II SA/Wr 549/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2024-03-26
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlaneroboty budowlanesamowola budowlanapozwolenie na budowęwstrzymanie robótlegalizacja budowynadzór budowlanypostanowienieuchylenie postanowieniaWSA

WSA we Wrocławiu uchylił postanowienie WINB wstrzymujące roboty budowlane, uznając, że organ nie zbadał wystarczająco materiału dowodowego i argumentacji stron dotyczącej zakresu rozbudowy.

Sprawa dotyczyła wstrzymania robót budowlanych polegających na rozbudowie budynku mieszkalnego. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB) uchylił postanowienie PINB o wstrzymaniu robót i nałożeniu obowiązku legalizacji. WSA we Wrocławiu uchylił postanowienie WINB, stwierdzając, że organ odwoławczy nie zbadał wystarczająco materiału dowodowego, w szczególności sprzeczności w projekcie budowlanym i argumentacji skarżących dotyczącej zakresu i daty wykonania robót. Sąd wskazał na potrzebę ponownego, wszechstronnego zbadania sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (DWINB), które uchyliło wcześniejsze postanowienie PINB o wstrzymaniu robót budowlanych i nałożeniu obowiązku ich legalizacji. Sprawa dotyczyła rozbudowy budynku mieszkalnego, która rozpoczęła się po stwierdzeniu nieważności pozwolenia na budowę z 2004 r. PINB uznał roboty za samowolę budowlaną, podczas gdy DWINB uchylił to postanowienie, argumentując, że część robót mogła być objęta pierwotnym pozwoleniem, a sama rozbudowa została uwzględniona w projekcie budowlanym. WSA we Wrocławiu uznał stanowisko DWINB za przedwczesne. Sąd wskazał na istotne rozbieżności w projekcie budowlanym zatwierdzonym decyzją z 2004 r., które nie zostały przez DWINB wystarczająco wyjaśnione. W szczególności, projekt budowlany zawierał sprzeczności dotyczące zakresu rozbudowy od strony północnej, a DWINB nie odniósł się do argumentacji skarżących, którzy twierdzili, że roboty te wykonano po unieważnieniu pozwolenia na budowę i nie były objęte tym pozwoleniem. Sąd podkreślił, że organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania administracyjnego, nie badając sprawy w sposób wszechstronny i nie odnosząc się do kluczowych zarzutów stron, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. WSA uchylił zaskarżone postanowienie i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, DWINB nieprawidłowo uchylił postanowienie PINB, ponieważ nie zbadał wszechstronnie materiału dowodowego i argumentacji stron, w szczególności dotyczącej zakresu i legalności robót budowlanych od strony północnej budynku.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że DWINB przedwcześnie uznał, iż rozbudowa od strony północnej była objęta pozwoleniem na budowę z 2004 r., nie analizując wystarczająco sprzeczności w projekcie budowlanym i argumentów skarżących. Brak wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego narusza przepisy postępowania administracyjnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

Pb art. 48 § ust. 2 i 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Przepisy dotyczące wstrzymania robót budowlanych i nałożenia obowiązku przedłożenia dokumentów w celu legalizacji samowoli budowlanej.

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis dotyczący uchylenia postanowienia organu pierwszej instancji w postępowaniu zażaleniowym.

k.p.a. art. 144

Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis dotyczący odpowiedniego stosowania przepisów o odwołaniach w postępowaniu zażaleniowym.

P.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonego aktu administracyjnego w przypadku naruszenia przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie organów oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu sądu.

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Granice rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada oceny dowodów na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada przekonywania.

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi formalne uzasadnienia decyzji/postanowienia.

k.p.a. art. 126

Kodeks postępowania administracyjnego

Czynności dowodowe.

k.p.a. art. 136

Kodeks postępowania administracyjnego

Możliwość podjęcia dodatkowych czynności wyjaśniających.

Argumenty

Skuteczne argumenty

DWINB nie zbadał wszechstronnie materiału dowodowego i argumentacji stron. Istnieją sprzeczności w projekcie budowlanym, które nie zostały wyjaśnione. Organ odwoławczy nie odniósł się do kluczowych zarzutów skarżących dotyczących zakresu i daty wykonania robót budowlanych.

Odrzucone argumenty

Argumentacja DWINB, że rozbudowa od strony północnej była objęta pozwoleniem na budowę z 2004 r., została uznana za przedwczesną i niepopartą wystarczającą analizą. Argumentacja inwestorów (uczestników postępowania) kwestionująca wiarygodność zdjęć przedstawionych przez skarżących nie została szczegółowo rozpatrzona przez sąd w kontekście oceny prawnej.

Godne uwagi sformułowania

„nie zawiera ono obligatoryjnego elementu jakim jest rozstrzygnięcie, co oznacza, że organ nie wydał kompletnego aktu administracyjnego” „nie pozwala – zdaniem organu II instancji - wydać postanowienia na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Pb.” „nie sposób jednoznacznie ustalić, że rozbudowa budynku rzeczywiście nastąpiła w okresie po stwierdzeniu nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia 1 marca 2004 r.” „nie można uznać za wystraczające stwierdzenie DWINB, że rozbudowa budynku od strony północnej została uwzględniona w projekcie budowlanym” „nie ulega wątpliwości, że kluczową kwestią w niniejszej sprawie było ustalenie, czy roboty budowlane wskazane we wniosku skarżących z dnia 30 lipca 2008 r. (od strony północnej budynku) polegające na rozbudowie budynku, co do których Sąd nakazał przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, objęte były pozwoleniem na budowę z dnia 1 marca 2004 r.”

Skład orzekający

Adam Habuda

przewodniczący

Halina Filipowicz-Kremis

członek

Olga Białek

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących samowoli budowlanej, oceny projektu budowlanego w kontekście sprzeczności oraz obowiązków organów administracji w postępowaniu wyjaśniającym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nieważnością pozwolenia na budowę i rozbieżnościami w projekcie budowlanym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje złożoność postępowań budowlanych i interpretacji dokumentacji technicznej, a także podkreśla znaczenie dokładności i wszechstronności analizy przez organy administracji.

Sąd uchyla decyzję w sprawie rozbudowy: kluczowe znaczenie ma dokładna analiza projektu budowlanego.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wr 549/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-03-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Adam Habuda /przewodniczący/
Halina Filipowicz-Kremis
Olga Białek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
*Uchylono zaskarżone postanowienie w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 48 ust 2 i 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Adam Habuda, Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek (spr.), Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II w dniu 26 marca 2024 r. sprawy ze skargi S.R. i A. R. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 lipca 2023 r. Nr 639/2023 w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych polegających na rozbudowie budynku mieszkalnego I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu (dalej jako DWINB) po rozpatrzeniu zażalenia H. i A. P. (dalej jako inwestorzy) na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kłodzku (dalej jako PINB) z dnia 14 lipca 2022 r., nr 93/2022, którym wstrzymano roboty budowlane polegające na rozbudowie od strony północnej budynku mieszkalnego przy ul. [...] w P. (jako wykonywanych bez decyzji o pozwoleniu na budowę) oraz nałożono obowiązek przedłożenia dokumentów w celu legalizacji budowy – uchylił zaskarżone postanowienie w całości.
Przedmiotowe postanowienie wydane zostało w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Decyzją z dnia 1 marca 2004 Starosta Kłodzki udzielił pozwolenia na budowę i zatwierdził projekt budowlany obejmujący rozbudowę opisanego wyżej budynku mieszkalnego.
W związku z realizacją powyższej inwestycji w sposób naruszający przepisy Prawa budowlanego organy nadzoru budowlanego praktycznie od 2004 r. prowadziły postępowania - najpierw w trybie art. 50-51 a następnie w trybie art.48 Prawa budowlanego. W grudniu 2007 r. doszło do stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Kłodzkiego z dnia 1 marca 2004r. udzielającej pozwolenia na rozbudowę. Natomiast po rozstrzygnięciu przez Naczelny Sąd Administracyjny sporu kompetencyjnego, przed Starostą Kłodzkim zawisło postępowanie z wniosku inwestorów o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę w trybie art. 37 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego (postanowienie o zawieszeniu postępowania z dnia 25 lutego 2022 r.)
Wydawane we wskazanym okresie orzeczenia organów nadzoru budowlanego częściowo poddane zostały także kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w wyniku której zapadły wyroki: z dnia 4 listopada 2010 r. o uchyleniu decyzji DWINB i PINB o umorzeniu postępowania w sprawie budowy obiektu bez zgody właściwego organu, oraz z dnia 4 kwietnia 2023 r. II SA/Wr 773/22 o stwierdzeniu nieważności postanowienia DWINB z dnia 5 września 2022 r. wydanego w przedmiocie rozpatrzenia zażalenia na postanowienie PINB z dnia 14 lipca 2022 r. wstrzymującego roboty budowlane polegające na rozbudowie opisanego na wstępie budynku i nakładające obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych. W ostatnim z przywołanych wyroków Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie DWINB dotknięte jest kwalifikowaną wadą prawną określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. gdyż nie zawiera ono obligatoryjnego elementu jakim jest rozstrzygnięcie, co oznacza, że organ nie wydał kompletnego aktu administracyjnego.
Przywołanym wyżej postanowieniem z dnia 14 lipca 2022 r. PINB działając na podstawie art. 48 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. 2019 poz. 1186 ze zm.) orzekł natomiast o wstrzymaniu robót budowlanych polegających na budowie - rozbudowie budynku mieszkalnego przy ul. [...] w P. od strony północnej, jako wykonywanych bez decyzji o pozwoleniu na budowę. Nadto w sentencji postanowienia nałożono na inwestorów obowiązek przedłożenia, w terminie do dnia 31 stycznia 2023 r., następujących dokumentów dotyczących budowy (rozbudowy) ww. obiektu:
- zaświadczenia burmistrza o zgodności budowy (rozbudowy) ww. budynku z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego,
- czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi, uwzględniającego tylko i wyłącznie roboty wykonane po wyeliminowaniu z obrotu prawnego pozwolenia na budowę,
- oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane dla działki nr [...], AM-[...] obręb C. w P.
Uzasadniając wydane postanowienie organ I instancji przypomniał, że decyzją z dnia 1 marca 2004 r. zatwierdzony został projekt budowlany i udzielono inwestorom pozwolenia na rozbudowę opisanego wcześniej budynku mieszkalnego. W trakcie procesu inwestycyjnego Wojewoda Dolnośląski decyzją z dnia 27 grudnia 2007 r., nr 11-424/07 stwierdził nieważność ww. decyzji Starosty Kłodzkiego, a decyzją z dnia 18 kwietnia 2008 r., Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, (dalej - GINB), utrzymał w mocy decyzję Wojewody Dolnośląskiego.
PINB ocenił, że wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę skutkuje utratą przez inwestorów prawa do prowadzenia robót budowlanych w sposób zgodny z przepisami ustawy - Prawo budowlane, a dalsze prowadzenie robót budowlanych traktować należy jako samowolę budowlaną. Po zaznaczeniu, że do organu wpłynęło pismo S. i A. R. - stron postępowania (dalej jako skarżący) z dnia 30 lipca 2008 r. informujące, że pomimo stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę inwestorzy w dalszym ciągu dokonują przebudowy domu od strony północnej, PINB podał, że ,,na powyższe wskazał również Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 4 listopada 2010 r.", który zobowiązał organ I instancji do przeprowadzenia postępowania dowodowo-wyjaśniającego, w kierunku ustalenia istotnych okoliczności faktycznych niezbędnych do załatwienia sprawy, dotyczących robót budowlanych od strony północnej obiektu przy ul. [...] (...)".
W związku z powyższym organ wyjaśnił, że w 2008 r. zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie budowy obiektu budowlanego bez zgody właściwego organu i postępowanie to było prowadzone do dnia 6 listopada 2012 r., kiedy zostało zawieszone postanowieniem nr 164/2012, z uwagi na zgon jednej ze stron postępowania. W dniu 4 stycznia 2022 r. wpłynęło pismo organu administracji architektoniczno-budowlanej który równolegle prowadził postępowanie z wniosku inwestorów w sprawie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. W dniu 27 stycznia 2022 r. PINB wydał postanowienie nr 11/2022 o podjęciu zawieszonego postępowania.
Następnie po przedstawieniu materialnoprawnych podstaw orzekania (w tym związanych z nowelizacją Prawa budowlanego), PINB stwierdził, że inwestorzy wykonywali roboty budowlane po dacie 25 kwietnia 2008 r. tj. po otrzymaniu decyzji GINB utrzymującej w mocy decyzję Wojewody Dolnośląskiego o stwierdzeniu nieważności pozwolenia na budowę. Potwierdza to dokumentacja fotograficzna przedłożona przez skarżących, a w szczególności oryginalne zdjęcia z datownikiem przesłane wraz z pismem z dnia 20 czerwca 2011 r. Z porównania zdjęć wynika niezbicie, że:
a) w okresie od dnia 7 sierpnia 2008 r. do dnia 11 sierpnia 2008 r. inwestorzy wymurowali dwie warstwy pustaków na ścianie na 3 kondygnacji, na rogu ww. budynku od strony północno-zachodniej,
b) między 11 sierpnia 2008 r. a 13 sierpnia 2008 r. wymurowani kolejną warstwę pustaków i dwie warstwy cegieł na tejże ścianie oraz zamontowali krokwie nad zabudowaną w ten sposób wnęką,
c) w dniach 13-14 sierpnia 2008 r. wykonali pokrycie z papy nad zabudowaną wnęką.
Z kolei z kopii zdjęć przesłanych wraz z pismem z dnia 1 kwietnia 2022 r. wynika, że:
a) w okresie od dnia 7 sierpnia 2008 r. do dnia 13 sierpnia 2008 r. wykuto w ścianie zewnętrznej od strony północnej otwór okienny oznaczony na zdjęciu nr 10 numerem 1 - zdjęcia nr 1, 2, 3, 4, 5, 8, 10 (na zdjęciach nr 4 i 5 widać nawet robotników wykonujących w/w roboty budowlane),
b) między 3 listopada 2008 r. a 31 marca 2010 r. wykonano pokrycie z blachy nad zabudowaną wnęką oraz zamontowano rynnę i rurę spustową - zdjęcia nr 9,13.
Uznając wskazany zakres robót za wystarczający do stwierdzenia samowoli budowlanej, twierdzenia inwestorów dotyczące wykonania robót do dnia otrzymania decyzji GINB z dnia 18 kwietnia 2008 r. PINB uznał za pozostające w sprzeczności z zebranym materiałem dowodowym. Stwierdzając zaistnienie formalnej przesłanki do wdrożenia procedury umożliwiającej doprowadzenie zrealizowanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem organ I instancji zobowiązał inwestorów do przedłożenia określonych dokumentów.
Z zapadłym rozstrzygnięciem PINB nie zgodzili się inwestorzy oprotestowując je zażaleniem z dnia 26 lipca 2022 r. w którym wnieśli o jego uchylenie i wstrzymanie wykonania. Obszerne uzasadnienie zażalenia sprowadza się do przedstawienia argumentacji wykluczającej zaistnienie samowoli budowlanej.
Rozpatrując zażalenie ponownie (po uprawomocnieniu się wyroku WSA z dnia 4 kwietnia 2023 r. (sygn. akt II SA/Wr 773/22) DWINB zaskarżonym obecnie postanowieniem wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 k.p.a. uchylił postanowienie organu I instancji w całości.
Argumentując podjęte rozstrzygnięcie DWINB ocenił, że fotografie na które powołuje się organ I instancji rzeczywiście obrazują stan wykonywania pewnych robót budowlanych na przedmiotowym budynku w okresie po stwierdzeniu nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia 1 marca 2004 r. Powyższe potwierdzają również oględziny nieruchomości i ich opis wraz ze zdjęciami, na których widać użyte materiały różne od tych, z których wykonywano rozbudowę w głąb działki nr [...] tj. od strony wschodniej. Jednakże taki stan faktyczny sprawy biorąc pod uwagę wątek robót budowlanych wykonywanych na podstawie ww. pozwolenia na budowę, a które zostało umorzone przez organ I instancji, w sytuacji gdy właściwym w sprawie do wydania decyzji o wznowienie robot budowlanych jest organ administracji architektoniczno-budowlanej (Starosta Kłodzki), nie pozwala – zdaniem organu II instancji - wydać postanowienia na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Pb.
W pierwszej kolejności DWINB wskazał, że część ścian i rozbudowy wykonana od strony północnej istniała wcześniej tj. w dacie obowiązywania decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia 1 marca 2004 r. Organ I instancji jak i strony przeciwne postępowania wskazują na wykonywanie w dalszym ciągu robot budowlanych, jednakże ich zakres (wykonanie 2 warstw pustaków i warstwy cegieł) nie świadczy o tym, że tymi robotami dokonano samowolnej rozbudowy, były to prace na częściach budynku wykonanych we wcześniejszym okresie, tj. samą rozbudowę od strony północnej budynku wykonano wcześniej, została ona również uwzględniona w ww. pozwoleniu na budowę, co prawda w opisie robot budowlanych wzmiankowane jest jedynie wykonanie rozbudowy o część w której zlokalizowana zostanie klatka schodowa oraz pomieszczenia mieszkalne, a w zagospodarowaniu terenu widoczna jest pogrubiona rozbudowa od strony wschodniej w głąb dziatki nr [...], jednakże w zatwierdzonym projekcie budowlanym tj. rzutach przyziemia, parteru ściany od strony północnej w odległości potwierdzonej na oględzinach organu I instancji i zinwentaryzowanych na mapach do celów projektowych i zagospodarowaniu terenu wskazano również ściany od strony północnej tworzące pomieszczenia mieszkalne, jako istniejące. Równocześnie zinwentaryzowane odległości budynku od granic z sąsiednią nieruchomością nie różnią się od tych, które byty przedmiotem sporu związanym z pozwoleniem na budowę samego budynku mieszkalnego przy ul. [...], tj. decyzją Naczelnika Miasta P. nr UM-B-8381/36/206/85 z dnia 29 października 1985 r. Odległości te wyznaczone były schodami zewnętrznymi, gankiem wejściowym i zabudową ganku od strony północnej. W związku z tym – zdaniem DWINB - nie sposób jednoznacznie ustalić, że rozbudowa budynku rzeczywiście nastąpiła w okresie po stwierdzeniu nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia 1 marca 2004 r., a co niewątpliwe, wykonano jedynie część prac związanych z rozbudową od strony północnej. Organ II instancji podkreślił jednak, że rozbudowa od strony północnej została uwzględniona w projekcie budowlanym zatwierdzonym ww. decyzją. Powyższa sytuacja powoduje, że również te roboty budowlane i możliwość ich dokończenia tj. wznowienia powinna, nastąpić po wydaniu decyzji o pozwoleniu na budowę o której mowa w art. 28 ust. 1 - zgodnie z przepisem art. 37 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego. DWINB wyjaśnił, że jest to analogiczna sytuacja jak w przypadku rozbudowy wykonanej w głąb działki nr [...] i powinna również być rozpatrzona w postępowaniu przed organem administracji architektoniczno-budowlanej, jako całość inwestycji wykonanej na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę która następnie została wyeliminowana z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jej nieważności. Taka sytuacja faktyczna i prawna wykonanej inwestycji i robót budowlanych wykonywanych na przestrzeni lat powoduje, że w rzeczywistości organ nadzoru budowlanego nie ma możliwości zastosowania jakiegokolwiek z trybów postępowania określonych w Prawie budowlanym, które mogłyby mieć zastosowanie w niniejszej sprawie (art. 48 Pb, 49b PB oraz 50-51 Pb). To natomiast wskazuje, że postępowanie administracyjne powinno zostać uznane za bezprzedmiotowe i umorzone.
Konkludując organ II instancji, z uwagi na brak wystąpienia przestanek o których mowa w art. 48 ust. 1 Pb umożliwiających zastosowanie art. 48 ust. 2 i 3 tej ustawy, uznał za zasadne zastosowanie art. 138 § 1 ust. 2 w zw. z art. 144 k.p.a.
Organ wyjaśnił także, że zgodnie z art. 144 k.p.a. w postępowaniu zażaleniowym w kwestiach odrębnie kodeksowo nieuregulowanych, przepisy dotyczące odwołań stosuje się odpowiednio i mogą one podlegać pewnym modyfikacjom. Na gruncie przedmiotowej sprawy polegało to na uchyleniu zaskarżonego postanowienia PINB w całości tj. zastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a bez orzeczenia o istocie sprawy i bez umorzenia postępowania. Zdaniem organu na możliwość takiego interpretowania ww. przepisów wskazywał NSA w wyroku z dnia 28 października 2015 r. o sygn. akt II OSK 2518/15 stwierdzając, że: "zgodnie z art. 144 k.p.a., w sprawach nieuregulowanych w rozdziale dotyczącym do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Oznacza to, że przepisy dotyczące odwołań, a więc także art. 138 k.p.a., do zażaleń mogą być stosowane wprost, z odpowiednimi modyfikacjami tub w ogóle. Na tej podstawie jest dopuszczalne orzeczenie przez organ odwoławczy jedynie o uchyleniu postanowienia organu pierwszej instancji. W szczególności w sytuacji, w której organ odwoławczy uznaje, że nie było podstaw do wydania przez organ pierwszej instancji postanowienia, a przepisy nie przewidują wydania postanowienia "negatywnego" w stosunku do postanowienia wydanego przez organ pierwszej instancji".
Odnosząc się do zarzutów zażalenia, DWINB stwierdził, że kwestie związane z datą wykonywania robót budowlanych nie miały wpływu na wynik sprawy, gdyż nawet uznając, że roboty budowlane wykonano po otrzymaniu decyzji o stwierdzeniu nieważności pozwolenia na budowę decyzji z 1 marca 2004 r., to zdaniem organu nie były one rozbudową budynku, gdyż ta wykonana została już wcześniej, na co wskazywał zatwierdzony ww. decyzją projekt budowlany.
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wnieśli S. i A. R. wnioskując o uchylenie zaskarżonego postanowienia, o rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skarżący podnieśli, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z rażącym naruszeniem przepisów o postępowaniu administracyjnym, zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego oraz przepisów prawa materialnego zawartych w ustawie z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, wymienionych szczegółowo w uzasadnieniu.
Argumentacja skargi zasadniczo sprowadza się do podważenia stanowiska DWINB zawartego w zaskarżonym postanowieniu w którym stwierdzono, że "nawet uznając, że po otrzymaniu decyzji o stwierdzeniu nieważności pozwolenia na budowę Starosty Kłodzkiego z 2004 r. wykonano roboty budowlane, to w ocenie tut. organu nie były one rozbudową budynku, gdyż była ona wykonana wcześniej, na co wskazywał projekt budowlany decyzją o pozwoleniu na budowę".
Skarżący przedstawili obszerną argumentację wykazującą, że takich wniosków nie da się wyprowadzić z projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją z 2004 r. W projekcie tym brak jest rozwiązań wskazujących na planową rozbiórkę schodów zewnętrznych znajdujących się w części północnej pierwotnego budynku, co za tym idzie, nie uwzględniono również konieczności zabudowania powstałej wnęki oraz wydłużenia dachu. Nie zaprojektowano także wykucia w istniejącej ścianie północnej nowego otworu okiennego. Nie wspomniano o zwiększeniu powierzchni użytkowej i parametrów istniejącego domu od strony północno-zachodniej – a do tego właśnie, zdaniem skarżących, doprowadziły roboty budowlane przeprowadzone latem 2008 r.
Skarżący zwrócili uwagę, że przez wiele lat postępowania żaden z dotychczas orzekających organów nie doszedł do takiej konkluzji jak DWINB w zaskarżonym postanowieniu, przy czym, co istotne, dla potwierdzenia swojego stanowiska organ nie wskazał żadnego konkretnego aktu prawnego. Zdaniem skarżących na przeprowadzenie rozbudowy we wskazanym wcześniej zakresie nie pozwalała inwestorom decyzja o pozwoleniu na budowę z 1 marca 2004 r. ani żadna inna decyzja. Skarżący stanowczo zaś podtrzymują twierdzenie, że wymienionej rozbudowy (począwszy od wyburzenia zewnętrznych schodów, poprzez zabudowę powstałej wnęki i wykucia nowego otworu okiennego a skończywszy na wydłużeniu dachu) dokonano w określonym przez nich czasie, czyli latem (począwszy od czerwca) 2008 r., a więc wtedy, gdy inwestorzy nie dysponowali już żadnym ważnym pozwoleniem na budowę.
Skarżący podkreślili nadto, że DWINB podpierając się decyzją o pozwoleniu na budowę z marca 2004 r. pominął, że została stwierdzona jej nieważność, gdyż w sposób rażący naruszała przepisy obowiązującego wówczas Prawa budowlanego, ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennymi oraz rozporządzania w sprawie warunków technicznym jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Strony nie zgodziły się także z twierdzeniem DWINB, że inwestorzy dokonali rozbudowy na przestrzeni lat, gdyż sporne roboty wykonane zostały w określonym czasie – czyli latem 2008 r. Dla potwierdzenia tego stanowiska przedstawili szczegółową analizę robót wykonanych w okresie od czerwca do 14 sierpnia 2008 r. Skarżący zarzucili nadto organowi odwoławczemu istotną – nie wyjaśnioną - zmianę dotychczasowego stanowiska w zakresie możliwości prowadzenia postępowania legalizacyjnego wskazując, że w wydanych wcześniej orzeczeniach, w oparciu o ten sam materiał dowodowy, organ ten wskazywał na konieczność prowadzenia postępowania na podstawie art. 48, 49 Prawa budowalnego. Zaznaczyli także, że konieczność prowadzenia postępowania w sprawie wykonania rozbudowy bez pozwolenia na budowę (zgodnie z ich wnioskiem z 2008 r.,) wynika z prawomocnego wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 4 listopada 2010 r. – co także zostało przez organ pominięte.
W ocenie skarżących organ II instancji dopuścił się naruszenia przepisów prawa procesowego wynikającego z ogólnych zasad postępowania zawartych w art. 6 i art. 7 k.p.a. jak też przepisów normujących prowadzenie postępowania dowodowego (np. art. 77, art. 80, art. 75, art. 76, art. 86 k.p.a.). Zastrzeżenia skarżących budzi także kwestia wyjaśnienia zajętego przez organ stanowiska, z czym wiążą naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. Organ ograniczył się także tylko do uchylenia postanowienia PINB nie określając jakie kroki ma dalej podjąć organ I instancji.
W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację i wywody prawne zwarte w kwestionowanym postanowieniu.
W dniu 7 listopada 2023 r. do Sądu wpłynęło pismo uczestników postępowania (inwestorów) w którym wniesiono o oddalenie skargi w całości oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Argumentując obszernie swoje stanowisko – uczestnicy podkreślili, między innymi, że w całości podważają i kwestionują wiarygodność i wartość dowodową wszystkich zdjęć inwestycji wykonanych przez skarżących, podnosząc, że powinna być zbadana wiarygodność i prawdziwość tych zdjęć. Uczestnicy wywiedli, że rozstrzygnięcie powinno być oparte o wiarygodne i obiektywne dokumenty urzędowe - w tym przeprowadzone przez PINB kontrole w okresie od 2008 do 2009 r. - które całkowicie obalają stawiany im zarzut.
W piśmie procesowym z dnia 8 grudnia 2023 r. skarżący podtrzymali w całości zarzuty skargi przedstawiając argumentację polemiczną do stanowiska uczestników postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) dalej jako p.p.s.a., wynika natomiast, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Z przytoczonego uregulowania wynika, że granice zaskarżenia nie pokrywają się z granicami rozpoznania przez sąd administracyjny.
Wyjaśnić także należy, że zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a sprawa może być rozpoznana w trybie uproszonym jeżeli jej przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym na które służy zażalenie albo postanowienie kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a). Wobec brzmienia przywołanych przepisów wniosek skarżących o rozpoznanie sprawy na rozprawie nie był w tym przypadku dla Sądu wiążący, tym bardziej, że skarżący domagali się rozprawy celem uzyskania stanowiska organu, a swoje stanowisko przedstawili w obszernej skardze i w piśmie procesowym. W tych okolicznościach Sąd nie stwierdził konieczności rozpoznania sprawy na rozprawie.
Kontrolując zaskarżone postanowienie zgodnie z opisanymi wcześniej kryteriami, Sąd stwierdził, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
W pierwszej kolejności zauważyć należy, że przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie DWINB wydane w wyniku rozpatrzenia zażalenia na postanowienie PINB którego materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 48 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją dokonaną ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 471), co wynika z art. 25 ww. ustawy.
Chodzi zatem o postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych polegających na budowie realizowanej w warunkach samowoli budowlanej i nakładające obowiązek przedłożenia dokumentów niezbędnych do legalizacji tej samowoli.
Przypomnieć zatem należy, że uczestnicy postępowania (inwestorzy) prowadzili rozbudowę budynku mieszkalnego na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę wydanej przez Starostę Kłodzkiego w dniu 1 marca 2004 r. Przed zakończeniem przedmiotowej rozbudowy Wojewoda Dolnośląski decyzją z dnia 17 grudnia 2007r. stwierdził nieważność ww. decyzji Starosty a Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy orzeczenie Wojewody.
W sierpniu 2008 r. PINB wszczął postępowanie w sprawie budowy przez uczestników postępowania obiektu budowlanego bez zgody właściwego organu.
Postępowanie to zostało zainicjowane wystąpieniem skarżących z dnia 30 lipca 2008r. w którym informowali oni, że inwestorzy pomimo stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę kontynuują przebudowę budynku od strony północnej.
W sprawie tej wydany został prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 listopada 2010 r. (sygn.akt II SA/Wr 270/10) uchylający decyzje I i II instancji o umorzeniu opisanego wyżej postępowania. W wyroku tym Sąd stwierdził, że nie dopatrzył się podstaw do umorzenia postępowania. Podkreślił, że skarżący w składanych pismach bardzo precyzyjnie określili jakiego rodzaju inwestycję uczestnicy prowadzą "nielegalnie" domagając się skontrolowania robót prowadzonych od strony północnej budynku i wskazując, że unieważniona decyzja Starosty Kłodzkiego nie obejmowała takiej zabudowy bowiem na projekcie jest ona zaznaczona jako część istniejąca, co ich zdaniem nie jest zgodne z prawdą. W tych okolicznościach Sąd stwierdził, że organy wydały orzeczenie o umorzeniu postępowania które odnosiło się do zupełnie innych robót niż wynikało to z wniosku skarżących, co oznacza, że brak było podstaw do uznania, że zachodziła przesłanka bezprzedmiotowości. Z tych względów Sąd nakazał przeprowadzenie ponownego postępowania dowodowo-wyjaśniającego, przy udziale stron, celem ustalenia istotnych okoliczności faktycznych niezbędnych dla załatwienia sprawy ale dotyczących robót budowlanych od strony północnej.
W związku z powyższym wskazać należy, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. , ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 p.p.s.a oznacza, że ani organ administracji ani sąd administracyjny nie mogą w tej samej sprawie formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący.
W tej sytuacji, rolą Sądu - orzekającego obecnie w warunkach związania art. 153 p.p.s.a. - była m.in. ocena, czy organy ponownie orzekające w sprawie wykonały wytyczne płynące z opisanego wyżej wyroku. Wskazania co do dalszego postępowania dotyczą przede wszystkim sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości.
Z wyroku wydanego w dniu 4 listopada 2010 r. jasno wynika, że Sąd nakazał organowi przeprowadzenie ponownego postępowania wyjaśniającego w zakresie wynikającym z wniosku skarżących z 30 lipca 2008 r. Oznacza to, że ww. wystąpienie skarżących Sąd uznał za wniosek kreujący zakres postępowania organów. W efekcie organy zobowiązane więc były wyjaśnić legalność robót budowlanych wykonywanych od strony północnej budynku a nie tak, jak pierwotnie to przyjęły, robót polegających na rozbudowie budynku od strony ogrodu.
Z akt sprawy wynika, że organ I instancji po otrzymaniu prawomocnego wyroku podjął czynności zmierzające do wyjaśnienia tej kwestii. W dniu 28 kwietnia 2011 r. odbyło się przesłuchanie świadka w osobie R. O. - autora projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją Starosty Kłodzkiego z 1 marca 2004 r. W protokole z przesłuchania odnotowano jego oświadczenie, że projekt obejmował również likwidację schodów w budynku istniejącym na ścianie zewnętrznej od strony północnej oraz zakładał na tej samej ścianie budynku istniejącego zamurowanie przestrzeni po wyburzonych schodach ścianą z otworami okiennymi: na poziomie przyziemia - jednym oknem, na poziomie parteru – trzema oknami i na poziomie poddasza – jednym oknem. W związku z takim rozwiązaniem na poziomie parteru zaprojektowany został nowy strop połączony z istniejącym za pomocą otworów drzwiowych oraz nowe wejście do budynku (już jako całości) przez część dobudowaną. W dniu 23 maja 2011 r. PINB przeprowadził ponowne oględziny, w których organ odnotował jedynie stanowiska stron postępowania oraz stwierdził, że w dacie oględzin uczestnicy postępowania nie prowadzili robót budowalnych w przedmiotowym budynku a stan robót jest taki sam, jaki stwierdzono na oględzinach w dniu 17 września 2008r. W aktach sprawy znajdują się także liczne pisma procesowe stron, w tym z dnia 20 czerwca 2011 r. w których skarżący podtrzymali wcześniejsze stanowisko oraz podważyli oświadczenia projektanta odnotowane w protokole z 28 kwietnia 2011 r. ze wskazaniem, że zostały one przeprowadzone z naruszeniem art. 79 k.p.a. oraz są sprzeczne z projektem budowlanym zatwierdzonym decyzją z 1 marca 2004 r. i wcześniejszymi wyjaśnieniami projektanta zawartymi w piśmie z dnia 21 czerwca 2006 r. Wraz z tym pismem, skarżący złożyli także dokumentację w postaci zdjęć oraz oświadczeń osób fizycznych dla wykazania, że uczestnicy postępowania prowadzili roboty budowlane na ścianie północnej po otrzymaniu decyzji GINB w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia 1 marca 2004 r. Na akta sprawy składa się także materiał dowodowy zgromadzony przez organ przed wydaniem decyzji PINB z dnia 5 sierpnia 2009 r. umarzającej postępowanie, w tym protokoły z oględzin, pisma procesowe stron i złożone przez nie dowody, jak też związane ze sprawą akty administracyjne dotyczące pozwolenia na budowę z dnia 1 marca 2004r. (w tym projekt budowlany i sama decyzja) wcześniejsza decyzja o pozwoleniu na budowę z 1985r.
Tak zebrany materiał dowodowy stał się podstawą podjętych przez organy nadzoru budowlanego wiążących rozstrzygnięć. Organ I instancji uznał, że roboty wykonywane przez uczestników opisane w piśmie skarżących z 20 czerwca 2011 r. tj. w okresie od 7 do 11 sierpnia 2008 r. - wykonanie dwóch warstw pustaków na ścianie na trzeciej kondygnacji na rogu budynku od strony północno-zachodniej, między 11 sierpnia 2008 r. wymurowanie kolejnej warstwy cegieł oraz zamontowanie krokwi - wskazują na samowolę budowlaną kwalifikującą się do zastosowania art. 48 Prawa budowlanego. Organ II instancji stanowiska tego nie podzielił uznając, że opisany stan faktyczny "biorąc pod uwagę wątek robót budowlanych wykonywanych na podstawie pozwolenia na budowę" nie pozwala na orzekanie na podstawie art. 48 P.b. Organ II instancji stwierdził bowiem, że część ścian i rozbudowy wykonanej od strony północnej istniała wcześniej, tj. w dacie obowiązywania decyzji o pozwoleniu na budowę Starosty Kłodzkiego z dnia 1 marca 2004 r. Zdaniem DWINB, sama rozbudowa została uwzględniona w projekcie budowlanym zatwierdzonym ww. decyzją o pozwoleniu na budowę. Co prawda organ dostrzegł, że w projekcie budowlanym, w opisie robót, wzmiankowana jest tylko rozbudowa o część w której zlokalizowana została klatka schodowa oraz pomieszczenia mieszkalne ale w samym projekcie, w rzutach przyziemia, parteru ściany od strony północnej w odległości potwierdzonej na oględzinach organu I instancji i zinwentaryzowanej na mapie dla celów projektowych wskazano również ściany od strony północnej tworzące pomieszczenia mieszkalne jako istniejące. Różnią się one od tych które były przedmiotem sporu związanym z pozwoleniem na budowę samego budynku udzielonego decyzją z 29 października 1985 r.
W ocenie Sądu przedstawione wyżej stanowisko organu II instancji należy uznać za przedwczesne, gdyż podjęte ono zostało bez przeprowadzonej w sposób wszechstronny oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i bez odniesienia się do istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy zarzutów i uwag zgłaszanych przez strony w toku postępowania.
Przypomnieć należy, że zgodnie z wyrokiem WSA z dnia 4 listopada 2010 r. organy nadzoru budowlanego zobowiązane były podjąć czynności wyjaśniające dotyczące legalności robót budowlanych wskazanych we wniosku skarżących z dnia 30 lipca 2008 r., czyli robót polegających na rozbudowie budynku od strony północnej. W tym kontekście istotne zatem jest, że skarżący konsekwentnie przez całe postępowanie twierdzą, że całość robót budowlanych od strony północnej polegających na wyburzeniu wcześniej istniejących schodów i rozbudowie budynku od tej strony, wykonana została w warunkach samowoli budowlanej i nie była objęta pozwoleniem na budowę z dnia 1 marca 2004 r. Na potwierdzenie swojego stanowiska skarżący w toku postępowania przedstawiali liczne argumenty oparte na szczegółowo przeprowadzonej analizie projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją z 1 marca 2004 r. Prawidłowe wykonanie wskazań Sądu wymagało zatem przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego co do zakresu robót budowalnych prowadzonych od strony północnej i sprawdzenia ich legalności w szczególności w kontekście stawianych przez skarżących zarzutów i ich argumentacji.
W świetle powyższych uwag, nie ulega wątpliwości, że kluczową kwestią w niniejszej sprawie było ustalenie, czy roboty budowlane wskazane we wniosku skarżących z dnia 30 lipca 2008 r. (od strony północnej budynku) polegające na rozbudowie budynku, co do których Sąd nakazał przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, objęte były pozwoleniem na budowę z dnia 1 marca 2004 r. które zostało następnie unieważnione ostateczną decyzją GINB lub też, czy objęte były innym pozwoleniem. Pomimo bowiem, że decyzja ta została wyeliminowana z obrotu prawnego, to dla postępowania prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego ma znaczenie, czy i jakie roboty budowlane wykonane były w okresie jej ważności. Takich robót nie można bowiem traktować jako robót o których stanowi art. 48 P.b
Organ II instancji stwierdzając w zaskarżonym postanowieniu, że część robót budowlanych wykonanych od strony północnej została objęta pozwoleniem na budowę z dnia 1 marca 2004 r. praktycznie nie odniósł się do obszernej argumentacji skarżących podważającej takie stanowisko. Poza oceną organu pozostały uwagi skarżących, że w projekcie brak jest rozwiązań wskazujących na planową rozbiórkę schodów zewnętrznych znajdujących się w części północnej pierwotnego budynku, co za tym idzie, nie uwzględniono również konieczności zabudowania powstałej wnęki oraz wydłużenia dachu. Nie zaprojektowano także wykucia w istniejącej ścianie północnej nowego otworu okiennego. Nie wspomniano o zwiększeniu powierzchni użytkowej i parametrów istniejącego domu od strony północno-zachodniej. Powyższe wskazuje na niepełną ocenę materiału dowodowego i brak wyjaśnienia okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy Działanie takie narusza zasadę przekonywania wynikającą z art. 11 k.p.a. stosowaną w związku z art. 107 § 3 i art. 126 k.p.a. oraz przepisów zawartych w art. 80 i art. 77 § 1 k.p.a.
Zdaniem Sądu analiza włączonej do akt decyzji z dnia 1 marca 2004 r. oraz zatwierdzonego nią projektu budowlanego nie pozwalają na tak stanowcze i jednoznaczne stwierdzenie organu – bez przedstawienia jego szerszej argumentacji - że przedmiotowa rozbudowa objęta była ww. decyzją o pozwoleniu na budowę. Z treści tej decyzji wynika jedynie, że zatwierdzono nią uczestnikom postępowania projekt budowlany i wydano pozwolenia na budowę obejmujące rozbudowę budynku mieszkalnego w P. przy ul. [...]. Decyzja nie zawiera uzasadnienia gdyż organ uznał, że spełnia żądania stron. Natomiast sam projekt budowlany pozostaje wewnętrznie sprzeczny. W jego części opisowej (opis techniczny do projektu rozbudowy) wskazano bowiem, że przewiduje on rozbudowę (dobudowę) o część w której zrealizowana zostanie klatka schodowa oraz dodatkowe pomieszczenie mieszkalne – według części rysunkowej (rzuty przyziemia, parteru oraz rysunki elewacji) ta część usytuowana jest od strony wschodniej istniejącego budynku. Wskazano także, że powierzchnia zabudowy nowoprojektowanej rozbudowy obejmuje 49,30 m2. Także z projektu zagospodarowania terenu wynika, że objęta tym opracowaniem rozbudowa obejmuje jedynie część działki od strony wschodniej o pow. 9,54 m x 5,17 m (co daje łącznie 49,32 m2). Mapa sytuacyjno-wysokościowa (uaktualniona), na której opracowano ten projekt wskazuje, że od strony północno-zachodniej budynku (czyli w miejscu wykonania spornych robót) znajdują się schody wejściowe do budynku, które nie zostały objęte zakresem tego opracowania. Ta część dokumentacji projektowej wskazywałaby więc na to, że projekt nie obejmowałby rozbudowy od strony północnej. Inaczej jednak przedstawia się sytuacja na rysunkach rzutu przyziemia, parteru oraz elewacji. Wynika z nich, że od strony północno - zachodniej nie ma widocznych na projekcie zagospodarowania terenu schodów natomiast wrysowane zostały ściany tworzące część pomieszczenia mieszkalnego. Pomimo tego, projektant opisał tę część budynku jako część istniejącą w przeciwieństwie do części obejmującej nowe pomieszczenia mieszkalne i klatkę schodową od strony wschodniej, opisanej jako część projektowaną.
Wobec opisanych wyżej istotnych rozbieżności w projekcie budowlanym nie można zatem uznać za wystraczające stwierdzenie DWINB, że rozbudowa budynku od strony północnej została uwzględniona w projekcie budowlanym, które to stwierdzenie oparte zostało tylko na rysunkach obejmujących rzut przyziemia i parteru. Organ nie wyjaśnił przy tym, dlaczego – pomimo oczywistej sprzeczności pomiędzy częścią opisową projektu i projektem zagospodarowania terenu a częścią rysunkową – dokonał takiej a nie innej jego oceny, dając prymat części rysunkowej.
W zaistniałej sytuacji stanowisko organu odwoławczego należy więc uznać co najmniej za przedwczesne. Dostrzeżone sprzeczności w projekcie budowlanym powodują bowiem, że organ powinien dokonać kompleksowej analizy udzielonego w dniu 1 marca 2004 r. pozwolenia na budowę uwzględniając całość akt tego postępowania oraz dowody zgromadzone w postępowaniu prowadzonym w sprawie samowoli budowlanej. W razie potrzeby organ powinien rozważyć, czy ze względu na art. 136 k.p.a. możliwe jest podjęcie innych czynności wyjaśniających (np. uzyskanie stanowiska organu który decyzję wydał). Oczywistym przy tym jest, że końcowa ocena zakresu udzielonego pozwolenia na budowę należy do organu nadzoru budowlanego. Ocenie organu powinien być poddany cały projekt budowlany – obejmujący projekt zagospodarowania terenu, część opisową oraz graficzną. Wobec zgłaszanych przez skarżących argumentów wskazujących na możliwość innej oceny projektu, organ powinien przedstawić względy formalne i prawne które wobec wskazanych wyżej rozbieżności zadecydowały o przyjęciu przez niego, że pozwoleniem na budowę objęte były także roboty budowlane. Organ powinien także odnieść się do argumentacji skarżących przedstawianej w tym zakresie. Jak już zauważono skarżący wskazują bowiem, że ani z wniosku inwestorów o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę ani z projektu budowlanego nie wynika aby pozwolenie na budowę obejmowało rozbudowę części północnej budynku. Podkreślają także, że na rzutach przyziemia i parteru projektant wskazał wyraźnie część istniejącą oraz projektowaną a północna ściana budynku znajduje się w części opisanej w projekcie jako istniejąca. Zdaniem stron nie można utożsamiać części istniejącej budynku z częścią projektowaną.
Przedstawiona argumentacja skarżących dotycząca oceny projektu budowlanego - a więc istoty sprawy od której uzależnione jest jej rozstrzygnięcie - wymagała zatem rozważania i odniesienia się do niej przez organ odwoławczy.Brak w tym zakresie oznacza, że DWINB nie rozpoznał sprawy w jej całokształcie, co stanowi o naruszeniu przywołanych już wcześniej przepisów tj. art. 7, art. 80 k.p.a. a także art. 11 w związku z art. 107 § 3 i art. 126 k.p.a - które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Podobnie ocenić należy pominięcie przez organ II instancji przedstawionych przy piśmie z dnia 20 czerwca 2011 r przez skarżących oświadczeń i dowodów ( w postaci oświadczeń skarżących oraz innych osób fizycznych) na poparcie zgłaszanego przez nich twierdzenia, że roboty budowlane polegające na rozbudowie budynku od strony północnej rozpoczęte zostały w czerwcu/lipcu 2008 r., czyli już po stwierdzeniu nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę. Sąd zwraca w tym miejscu uwagę, że w sytuacji, gdy strona zgłasza dowody na tezy przeciwne twierdzeniom organu, to dowód taki co do zasady powinien zostać przeprowadzony. Nie oznacza to oczywiście, że wszystkie wnioski dowodowe strony zawsze muszą być uwzględnianie. Skuteczność prawna żądania przeprowadzenia dowodu uzależniona jest bowiem od stwierdzenia, że przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Nie ulega jednak wątpliwości, że obowiązkiem organu jest odniesienie się do tych wniosków dowodowych i w przypadku ich nie uwzględnienia padania przyczyn takiego działania.
Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżony akt wydany został z naruszeniem opisanych wyżej przepisów prawa procesowego tj. art.7, art. 11, art. 107 § 3 w związku z art. 126 k.pa. oraz art. 80 k.p.a. polegającym na niewystraczającym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy poprzez brak przeprowadzenia pełnej oceny dokumentacji związanej z udzieleniem pozwolenia na budowę oraz nie rozważanie i nie odniesienie się do związanej z tym argumentacji skarżących jak też do wniosków i argumentacji skarżących dotyczącej okresu w jakim miałaby być podjęte roboty związane z rozbudową części północnej budynku. Stwierdzone naruszenie ww. przepisów prawa procesowego mogło wpływ na wynik sprawy.
Zalecenia co dalszego postępowania wynikają wprost z uzasadnienia niniejszego wyroku.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny działając zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach zawarte w pkt II wsparcie znajduje w art. 200 ww. ustawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI