II SA/WR 551/24

II SA/Wr 551/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-04-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Adam Habuda
Dominik Dymitruk
Olga Białek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6073 Opłaty adiacenckie oraz opłaty za niezagospodarowanie nieruchomości w zakreślonym terminie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Olga Białek (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Adam Habuda Asesor WSA Dominik Dymitruk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II w dniu 15 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi R. F. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 8 maja 2024 r. nr SKO 4111.18.2024 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 1 grudnia 2023 r. nr 2/2023 Burmistrz Obornik Śląskich ustalił A. i R. F. opłatę adiacencką z tytułu wzrostu wartości nieruchomości oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...], AM-[...], o powierzchni [...]m2 położonej w obrębie O., w wysokości 50 207,70 zł. Rozstrzygnięcie to, zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru znajdującym się w aktach administracyjnych, zostało doręczone m.in. pełnomocnikowi R. F. w dniu 27 grudnia 2023 r.
W dniu 15 stycznia 2024 r. do Burmistrza Obornik Śląskich wpłynęło odwołanie od ww. decyzji sporządzone przez R. F. w dniu 10 stycznia 2024 r. i nieopatrzone podpisem. Odwołanie to przekazane zostało przez organ I instancji w dniu 23 stycznia 2024r. Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu we Wrocławiu (dalej również: SKO, organ odwoławczy).
Zawiadomieniem z dnia 6 marca 2024 r. SKO, stosownie do art. 64 § 2 k.p.a., poinformowało R. F. o pozostawieniu bez rozpoznania opisanego wyżej odwołania. W treści pisma wskazano, że w związku z brakiem podpisu, pismem z dnia 24 stycznia 2024 r. SKO wezwało R. F. do własnoręcznego podpisania odwołania i przekazania go do organu odwoławczego. Wezwanie to, w związku z uznaniem fikcji doręczenia, zostało skutecznie doręczone adresatowi w dniu 13 lutego 2024 r. Podkreślono, że mimo upływu z dniem 20 lutego 2024 r. terminu zakreślonego do uzupełnienia braku podania, wezwanie Kolegium pozostało bez odpowiedzi strony.
W dniu 5 kwietnia 2024 r. do Burmistrza Obornik Śląskich wpłynęło adresowane do SKO pismo pełnomocnika skarżącego z dnia 2 kwietnia 2024 r. przekazujące odwołanie z dnia 10 stycznia 2024 r. podpisane własnoręcznie przez stronę. W treści pisma wskazano, że w sprawie błędnie przyjęto, że doszło do nieuzupełnienia przez stronę braków formalnych odwołania a w konsekwencji, wadliwie zastosowano art. 64 § 2 k.p.a. Zdaniem pełnomocnika nie można uznać, że doszło do skutecznego doręczenia wezwania do usunięcia braków podania, gdyż odwołujący się był reprezentowany w postępowaniu przez pełnomocnika, tym samym wezwanie do usunięcia braków formalnych odwołania powinno być skierowane do pełnomocnika a nie bezpośrednio do strony.
Zaskarżonym obecnie postanowieniem z dnia 8 maja 2024 r. (nr SKO 4111.18.2024) Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu, działając na podstawie art. 134 k.p.a., stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu Kolegium zreferowało stan faktyczny sprawy i uznało argumentację pełnomocnika strony zawartą w piśmie z dnia 2 kwietnia 2024 r. za bezzasadną. Podkreślono, że co prawda R. F. ustanowił w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej pełnomocnika, jednak odwołanie od wskazanej we wstępie decyzji wniósł – jak sam stwierdził – "w imieniu własnym", nie wskazując jednocześnie, że jest reprezentowany w postępowaniu odwoławczym przez pełnomocnika. Zarówno treść wniesionego odwołania, jak i zamieszczenie adresu strony, a nie pełnomocnika, jako nadawcy odwołania, świadczyły o tym, że R. F. działa w postępowaniu odwoławczym samodzielnie. Wobec tego wezwanie do uzupełnienia braków formalnych odwołania zostało skierowane do R. F. na adres wskazany na kopercie zawierającej odwołanie, ze wszystkimi tego prawnymi konsekwencjami. Powołując się na orzecznictwo organ wskazał, że działanie w charakterze pełnomocnika ze skutkiem wobec czy to osób trzecich, czy to ze skutkiem wobec organu administracji publicznej, wymaga wyraźnego ujawnienia tego faktu, np. wprost w pisemnym oświadczeniu. Dokonywanie czynności w imieniu reprezentowanego oznacza, że pełnomocnik ujawnia, że działa w cudzym imieniu jako pełnomocnik oraz wskazuje na rzecz kogo działa. W związku z powyższym uznano, że odwołanie własnoręcznie podpisane przez R. F., nadane dopiero w dniu 2 kwietnia 2024 r., wniesiono z uchybieniem ustawowego terminu.
Od powyższego postanowienia wywiedziona została skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której R. F. (dalej również: skarżący), zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie art. 40 § 2 k.p.a. poprzez jego nieuwzględnienie i przyjęcie, że przepis ten nie miał zastosowania w sprawie i wezwanie do uzupełnienia podpisu na odwołaniu zostało prawidłowo wysłane skarżącemu, podczas gdy wezwanie powinno było zostać wysłane pełnomocnikowi oraz błąd w ustaleniach faktycznych wskutek przyjęcia, że w postępowaniu odwoławczym skarżący nie był reprezentowany przez pełnomocnika i że działał w tym postępowaniu samodzielnie, podczas gdy w rzeczywistości pełnomocnik został ustanowiony do udziału w całym postępowaniu (we wszystkich instancjach), wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy SKO w celu rozpatrzenia odwołania.
W uzasadnieniu autor skargi podniósł, że stanowisko organu jest błędne, gdyż pełnomocnik został umocowany do działania w imieniu skarżącego w całym postępowaniu. Dopóki to pełnomocnictwo nie zostało wypowiedziane, odwołane albo zmienione, obowiązywało ono cały czas i organ powinien to honorować. Bez znaczenia, zdaniem skarżącego, pozostaje, że odwołanie złożył "w imieniu własnym", bowiem przepisy nie zabraniają stronie działać obok albo równolegle z pełnomocnikiem. Dodano, że skarżący często wyjeżdża na dłużej niż 2 tygodnie i pełnomocnik w sprawie został ustanowiony po to, aby uniknąć awizowania i nieodbierania korespondencji. Jeśli zaś organ miał wątpliwości, powinien, zdaniem strony, zwrócić się do pełnomocnika o wyjaśnienie, czy jest on nadal umocowany, a nie "zgadywać" na podstawie takiej, że skarżący złożył odwołanie "w imieniu własnym" i podał na kopercie swój adres.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wraz ze wskazaniem, że podtrzymuje stanowisko w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Stosownie zaś do art. 119 pkt 3 oraz art. 120 p.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast na podstawie art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Przedmiotem tak zakreślonej kontroli sądowej jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu stwierdzające, że odwołanie skarżącego od decyzji Burmistrza Obornik Śląskich ustalającej A. i R. F. opłatę adiacencką z tytułu wzrostu wartości nieruchomości wniesione zostało z uchybieniem terminu.
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy, należy przytoczyć treść art. 129 § 2 k.p.a., zgodnie z którym odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. Uchybienie terminu do wniesienia odwołania stwierdza w drodze postanowienia organ odwoławczy (art. 134 k.p.a.).
W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że decyzja organu I instancji doręczona została skutecznie pełnomocnikowi skarżącego ustanowionemu w postępowaniu administracyjnym, w dniu 27 grudnia 2023 r.
Dalej zauważyć trzeba, że od powyższej decyzji dwukrotnie złożone zostało odwołanie opatrzone datą 10 stycznia 2024 r. sporządzone osobiście przez skarżącego. Po raz pierwszy odwołanie to nadane zostało w dniu 10 stycznia 2024 r. i wpłynęło do organu I instancji w dniu 15 stycznia 2024 r., po raz drugi - w dniu 2 kwietnia 2024 r. (przy piśmie pełnomocnika skarżącego) i wpłynęło do organu I instancji w dniu 5 kwietnia 2024 r.
Odwołanie złożone w dniu 15 stycznia 2024 r., jako dotknięte brakami formalnymi które nie zostały usunięte w terminie, zostało przez organ odwoławczy, stosownie do art. 64 § 2 k.p.a., pozostawione bez rozpoznania - o czym Kolegium poinformowało skarżącego zawiadomieniem z dnia 6 marca 2024 r.
Zaskarżone obecnie postanowienie wydane natomiast zostało w wyniku złożenia do Kolegium odwołania po raz drugi, w dniu 5 kwietnia 2024 r. Tym razem odwołanie opatrzone zostało własnoręcznym podpisem strony.
W tak ustalonym stanie faktycznym i prawnym Sąd uznał, że zasadnie organ odwoławczy stwierdził, że przedmiotowe odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu 7-dniowego, o którym mowa w art. 141 § 2 k.p.a.
Stosownie do wskazanych powyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, siedmiodniowy termin do złożenia odwołania przez skarżącego, liczony od dnia odebrania decyzji Burmistrza przez pełnomocnika skarżącego, upłynął bowiem z dniem 10 stycznia 2024 r. (środa – dzień roboczy). Tymczasem odwołanie stanowiące przedmiot rozpoznania Kolegium, podpisane osobiście przez skarżącego, co prawda datowane było na dzień 10 stycznia 2024 r., ale nadane zostało przez pełnomocnika wraz z jego pismem, w dniu 2 kwietnia 2024 r. – a więc po upływie ustawowego terminu do złożenia tego środka zaskarżenia.
W tej sytuacji prawidłowym było wydanie przez organ odwoławczy postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ nie ma innej możliwości, niż wydanie postanowienia o stwierdzenia uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 k.p.a. (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lutego 2014 r. sygn. akt II OSK 2126/12, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 30 maja 2017 r., sygn. II SA/Łd 178/17, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 20 kwietnia 2022 r. sygn. II SA/Kr 224/22, dostępne w CBOSA). Termin wskazany w art. 129 § 2 k.p.a. jest terminem zawitym, co oznacza, że jego przekroczenie, niezależnie od przyczyn, które to spowodowały, powoduje konieczność stwierdzenia, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 27 października 2017 r., sygn. akt II OSK 339/16, z 14 listopada 2018 r., sygn. akt II OSK 2731/16, dostępne w CBOSA).
W odniesieniu do zarzutów skargi wskazać należy, że w istocie dotyczą one prawidłowości i skuteczności wezwania skarżącego do usunięcia braków formalnych podania w postaci braku podpisu pod odwołaniem złożonym w dniu 15 stycznia 2024 r. - a w konsekwencji prawidłowości zawiadomienia przez Kolegium o pozostawieniu tego odwołania bez rozpoznania.
W związku z powyższym zauważyć trzeba, że w świetle utrwalonych poglądów judykatury, odwołanie złożone w dniu 15 stycznia 2024 r. pomimo, że nie czyniło zadość wymaganiom wynikającym z przepisów k.p.a. ze względu na brak podpisu odwołującego się, wywołało skutek w postaci wszczęcia postępowania odwoławczego. Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest bowiem dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej (art. 61 § 3 k.p.a.) nawet jeżeli to podanie to nie czyni zadość wymaganiom ustalonym w przepisach prawa. W takiej sytuacji, skoro odwołanie złożone w dniu 15 stycznia 2024 r. obarczone było brakiem podpisu, to Kolegium zobowiązane było podjąć działania wskazane w art. 64 § 2 k.p.a., mające na celu jego usunięcie. Z tego obowiązku organ się wywiązał, jednak skarżący kwestionuje skuteczność wezwania, wywodząc, że zostało ono wadliwie skierowane do niego, z pominięciem pełnomocnika. Konsekwencją takiego uchybienia musiałoby więc być wadliwe pozostawienie odwołania bez rozpoznania, które w istocie kończyło postępowanie zainicjowane odwołaniem ze stycznia 2024r. Jak bowiem wskazuje się w orzecznictwie, zawiadomienie o pozostawieniu podania bez rozpoznania stanowi czynność materialno-techniczną, która w innej formie niż decyzja, kończy postępowanie zainicjowanie podaniem dotkniętym brakami formalnymi.
Na zawiadomienie o pozostawieniu podania bez rozpoznania skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. Jeżeli jednak organ prowadzący postępowanie pozostawia podanie bez rozpoznania, mimo że nie zachodzą przesłanki warunkujące podjęcie tej czynności materialno-technicznej (np. wezwanie organu wystosowane na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. było wadliwe, to pozostaje on w bezczynności, bo odmawia rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji. Zgodnie natomiast z uchwałą NSA z dnia 3 września 2013 r. (I OPS 2/13, dostępna w CBOSA) ) na pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 k.p.a.) przysługuje skarga na bezczynność organu, stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.
Biorąc powyższe pod uwagę, stwierdzić należy, że prawidłowość wezwania do usunięcia braków formalnych odwołania złożonego w dniu 15 stycznia 2024 r. może być kwestionowana przez skarżącego w drodze odrębnego środka zaskarżenia jakim jest skarga na bezczynność organu. To w ramach tego postępowania oceniona zostanie skuteczność tego wezwania i w zależności od wyniku tej oceny, ustalone zostanie, czy postępowanie zainicjowane tym odwołaniem zostało zakończone w drodze czynności materialno-technicznej (w sytuacji, gdy ocena ta wypadnie pozytywnie), czy też organ pozostaje w bezczynności w zakresie rozpatrzenia tego odwołania w związku z wadliwie skierowanym wezwaniem.
Obecne postępowanie sądowe dotyczy zaś postanowienia o stwierdzeniu uchybienie terminu do wniesienia odwołania w związku z kolejnym odwołaniem skarżącego złożonym w dniu 5 kwietnia 2024 r. Z tych też względów zarzuty podniesione w skardze nie mogły przynieść oczekiwanego rezultatu.
Konkludując, stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie strona nie dochowała ustawowego terminu do wniesienia odwołania, czego konsekwencją była konieczność wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia na podstawie art. 134 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.