronnych lub strefach bezpieczeństwa (np. obiektów wojskowych, linii energetycznych wysokiego napięcia, gazociągów i ropociągów itp.). Wskazano także, że przyjmuje się ograniczenia dla lokalizacji zabudowy na terenach: otuliny rezerwatu "Mechelińskie Łąki", Nadmorskiego Parku Krajobrazowego i otuliny, gleb o najwyższej przydatności dla produkcji rolnej oraz gruntów organicznych, zagrożonych zalaniem i niebezpieczeństwem powodzi i potencjalnie ruchami mas ziemnych, pasa nadbrzeżnego - technicznego administrowanego przez Urząd Morski w Gdyni, na całym obszarze gminy z uwagi na położenie w granicach powierzchni ograniczających wysokość zabudowy lotniska wojskowego w Gdynia Oksywie oraz z uwagi na ograniczenia w strefie potencjalnej uciążliwości hałasu od lotniska, należy ograniczyć zabudowę mieszkaniową i inną, dla której określone w przepisach wartości dopuszczalnego hałasu są niższe od prognozowanych. Z akt sprawy nie wynika zaś aby teren działki skarżących znajdował się na którymkolwiek z tych obszarów.
Nadto, w Studium ustalono strategiczne cele rozwoju przestrzennego gminy Kosakowo jako następujące: 1) zrównoważony rozwój wszystkich działań związanych z kształtowaniem zagospodarowania przestrzennego, 2) stworzenie warunków dla podniesienia jakości życia mieszkańców gminy, 3) ochrona i zachowanie unikatowych walorów środowiska przyrodniczego, 4) neutralizacja zewnętrznych źródeł uciążliwości środowiska związanych z obsługą północnej części Aglomeracji Trójmiejskiej, 5) zachowanie i ekspozycja walorów dziedzictwa i krajobrazu kulturowego na obszarze gminy, 6) utrzymanie i rozwój historycznie ukształtowanej struktury osadniczej, 7) tworzenie warunków dla rozwoju funkcji usługowych i przemysłowych (przyjaznych środowisku i nieuciążliwych dla ludności), 8) wykształcenie w strukturze przestrzennej gminy ośrodków budującej tożsamość lokalną, 9) poprawa funkcjonującego systemu komunikacyjnego i transportowego poprzez dodatkowe połączenia (np. ul. Derdowskiego z Pogórza do Kosakowa), 10) poprawa stanu infrastruktury technicznej, 11) racjonalny rozwój funkcji turystycznych i rekreacyjnych z uwzględnieniem dojazdów i parkingów, 12) zachowanie równowagi strefy brzegowej między pojemnością a chłonnością turystyczną, 13) podniesienie rangi gminy przez sprzyjanie rozwojowi wysokokwalifikowanych usług, 14) wykorzystanie zasobów kopalin, 15) dbanie o wszechstronny rozwój gminy - zapobiegający syndromowi wyłącznie - "sypialni". Cele te nie uzasadniają wprowadzenia dla terenu działki skarżących zakazu zabudowy kubaturowej.
Co więcej, w Studium wskazano, że z racji położenia i szczególnych warunków naturalnych gmina Kosakowo jest predysponowana dla rozwoju przede wszystkim funkcji: mieszkaniowej, rekreacyjnej i turystycznej uwarunkowanej walorami krajobrazowymi, nadmorskim położeniem i sąsiedztwem Aglomeracji Trójmiejskiej, funkcji gospodarczo-składowych i wytwórczych w sąsiedztwie istniejących już na terenie gminy obiektów – jako rozwój gwarantujący zatrudnienie na terenie gminy, funkcji rolniczych i rybackich związanych z rynkiem zbytu w aglomeracji. Ustalono przy tym, że jako główny kierunek wyznaczania nowych terenów zabudowy mieszkaniowej przyjmuje się zasadę, że lokalizuje się je w bezpośrednim sąsiedztwie zwartej zabudowy, na terenach uzbrojonych w sieci infrastruktury technicznej i łatwych do uzbrojenia na zasadzie wydłużenia sieci. W kształtowaniu zabudowy należy uwzględnić estetykę i harmonię z otaczającym krajobrazem, stosować rozwiązania w tym gabaryty budynków gwarantujące ład przestrzenny. Nowe siedliska rolnicze powinny być lokalizowane przede wszystkim w bezpośrednim sąsiedztwie istniejących skupisk zabudowy. Z kolei, nawet na terenach znacznie oddalonych od istniejących zabudowań dopuszcza się lokalizację siedlisk zagrodowych dla gospodarstw rolnych o powierzchni nie mniejszej niż średnia powierzchnia gospodarstwa rolnego w gminie Kosakowo. Pod zabudowę zagrodową – minimalna powierzchnia działki – 5000 m2. Również w toku postępowania Rada nie wykazała, że te ustalenia Studium uzasadniają wprowadzenie na terenie działki skarżących całkowitego zakazu zabudowy kubaturowej.
Nadto, organ nie wykazał aby racjonalne uzasadnienie dla wprowadzonego dla działki skarżących zakazu zabudowy stanowił powołany w odpowiedzi na skargę Plan Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Pomorskiego przyjęty przez Sejmik Województwa Pomorskiego uchwałą z dnia 29 grudnia 2016 r., nr 318/XXX/16. Wprawdzie w studium stwierdzono, że w planie tym wskazano m.in., że istnieje zasada pierwszeństwa wykorzystania obszarów istniejącego zagospodarowania oraz ograniczania rozwoju osadnictwa na terenach otwartych a otwieranie nowych terenów pod rozwój osadnictwa powinien uwzględniać uzasadnione potrzeby. Rada nie wyjaśniła jednakże, w jaki sposób zaplanowana w tym Planie Województwa budowa regionalnego korytarza ekologicznego uzależniona jest od wprowadzenia na terenie działki skarżących zakazu zabudowy kubaturowej. Tymczasem, zaskarżona w niniejszej sprawie uchwała w ogóle nie wskazuje przebiegu korytarza ekologicznego i nie określa związanych z nim ograniczeń, więc powoływanie się na położenie terenu działki skarżących w korytarzu jako argument przeciwko możliwości jakiejkolwiek zabudowy jest nieuzasadnione. Poza tym, ze Studium wynika, że w korytarzach ekologicznych obszar pradoliny tylko w obrębie gruntów organicznych winien pozostawać w aktualnym użytkowaniu bez zabudowy kubaturowej. Rada nie wykazała, że zakaz zabudowy nawiązywał do powyższych motywów.
Tym samym, wbrew twierdzeniom Rady Gminy Kosakowo, nie sposób uznać aby wprowadzenie na terenie działki skarżących zakazu zabudowy kubaturowej było zgodne ze Studium. Z kolei, wymóg zgodności planu z ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego jest jedną z naczelnych zasad uchwalenia planu. Zgodnie z treścią art. 15 ust. 1 u.p.z.p. wójt, burmistrz albo prezydent miasta sporządza projekt planu miejscowego, zawierający część tekstową i graficzną, zgodnie z zapisami studium. Tym samym, w toku procedury planistycznej gmina zobligowana jest uwzględniać postanowienia studium obowiązującego na danym terenie. Zgodnie bowiem z art. 9 ust. 4 u.p.z.p. ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych. Nadto, w myśl art. 20 ust. 1 u.p.z.p., uchwalając plan, rada gminy stwierdza, że nie narusza on ustaleń studium.
Niewątpliwie zatem, jedną z podstawowych zasad sporządzania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego jest przestrzeganie zgodności ich treści ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. W orzecznictwie jednolicie wskazuje się przy tym, że w ujęciu systemowym zgodność między treścią studium, a treścią planu miejscowego winno się postrzegać jako kontynuację identyczności zasad zagospodarowania terenu ustalanych ogólnie w studium i podlegających sprecyzowaniu w planie miejscowym. Plan miejscowy ma jedynie doprecyzować te zasady i to w taki sposób, aby nie doprowadzić do ich zmiany lub modyfikacji. Chodzi o to, aby granice poszczególnych terenów określone w studium i później przyjęte w planie zagospodarowania przestrzennego, miały być jak najbardziej ze sobą zbieżne (por. wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2014 r., sygn. akt II OSK 66/13, LEX nr 1519416). Nadto, studium, jako akt polityki wewnętrznej, ustala ogólne warunki zagospodarowania przestrzennego wytyczając kierunki dla planowania miejscowego. Jest to akt z założenia elastyczny, tworzący ramy dla opracowania planu miejscowego. Wskazując więc na konkretne funkcje terenów, kierunkuje planowanie miejscowe, które wyznaczonej funkcji powinno odpowiadać, przy czym stopień związania planu ustaleniami studium zależy w dużej mierze od brzmienia tych ustaleń. W orzecznictwie wskazuje się również, że choć ustawodawca zmienia sformułowania przesłanki badania zgodności postanowień planu miejscowego ze studium, określając je w art. 20 ust. 1 u.p.z.p. raz jako konieczność zapewnienia spójności, innym razem wskazując na konieczność zapewnienia nienaruszalności postanowień studium, to zawsze punktem wyjścia dla oceny zgodności planu ze studium będzie sposób ujęcia ustaleń w studium (tak np. wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2992/14, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodność planu ze studium nie oznacza zatem bezrefleksyjnego powielania postanowień studium w projekcie planu. Studium wiąże bowiem organ planistyczny co do ogólnych wytycznych, założeń polityki przestrzennej gminy i tylko w tym zakresie postanowienia planu muszą pozostawać w zgodzie z założeniami studium. Stopień związania planów ustaleniami studium zależy w znaczącej mierze od brzmienia ustaleń studium, przy czym plan zagospodarowania przestrzennego ma stanowić uszczegółowienie zapisów zawartych w studium, a nie ich dowolną interpretację czy całkowitą zmianę. Innymi słowy, ustalenia studium nie muszą być przeniesione (przekopiowane) wprost (bezpośrednio) do postanowień planu zagospodarowania przestrzennego (zob. wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OSK 43/20, Lex nr 3084976). A zatem istotne jest podkreślenie, że organ stanowiący gminy, jako twórca polityki przestrzennej gminy, dokonuje autointerpretacji uchwalonego przez siebie studium w zakresie oceny zgodności z nim projektu planu miejscowego. Stopień związania planów ustaleniami studium zależy zatem w dużym stopniu od brzmienia ustaleń studium. Jednym z założeń polityki przestrzennej gminy jest stopień związania planowania miejscowego przez ustalenia studium, który może być, w zależności od szczegółowości ustaleń studium - silniejszy lub słabszy (zob. wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OSK 35/20, Lex nr 3052136). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że stan zgodności planu ze studium będzie miał miejsce, gdy plan miejscowy dokona sprecyzowania ustaleń dokonanych w studium lub na podstawie przyznanego gminie władztwa planistycznego unormuje stany nieujęte w studium, nie powodując przy tym uszczerbku dla realizacji na terenie objętym planem funkcji przewidzianej w studium (por. wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2015 r., sygn. akt II OSK 2769/13, LEX nr 2089962). Stopień związania planu ustaleniami studium zależy od brzmienia konkretnych postanowień studium.
Z uwagi na powyższe, w ocenie Sądu, Rada Gminy Kosakowo wprowadzając w § 56 ust. 2 zaskarżonego planu zakaz zabudowy kubaturowej na terenie działki skarżących przekroczyła przysługujące jej władztwo planistyczne.
Dlatego też, działając na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 28 ust. 1 u.p.z.p., Sąd stwierdził nieważność § 56 ust. 2 zaskarżonej uchwały w części dotyczącej działki skarżących nr [...] w K.
O kosztach postępowania Sąd orzekł zaś na podstawie art. 200 w zw. art. 205 § 2 p.p.s.a

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI